يكشنبه 4 تير 1396 - 21:58
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سيدرضا آباقي

 

تشكلهاي ديني بيش از پيش نيازمند هدايت و حمايت هستند

 

اشاره:

مواردي همچون ارتقاء سطح علمي، دانش و آگاهي تشكلهاي ديني مردمي و اقشار تأثير گذار ،ايجاد زمينه مناسب جهت تقويت مشاركت تشكلهاي ديني مردمي در فعاليتهاي فرهنگي حوزه دين، حمايت از توليدات علمي و برنامه هاي فرهنگي تشكلهاي ديني، پشتيباني از برنامه‌هاي تحقيقاتي تشكلهاي ديني در راستاي آسيب شناسي معضلات فرهنگي حوزه دين، آگاهي بخشي نسبت به خرافات و انحرافات و مقابله با آن،تقويت و توسعه ارتباط و تعامل مناسب بين تشكلهاي ديني در سطوح مختلف، تأمين نيازمنديهاي قانوني و مقرراتي تشكلهاي ديني، ارائه الگوهاي برتر در راستاي فعاليتهاي فرهنگي تشكلهاي ديني و تلاش در جهت حمايتهاي همه جانبه از خودجوش و مردمي بودن تشكلهاي ديني و بسياري از وظايف ديگر از اين قبيل از جمله وظايف مهم سازمان تبليغات اسلامي محسوب مي‌شود كه انجام همه آنها در اداره كلي با عنوان تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي برنامه‌ريزي و پيگيري مي‌شود.

مي‌توان گفت تشكلهاي ديني به نوعي يكي از مهمترين مخاطبان سازمان تبليغات اسلامي را شامل مي‌شود كه حجم عمده اي از فعاليت‌هاي اين سازمان به آنها اختصاص پيدا مي‌كند. در همين زمينه و برخي مسايل ديگر با رضا معممي مقدم مديركل تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي گفتگوي مفصلي كرده ايم كه در ادامه مي خوانيد:

 

اداره كل تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي در ساختار جديد سازمان تبليغات اسلامي چه تغييراتي كرده و شامل چه زير مجموعه‌هايي مي شود؟

اداره كل تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي در چارت قديم داراي 4 گروه بود كه شامل گروه‌هاي سازماندهي و نظارت بر هيئات مذهبي، سازماندهي و نظارت بر انجمنهاي اسلامي، سازماندهي و نظارت بر كانونهاي فرهنگي تبليغي و ارتباط و سازماندهي اقشار اجتماعي مي‌شد. پس از تعيين و ابلاغ چارت جديد علاوه بر 4 حوزه فعاليتي بالا كه در قالب 4 گروه در شرح وظايف اداره كل گنجانده شده بود، حوزه مناسبتهاي مذهبي و انقلابي نيز در قالب يك گروه مستقل از اداره كل امور فرهنگي به اين اداره كل منتقل شد و گروه‌هاي تخصصي اداره كل با ادغامات صورت گرفته به سه عنوان گروه سازماندهي هيئات مذهبي و مداحان، گروه سازماندهي انجمنهاي اسلامي و كانونهاي فرهنگي تبليغي، گروه برنامه ريزي مناسبتهاي مذهبي و انقلابي تغيير يافت. بر اين اساس 4 گروه چارت قبلي اداره كل با يكديگر ادغام شده و به 2 گروه تبديل شدند و يك گروه نيز به گروه‌هاي اداره كل اضافه شد و در مجموع حوزه فعاليتي اداره كل افزايش پيدا كرد.

 

طبق برنامه‌ريزي که شما انجام داده‌ايد،چهارمين دوره انتخابات شوراهاي هيئات مذهبي سوم آبان به صورت سراسري در كشور برگزار مي شود، اين دوره با دوره‌هاي گذشته چه تفاوتهايي از لحاظ كمي وكيفي دارد؟

تغييراتي در چهارمين دوره انتخابات شوراي هيئات مذهبي کشور بنا به نظر کارشناسي اعمال شد؛ همچون ميزان تحصيلات داوطلبان شركت در انتخابات که از  ديپلم به فوق ديپلم ارتقا يافت و حداكثر سن داوطلبان از 65 سال به 60 سال کاهش پيدا كرد.از ديگر تفاوتهاي اين دوره با دوره قبل اين است كه در اين دوره طبق آيين نامه کساني مي توانند کانديداي شوراي هيئات مذهبي شوند که دوره آموزشي تخصصي مسئولين هيئات مذهبي را گذرانده و مدرک آموزشي آن دوره را از مديرکل استان دريافت كرده باشند.

 

هيئات مذهبي که براي گرفتن مجوز به دفاتر سازمان مراجعه مي کنند بايد داراي چه ويژگيهايي باشند؟ هم اكنون چه تعداد هيئت مذهبي در سراسر كشور فعاليت مي‌كنند؟ آيا سازمان از گسترش هيئات مذهبي استقبال مي‌كند يا بيشتر سعي مي‌كند به ارتقاي جنبه‌هاي كيفي اين تشكلهاي ديني بپردازد؟

فرآيند صدور مجوز هيئات مذهبي در کشور توسط شوراي هيئات مذهبي انجام مي‌شود که آنها خود توسط مسئولان هيئات مذهبي هر شهرستان انتخاب شده‌اند. دستورالعمل فرآيند صدور مجوز براي کليه استانها ارسال شده و هيئاتي که مي‌خواهند مجوز فعاليت داشته باشند بايد بر اساس مفاد اين دستورالعمل كه در سامانه اطلاع رساني تشكلهاي ديني(tdm.ido.ir) قابل رؤيت است، اساسنامه پيشنهادي و فرمهاي مربوطه و مدارک لازم را به مسئولان سازمان (مسئول تشکلهاي ديني) ارائه كنند. که پس از بازرسي‌ها و استعلامات لازم توسط شوراي هيئات مذهبي شهرستان، در نهايت با امضاي مديرکل استان و رييس اداره شهرستان مجوز هيئت به نام مسئول هيئت صادر مي‌شود.ويژگي اصلي هيئات مذهبي براي اخذ مجوز از سازمان كامل بودن اركان هيئت است يعني هيئتي مي تواند از سازمان مجوز بگيرد كه داراي واعظ،مربي قرآن، مداح و مسئول باشد كه پس از بررسيها و استعلامات لازم موفق به اخذ مجوز فعاليت خواهد شد.

تاکنون بيش از 80 هزار هيئت مذهبي از سوي سازمان شناسايي شده است كه اكثريت آنها داراي مجوز فعاليت هستند. طبيعتاً تعداد هيئات مذهبي فعال در سراسر كشور بيش از اين عدد برآورد مي‌شود. سازمان تبليغات اسلامي بر ارتقاي جنبه‌هاي اعتقادي و محتوايي ـ جنبه‌هاي کيفي ـ هيئات مذهبي بيشتر تاکيد دارد تا جنبه کمي ولي به هيچ وجه مانع گسترش كمي هيئات مذهبي نخواهد شد.

 

تعريف رابط فرهنگي در هيئات مذهبي چيست؟ رابط فرهنگي دقيقاً چه وظايفي به عهده دارد؟ هدف شما از اضافه كردن رابط فرهنگي به اركان هيئات مذهبي دقيقاً چه بوده است؟

رابط فرهنگي به فردي اطلاق مي‌شود که به منظور تعظيم شعائر الهي، تعميق باورهاي ديني و ارتقاء سطح کيفي هيئات مذهبي تلاش مي‌كند و در مقابل آسيب‌ها، بدعت‌ها و خرافه‌ها با برنامه‌ريزي صحيح و فعاليت‌هاي ديني، افراد هيئت را واکسينه مي‌كند. مواردي همچون برنامه‌ريزي جهت فعاليت هاي فرهنگي و تغذيه فکري هيئت،پيشنهاد اجراي برنامه‌هاي ابتکاري ، ديني و فرهنگي به مسئول هيئت، برنامه‌ريزي جهت ارتقاء سطح آگاهي‌هاي مذهبي ، فرهنگي ، اجتماعي و سياسي اعضاي هيئت، هماهنگي و همکاري با مسئولان هيئت، نظارت بر حسن اجراي برنامه‌هاي ديني ، فرهنگي و سياسي هيئت، ارتقاء سطح کيفي هيئت در امور ديني ، فرهنگي اجتماعي و سياسي هيئت، ارائه گزارش از مشکلات هيئت به مسئولان هيئت و طراحي و اجراي برنامه هاي متنوع فرهنگي ، ديني از قبيل دوره هاي آموزشي ، اردوهاي زيارتي براي هيئت از جمله وظايف رابطان فرهنگي محسوب مي‌شود.

به دليل نقش مهم رابط فرهنگي در فعاليت‌هاي هيئت مذهبي بخصوص جوانان و نوجوانان و همچنين كادرسازي فرهنگي هيئت كه يكي از اهداف كمي اين طرح است، و از طرفي به اين منظور كه رابط فرهنگي جايگاه اصلي و نقش واقعي خود را بتواند در سراسر كشور ايفا كند؛ احتياج به ابزار قانوني بود كه بر اين اساس پنجمين ركن هيئت را رابط فرهنگي قرار داديم تا نبود آن باعث عدم صدور مجوز فعاليت هيئت شود.

 

همان طور كه گفتيد گروه برنامه‌ريزي مناسبتهاي مذهبي اخيراً از اداره كل امور فرهنگي به اداره كل تشكلهاي ديني منتقل شده است. با توجه به اين انتقال آيا وظايف جديدي هم براي اين گروه تعريف شده است؟

با عنايت به ساختار جديد سازمان متأسفانه تا کنون شرح وظايف جديدي به اين گروه ابلاغ نشده است. اما بررسي نتايج و تاثيرات برگزاري مراسم و مناسبت ها نشانگر آن است که مراسم ها مي‌توانند کارکردهاي مختلفي از جمله ايجاد انسجام ملي و تعلق اجتماعي، آگاه‌سازي ، فرهنگ‌سازي، همگن سازي خبري ، تفريح و نشاط آور و امنيتي و ... داشته باشند و به عبارت ديگر با توجه به الزامات قانوني نظير برنامه پنجم توسعه، رهنمودهاي رهبر معظم انقلاب و رياست مکرم سازمان مبني بر تبديل سازمان از مجري صرف برنامه‌هاي فرهنگي به قرارگاه حمايت از فعاليت‌هاي ديني و فرهنگي و پشتيباني از تشکلهاي مردمي در مديريت فرآيند اجراي برنامه هاي فرهنگي ـ ديني و تلاش‌هاي بي شائبه دست‌اندرکاران خدوم فرهنگي و ديني در ادارات کل تبليغات اسلامي استانها در اجراي برنامه‌هاي مناسبتي در سنوات گذشته ، اهدافي كه نام مي‌برم از جمله اهداف اين گروه محسوب مي‌شود: ايجاد راهکار واحد و همسان در اجراي برنامه‌هاي مناسبتي، نهادينه سازي مناسبت‌هاي ملي و محوري در فرآيند پاسداشت مناسبت‌هاي ملي و ديني، پيگيري مطالبات مقام معظم رهبري در حوزه فرهنگ ديني و در حيطه ماموريت‌هاي ستادي، پيگيري ديدگاه مديران سازمان و کارشناسان در خصوص راهبردها و برنامه‌هاي سال جاري،استفاده از ظرفيت‌هاي دستگاه‌ها و نهادهاي مختلف و پررنگ کردن نقش آنها در قالب تنظيم آيين نامه‌هاي عملياتي بر اساس نقاط اشتراک، تعامل مناسب با رسانه‌هاي مکتوب، ديداري و شنيداري، محلي و ملي بويژه صدا و سيما، هماهنگي و تعامل با دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم پيرامون اعزام سخنرانان برجسته، زمينه‌سازي براي ايفاي نقش تشکل‌هاي مردمي مانند: بسيج، شوراي هيئات مذهبي و کانونهاي مداحان و انجمنهاي اسلامي و ..،توجه ويژه به نسل جوان و نوجوان به عنوان مخاطبان اصلي مراسم، بسترسازي مناسب براي توسعه فعاليتهاي خودجوش، انقلابي و مردمي، توجه دادن افکار عمومي و ظرفيت هاي تاريخي به اين رويدادهاي مهم ، تلاش همه جانبه براي زنده نگاه داشتن ارزشهاي ديني، انقلابي و ملي، عمق بخشي محتوايي به برنامه ها و تمرکز نکردن بر عواطف و احساسات و تنوع بخشي در برگزاري مناسبت ها براساس نياز سنجي و فضا سازي جديد.

 

تشکلهاي مختلفي مثل کانون مداحان ، خانه مداحان و بنياد دعبل خزاعي هستند كه به امور مداحان مي‌پردازند. چه تعاملي با اين تشكلها داريد؟ چه فعاليتهايي را انجام داده‌ايد كه از موازي كاري با آنها پرهيز شود؟ وظيفه سازمان تبليغات اسلامي در زمينه مداحان دقيقاً چيست؟ 

ما با تمامي تشکلهاي ديني كه در حوزه مداحي فعاليت مي‌كنند مثل کانون مداحان، خانه مداحان، بنياد دعبل و بسيج مداحان تعامل بسيار خوبي داريم. اين تشكلها يا مستقيماً زير نظر سازمان فعاليت مي كنند يا از سازمان براي فعاليت هاي خود مجوز دريافت كرده اند پس موازي کاري نيز ندارند. مثلاً وظيفه اصلي بنياد دعبل رسيدگي به امور رفاهي مداحان است و کانون مداحان ساماندهي، سازماندهي، نظارت بر فعاليت مداحان را انجام مي‌دهد. بسيج مداحان نيز براي فعاليت هاي مداحان بسيجي برنامه‌ريزي مي‌كند. خانه مداحان هم به طور كلي به امور مداحان تهران رسيدگي مي‌كند.

بر اساس بند 16 از ماده 6 شرح وظايف اساسي سازمان تبليغات اسلامي كه به توشيح مقام معظم رهبري رسيده است و همچنين بند 2 فصل 1 مصوبه جلسه 603 شوراي عالي انقلاب فرهنگي، سازماندهي و ساماندهي و تعيين حدود و ثغور مداحي و سطح بندي مداحان بر اساس توانايي و آموزش و ارتقاء سطح آنها از وظايف سازمان است كه با برنامه‌ريزي صحيح و ارائه طريق به موقع اهداف از پيش تعيين شده محقق مي‌شود.

 

چرا آن قدر که به هيئات مذهبي و مداحان توجه شده است به انجمنهاي اسلامي توجه نشده؟! آيا مي‌توان گفت که انجمنهاي اسلامي در اولويت آخر شما قرار گرفته اند؟

ببينيد، همه تشكلهاي ديني براي ما مهم هستند ولي چون هيئات مذهبي و مداحان گستره فعاليتي بيشتري دارند و عامه مردم را تشكيل مي‌دهند طبعاً پررنگتر ديده مي‌شوند. انجمنهاي اسلامي از ابتداي پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي، پررنگ و موثر عمل كرده است و حتي در تحولات و تصميم گيري ها در كشور نقش مهمي ايفا كرده است و فراز و نشيب هاي زيادي داشته است. واقع مطلب اين است كه در حق انجمنهاي اسلامي كم لطفي شده است. با اينكه انجمنهاي اسلامي جايگاه قانوني و تأييد رهبري را به همراه دارد نتوانستيم از ظرفيت خوب آنها استفاده كنيم. كار در انجمنهاي اسلامي تخصصي بوده و فعاليتهاي مهمي در آن انجام شده است. عزيزاني بوده و هستند كه با جان و دل از آن محافظت كرده‌اند. خوشبختانه در برنامه‌ها و ابلاغيه‌هاي سال جاري فضاي خوبي براي انجمنهاي اسلامي ديده شده است و اميدواريم مديران کل استانها درخصوص انجمنهاي اسلامي در برنامه هاي توافقي استان خود، خوب تدبير و خوب عمل كنند. مع‌الاسف بعضي از مديران استاني توجهي به انجمنهاي اسلامي نكرده و از اين ظرفيت خوب غافل مي‌شوند. بديهي است در ابتدا استانها براي ساماندهي انجمنهاي اسلامي دچار زحمت و سختي خواهند شد اما در آينده ثمرات خوبي خواهند داشت كه باعث شكوفايي انجمنهاي اسلامي و درخشان شدن عملكرد آنها خواهد شد.

 

بحث صدور مجوز ملي تشکل‌هاي ديني به کجا رسيد؟ هدف شما از صدور اين نوع مجوز ها چيست؟

از آنجاييکه يکي از اهداف و مأموريتهاي جدي سازمان تبليغات اسلامي حمايت از تشکلهاي ديني است و در اين راستا سازمان فعاليتهاي زيادي را انجام داده است، لذا يکي از اين حمايتها ايجاد پشتوانه قانوني و صدور مجوز اين نوع تشکلهاست. در حال حاضر در سطح کشور حدود 85 هزار تشکل ديني در حال فعاليت  هستند  که همگي زير نظر سازمان فعاليت خود را ادامه مي‌دهند. اين تشکلها به 6 دسته هيئت مذهبي، انجمن هاي اسلامي، کانون هاي فرهنگي و نيز مياني تخصصي‌ها  ـ شوراي هيئات مذهبي، کانون مداحان و اتحاديه انجمن هاي اسلامي ـ تقسيم مي شوند. تاکنون هيچ کدام از اين نوع تشکلها به جز اتحاديه انجمن‌هاي اسلامي در سطح ملي فعاليت نداشته‌اند ولي بسياري از آنها اين توانايي را دارا بوده‌اند و عده‌اي نيز درخواست صدور مجوز ملي را ارائه داده‌اند. از اين رو اداره کل تشکلهاي ديني و مراکز فرهنگي اقدام به تدوين آيين نامه اي به نام «آيين نامه اجرايي تاسيس و فعاليت تشکل هاي ديني و مراکز فرهنگي ملي سازمان تبليغات اسلامي» كرد که اين آيين‌نامه در مرحله بررسي در کميته‌هاي تخصصي مربوطه هست که اميد است در ماه آينده ابلاغ کشوري آن انجام شود.هدف سازمان از صدور مجوز هاي ملي اين است که تشکلهاي توانمند در عرصه ملي فعاليت داشته تا بتوانند به وظيفه خود در جبهه فرهنگي انقلاب جامه عمل پوشانده و به اهداف از پيش تعيين شده برسند.

 

بخش عمده اي از مصوبات ستاد ساماندهي شئون فرهنگي در مناسبتهاي مذهبي به تشكلهاي ديني مربوط مي شود. چه تعامل و همكاري هايي با اين ستاد داريد؟

با توجه به انتقال گروه برنامه‌ريزي مناسبت هاي مذهبي و انقلابي از اداره کل امور فرهنگي به اداره کل تشکلهاي ديني علاوه بر برنامه‌هاي فوق سنوات گذشته ، يکي ديگر از امور محوله اين گروه پيگيري جلسات و مصوبات ستاد ساماندهي شئون فرهنگي در مناسبتهاي مذهبي است که به لطف خداوند متعال با جدييت و پشتيباني معاونت محترم امور فرهنگي و تبليغ پس از گذشت 6 سال اين جلسات بصورت ماهانه و مستمر ادامه داشته و ثمرات خوب و به ياد ماندني را به جاي گذاشته است. از آنجايي كه اداره كل تشكلهاي ديني و مراكز فرهنگي مسئوليت دبيرخانه ستاد را بر عهده دارد طبيعتاً تعامل و همکاري خوبي بين اداره كل و ستاد وجود دارد.

 

 روش نظارت و تاييد صلاحيت تخصصي سازمانهاي مردم نهاد ديني چگونه بوده و هدف شما از نظارت بر اين نوع سازمانها چيست؟

يکي از اهداف و نيز ماموريتهاي جدي سازمان تبليغات اسلامي  حمايت از تشکلها و سازمانهاي مردم نهاد ديني است و در اين راستا نيز سازمان فعاليتهاي زيادي را در راستاي اجراي ماموريت‌هاي خود  داشته است. مکانيزم و روش حمايت و نيز ارتباط با اين سازمانها صدور و تاييد صلاحيت  تخصصي است طبق آيين‌نامه مصوب هيئت وزيران انجام مي‌شود .ازاين رو در راستاي تاييد صلاحيت تخصصي ازهيئت موسسين سمن‌هاي ديني توسط کميسيوني بنام کميسيون نظارت و تاييد صلاحيت تخصصي سازمانهاي مردم نهاد مرتبط با سازمان تبليغات اسلامي جهت ارزشيابي و انجام مصاحبه دعوت به عمل مي‌آيد و پس از تشکيل جلسه و مصاحبه اعضاي کميسيون به شور نشسته و راي خود را در خصوص توانايي و ميزان تخصص افراد مصاحبه شونده صادر مي‌كنند و بر طبق آن راي وزارت کشور اقدام به صدور مجوز و يا لغو آن مي‌كند هدايت و راهنمايي سازمانهاي مردم نهاد ديني جهت ارزشيابي تخصصي براساس دستورالعملي است که طي آن حوزه ها و موضوعات  تخصصي دسته بندي گرديده اند و به عبارتي نوعي استاندارد سازي توزيع انجام گرديده است و اين دستورالعمل ملاک توزيع سمن هاي مراجعه کننده به دستگاههاي تخصصي است .

هدف سازمان از نظارت و تاييد صلاحيت تخصصي سمن هاي دنيي توانمندآن است که آنان بتوانند در عرصه ملي فعاليت داشته باشند تا به وظيفه خود در جبهه فرهنگي انقلاب جامه عمل كرده و به اهداف از پيش تعيين شده برسند.

 

چه پيشنهادهايي براي ارتقاء بخشي تشكلهاي ديني مخصوصاً در امور فرهنگي ديني و اجتماعي داريد؟

در حال حاضر جايگاه و ميزان تأثيرگذاري تشكلهاي ديني در جامعه در سطح مطلوبي است و به اصطلاح تشكلهاي ديني اعم از هيئت مذهبي، انجمن اسلامي و كانون فرهنگي تبليغي در بين مردم جاي خود را باز كرده است و از آنجايي كه اين تشكلها در متن جامعه وجود دارند و برخاسته از آن هستند، پذيرش عمومي از فعاليتهاي آنها چه در قالب مراسم و چه ساير فعاليتهاي فرهنگي ديني در حد مقبولي است. ولي با توجه به فضاي فرهنگي جامعه و تهاجمات بي وقفه فرهنگي دشمن، اين تشكلهاي ديني بيش از پيش نيازمند هدايت و حمايت هستند كه اين مهم با ابزارهاي گوناگون هدايتي حمايتي از سوي دستگاه‌هاي حاكميتي فرهنگي نظام، اساتيد حوزه‌هاي علميه و دانشگاه‌ها و همچنين فعالان و دلسوزان فرهنگي ديني جامعه محقق خواهد شد.

مهمترين اقدام، برنامه ريزي كارشناسانه نخبگان فرهنگي بر اساس نيازسنجي‌هاي صورت گرفته است كه با حمايتهاي لازم مادي و معنوي قابليت اجرا و اثرگذاري داشته باشد و مورد پذيرش مخاطبان كه همانا مسئولين تشكلهاي ديني هستند، قرار گيرد. البته از نظارت بر عملكرد تشكلهاي ديني در پيشبرد اهداف و ارتقاء آنها نيز نبايد غافل شد.

 

شنبه 9 شهريور 1392 - 9:19


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری