سه‌شنبه 1 آبان 1397 - 13:45
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

يادداشت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان زنجان

 

احياگر آيين رسول گرامي اسلام

 

ششمين اختر تابناک آسمان امامت و ولايت امام صادق(ع)، احياگر آيين رسول گرامي اسلام و مذهب شيعه است که از اين رو شيعه اثني‌عشري خود را مفتخر به لقب مذهب جعفري مي‌داند.

 

مشخصات حضرت

نام مبارک: جعفر

لقب‌ها: صادق- مصدق - محقق - کاشف الحقايق - فاضل - طاهر - قائم - منجي - صابر

کنيه: ابوعبدالله - ابواسماعيل - ابوموسي

نام پدر: حضرت امام محمد باقر(ع)

نام مادر: فاطمه (ام فروه) دختر قاسم بن محمد بن ابي‌بکر

زمان تولد: هفدهم ربيع الاول سال 83 هجري

محل تولد: مدينه منوره

عمر شريف: 65 سال

مدت امامت: 34 سال

زمان رحلت (شهادت): 25 شوال سال 148 هجري

قاتل: منصور دوانيقي بوسيله زهر

محل دفن: قبرستان بقيع

همسران معروف حضرت: حميده دختر صاعد مغربي، فاطمه دختر حسين بن علي بن الحسين بن علي بن أبي‌طالب(عليهم السلام)

فرزندان پسر: موسي (عليه السلام) - اسماعيل - عبدالله - افطح - اسحاق - محمد - عباس - علي

فرزندان دختر: ام فروه - فاطمه - اسما

اصحاب معروف: ابان بن تغلب - اسحاق بن عمار- بريد - صفوان بن مهران - ابوحمزه ثمالي – حرير بن عبدالله سجستاني زراره بن اعين شيباني - عبدالله بن ابي يعفور-عمران بن عبدالله اشعري قمي.

روز زيارت ايشان: روزهاي سه شنبه

 

گوشه‌اي از حيات امام صادق (ع)

پدرش 26 ساله بود که او زاده شد . دوازده تا 15 سال بنابر اختلاف از عمر شريفش را درکنار جدش امام سجاد (عليه السلام) و نوزده سال را در کنار پدرش امام باقر (عليه السلام) گذراند.

دوران امامت آن امام 34 سال بوده که با اواخر حکومت امويان واوايل حکومت عباسيان مصادف مي باشد که حدود هجده سال آن ( 132-114 ) همزمان با حکومت امويان و شانزده سال آن ( 148-132 ة ) همزمان با حکومت عباسيان بود.

آن حضرت با پنج تن از خلفاي بني اميه - هشام بن عبدالملي ( 125-105 ه. ق ) ، وليد بن يزيد بن عبدالملي ( 126-125 ه. ق ) ، يزيد بن وليد بن عبدالملي ( 126 ه. ق ) ، ابراهيم بن وليد (126 ه. ق"( به مدت 70 روز )) و مروان بن محمد ( 132-126 ه.ق ) و دو تن از خلفاي بني عباس ابوالعباس ( عبدالله بن محمد ) معروف به سفاح ( 132- 136 ( 137 ) ه. ق ) و ابوجعفر معروف به منصور دوانيقي ( 158-136 ( 137 ) ه. ق ) معاصر بود.

در يک دسته بندي، زندگاني امام جعفر صادق (عليه السلام) مي توان به سه دسته کلي تقسيم نمود:

الف - زندگاني امام در دوره امام سجاد و امام باقر (عليهم السلام) که تقريبا نيمي از عمر حضرت را به خود اختصاص مي‌دهد. در اين دوره ( 83-114) امام صادق (عليه السلام) از علم و تقوي و کمال و فضيلت آنان در حد کافي بهره مند شد.

ب - قسمت دوم زندگي امام جعفر صادق (عليه السلام) از سال 114 هجري تا 140 هجري مي‌باشد. دراين دوره امام از فرصت مناسبي که بوجود آمده، استفاده نمود و مکتب جعفري را به تکامل رساند. در اين مدت، 4000 دانشمند تحويل جامعه داد و علوم و فنون بسياري را که جامعه آن روز تشنه آن بود، به جامعه اسلامي ارزاني داشت.

ج - هشت سال آخر امام (عليه السلام) قسمت سوم زندگي امام را تشکيل مي‌دهد. در اين دوره، امام بسيار تحت فشار و اختناق حکومت منصور عباسي قرار داشت. در اين دوره امام دائما تحت نظر بود و مکتب جعفري عملاً تعطيل گرديد.

 

عصر امام صادق (ع)

عصر امام صادق (عليه السلام) يکي از طوفاني‌ترين ادوارتاريخ اسلام است که از يک سو اغتشاش‌ها و انقلاب‌هاي پياپي گروه‌هاي مختلف، بويژه از طرف خونخواهان امام حسين (عليه السلام) رخ مي‌داد، که انقلاب ابو سلمه در کوفه و ابومسلم در خراسان و ايران از مهم‌ترين آنها بوده است. و از ديگر سو عصر برخورد مکتب‌ها و ايد‌ئولوژي‌ها و عصر تضاد افکار فلسفي و کلامي مختلف بود که از برخورد امت اسلام با مردم کشورهاي فتح شده و نيز روابط مراکز اسلامي با دنياي خارج، به وجود آمده و در مسلمانان نيز شور و هيجاني براي فهميدن و پژوهش پديد آورده بود.

عصري که کوچکترين کم کاري يا عدم بيداري و تحرک پاسدار راستين اسلام يعني امام (عليه السلام)، موجب نابودي دين و پوسيدگي تعليمات حياتبخش اسلام، هم از درون و هم از بيرون مي‌شد.

زمان امام صادق (عليه السلام)، زمان تزلزل حکومت بني اميه و فزوني قدرت بني عباس بود و اين دوگروه مدتي درحال کشمکش و مبارزه با يکديگر بودند.

از زمان هشام بن عبدالملي، تبليغات و مبارزات سياسي عباسيان آغاز گرديد و در سال 129 وارد مرحله مبارزه مسلحانه و عمليات نظامي گرديد و سرانجام در سال 132 به پيروزي رسيد . بني اميه در اين مدت، گرفتار مشکلات سياسي فراواني بودند ، لذا فرصت فشار و اختناق نسبت به شيعيان را نداشتند.

عباسيان نيز چون از دستيابي به قدرت در پوشش شعار طرفداري از خاندان پيامبر و گرفتن انتقام خون آنان عمل مي‌کردند، فشاري از طرف آنان مطرح نبود. از اينرو اين دوران، دوران آرامش و آزادي نسبي امام صادق (عليه السلام) و شيعيان بود و آن حضرت از اين فرصت استفاده کرده و تلاش فرهنگي وسيعي را آغاز کرد.

پيشواي ششم در چنين دوراني به فکر نجات افکار توده مسلمان از الحاد وبدبيني وکفر و نيز مانع انحراف اصول و معارف اسلامي از مسير راستين بود ، و از توجيهات غلط و وارونه دستورات دين که به وسيله خلفاي وقت صورت مي گرفت جلوگيري مي کردند.

اينجا بود که امام (عليه السلام) دشواري فراوان در پيش و مسئوليت عظيم بر دوش داشت. امام صادق (عليه السلام) در ظلمت بحرانها و آشوبها دنياي شيعه را به فروغ تعاليم خويش روشني بخشيد و حقيقت اسلام را از آلايش انحرافات و گزند فريبکاران حفظ نمود.

او آن قدر فقه و دانش اهل بيت را گسترش داد و زمينه ترويج احکام و بسط کلام شيعي را فراهم ساخت که مذهب شيعه به نام او به عنوان مذهب جعفري شهرت يافت.

ليکن طولي نکشيد که بني عباس پس از تحکيم پايه‌هاي حکومت و نفوذ خود، همان شيوه ستم و فشار بني اميه را پيش گرفتند و حتي از آنان هم گوي سبقت را ربودند.

وضع به حدي ناگوار شد که همگي ياران امام (عليه السلام) را در معرض خطر مرگ قرار مي داد ، چنانچه زبده هايشان جزو ليست سياه مرگ بودند.

رحلت امام را به سبب مسموميت دانسته‌اند. ارتکاب اين جنايت را که منصور درتوان خود نمي ديد به جعفر بن سليمان پسر عموي خويش و والي وقت مدينه محول کرد.

فرزند برومندش امام موسي بن جعفر (عليه السلام)ايشان را دو جامه سفيد مصري که درآن احرام مي بست ودر پيراهني که مي پوشيدند و در عمامه اي که از امام زين العابدين(عليه السلام ) به ايشان رسيده بود ، کفن نمودند و بر آن نماز خواندند و ايشان را در قبرستان بقيع در کنار قبر پدر بزرگوارشان سيد الساجدين(عليه السلام) به خاک سپردند.

 

شخصيت علمي امام صادق (ع)

در دوره امامت امام صادق (عليه السلام) مسلمانان بيش از پيش به علم و دانش روي آوردند و در بيشتر شهرهاي قلمرو اسلام بويژه در مدينه، مکه، کوفه، بصره و ... مجالس درس و مناظره هاي علمي داير واز رونق خاصي برخوردار گرديد.

در اين زمان با استفاده از فرصت به دست آمده امام صادق (عليه السلام) توانست نهضت علمي فرهنگي پدرش امام باقر(عليه السلام) را ادامه داده و علوم و معارف اهل بيت را بيان کرده در همه جا منتشر کند.

سفرهاي اجباري و اختياري امام به عراق و به شهرهاي حيره ، هاشميه و کوفه و برخورد با اربابان ديگر مذاهب فقهي وکلامي نقش بسزايي در معرفي علوم اهل بيت و گسترش آن در جامعه داشت.

در اين شهرها گروههاي مختلف براي فراگيري دانش نزد آن حضرت مي آمدند و از درياي دانش شان بهره مند مي بردند . برخورد ايشان با گروههاي مختلف مردم سبب شد که آوازه شهرتش در دانش و بينش ديني ، علم و تقوي ، سخاوت و جود وکرم و ...

در تمام قلمرو اسلام طنين انداز شود و مردم از هر سو براي استفاده از دانش بيکرانشان روانه شوند. در اين دوره علوم و فلسفه ايراني ، هندي و يوناني به حوزه اسلامي راه يافت و بازار ترجمه علوم گوناگون از زبان‌هاي مختلف به زبان عربي گرم و پررونق گرديد.

همچنين مکتب‌هاي کلامي و فرقه مذهبي و فقهي در اين عصر پايه گذاري شد.

امام صادق (عليه السلام) با تمام جريان‌هاي فکري و عقيدتي آن روز برخورد کرده و موضوع اسلام و تشيع را در برابر آنها روشن ساخته و برتري بينش اسلام تشيعي را ثابت کردند.

مناظرات امام صادق (عليه السلام) با اربابان دانش‌هاي گوناگون چون پزشکان، فقيهان، منجمان، متکلمان، صوفيان و... بويژه مناظرات ايشان با ابوحنيفه مشهور و در منابع شيعه و سني ثبت شده است.

شاگردان امام باقر (عليه السلام) پس از درگذشت آن حضرت به گرد شمع وجود امام صادق(عليه السلام) حلقه زدند.

امام (عليه السلام) نيز با جذب شاگردان جديد به تأسيس يک نهضت عظيم فکري و فرهنگي و بالنده مبادرات ورزيدند، به گونه‌اي که طولي نکشيد مسجد نبوي در مدينه منوره و مسجد کوفه در شهر کوفه به دانشگاهي عظيم تبديل شد.

درگيري شديد بين بني عباس و بني اميه، آنان را آن چنان به خود مشغول کرده بود ، که فرصتي طلايي براي امام صادق (عليه السلام) و يارانش به دست آمد.

آن حضرت با استفاده از اين فرصت به بازسازي و نوسازي فرهنگ ناب اسلام پرداخت و شيفتگان مکتب حق از اطراف و اکناف، از بصره، کوفه، واسط، يمن و نقاط مختلف حجاز به مرکز اسلام؛ يعني مدينه، سرازير شدند وچون پروانه اي دلباخته به گرد شمع وجود امام صادق (عليه السلام) تجمع کردند.

امام صادق (عليه السلام) هر يک از شاگردانشان را در رشته اي که با ذوق و قريحه آنها سازگار بود، تشويق و تعليم مي نمودند و در نتيجه، هر کدام از آنها در يک يا دو رشته از علوم مانند: حديث، تفسير، فقه و کلام، تخصص پيدا مي کردند.

در دانشگاهي که امام بوجود آورده بود شاگردان بزرگ و برجسته اي همچون هشام بن حکم- محمد بن مسلم- ابان بن تغلب- هشام بن سالم - مومن الطاق - مفصل بن عمر - جابر بن حيان و... تربيت شدند که هر يک از آنها شخصيتهاي بزرگ علمي و چهره هاي درخشاني بودند که خدمات شاياني انجام دادند.

به عنوان نمونه هشام بن حکم 31 جلد کتاب و جابر بن حيان بيش از 200 جلد در زمينه علوم گوناگون بخصوص رشته هاي عقلي طبيعي و شيمي تحرير نمود.

شاگردان دانشگاه امام منحصر به شيعيان نبوده بلکه پيروان اهل تسنن نيز از مکتب آن حضرت برخوردار مي شدند.

بزرگان اهل سنت چون مالي بن انس، ابوحنيفه، سفيان ثوري، سفيان بن عيينه، ابن جريح، روح ابن قاسم و ... ريزه خوار خوان دانش بيکران امام بودند. ابو حنيفه که دو سال شاگرد امام بود اين دوره را پايه علوم و دانش خود معرفي کرده مي‌گويد:

اگر آن دو سال نبود "نعمان" از بين رفته بود.

 

رويدادهاي مهم دوران امام صادق (ع)

1. شهادت امام باقر (عليه السلام)، پدر امام جعفر صادق (عليه السلام)، در سال 114 هجري

2. قيام زيد بن علي (عليه السلام) ، عموي امام جعفر صادق (عليه السلام) بر ضد امويان و شهادت او در اين واقعه، در سال 121 هجري.

3. گسترش نهضت بني هاشم ( علويان و عباسيان)، در سراسر قلمرو حکمراني امويان.

4. سرنگوني سلسله امويان و پيروزي عباسيان وتسخير خلافت اسلامي توسط ابو العباس سفاح ، در سال 133 هجري.

5. قيام علويان بني الحسن (عليه السلام) بر ضد عباسيان و سرکوب شدن آنان به دست منصور دوانيقي.

6. بهره جويي امام صادق (عليه السلام) از فرصت به دست آمده از نبرد ميان عباسيان و امويان، براي تشکيل حوزه علمي اسلامي و تربيت هزاران شاگرد در رشته‌هاي فقه، تفسير و علوم قرآن، کلام، شيمي، تاريخ و غيره، در زمينه مشرفه.

7. فراخواني امام صادق (عليه السلام) از مدينه به بغداد، توسط سفاح عباسي و زير نظر قرار گرفتن آن حضرت.

8. فراخواني مجدد امام صادق (عليه السلام) از مدينه به بغداد، توسط منصور دوانيقي و اذيت و آزار آن حضرت.

9. وفات اسماعيل، پسر امام صادق (عليه السلام)، در سال 142 هجري و اندوه فراوان آن حضرت در اين مصيبت.

10. رفتار نا مناسب عاملان منصور دوانيقي، در مدينه، با امام صادق (عليه السلام) و بسياري از علويان.

11. مبارزه علمي و فرهنگي امام صادق (عليه السلام) و ياران ايشان با مخالفان ، ملحدان و مدعيان دروغين.

12. مسموميت امام صادق (عليه السلام) و شهادت آن حضرت، در سال 148 هجري ، به دستور منصور دوانيقي.

13. به خاک سپاري پيکر مطهر امام صادق (عليه السلام)، در قبرستان بقيع، در کنار قبر پدر، جد و عمويشان، امام سجاد و امام حسن مجتبي (عليهم السلام)

 

فضايل بيات مسئول واحد اعزام مبلغ اداره کل تبليغات اسلامي استان زنجان

 

شنبه 9 شهريور 1392 - 15:15


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری