يكشنبه 2 مهر 1396 - 6:50
پربازديدترين اخبار از استان
تهران
  • هيچ خبري موجود نيست

مباني وقف در قرآن کريم

تارنماي فرهنگي اطلاع رساني تبيان وابسته به سازمان تبليغات اسلامي، در سلسله مقالاتي ديني به بررسي «مباني وقف در قرآن کريم» پرداخت.

به گزارش روابط عمومي سازمان تبليغات اسلامي،بخش باشگاه کاربران موسسه تبيان اين مقاله را تهيه کرده است.

در اين مقاله آمده است:«سخن، درباره جايگاه وقف از نظر قرآن کريم به عنوان يکي از ارزش‌هاي اجتماعي و فرهنگي مسلمانان است. زيرا گرچه اين پديده در همه اديان و مذاهب و گرايش‌هاي انساني وجود دارد و تاريخ نشان مي‌دهد که انسان از دير باز در ذهن خود، سوداي جاودانه بودن را مي‌پرورانده است، به هر کجاي جهان سر بزنيد، شاهد مراکز و ساختمان و ابنيه زيادي در جهت حمايت از مستمندان و ترويج علم و نگهداري مۆسسات ديني و عام‌المنفعه هستيم.

اما نکته مهم اين است که نقش تعاليم قرآني به اين خواسته فطري، ميدان مي‌دهد و در گسترش وقف تشويق مي‌کند و اين متن، ظرفيت توسعه و فرهنگ‌سازي به وقف را با علايق گوناگون مي‌دهد. زيرا هرچند در تمدن بشري و فرهنگ‌ها، ابنيه و آثار گوناگون ديده مي‌شود، اما اين فراواني ميل به برجاي گذاشتن نام و حضور بي‌حضور قطعي و در ميان دين‌داران با آموزه‌هاي ديني و معنوي، بيشتر مي‌گردد و اين امر هر چند در جهتي ريشه در حُبّ به ذات دارد و تمايل انسان براي جاودانگي و بي‌مرگي و خلود (در عربي) و جاودان‌طلبي است که انسان مي‌خواهد بگونه‌اي پس از مرگ، نامش و کارهايش جاويدان بماند، که اگر خودم ديگر در ميان جامعه نيستم، پس نام و نشان من در جامعه مطرح شود، چنانکه در شعر سعدي هم همين درک و روحيه بازتاب يافته و آمده است:از سوي ديگر وقف عام، از امور و دريافت‌هاي اخلاق انساني است و به گونه‌اي است که فطرت خويش، آن را درک و حس نوع‌دوستي و ديگر خواهي او، آن را ارج مي‌نهد و مي‌خواهد، اين حمايت از مستمندان و درماندگان، يا ترويج علم و فعاليت خيرخواهانه و يا حل معضلي اجتماعي انجام گيرد و با وقف اثري از خود جاويدان بماند و با بخشش و گذاشتن آثار و املاکي داراي منفعت، از اموال و دارايي‌ها او بهره‌گيري شود. با نگاهي به جوامع ديني و غير ديني و انسان‌هاي آخرت‌گرا و غير آخرت‌گرا، نقش دين و اعتقاد به خدا و روز قيامت و جزاي اعمال، در نهادينه کردن اين خصيصه و توسعه آن، بي‌بديل مي‌نمايد. تعاليم اخلاقي قرآن در جهت توسعه همين دريافت انساني و اخلاق مالي و تقويت غريزه و احساس برجاي ماندن تا حد ايثار و خودگذشتگي گسترده با زبان‌هاي مختلف است.به همين دليل وقف، هرچند در ميان همه ملت‌ها و اديان وجود داشته و دارد، و اين گونه نيست که سنت وقف ويژه کشورهاي اسلامي و شرقي باشد، اما در ميان مسلمانان در ادوار تاريخ و در کشورهاي اسلامي، نمود شگرف و بي‌نظيري داشته و کمتر وقف‌نامه‌اي يافت مي‌شود که در ميان مسلمانان نوشته شده باشد و تأثير از آموزه‌هاي قرآن نداشته باشد و جهت‌گيري و توجه به نيازهاي عيني جامعه خود را واقفان در وصيت خود لحاظ نکرده باشند؛ و دليل مهم آن، تعاليم مناسب با درک فطري قرآن است که همين روحيه را نه تنها ارج نهاده، بلکه با تعبيرهاي مختلف، جهت و توسعه داده است. ادعاي اين مقاله اين است که چون قرآن کريم مصدق اديان الهي پيشين و مهيمن است و سخن برتر را دارد و فرموده: وَ أَنْزَلْنا إِلَيْکَ الْکِتابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْکِتابِ وَ مُهَيْمِناً عَلَيْهِ فَاحْکُمْ بَيْنَهُمْ به ما أَنْزَلَ اللَّهُ (مائده/48) از اين جهت، شمول بيشتري در بيان نکات مربوط به وقف و راه‌هاي گسترش و جهت‌گيري و حفظ و نگهداري و ديگر مباحث مربوط به آن را دارد. اين نکات، البته در حوزه مباحث و مسائل کلي است و همان‌گونه که سبک قرآن در حوزه عقايد و اخلاق و احکام کلي و طرح مسائل جهان‌بيني و مباني و اصول و داخل نشدن در جزئيات است، در موضوع وقف، اين روش دنبال شده است.

نکته قابل توجه و تأکيد در اين مقاله، در بهره‌گيري از قرآن کريم در شناخت مباني وقف، و دنبال کردن پژوهش‌هاي آن، ظرفيت داشتن اين کتاب الهي در استنباط و پاسخ‌گويي به پرسش‌هايي است که در باره نظام وقف و راه‌هاي گسترش آن در ميان اقشار و طبقات مختلف مي‌شود. اين بحث از جهتي، الگويي روشن از ظرفيت پذيري و جامعيت قرآن را نشان مي‌دهد و از جهتي، امکان استنباط از اين کتاب را آشکار مي‌سازد، مانند اينکه وقف در فرهنگ اسلامي چه جايگاهي دارد، با چه شبکه‌هاي واژگاني و معنايي در قرآن، رابطه دارد، چگونه تشويق شده، جهت‌گيري‌هاي آن کدام است، در ميان انواع وقف، کداميك از آن‌ها اولويت دارند و چگونه مي‌توان و با چه مفاهيمي سنت وقف را توسعه و نهادينه کرد. البته در اين نوشته، تنها به بخش محدودي از آيات اشاره شده، وگرنه استناد و استدلال در باره مسائل وقف، بسيار فراوان‌تر از اين مجموعه است.»

متن کامل اين مجموعه مقالات در نشانيhttp://tebyan.net/ قابل مشاهده است.

پنجشنبه 2 آبان 1392 - 19:22
*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری