پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 23:44
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

داود خسروي

 

اثري تاريخي درباره واقعه کشف حجاب

 

نگاهي به گروه فيلمسازي تله فيلم «آذر، پايان پاييز»( سعيد ابراهيمي فر) به مناسبت پخش از شبکه دوم سيما


سعيد ابراهيمي فر (کارگردان آذر، پايان پاييز) متولد 1335 تهران، داراي تحصيلات ناتمام رشته مهندسي فيزيك و سينما است. وي فعاليت سينمايي را به عنوان دستيار كارگردان در فيلم «صف» به كارگرداني علي اصغر عسگريان آغاز كرد.

نخستين تجربه سينمايي ابراهيمي فر نگارش فيلمنامه «مأموريت» به كارگرداني حسين زندباف بود. از ديگر فعاليت هاي ابراهيمي فر مي توان به تهيه كنندگي فيلم، بازيگري و ساخت تيزرهاي تبليغاتي اشاره كرد. ابراهيمي فر اولين فيلم سينمايي اش با نام «نار و ني» را در سال 1367 کارگرداني کرده است.

تصويربرداري فيلم تلويزيوني«آذر، پايان پاييز» از اوايل خردادماه 89 در محله وحدت اسلامي تهران آغاز شد و با ضبط صحنه‌هاي فيلم در شهرك غزالي و شهرك دفاع مقدس پس از يك ماه به پايان رسيد.

سعيد ابراهيمي فر درباره ساخت آذر، پايان پاييز مي گويد: «اين كار تلويزيوني در 18 جلسه تصويربرداري شده و لوكيشن‌هاي اين كار شهرك غزالي و ميدان وحدت اسلامي بوده است. ﺩﺭ ﺍﻳﻦ ﻛﺎﺭ ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ ﻳﻚ ﻛﺎﺭ ﺗﻠﻪ ﻓﻴﻠﻢ ﺍﺯ ﻟﻮﻛﻴﺸﻦ ﻫﺎﻱ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺷﺪﻩ است. ﻧﺰﺩﻳﻚ 10 ﺭﻭﺯ ﺩﺭ ﻣﻴﺪﺍﻥ وحدت اسلامي ﭘﺸﺖ ﺑﺎﺯﺍﺭﭼﻪ ﺩﺭ ﭼﻨﺪ ﺧﺎﻧﻪ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻭ ﻛﻮﭼﻪ ﻫﺎﻱ ﻗﺪﻳﻤﻲ ﻛﺎﺭ ﻛﺮﺩﻳﻢ.

ﺷﻬﺮﻙ ﻏﺰﺍﻟﻲ ﻧﻴﺰ ﻟﻮﻛﻴﺸﻦ ﺑﻌﺪﻱ ﻣﺎ ﺑﻮﺩ ﻛﻪ ﺍﺯ ﻓﻀﺎﻫﺎﻱ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺁﻥ ﺑﻬﺮﻩ ﮔﺮﻓﺘﻴﻢ. ﺑﺮﺍﻱ ﺗﺼﻮﻳﺮﺑﺮﺩﺍﺭﻱ ﺍﺯ ﭼﻨﺪ ﺻﺤﻨﻪ ﺑﻴﺎﺑﺎﻧﻲ ﻛﻪ ﺩﺍﺷﺘﻴﻢ هم ﺑﻪ ﺷﻬﺮﻙ ﺳﻴﻨﻤﺎﻳﻲ ﺩﻓﺎﻉ ﻣﻘﺪﺱ ﺭﻓﺘﻴﻢ.

...ﮔﺮﻭﻩ ﺧﻮﺑﻲ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻛﺎﺭ ﻣﻲ ﻛردند ﻛﻪ ﺍﺯ ﺗﻚ ﺗﻚ ﺁﻧﻬﺎ ﺑﺎﻳﺪ ﻳﺎﺩ ﻛﻨﻢ. از ﻣﺮﺗﻀﻲ ﭘﻮﺭﺻﻤﺪﻱ (ﺗﺼﻮﻳﺮﺑﺮﺩﺍﺭ) ﻛﻪ ﻫﻤﻴﺸﻪ ﺩﻟﻢ ﻣﻲ ﺧﻮﺍﺳﺖ ﺑﺎ ﺍﻭ ﻛﺎﺭ ﻛﻨﻢ ﻭ ﺍﻳﻦ ﭘﺮﻭژﻩ ﺍﻳﻦ ﻓﺮﺻﺖ ﺭﺍ ﺍﻳﺠﺎﺩ ﻛﺮﺩ. ﺑﻘﻴﻪ ﺑﭽﻪ ﻫﺎ ﻫﻢ ﻫﻤﻴﻦ ﻃﻮﺭ، ﺻﺪﺍﺑﺮﺩﺍﺭﻣﺎﻥ ﻣﺤﻤﺪ ﺻﺎﻟﺤﻲ ﻛﻪ ﻣﺪﺕ ﻫﺎﺳﺖ ﺑﺎ ﻣﻦ ﻛﺎﺭ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ. ﺩﺳﺘﻴﺎﺭﻡ ﻣﺠﺘﺒﻲ ﻃﺎﻫﺮﺧﺎﻧﻲ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﻛﺎﺭﮔﺮﺩﺍﻧﻲ، ﺧﺎﻧﻢ ﻣﻬﺮﻱ ﺷﻴﺮﺍﺯﻱ ﻭ ﮔﺮﻭﻩ ﮔﺮﻳﻤﺶ ﻭ ﺧﻴﻠﻲ ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ؛ ﻫﻤﻪ ﺧﻮﺏ ﺑﻮﺩﻧﺪ...»

عليرضا ﺳﺒﻂ ﺍﺣﻤﺪﻱ(تهيه کننده) درباره ﺁﺫﺭ، ﭘﺎﻳﺎﻥ ﭘﺎﻳﻴﺰ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ: «ﭘﺮﻭژﻩ «ﺣﻤﺎﺳﻪ ﺣﺠﺎﺏ» ﻛﻪ ﻧﺎﻣﺶ ﺑﻪ «ﺁﺫﺭ، ﭘﺎﻳﺎﻥ ﭘﺎﻳﻴﺰ» ﺗﻐﻴﻴﺮ ﻛﺮﺩ، ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ ﻳﻚ ﺳﺮﻳﺎﻝ ﺗﺎﺭﻳﺨﻲ ﻧﻮﺷﺘﻪ ﺷﺪ ﻭ البته در ابتدا ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺑﺮﻫﻪ ﺯﻣﺎﻧﻲ ﻓﻴﻠﻤﻨﺎﻣﻪ ﻭ اينکه ﺩﺭ ﺳﺮﻳﺎﻝ ﻭ ﻓﻴﻠﻢ ﻫﺎﻱ ﺩﻳﮕﺮ ﺑﻪ ﺁﻥ ﭘﺮﺩﺍﺧﺘﻪ ﺷﺪﻩ بود ﻟﺰﻭﻡ ﻫﺰﻳﻨﻪ ﻫﻨﮕﻔﺖ ﺑﺮﺍﻱ ﭼﻨﻴﻦ ﺳﺮﻳﺎﻟﻲ ﺍﺣﺴﺎﺱ ﻧﺸﺪ؛ بعد ﺗﺼﻤﻴﻢ ﮔﺮﻓﺘﻴﻢ ﺑﺎ ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻭﻩ ﻓﻴﻠﻢ ﻫﺎﻱ ﺗﻠﻮﻳﺰﻳﻮﻧﻲ ﺷﺒﻜﻪ ﺍﻭﻝ ﺁﻥ ﺭﺍ ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﻪ ﻳﻚ ﺗﻠﻪ ﻓﻴﻠﻢ ﻛﻨﻴﻢ ﺗﺎ ﺍﻳﻦ ﺑﺮﻫﻪ ﺍﺯ ﺯﻣﺎﻥ ﺭﺍ ﺩﺭ ﻗﺎﻟﺐ 90 ﺩﻗﻴﻘﻪ ﺑﻪ ﻟﺤﺎﻅ ﺳﻴﺎﺳﻲ ـ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﻭ ﺗﺎ ﺣﺪﻭﺩﻱ ﻣﺒﺎﺭﺯﺍﺕ ﺳﻴﺎﺳﻲ ـ ﻣﺬﻫﺒﻲ ﺳﺎﻝ ﻫﺎﻱ 1314 ﺗﺎ ﭘﻴﺮﻭﺯﻱ ﺍﻧﻘﻼﺏ ﺭﺍ ﺑﻪ ﺗﺼﻮﻳﺮ ﺑﻜﺸﻴﻢ.»

ﺳﺒﻂ ﺍﺣﻤﺪﻱ ﺩﺭﺑﺎﺭﻩ ﺩﺍﺳﺘﺎﻥ ﺍﻳﻦ ﺗﻠﻪ ﻓﻴﻠﻢ ﻣﻲ ﮔﻮﻳﺪ: «ﺁﺫﺭ ﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮﺵ 2 ﺩﺧﺘﺮﻱ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﻛﻪ ﺩﺭ ﻳﻚ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﻩ ﻛﺎﻣﻼ ﺳﻨﺘﻲ ﻭ ﻣﺒﺎﺭﺯ ﺑﺰﺭگ ﺷﺪﻩ ﺍﻧﺪ. ﺁﺫﺭ ﻣﺴﻴﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻭ ﺟﺮﻳﺎﻥ ﻓﻜﺮﻱ ﺍﺵ ﮔﺮﺍﻳﺶ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺑﻪ ﭘﺪﺭ ﻭ ﻣﺎﺩﺭ، ﺳﻨﺖ، ﻓﺮﻫﻨﮓ ﻭ ﻣﺬﻫﺐ ﺩﺍﺭﺩ ﻭ ﺧﻮﺍﻫﺮﺵ ﺑﺎ ﺍﺯﺩﻭﺍﺟﻲ ﻛﻪ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ ﻣﺴﻴﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﻣﺘﻔﺎﻭﺗﻲ ﺭﺍ ﭘﻴﺶ ﻣﻲ ﮔﻴﺮﺩ.

 ﺯﻫﺮﻩ ﺧﻮﺍﻫﺮ ﺁﺫﺭ ﺩﺭ ﺗﺠﺪﺩﻱ ﻛﻪ ﺑﻪ ﻭﺍﺳﻄﻪ ﻫﺠﻮﻡ ﻓﺮﻫﻨﮕﻲ ﺍﺯ ﺩﻭﺭﺍﻥ ﭘﻬﻠﻮﻱ ﺍﻭﻝ ﺷﻜﻞ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮﺩ ﻭ ﺑﺮ ﺯﻧﺪﮔﻲ ﺍﺟﺘﻤﺎﻋﻲ ﺁﻥ ﺳﺎﻝ ﻫﺎ ﻏﺎﻟﺐ ﺷﺪﻩ ﻫﻀﻢ ﻣﻲ ﺷﻮﺩ ﺍﻣﺎ ﺁﺫﺭ ﻣﻲ ﺍﻳﺴﺘﺪ ﻭ ﻣﺒﺎﺭﺯﻩ ﻣﻲ ﻛﻨﺪ...»

محمدرضا لطفي درباره تله فيلم ﺁﺫﺭ، ﭘﺎﻳﺎﻥ ﭘﺎﻳﻴﺰ مي نويسد: «...سعيد ابراهيمي‌فر ـ که در اين چند سال اخير به بازيگري هم روي آورده است ـ بيشتر بر مفاهيم فرهنگي و هنري در کارهايش تاکيد دارد و به همين دليل، مخاطب عام چندان با کارهاي او ارتباط برقرار نمي‌کند. البته اين به‌خودي‌خود، به معناي يک نکته منفي تلقي نمي‌شود، چرا که هر فيلمسازي سبک و سياق خود را دارد، اما دستيابي به ساختار درست در هر شاخه‌اي از کارهاي بصري هم سختي‌ها و مهارت‌هاي خاص خود را مي‌طلبد.

بحث بر سر اين است که تلويزيون يک مديوم براي مخاطب عام است، قواعد خاص خود را دارد و با سينما متفاوت است. اين که مي‌بينيم خيلي از کارگردانان سينما در مواجهه با مديوم تلويزيون شکست مي‌خورند، به اين دليل است که قواعد آن را به‌درستي نمي‌دانند و با فرمول شخصي خود اثر مي‌سازند.

اين مشکل در فيلم آذر، پايان پاييز به شکل مضاعفي مشهود است. انگيزه زيادي در فيلمساز ديده نمي‌شود و بازهم يک کارگردان سينما هنگام ساخت فيلم تلويزيوني، اين مديوم را خلوتگاهي بدون حساسيت ديده است و با اين نگاه، سينماي شخصي خود را بدون توجه به جنس مخاطب به اثر تزريق کرده که حاصل، کار چندان جذابي نشده است.

اما چرا گفتم اين مشکل در فيلم مضاعف است؟ به اين دليل که داستان فيلم به‌نوعي سفارشي محسوب مي‌شود و اين سفارش، امري عادي در همه جاي دنياست، اما نحوه پرداختن به موضوع، مورد بحث است؛ شيوه‌اي که يا نظر سفارش‌دهنده تامين شود يا خير.

متاسفانه در بيشتر محصولات سفارشي، پيام به‌شکلي گل‌درشت و کليشه‌اي به مخاطب تحويل داده مي‌شود که نتيجه‌اي معکوس به بار مي‌آورد. اين فيلم‌تلويزيوني البته نقاط قوتي هم دارد؛ مثل بازي خوب و روان بهناز جعفري و بهروز بقايي.»

بهناز جعفري، بهروز بقايي، قربان نجفي، اميرمهدي كيا، رضا عباسي، مهدي عبادتي و فريبا آهنگ بازيگران نقش‌هاي اصلي تله فيلم ﺁﺫﺭ، ﭘﺎﻳﺎﻥ ﭘﺎﻳﻴﺰ هستند.

عواملي كه در ساخت اين فيلم تلويزيوني همكاري داشتند، عبارتند از: نويسنده فيلمنامه: امير مهدي كيا/ كارگردان: سعيد ابراهيمي‌فر/ تهيه‌كننده: عليرضا سبط‌احمدي/ مدير تصويربرداري: مرتضي پورصمدي/ صدابردار: محمد صالحي/ طراح گريم: مهري شيرازي/ طراح صحنه و لباس: مهسا عظيمي/مدير توليد: محمودمحمد طائمه/ دستيار اول كارگردان و برنامه‌ريز: مجتبي طاهرخاني/ تدوين: اوژن سيداشرفي/ دستيار اول تصويربردار: حسن اصلاني/ مديران تداركات: بهرام دانايي‌زادگان، مرتضي كريمي/ عكاس: رضا عباسي/ منشي صحنه: ياسمين ريزان، محصول گروه فيلم‌هاي تلويزيوني شبكه اول سيما

خلاصه داستان: آذر جهت بازديد از نمايشگاه و گالري عكس دخترش سميرا و كيوان با ديدن يك عكس كه مربوط به گذشته اش است. شروع به گفتن خاطراتش از سال 1314 (سال كشف حجاب) و كودتاي 28 مرداد 1332 و پيروزي انقلاب اسلامي مي‌كند. فيلم بازگوكننده حكايت آذر و خواهرش زهره (از يك خانواده و يك نسل) است كه دست سرنوشت و اتفاقات اجتماعي و سياسي ايران هريك را به سويي مي‌برد؛ يكي پايبند به اخلاقيات، زندگي و خانواده است و ديگري دل در گرو احساسات دارد.

 

شنبه 2 شهريور 1392 - 13:53


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری