چهارشنبه 7 تير 1396 - 4:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

چهارمين كنگره بين المللي "صداي پاي آب"

 

چهارمين كنگره سراسري "صداي پاي آب " با همكاري موسسه حفظ آثار و نشر افكار سهراب سپهري، مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري و سازمان فرهنگي - هنري شهرداري تهران همزمان با هشتاد و پنجمين سالروز ولادت سهراب سپهري با حضور عليرضا قزوه مدير مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري و وحيد نوروزي دبير اجرايي كنگره، موسي بيدج، محمدرضا عبدالملكيان و خانواده سهراب سپهري در  حوزه هنري برگزار شد.

وحيد نوروزي دبير اجرايي چهارمين كنگره بين المللي "صداي پاي آب" با اشاره به اينكه به همت  نشر آثار و افكار سهراب سپهري و حمايت خانواده سهراب اين كنگره در حال برگزاري است گفت: در اين كنگره اساتيد و شعرا آثار و شيوه شعر نوشتن سهراب را بررسي خواهند كرد و در خصوص نقاشي هاي سهراب هم سخن خواهيم گفت.

 وي با بيان اينكه خانواده سهراب از كپي آثار سهراب گله مند هستند افزود: بدون آنكه اجازه از خانواده سهراب داشته باشند  آثار را كپي و خريد و فروش مي كنند كه مي توان آن را سرقت ادبي در خصوص تابلوهاي سهراب دانست.

 نوروزي ادامه داد: بنياد نشر آثار و افكار سهراب سپهري با همكاري اداره محيط زيست  استان تهران در روز 2 ارديبهشت كه روز خاكسپاري سهراب سپهري نيز است به احترام و عشقي كه سهراب سپهري به زمين و طبيعت داشته، به نيت امام هشتم ضامن آهو به 8 نفر از هنرمندان، شاعران و نقاشاني كه به طور خاص به طبيعت پرداخته اند جوايزي اهدا مي كند.

 وي تصريح كرد: سهراب در اثر بيماري سرطان دار فاني را وداع گفت و به گفته خواهرش با اين بيماري بسيار جنگيد لذا در روز 2 ارديبهشت علاوه بر 8 جايزه ذكر شده به اشخاصي كه بيماران سرطاني را حمايت كرده اند نيز جوايزي تقديم مي شود.

 نوروزي با بيان اينكه نشاني كه براي جايزه سهراب در نظر گرفته ايم كركس است گفت: با توجه به شعر سهراب كه گفته "چشم‌ها را بايد شست ، جور ديگر بايد ديد" مي خواهيم جور ديگر ببينيم و به جاي پرنده هاي زيبا نشان ويژه كركس را اهدا كنيم.

 وي در پايان گفت: اين كنگره و صدها كنگره ديگر نمي تواند شايسته نگاه زيباي سهراب باشد. اشعار سهراب همگي از دل بر مي آيد و لاجرم بر دل مي نشيند؛ خوشحالم كه در روز تولد سهراب يعني كسي كه متفاوت شعر مي گفت دور هم جمع شده ايم.

 

سهراب به نهايت انسانيت و بشريت رسيده بود

در اين مراسم موسي بيدج، مترجم، نويسنده و پژوهشگر زبان و ادب فارسي اظهار داشت: درباره سهراب سپهري صحبت‌ها بسيار است، سهراب يکي از شاعران بزرگ معاصر ما است که هيچ کسي به اين مهم شک ندارد و اگر خُرده‌اي از سهراب گرفته‌اند، از زاويه ديد و يا پنجره کوچکي بوده که به او نگاه کرده‌اند.

 وي اضافه کرد: به طور مثال برخي‌ها مي‌گويند ما داريم کجا زندگي مي‌کنيم، در کنار جويي که خون جوانان ما ريخته است و سهراب سپهري در کنار آب و جايي خوش آب و هوا و مي‌گويد که «اب را گل نکنيد».

 بيدج ادامه داد: اگر کمي از زاويه‌ خودمان را تغيير دهيم، متوجه مي‌شويم که واقعاً سهراب به نهايت انسانيت و بشريت رسيده است؛ معتقدم آنهايي که نسبت به اين شاعر معاصر زاويه دارند، تنگ هستند و هيچ آسيبي هم به سهراب سپهري نمي‌رساند و بنده هم از علاقه‌مندان شعر سهراب از سن نوجواني تا کنون بوده و هستم.

 وي افزود: از آن جايي که حرفه بنده، ‌ترجمه استاي کاش که مسئولان حوزه هنري به جزء آقاي عليرضا قزوه در اين جمع حضور داشتند و مي‌گفتم که کشور ما نياز به ترجمه دارد.

 بيدج بيان کرد: شعر روزگار ما علاوه بر شعر قديم ما، به طور مثال شاعران بزرگي همانند حافظ، سعدي، خيام، مولانا و فردوسي را همه جهان مي‌شناسند اما با همان انديشه به دنبال شاعران معاصر ما مي‌گردند و بايد نهادهايي باشد که شعرها و شاعران ارزنده‌اي که قبلاً به جهان هديه داده‌ايم را دوباره هديه دهيم.

 وي اضافه کرد: در جهان هر فرهنگي و هر کشوري يک شاعر به فرهنگ جهاني هديه کرده‌ است اما ايران حداقل 5 شاعر درجه و طراز اول به جهان هديه کرده است.

 اين مترجم گفت: ما نسبت به معرفي شاعران معاصر کمي تنبلي کرده‌ايم که اين مهم باعث شده تا جهان ما را نشناسد؛ يکي از خوشبختي‌هاي ما که به حق هم بوده، اين است که سهراب سپهري يک شاعر ترجمه شده است.

 وي اضافه کرد:بنده با جهان عرب در ارتباط هستم و حرفه‌ام ترجمه ادبيات ايران و عرب به زبان فارسي است، گواهي مي‌دهم که جهان عرب سهراب سپهري را مي‌شناسد به دليل اينکه بنده حداقل چهار عنوان کتاب از سهراب سپهري ترجمه ديده‌ام.

 بيدج ادامه داد: از ميان چهار عنوان کتاب ترجمه شده درباره سهراب سپهري، 3 عنوان کتاب به حق و به جا بوده است اما يک کتاب کمي مشکلات داشته است يعني مترجم تبار ايراني نداشته و عرب زبان بوده است و به برخي از ريزه‌کاري‌ها توجه نکرده است.

 وي افزود: ما نمي‌توانيم يک مترجم سياسي يا پزشکي و علمي را بگوئيم که ادبيات را ترجمه کند، چراکه در آن ترجمه مشکلاتي پديد خواهد آمد.

 به گفته اين نويسنده، سهراب سپهري با طبيعت، عرفان و فرهنگ ما در آميخته است و از واژگاني استفاده مي‌کند که شايد در فرهنگ لغت‌ پيدا نشود و مترجمي که به زبان فارسي مسلط نباشد، نمي‌تواند به خوبي آثار اين شاعر معاصر را ترجمه کند.

 وي با بيان اينکه کتاب «مسافر» سهراب سپهري در دمشق منتشر شده است، اضافه کرد: ما از نيما يوشيج که پدر شعر نو فارسي است اما کتابي مستقل از اين شاعر به زبان عربي نداريم.

 بيدج ادامه داد: اميدوارم در آينده بتوانم اشعار بيشتري از سهراب سپهري را ترجمه کنم، چراکه با جهان عرب در ارتباط هستم و مخاطباني در اين راستا وجود دارد به نوعي ديگر فرهنگ جهان عرب چيزي از شعرهاي سهراب را لازم دارد چراکه فضاهاي شعرهاي سهراب سپهري، عرفاني بوده و در سرزمين ايران نيز ريشه دوانده است.

 

صداي پاي آب شهادتين مسلماني سهراب است

عليرضا قزوه در اين مراسم در ابتداي سخنان خود با اشاره به جمله سيد حسن حسيني شاعر انقلابي درباره سهراب سپهري گفت: سپهري مسلمان است و شعر صداي پاي آب شهادتين مسلماني اوست. شاعري كه سجاده، قبله ، روشني و فرهنگ ايراني و مسلماني را پاس ميدارد، ارزش اين را دارد كه بر شاعران هر عصر و هر نسل معلمي كند.

 قزوه با بيان اينكه از نظر شمس لنگرودي سهراب بزرگترين شاعر 400 سال اخير است، افزود: سهراب داراي دايره واژگان وسيعي بود كه قبل از او در هيچ يك از شاعران ديده نشد. تاثير وي در انديشه شاعران انقلاب اسلامي و در نسل بعد از خود غير قابل انكار است و اين تاثير را مي توان در شعر احمد عزيزي كه يكي از شاعران صاحب سبك انقلابي است، ديد كه بيش از تاثير از شعر نيما و فروغ، عزيزي از سهراب سپهري تاثير گرفته است. 

 قزوه، شاعران را مانند گنجشكان و شيران داراي قلمرو دانست و ادامه داد: در روزگار ما از ميان دو هزار شاعر ، 1900 نفر از آنان در قلمرو ديگرشاعران مي نشينند و شاعران داراي قلمرو زباني و سبك خاص كه بتوانند آن را حفظ كنند، كم هستند. شاعري كه بعد از گذشت چند دهه قلمرو زباني خود را حفظ كند، كار بزرگي كرده است.

 اين شاعر انقلابي قلمرو زباني سهراب را تا 400 سال گذشته قلمرو خاص او دانست و گفت: بعضي از شاعران به قلمرو فروغ نزديك شدند. زبان قيصر امين پور زبان پخته اي بود و داراي شاخصه هاي سبك خاص او بود اما در جاهايي قلمرو زباني او به قلمرو فروغ نزديك مي شود. زبان سيد علي صالحي نيز زبان پخته اي است اما باز هم به قلمرو زباني فروغ و شاملو نزديك مي شود.

 قزوه خاطر نشان كرد: طرح ژنريك فروغ زياد است و مي تواند به عنوان شاخص مطرح شود اما زبان و قلمرو سهراب طرح ژنريك را قبول نمي كند. سپهري داراي قلمرو زباني خاص است كه مي توان از آن به عنوان يك كشف زيبا نام برد و مي توان گفت سهراب يك قلمرو زباني تازه را كشف كرد. وي از دو راه به اين قلمرو رسيده است يكي از راه صميميت  و بومي بودن و دوم نقبي بود كه سهراب به بيدل دهلوي زد و از او تقليد كرد.

 وي با اشاره به آشنايي به آثار بيدل دهلوي گفت: بيدل دهلوي شاعري است كه قلمروش تقليد ناپذير است و بسياري از شاعران از او تاثير گرفتند.

 قزوه با بيان شهادت به عظمت و بزرگي سهراب گفت: تقليد شاعرانه سهراب را هيچ شخص ديگري نتوانست انجام دهد و هيچ كس رابطه ميان بيدل و سهراب را نيافت. تقليد سهراب از بيدل به گونه اي بود كه ردي از آن به جا نماند. او از راه كلاسيك و سرودن غزل و قصيده و با رنج بسيار به اين مرحله رسيد و يك شبه به اين مقام دست نيافت.

 وي در پايان سخنان خود با بيان اينكه بسياري از ضرب المثل ها از اشعار سهراب سپهري نشات مي گيرد، اظهار داشت: نيما براي سهراب سپهري معلمي كرد اما معتقدم سهراب بسيار بالاتر از ديگر شاعران است.

 

توجه به طبيعت از ويژگي هاي ارزشمند شعر سهراب است

محمد رضا عبدالملكيان در اين مراسم بعد از خواندن يادداشتي در خصوص سهراب كه در يكي از روزنامه ها به چاپ رسانده بود گفت: اگر بخواهيم بعد از نيما از چهار چهره برجسته شعر معاصر ياد كنيم مي توان به مهدي اخوان ثالث، احمد شاملو، فروغ فرخزاد و سهراب سپهري اشاره كنيم.

 وي ادامه داد: بايد به اين نكته توجه شود كه زيبايي آثار ماندگار هنري در تشابه آنها با يكديگر نيست؛ شاعري مي تواند متفاوت و اثرگذار باشد كه در كارنامه خود آثاري متفاوت با ديگر شاعران داشته باشد.

 عبدالملكيان با بيان اينكه سخاوت و برجستگي استواري كه در زبان شعري اخوان ثالث مي بينيم در ديگر شاعران ديده نمي شود تصريح كرد: شعرهاي سهراب بسيار روان هستند؛ شايد نتوانيم هيچ پيچيدگي و موسيقي متفاوتي را به عنوان ويژگي سهراب از منظر زبان شناسي بر آن تاكيد كنيم .

 وي افزود: موسيقي متفاوت و حيرت انگيزي در اشعار شاملو وجود دارد كه خاص او و همين امر يكي از برجستگي هاي شاملو است؛ فروغ فرخزاد نيز شناسنامه نسل شهرنشين تهران چند دهه گذشته است كه در آثار هيچ شاعرديگري نمي توان اين شناسنامه اجتماعي را پيدا كرد.

 اين شاعر اضهار كرد: در قله شعر معاصر همان جايي كه شاملو ايستاده فروغ، سهراب و اخوان نيز ايستاده اند. 

 وي با اشاره به اينكه دنياي سهراب خاص خودش بود و خلوت هاي خاص خود را داشت تاكيد كرد: سهراب كمترين ارتباط را با محافل ادبي داشت و كمتر در شب شعري شركت مي كرد؛ اهل مصاحبه نيز نبود؛ سهراب ويژگي خاص خودش را داشت.

 عبدالملكيان به كتاب هشت  بهشت سهراب اشاره و اظهار كرد: سهراب در اين كتاب چند شعر را به افرادي تقديم كرده است كه از چهره هاي مطرح ادبيات نيستند؛ به عنوان مثال شعر صداي پاي آب را به مادرش و مجموعه شعر حجم سبز را به بيوك مصطفوي و خانه دوست را كه از زيباترين اشعار سهراب است به ابوالقاسم سعيدي تقديم كرده  و تنها يك شعررا آن هم نه با نام بلكه با اشاره به چهره اي ادبي تقديم كرده كه فروغ است.

 وي به نقش برجسته سهراب در توجه به محيط زيست اشاره و تصريح كرد: توجه حيرت انگيز و به ياد ماندني سهراب در توجه به محيط زيست و طبيعت از ويژگي هاي ارزشمند شعر سهراب سپهري است كه بسياري از شاعران بعد از او از دست آوردهاي او در اين زمينه استفاده كردند.

 

نمي‌توان گفت که سهراب در حد مولانا است، سپهري را بايد با مصادف يک معما ديد

 کريم فيضي، نويسنده و مترجم بيان داشت: موسي بيدج اشاره‌اي به مشابهت‌هاي سپهري و جبران خليل جبران پرداخت، که بنده در سال 86 کتابي را با اين موضوع از سوي نشر ثالث منتشر کرده‌ام.

 وي اضافه کرد: در اين اثر به نمونه‌هايي اشاره کردم که نشان از تقارب ميان سهراب و جبران خليل جبران است، بنده در آن سال‌ها به مجموعه آثار سپهري که در 8 جلد در بيروت چاپ شده است، همه کارهاي اين دو شاعر بومي هستند.

 فيضي ادامه داد: معتقدم خليل عمراني، يک سپهري و سهراب سپهري يک خليل عمران است، به نظر مي‌آيد که سپهري جزو شگفتي‌هاي فرهنگ معاصر ما بوده و يک مهما است و باعث شد تا حسد بسياري را برانگيزد.

 وي افزود: برخي درباره سهراب سپهري اغراق مي‌کنند و او را در کنار مولانا مي‌گذارند، اما اين اغراق است چراکه ده‌ها فلسفه در باب مولانا دچار حيرت هستند و نمي‌توان گفت که سهراب در حد مولانا است، سپهري را بايد با مصادف يک معما ديد.

همچنين مهدي قرچه داغي خواهر زاده سهراب در سخناني كوتاه با تشكر از برگزار كنندگان اين مراسم گفت: اميدوارم اين كنگره در راهي كه در پيش گرفته موفق باشد. اعضاي اين گروه به شدت فعال هستند و هر سال تلاش مي كنند برنامه هاي متعددي را برگزار كنند و سعي در برداشتن قدم در راه تعالي هنر و ادبيات ايران دارند.

در پايان اين كنگره از خانواده سهراب سپهري و تعدادي از پژوهشگراني كه در زمينه سهراب پژوهش كرده و همچنين برگزيدگان سومين كنگره صداي پاي آب كه رساله تحقيقاتي درباره سهراب سپهري ارائه داده بودند، با اهداي لوح، تقدير شد. محمدباقر نجف‌زاده، مهري رحماني، جلال‌الدين مشمولي، خانواده سهراب، محمدرضا سعيدآبادي،عبدالمهدي مستکين، مجيد حسن‌زاده، مهرداد پازوکي، مهدي افشار و سيد سعيد سعيدپور (مترجمان اشعار سهراب)، عبدالرضا مدرس‌زاده، عليرضا معيني، ناصر بزرگمهر، فاطمه راکعي، شهره وکيلي، ايرج اسکندري، محمدابراهيم جعفري، جلال‌الدين سلطاني کاشفي، عبدالعلي دستغيب، کريم فيضي، خانواده احمد اسفندياري و معصومه سيحون از جمله هنرمنداني بودند که مورد تقدير قرار گرفتند. همچنين از خانواده سيحون كه در به نمايش درآوردن آثار نقاشي سهراب نقش داشتند نيز تقدير به عمل آمد.

 

شنبه 20 مهر 1392 - 8:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری