چهارشنبه 26 مهر 1396 - 16:39
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

سيدرضا آباقي

 

وظيفه زن و مرد دريک خانواده سالم ازديدگاه اسلام

 

خانواده به عنوان کوچکترين هسته جامعه و مهمترين نهاد اجتماعي ، جايگاه برجسته اي در ميان اديان توحيدي به ويژه دين مبين اسلام دارد .

بناء اسلام به تقويت بنيان خانواده بوده و مباني ديني همواره بر تمسک به عوامل تحکيم و ثبات خانواده تاکيد داشته و برپرهيز از مسائل و عواملي که منجر به بي ثباتي و از هم پاشيدگي نظام خانواده مي گردد ، اصرار دارد .

از ديدگاه اسلام ، همانطور که انسان در برابر خويشتن مسئول است ، نسبت به خانواده خود نيز مسئوليتي بس خطير دارد و اين مسئوليت عبارت است از ايجاد فضاي ديني ، معنوي و حاکميت مباني شرعي و اخلاقي در سطح خانواده . . .

نظام خانواده در اسلام بايد مظهر ايمان ، صفا ، صميميت ، يکرنگي ، يکدلي ، احترام ، محبت ، عشق ، و گذشت باشد تا بتواند به سعادت و خوشبختي واقعي در دنيا و آخرت نيل يابد . بديهي است خانواده اگر فاقد اين ارزشها و خصلت ها باشد همچون کالبد بي جان است که زمينه اي براي رشد و بالندگي و خوشبختي در آن وجود ندارد .

چرا که حاکميت هوا و هوس ، فضاي شيطاني و وجود خصلتهاي پليدي چون دو رنگي ، خيانت ، بي اعتمادي ، دروغ ، فساد و انحطاط اخلاقي تار و پود آن را از هم گسيخته و سر نوشت نکبت باري را براي آنان رقم زده است

در نگاهي ديگر ، خانواده پاک ، بستري براي حفظ و تقويت هويت ديني ، ايجاد تعادل رواني ، نشاط روحي و منتقل کننده باورها ، ارزش ها و در کلمه فرهنگ با عظمت اسلام ناب محمدي است .

اگر در درون خانواده ها ، اعتقادات ديني و ارزش هاي اخلاقي نهادينه گردد ، مطمئنا" نسل آينده ، نسلي پر بار ، پرشور و پدران و مادراني متعهد ، همسراني معتقد ، فرزنداني با ايمان خواهند بود .

يقينا" در چنين جامعه اي ، افکار شيطاني ، وسوسه هاي خناسان و تهاجم بي امان فرهنگي دشمنان بشريت که امروز با استفاده از امکانات تکنولوژي و در عصر انفجار اطلاعات ايمان و اعتقادات مردم نشانه گرفته اند ، راهي نخواهد داشت .

قرآن کريم به عنوان نسخه نهايي نجات بشريت در آيات متعددي جامع ترين و کارشناسي ترين منشور خانواده را تدوين و ترسيم نموده است .

هر چند آموزه هاي قرآني در موضوع مسائل خانواده بسيار گسترده است اما با تعدادي از اين آيات نوراني دل و جانمان را معطر مي کنيم .

ترجمه : اي کساني که ايمان آورده ايد ، خود و خانواده خويش را از آتشي که هيزم آن انسان ها و سنگهاست نگاه داريد ، آتشي که فرشتگاني بر آنها گمارده شده که خشن و سخت گيرند و هرگز مخالف فرمان خداوند نمي کنند و دستورات او را دقيقا " اجرا مي نمايند . سوره مبارکه تحريم آيه 6

در اين آيه شريفه خداوند متعال از همه مومنين مي خواهد که به خود سازي خود و خانواده پرداخته و خويش و آنان را از افتادن در آتش جهنم نگهدارند .

تعبير ( نگهداشتن خود ) تعبير ظريف و زيبايي است که به مفهوم ترک معاصي و صبر سليم در برابر شهوات سرکش و ( نگهداشتن خانواده ) به معناي تعليم و تربيت ، امر به معروف ، نهي از منکر و فراهم ساختن محيطي پاک و خالي از هر گونه گناه و آلودگي در فضاي خانه و خانواده است .

اين بر نامه قرآني ، برنامه اي است که بايد از نخستين سنگ بناي خانواده يعني ازدواج و سپس نخستين لحظه تولد فرزند ، آغاز گردد و در تمام مراحل با برنامه ريزي صحيح و با نهايت دقت تعقيب شود.  

به تعبير ديگر ، حق زن و مرد وفرزند ، تنها با تامين هزينه زندگي ، مسکن و تغذيه آن ها حاصل نمي شود مهمتر از آن ، تغذيه روح و روان آنها و به کار گرفتن اصول تعليم و تربيت صحيح است .

بر طبق اين آيه شريفه ، اصلاح خانواده منجر به اصلاح جامعه خواهد بود .

در آيه ديگري از قرآن کريم آمده است :

ترجمه آيه سوره مبارکه نساء 34 :

مردان سرپرستان زننند به خاطر برتري هايي که (از نظر نظام جتماعي) خداوند براي بعضي نسبت به بعضي ديگر قرار داد و به خاطر انفاق هايي که از اموالشان (در مورد زنان ) مي کنند و زنان صالح ، آن ها هستند. که متواضعند و در غياب (همسر خود) اسرار و حقوق او را در مقابل حقوقي که خداوند براي آنه قرار ده حفظ مي کنند و ما آن دسته از زنان را که از سرکشي و مخالفتشان بيم داريد ، پند و اندرز دهيد ، و اگر موثر نشد در بستر ، از آنها دوري نمائيد، و اگر هيچ راهي جز شدت عمل ، براي وادار کردن آنها به انجام وظيفشان نبود انها را تنبيه کنيد و اگر از شما پيروي کردند، راهي براي تعدي از آن ها نجوييد (بدانيد ) خداوند ، بلند مرتبه و بزرگ است و قدرت او بالاترين قدرتهاست .

اين آيه شريفه محتواي بسيار گسترده اي دارد و دايره وسيعي از مسائل خانوادگي را شامل مي شود که به طور اختصار برخي از پيامهاي آن را نقل مي کنيم :

1-    در يک اجتماع دو نفري هم ، يکي بايد مسئول و سر پرست باشد ، مدير خانه هم مرد است .

2-    در اداره امور زندگي (همچون مسائل اجتماعي ) بايد تعقل و تدبير بر احساسات و عواطف حاکم باشد .

3-  نظام حقوق اسلام با نظام تکوين و آفرينش هماهنگ است . حق مديريت مرد در خانه به خاطر ساختار جسمي و روحي اوست که خداوند به او تفضل نموده است .

4-    هزينه زندگي ، به عهده مرد بوده و اطاعت زن از شوهر و حفظ حقوق وي مشروط به تامين زندگي او توسط مرد است .

5-  نشانه شايستگي زن ، اطاعت است و تواضع او نسبت به شوهر ، حفظ خود ، حقوق و اسرار آبرو داري ، حفظ مال و ناموس شوهر در غياب اوست .

6-  تا موعظه ، موثر باشد قهر و تنبيه و خشونت ممنوع است و تاقهر و جدايي ( تنبيه اخلاقي ) ممکن باشد تنبيه بدني ممنوع است .

7-    تنبيه بدني براي انجام وظيفه است نه انتقام و کينه ورزي .

8-    برتري مردان نبايد سبب غرور آنها شود ، چون خدا از همه برتر است .

پيامبر اکرم (ص) مي فرمايد :

اولين کساني که در روز قيامت به مرد ملحق مي شوند زن و فرزندان اوست که او را متوقف کرده و در پيشگاه عدل الهي از وي شکايت مي کنند و مي گويند : بار پروردگارا حق ما را از اين مرد بگير ، چرا که از احکام و آداب ديني ، چيزي به ما نياموخت و با لقمه حرام زندگي را تامين کرد در حالي که به اين مطلب آگاهي نداشتيم آنان را پيگيري فرموده و مرد را به خاطر اين جرائم قصاص مي کنند .

پيغمبر اکرم (ص) عليرغم فعاليتهاي تبليغي و اجتماعي زياد و خستگي مفرط ، هرگز از انجام کارهاي خانه و کمک به همسرش شانه خالي نمي کرد ، هيچ وقت کارهاي خود را به همسرش تحميل نمي کرد ، لباسهاي خود را ، خود وارسي مي کرد ، کفش خود را اصلاح مي نمود ، گوسفندان را مي دوشيد و ... 

در منزل ، اوقات خود را به سه قسمت کرده بود . قسمتي براي عبادت خدا ، قسمتي براي خانواده و قسمتي هم براي خودش که البته عمده وقت خود را به رسيدگي به کارها و حوائج مردم مصرف مي کرد. 

هر وقت از خواب بيدار مي شد دست نوازشي بر سر فرزندان و نوه هاي خود مي کشيد و آن ها را مورد لطف خود قرار مي داد .

احترام به فرزند :

احترام و علاقه رسول خدا (ص) به دخترش فاطمه زهرا (س) به حدي بود که مردم را به تعجب واداشته بود .

آن حضرت با آن مقام عظيمي که داشت خم مي شد و دست دخترش را مي بوسيد .

زن ومرد براي اينکه بتوانند بهتر همديگر را درک کنند بايد نسبت به هم شناخت داشته باشند و به نيازهاي اساسي عاطفي يکديگر توجه نمايند .

از مهمترين نياز هاي اساسي زن : مورد عشق و علاقه قرار گرفتن ، درک شدن ، مورد احترام قرار گرفتن از سوي شوهر و اعتماد داشتن و اطمينان خاطر مرد به زن است . اما نياز هاي اساسي مرد با زن فرق دارد مرد در درجه اول نياز دارد که زن به او اعتماد کند و اورا به عنوان مرد خانواده بپذيرد و از او قدر شناسي بکند و به موقع او را مورد تحسين قرار دهد و قبولش داشته باشد

زن و مرد هرگز نبايد نسبت به يکديگر بدبين باشند . نياز ديگرزن اين است که کسي او را درک کند و به او توجه کند و بدون اينکه همسرش قضاوت کند شنونده حرفهايش باشد ودر موقع مشکلات با او همدردي کند نه اينکه او را مقصر بداند ولي آقايان در مواردي که زن صحبت مي کند فکر مي کند از دست او گله و شکايت دارد و يا او باعث فشار و ناراحتي او شده است و مي خواهد به دفاع از خود بپردازد  در حاليکه زن نياز به يک گوش شنوا دارد .

ما انسانها با هم متفاوتيم . مي دانيم که هيچکس کامل نيست و ايده آل ها فقط در مدينه فاضله اي يافت مي شوند که از دنياي ما بسيار فاصله دارد مي دانيم که هرکه را بر مي گزيديم در عين حال که حسن هاي زيادي داشت عيوبي هم داشت شباهتها و تفاوتهاي عميقي نيز داريم . اما آگاهيم که انسان توانمند است مهم اين است که دو نفر بدانند چگونه اختلافات خود را حل کرده و با تفاوتهاي همديگر سازگار شوند و به تفاهم برسند . لازمه فهميدن همديگر آن است که بتوانيم خود را جاي يکديگر بگذاريم تاا اورا بهتر درک کنيم هنر زيستن و عشق ورزيدن را ياد بگيريم چرا که عشق يعني پيوند با ديگري به گونه اي که استقلال و هويت فردي هر دو باقي بماند قرار نيست غالب يا مغلوب باشيم هر کس شخصيت منحصر به فردي دارد .

حضرت علي (ع) : دشوارترين سياستها تغيير دادن عاتهاست . غررالحکم 6906

و ازنشانه هاي او اينکه همسراني از جنس خودتان براي شما آفريد تا در کنار آنان آرامش يابيد و در ميانتان مودت و رحمت قرار داد در اين نشانه هايي است براي گروهي که تفکر مي کنند . سوره مبارکه روم آيه 21

خوشبختي تصادفي نيست حفظ محبت ، ازرسيدن به آن  دشوارتر است . چنانچه ، حفظ ايمان از ايمان آوردن سخت تر است موانع حفظ محبت و ايمانمان را مرور کنيم و با آنها مبارزه کنيم .

پيامبر (ص) فرمودند : زن نگهبان و امانت دار شوهر است و در اين باره مسئوليت دارد  مسترک الوسائل ج2 ص550

 ازشيوه هاي مديريت در خانه ، حرکت و تلاش براي صرفه جويي در مصرف مي باشد . در اين بخش زنان با استفاده از شيوه هاي خلاق و همچنين تدابير و خلاقيت و ايجاد شيوه هاي نوين و متناسب با سطح زندگي خانواده مي تواند کمک مهمي در مصرف و تربيت فرزند داشته باشد .

شغل اصلي زن ، شغل همسري و مادري است ، ولي بعضي خيال مي کنند اين اهانت به زن است . مهمترين کاري که زن مي تواند بکند ، کار مادري است البته در مواردي شايد کارهاي اجتماعي زنان واجب عيني و يا کفايي نيز باشد ، اما در همه حال خانمها بايد فعاليت اجتماعيشان را با حفظ جنبه مادري و همسري شان بکنند و الگويشان حضرت فاطمه زهرا (س) باشد . مطلع عشق ، خطبه عقد ، رهبر فرزانه انقلاب 24/1/78

امام صادق (ع) : سه چيز زندگي را تيره و تار مي کند سلطان ستمگر ، همسايه بد ، زن بد دهان و فحاش .

شکسپير مي گويد : آن چه در زن قلب مرا تسخير مي کند مهرباني اوست نه روي زيبايش ، من زني را بيشتر دوست دارم که مهربانتر باشد . همسر داري ، ابراهيم امين ص32

بهترين راه براي اينکه  همسرتان را به تغيير کردن تشويق نماييد اين است که خودتان تغيير کنيد .

زن بايد خود را براي شوهرش بيارايد . مرد نيز بايد در منزل آراسته باشد . به فرموده امام صادق (ع) زن بايد آن طور لباس بپوشد که رغبت مرد را به خود جلب کند ، و زن و مرد  بايد در خانه لباس زيبا و آراسته بپوشند انسان زيبايي را دوست دارد و لباس ، انسان را زيبا و محبوب مي کند .

به همسر خود نگوييد (چرا وقتي در خانه هستي با من کمتر حرف مي زني ؟ بگوييد دلم مي خواهد وقتي در خانه هستي بيشتر با من حرف بزني ) .

به گونه اي رفتار نکنيد که جايگاه رفيع خود را قلب همسرتان از دست بدهيد سخناني که بوي سرزنش و تحقير مي دهد جايگاه خودتان را خدشه دار مي کند .

در انتقاد از مردان از کلمات يا رفتاري که مرد را از مقام تصميم گيري و مسئول بودن در زندگي عزل مي کند استفاده نکنيد وقتي همسرتان با شوق و ذوق حرفهايش را با شما در ميان مي گذارد و شما را در جريان موفقيت هايش قرار مي دهد ، با سردي و بي تفاوتي با او برخورد نکنيد زيرا در اين صورت او به دنبال گوشي شنوا و به به و چه چه شنيدن خواهد بود .

با غر غر کردن ، بد اخلاقي و رنجور نمايي فقط همسر خود را فراري مي دهيد خانه محل آسايش و آرامش است . به جاي اينکه خطاهايش را به رخ او بکشيد از کارهاي خويش تعريف کنيد .

هيچ وقت به شوهرت نگو ( تو آنقدر قوي هستي که به تشويق من احتياج نداري ) اگر تشويقهاي ژوزفين نبود همسرش ناپلئون نمي شد . مرد از زن بي دست و پايي که منتظر است دائما" او را جمع جور کنند خوششان نمي آيد  خلاق ، با نشاط ، مراقب و پر جنب و جوش باشيد تا همه را در اطراف خود جمع کنيد .

مرد ها را خيلي دست بالا نگيريد . گاهي به کمي محبت مادرانه محتاج اند و گاهي با يک لبخند نرم مي شوند و زماني با يک شيرين زباني سر به راه مي شوند . خود را باور کنيد تا هنر مند ي هايتان شکوفا شود .

شوهر خود را از اين فروشگاه به آن فروشگاه نکشيد کاري که براي شما جذاب و سرگرم کننده است ممکن است براي همسرتان وقت تلف کردن و خسته کننده باشد مردها مثل زنها با حوصله و کنجکاو نيستد . 

قدر شناسي مهمترين توقع من از توست . کاش خوشحالي خود را از اين که شوهرت هستم به من نشان دهي .

به همسرتان فرصت دهيد گاهي تنها باشد اين به شما و او فرصت خواهد داد تا در باره خود و زندگي بيانديشيد . هر کس نيازمند زماني براي تنهايي و انديشيدن است و مطلقا" به معني بيزاري جستن از همسر و خانواده نيست .

فرصت دلتنگ شدن را به همسر خود بدهيد اجازه دهيد از نديدن شما دلتنگ شود اگر هميشه در دسترس باشيد او نمي تواند شما را در تخيل خود جستجو کند .

درا غلب مواقع غيرت مرد نسبت به همسرش نشانه محبت اوست و برخي حساسيتهاي به جاي او ، بيانگر آن است که تو برايش مهمي ، به تو توجه دارد و دوستت دارد .

هيچ گاه مرا با ديگران مقايسه نکن و موفقيتهاي بهتر ديگران را به رخ من نکش دوست دارم به عنوان بهترين فرد در زندگي تو مطرح باشم و تو کاملا" به من اعتماد داشته باش .

سعي کن کشف کني استعداد و علاقه شوهرت در چه کاري است و اينکه به چه مواردي حساس است ، اين يکي از رموز موفقيت تو است .اشتياق به علاقمنديهاي او و درک حساسيتهايش تو را محبوب او مي کند .

منابع :

مهارت هاي زناشوئي راه عملي براي شادکا مي در زندگي دکتر علي رضا آقا يوسفي ، نشر لاملک 1387

تماشاي خود در آينه همسر ، بهار ، رنجبران ، انتشارات مرکز امور بانوان و خانواده ، رياست جمهوري 1387 و کتاب پيامبر اعظم و مسائل خانواده نوشته مسعود صفي ياري 

 

تاج گل اهلدشتي کارشناس امور بانوان اداره کل تبليغات اسلامي استان کهگيلويه و بويراحمد

 

شنبه 13 مهر 1392 - 9:32


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری