چهارشنبه 26 مهر 1396 - 20:2
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

نيما نوربخش

 

لزوم تاريخ‌نگاري صحيح انقلاب اسلامي در سينما

 

گزارشي از نظرات دو کارگردان درباره ساخت فيلم هايي با مضمون تاريخ انقلاب اسلامي


يك كارگردان سينما معتقد است؛ سينماي ما زماني در پرداختن به موضوعات تاريخي و تاريخ‌نگاري انقلاب موفق خواهد بود كه بتواند وقايعي چون 17 شهريور را به دور از هرگونه تحريفي ترسيم كند.

سامان سالور، كارگردان سينما در گفت‌و‌گو با خبرگزاري ايكنا، درباره عملكرد سينما در حوزه تاريخ‌نگاري انقلاب اظهار كرد: مسلم است كه سينماي ايران در حوزه تاريخ‌نگاري معاصر عملكرد مناسبي نداشته است، زيرا در اين حوزه به آن اندازه توليدات به سمت سطحي‌نگري و سفارشي‌سازي سوق پيدا كرده‌اند كه سبب شده تماشاگر از چنين كارهايي رو برگردان شود.

اين نگاه در برخي فيلم‌هايي سينمايي هم تنها به موضوعات انقلابي مختص نشده است، بلكه فيلم‌هايي كه در آن به موضوعاتي چون دفاع مقدس، تسخير لانه جاسوسي و ... پرداخته شده هم چنيني نگاهي دارند.

وي افزود: در اين ميان اكثر فيلم‌هاي سفارشي نيز آثاري هستند كه تهيه‌كننده آن بخش دولتي است. اين وضعيت نابسامان در حوزه تاريخ‌نگاري انقلاب در سينما در شرايطي است كه اين حوزه مي‌توانست به دليل جذابيت‌هايي كه دارد الهام‌بخش آثار فاخري باشد، چون تاريخ سينما نشان داده در به تصوير كشيدن رويدادهاي تاريخي و باشكوه تبحري خاص دارد و اين تنها سينماي ماست كه نتوانسته از آن به درستي استفاده كند.

سالور در پاسخ به اين سؤال كه آيا هر سفارشي را مي‌توان به معناي معضلي در سينما محسوب كرد؟ گفت: وقتي از سفارشي‌بودن برخي از فيلم‌ها سخن مي‌گوييم منظور اين نيست كه تهيه‌كننده آن بخش خصوصي است يا دولتي، چون يك كار سفارشي مي‌تواند توسط بخش خصوصي هم توليد شود.

در كلامي ديگر زماني به يك فيلم عنوان سفارشي تعلق مي‌گيرد كه آن كار رسالت خود را فراموش كرده و به نوعي در پي منافع شخصي يا حزبي تهيه‌كننده يا سرمايه‌گذار فيلم باشد. اينجاست كه كار سفارشي مي‌شود و خاصيت خود را از دست مي‌دهد.

كارگردان فيلم «سيزده 59» اضافه كرد: تاريخ سينما هم در كارهاي بسياري ثابت كرده كه اين دسته توليدات اساسا كارهاي موفقي نيستند. اين وضعيت به سينماي ايران مختص نمي‌شود، بلكه درباره كارهاي خارجي نيز صدق مي‌كند، فيلم‌هايي كه داراي پروداكشن‌هاي عظيم بوده‌اند، اما به دليل هدف‌گذاري خاص و سفارشي بودن نتوانسته‌اند در جذب تماشاگر به موفقيت لازم دست پيدا كنند.

وي در تكميل توضيح فوق گفت: من دليل ديگري كه سينماي جهان به ويژه غرب را در پرداختن به موضوعات معاصر موفق‌تر از سينماي كشورمان مي‌دانم اين است كه آنها از قدرت مانور بيشتري براي بيان موضوعات مورد نظر خود بهره مي‌برند.

در كلام ديگر آنها قادرند به راحتي رؤياپردازي را با واقعيت در هم آميزند، اما براي سينماي ما چنين امكاني فراهم نيست و يك فيلمساز حتما بايد در يك كار تاريخي مطابق بر واقعيت عمل كند و هيچ‌گونه رؤيا‌پردازي را در آن دخيل نكند.

وي در بخش ديگري از سخنان خود متذكر شد: من تجربه كار دفاع مقدسي دارم؛ كار‌هايي كه در آن سعي كردم عملكردي مستقل داشته باشم، اما تماشاگر ما به اندازه‌اي از اين دسته توليدات دلزده شده كه تصور مي‌كند هر كاري كه در اين ژانر توليد مي‌شود كاري سفارشي است، درصورتي‌كه ممكن است كاري به دور از گرايش‌هاي خاص، تنها در پي روايت داستاني با جذابيت‌هايي سينمايي باشد، ولي در عمل مي‌بينيم كه چنين موقعيتي براي فيلم‌هاي مستقل فراهم نيست.

 

شخصيت‌هاي تاريخي را تحريف نکنيم

اين كارگردان سينما با بيان اينكه شخصيت‌هاي تاريخي را نبايد در آثار سينمايي تحريف كنيم، بيان كرد: متأسفانه ما كمتر اجازه داده‌ايم كه تصويري درست از افرادي كه در تاريخ معاصر نقش داشته‌اند در سينما ترسيم شود.

منظورم از اين گفته اين است اگر فردي در شكل‌گيري قيام 17 شهريور نقش داشته، اما امروز جز موافقان ما نيست دليلي نباشد تا اولا بخواهيم آن شخصيت را تحريف كنيم يا اينكه بخواهيم به واسطه بودن چنين شخصيتي اصل ماجرا را ناديده بگيريم، زيرا اين محدوديت‌ها هيچ‌گاه مسير روشني پيش روي نخواهد گذاشت، بلكه هر چه بيشتر جوانان ما را با تاريخ كشورمان غريبه خواهد كرد.

وي در پايان خاطرنشان كرد: از نگاه من اگر شخصيت‌پردازي در فيلم‌هاي سينمايي آن گونه باشد كه در عالم واقع است، مطمئنا تماشاگر آن را خواهد پذيرفت، والا مطمئن باشيد تحريف افراد به اين بهانه كه موافق يا مخالف ما هستند نه تنها تماشاگر را از اينگونه توليدات دور خواهد كرد، بلكه سبب خواهد شد افراد نسبت به تاريخ معاصر، نگاهي خوشبينانه نداشته باشند. براي رهايي از اين رويكرد غلط هم راه حل اصلي بالا رفتن سعه صدر مسئولان سينمايي است تا اجازه دهند آنچه كه روي داده روي پرده نقش بندد.

حبيب بهمني، كارگردان سينما هم با بيان اينكه سينماي امروز به لحاظ سخت‌افزاري، امكان پرداختن به موضوعات انقلابي را ندارد، اظهار كرد: در دهه شصت سينماي ايران به راحتي به موضوعات انقلابي مي‌پرداخت، چرا كه به لحاظ امكانات اين موقعيت برايش فراهم بود تا رويدادهاي انقلابي را تصوير كند، اما اين خواسته در زمان حال قابل انجام نيست، چون تمام فضاهايي كه در تهران دهه 50 موجود بود قابل رؤيت در زمان حال نيست. براي مثال كدام منطقه از تهران را مي‌توان نام برد كه نسبت به 40 سال پيش تغيير نكرده باشد.

وي افزود: براي همين نقصان است كه اگر فيلم‌ها يا سريال‌هايي به اين موضوعات مي‌پردازند سعي مي‌كنند كه اكثر سكانس‌هاي خود را در نماهاي داخلي بگيرند؛ اتفاقي كه ويژگي سينمايي بودن كار را كم مي‌كند و بيشتر به اثر خلق شده، شكلي تئاتري مي‌دهد. براي اينكه‌ اين ضعف را هم در سينما برطرف كرد حتما مي‌بايست شهرك ساخت تا لوكيشن‌هاي مورد نظر چنين فيلم‌هايي موجود باشد.

كارگردان فيلم «سيب و سلما» گفت: اين مسئله (ساختن شهرك سينمايي) نيز به هيچ وجه هزينه بي‌جهت نيست، زيرا شوكت و افتخار ما به واسطه انقلاب اسلامي شكل گرفته است، پس بايد بتوانيم با ثبت آن در سينما به جوانان خود نشان دهيم كه آنچه را الان دارند به چه بهايي به دست آمده است.

براي اين گفته مثالي مي‌زنم؛ ما معمولا در 17 شهريور از اتفاقي كه براي هموطنانمان افتاده سخن مي‌گويم، اما هيچگاه درباره چگونگي شكل‌گيري و انجام آن چيزي نمي‌گويم، چون در اين زمينه فيلمي يا سريالي نداريم.

بهمني ادامه داد: اين روزها سالگرد 17 شهريور است، اما آيا تلويزيون ما به جز چند برنامه آرشيوي تصويري ديگر دارد كه به ما عرضه كند؟ اين ضعف تنها يك كم‌كاري تلويزيوني يا سينمايي نيست، بلكه فراموش كردن تاريخي است كه افتخار ما در گرو آن است.

نكته ديگر در اين زمينه اين است كه نهادها يا سازمان‌هاي كوچك همانند مؤسسه شهيد آويني كه من در آن فعاليت دارم به تنهايي نمي‌توانند باني كارهايي با اين موضوع باشند، چون تنها دولت است كه قادر است بودجه چنين فيلم‌هايي را تامين كند.

وي در پايان خاطرنشان كرد: افسوس بزرگ در اين زمينه اين است كه ما در حوزه تاريخ انقلاب مدارك بسياري داريم. مداركي كه هم شاهد عيني دارد هم مدارك مستدل تصويري و نوشتاري، پس حيف نيست كه با داشتن چنين پتانسيلي باز در اين زمينه كم كاري كنيم.

 

يكشنبه 17 شهريور 1392 - 11:28


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری