پنجشنبه 27 مهر 1396 - 18:16
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

جشنواره سوره پايگاهي براي شکوفايي استعدادها

 

گزارشي از يازدهمين جشنواره شعر و داستان جوان سوره


حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي در راستاي تحقق اهداف والاي انقلاب اسلامي و کشف و پرورش استعدادهاي برتر «يازدهمين جشنواره سراسري شعر و داستان جوان سوره» را در استان کردستان 26و 27 مردادماه برگزار کرد. اين جشنواره شامل بخش هاي داستان كوتاه بزرگسال، داستان بلند بزرگ سال، داستان كوتاه كودك و نوجوان، شعر كودك و نوجوان، شعر نو نيمايي و آزاد، شعر كلاسيك و ترانه و سرود بود.

يازدهمين جشنواره سراسري شعر و داستان جوان سوره موضوعاتي چون جوانان و حول محورهاي ارزشي، محورهاي انقلاب اسلامي، سبک زندگي، دفاع مقدس و مقاومت، بيداري و اخوت اسلامي، فرهنگ و تمدن و عدالت و پيشرفت در سطح ملي را در برگرفت.

در اين جشنواره  از سه اديب و پيشكسوت كردستان شاعر نامدار كرد مرحوم عبدالرحمان شرف كندي "ماموستا هه ژار" و مترجم كتاب قانون ابوعلي سينا، استاد مرحوم "شاهرخ اورامي" و هنرمند سقزي استاد "عمر صالحي صاحب" كه مترجم ديوان شعر حافظ به كردي به نام "تافگه ي ئه وين" تجليل شد.

بنا به گفته قاسمي دبير هنري اين جشنواره در مجموع يك هزار و 261 اثر به دبيرخانه ارسال شد که  از بين مجموع آثار رسيده، 316 اثر در بخش داستان كوتاه، 60 اثر در بخش ترانه، 69 اثر در بخش داستان كوتاه، 329 اثر شعر كلاسيك، 270 اثر در بخش نيمايي و 62 اثر در بخش شعر كودك و همچنين بخش ويژه شعر و داستان كردي كه در اين بخش نيز 12 اثر در بخش شعر كودك، 39 اثر در بخش شعر نو كردي ، 10 اثر در بخش شعر كلاسيك كردي، و 10 اثر در بخش داستان بلند كردي بود.

در مراسم افتتاحيه اين جشنواره که در پرديس سينمايي بهمن سنندج با حضور شهبازي استاندار کردستان، عليرضا قزوه، مدير مرکز آفرينش‌هاي حوزه هنري و جمع کثيري از شاعران و نويسندگان جوان کشور  برگزار شد امين مرادي، رئيس حوزه هنري استان کردستان ضمن خير مقدم به حاضران، کردستان را سرزمين مجاهدت‌هاي خاموش ناميد که براي ميزباني اين جشنواره بر خود مي‌بالد.

وي اظهار داشت: کردستان بنابه فرموده مقام معظم رهبري، سرزمين فرهنگ و هنر است؛ سرزمين مردمان شريف و مرزدار و سرزمين شعر لطيف، ادب والا که هنرمنداني فرامنطقه‌اي را به جهان معرفي کرده است.

مرادي ادامه داد: اين جشنواره جداي از آنکه معرف فرهنگي بودن استان و نيز جلوه‌اي از حضور جوانان ايران در فعاليت‌هاي ادبي است، توانمندي حوزه هنري را در حضور شاعران و نويسندگان جوان و اساتيد در کنار هم نشان مي‌دهد و امکاني را فراهم مي‌کند تا آنها بتوانند بدون واسطه با همديگر به تبادل نظر بپردازند.

در ادامه اين مراسم عليرضا قزوه، مدير مرکز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري به سخنراني پرداخت. وي در ابتدا به يادکردي از شاعران و اديبان درگذشته کردستان پرداخت و گفت: مرحوم اورامي با اينکه اهل سنت بود، اما دلي شيعي داشت و محب اهل بيت (ع) بود.

وي همچنين به شيرکو بي‌کس اشاره کرد: ما 22 سال پيش از اين شعر سوزناک او را در روزنامه اطلاعات و در صفحه «بشنو از ني» ثبت کرديم و بعدها خود من هم به تاثير آن شعري نوشتم و آن را به 50 کرد شهيد تقديم کردم که در آن شعر از شاعراني چون شيرکو، بوران و عبدالله تشيو ياد کردم.

قزوه ادامه داد: من خودم معناي شعر کردي را نمي‌فهمم، اما بسياري از اشعار کردي را حفظ مي‌کنم و حتي در تهران زماني که براي خريد ميوه مي‌روم و با کردها مواجه مي‌شوم براي آنها شعر کردي مي‌خوانم تا با من با انصاف برخورد کنند.

مدير مرکز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري در ادامه گفت: يک شاعر کرد براي ما به اندازه يک قله کوه ارزشمند است. به همين خاطر بايد تلاش کنيم تا انجمن‌هاي ادبي بيش از پيش اينجا پا بگيرد. کردستان مال وطن است. اين قوم و سرزمينشان مانند تاجيکان خدمت‌هاي بسياري به ما کردند و تاريخ ما را ساختند و اميدوارم که ادبيات ما در آينده شاهد رويش اديبان کرد مانند ابراهيم يونسي و شاهرخ اورامي باشد.

وي همچنين به جشنواره شعر و داستان جوان سوره اشاره کرد و گفت: امسال از ميان 31 شاعري که در محضر مقام معظم رهبري شرکت داشتند 20 شاعر از شعراي جوان کشور بودند و ايشان نيز همواره در سخنانشان به شعر جوان تاکيد داشته و البته از آن اظهار رضايت نيز کرده‌اند. شعر جوان به جريان ادبيات ما همواره حرکت و پويايي داده، اما اين جريان ادبي بايد در سايه بزرگان رشد کند و تفکرش را از آ‌نها بگيرد. البته نبايد فکر کنيم يک شاعر براي موفقيت بايد سنش از 30 يا 40 سال بگذرد، چرا که بسياري از شاعران موفق انقلاب اسلامي در جواني بودند که درخشيدند و خود را کشف کردند.

در پايان اين مراسم با حضور استاندار کردستان از مقام سه شاعر و اديب کرد با عنوان عبدالرحمن شرفکندي، شاهرخ اورامي و عمر صالحي صاحب با اهداي هدايايي به اعضاي خانواده‌شان تجليل شد.

همچنين مراسم اختتاميه اين جشنواره با حضور مسئولاني همچون محسن مومني شريف رييس حوزه هنري انقلاب اسلامي، شهريار شهبازي استاندار كردستان، سالار مرادي نماينده مردم سنندج، كامياران و ايوان دره در مجلس شوراي اسلامي، محمد حمزه زاده معاون هنري حوزه هنري انقلاب اسلامي و مدير انتشارات سوه مهر، عليرضا قزوه مدير مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري انقلاب اسلامي، مجيد مصلحي مدير امور استان هاي حوزه هنري انقلاب اسلامي، حبيب ايل بيگي مدير كل روابط عمومي و امور بين الملل حوزه هنري انقلاب اسلامي، علي كاشفي پور مدير طرح و برنامه حوزه هنري انقلاب اسلامي، محمد علي قاسمي رييس حوزه هنري ايلام و دبير هنري يازدهمين جشنواره شعر و داستان جوان سوره، امين مرادي رييس حوزه هنري استان سنندج و دبير اجرايي جشنواره، در پرديس سينمايي سنندج برگزار شد.

در اين مراسم محسن مومني شريف در ابتداي سخنان خود با زبان كردي از حضار تشكر كرد و در ادامه گفت: از طرف هم استاني هاي خود از مهمانان جشنواره به خصوص اساتيد و داوران كه بر ما منت گذاشته و در اينجا حاضر شدند تشكر مي كنم.

 مومني شريف ادامه داد: بسياري از نامداران از همين جشنواره نامدار شده اند همچون: فاضل نظري، محسن فرجي، علي داوودي و عليرضا قزوه كه در سالهاي قبل در اين جشنواره شركت داشته اند.

 رييس حوزه هنري به زنده يادان اميرحسين فردي و شاهرخ اورامي اشاره كرد و گفت: از اين دو نفر ياد مي كنم كه در سالهاي قبل در جشنواره سوره حاضر بودند و اجل مهلت نداد كه در اين جشنواره نيز حاضر شوند. امير حسين فردي شخصي كه تلاش كرد جشنواره سوره در شهر سنندج برگزار شود وي حق زيادي بر گردن ما دارد.

 مومني شريف ادامه داد: همچنين ياد شاهرخ اورامي شاعر كرد را گرامي مي داريم كسي كه هنگام افتتاح سينما بهمن سنندج مجري برنامه افتتاحيه بود و آن را با شور خاصي اجرا كرد وي همواره لطف و مهرباني زيادي به ما كه از تهران مي آمديم داشت؛ جاي او خالي است و بايد پر شود. اورامي در هر مراسمي همواره به عنوان نماينده كردستان حضور جدي داشت.

 اين مقام مسئول با تشكر از دست اندر كاران برگزاري يازدهمين جشنواره سراسري شعر و داستان جوان سوره گفت: از مديران نهادها و ادارات استان كردستان و همچنين استاندار اين شهر كه در برگزاري اين جشنواره همكاري داشته اند تشكر مي كنم.

 وي اضافه كرد: از روساي حوزه هاي هنري استان هاي كشور به خاطر برگزاري خوب جشنواره تشكر مي كنم و در رأس آنها از امين مرادي رييس حوزه هنري كردستان و محمد علي قاسمي دبير هنري جشنواره تشكر ويژه دارم. همچنين از مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري و آقاي قزوه و آقاي علي قرباني و همكاران وي و آقاي حبيب ايل بيگي كه پيام جشنواره سوره را به خوبي منعكس كردند نيز تشكر مي كنم.

 مومني شريف در پايان اظهار اميدواري كرد. استاني كه جشنواره در سال آينده در آن برگزاري مي شود به خوبي از عهد برگزاري آن برآيد.

در اين مراسم باشكوه كه با حضور عارف فردي قره تپه فرزند مرحوم اميرحسين فردي نويسنده انقلاب اسلامي و مدير سابق مركز آفرينش هاي ادبي حوزه هنري انقلاب اسلامي همراه بود، سرديس مرحوم فردي و لوح تقدير توسط محمد قاسمي دبير هنري جشنواره به فرزند او اهدا شد. همچنين قبل از اهداي اين سرديس كليپي با موضوع استاد امير حسين فردي براي حاضران در مراسم پخش شد.

درپايان براساس راي داوران برگزيدگان اين جشنواره به شرح زير معرفي شدند:

در بخش داستان كوتاه بزرگسال مجيد راستي از آذربايجان شرقي رتبه اول، مجيد خادم از استان فارس رتبه دوم و سيد حسين موسوي نيا از تهران رتبه سوم را از آن خود كردند. در بخش داستان بلند بزرگسال تنها علي فاطمي از اصفهان شايسته تقدير شناخته شد.

 در بخش ترانه و سرود علي سيلماني از همدان رتبه اول، پونه نيكوي از گيلان رتبه دوم و مسعود خدابنده لو از استان البرز رتبه سوم را كسب كردند.

 در بخش شعر كودك و نوجوان محمد صارمي شهاب از همدان رتبه اول، مسعود طاهري عضد از همدان رتبه دوم و سيد علي شكراللهي از اصفهان رتبه سوم را به دست آوردند.

 در بخش داستان كوتاه كودك و نوجوان سيده عذرا موسوي از قم رتبه اول، فاطمه نفري از قم رتبه دوم و اعظم شهيدي از تهران رتبه سوم را كسب كردند. در اين بخش از سيد مهرداد موسويان از همدان نيز تقدير شد.

 در بخش شعر كلاسيك محمد حسين ملكيان از اصفهان رتبه اول، محسن رضواني از تهران رتبه دوم و علي فردوسي از اصفهان رتبه سوم را به دست آوردند.

 در بخش شعر نو (نيمايي و آزاد) يزدان توراني از تهران رتبه اول، مهدي عرب اسدي از سمنان رتبه دوم و سلمان نظافت يزدي از خراسان رضوي رتبه سوم را از آن خود كردند.

 در بخش ادبيات كردي محمد مرادي نصاري از ايلام به عنوان برگزيده و زينب اكبري از كرمانشاه، محسن زارعي از ايلام و سحر مصطفايي از كردستان در اين رشته شايسته تقدير شناخته شدند.

گفتني است همزمان با برگزاري اين جشنواره کارگاه هاي آموزشي  شعر كودك ونوجوان، داستان كودك و نوجوان، شعر كلاسيك و آزاد و نيمايي، داستان بزرگسال، ترانه و بخش ترجمه و شعر كردي برگزار شد که  به گفته قاسمي هدف از برگزاري اين كارگاه ها اعتلاء بخشي به جوانان و كساني كه مي خواهند قدم در راه نويسندگي بگذارند، همچنين حوزه هنري با شناسايي استعدادهاي ادبي، اين افراد را به مركز آفرينش هاي ادبي معرفي مي كند و با برگزاري كارگاه هاي مداوم و نقد و بررسي آثار و همچنين چاپ آثار با معيارهاي مناسب و خوب باعث تقويت و شناساندن اين افراد مي شوند .

در ذيل به مشروح برگزاري اين کارگاه ها اشاره مي شود:

 

كارگاه شعر كودك و نوجوان

كارگاه شعر كودك و نوجوان با حضور كمال شفيعي و غلامرضا بكتاش و راه يافتگان جوان جشنواره برگزار شد.

شفيعي در ابتداي اين جلسه با بيان اينكه آثار ارسال شده به جشنواره سوره امسال در سه نوع خلاصه مي شدند، گفت: امسال براي اولين بار شاهد حضور شعر نونهال بوديم. شعر نونهال نبايستي با شعر نوجوانان مقايسه شود زيرا هر كدام از اين نوع اشعار مقوله هاي متفاوتي هستند.

 شفيعي با اشاره به اينكه خلق اثري زيبا هدف ما از ادبيات كودك و نوجوان است، افزود: در دنياي شاعرانه، بزرگسالان تعلقي فكر مي شود اما در دنياي شاعرانه كودكان، تخيلي انديشه مي شود. در مقابل شعر نوجوان عجولانه است زيرا نوجوان هميشه خواستار كشف انتهاي موضوعات است.

 وي با تاكيد بر اين نكته كه هم اكنون شاعران بخش كودك و نوجوان داراي سبك شده اند، اضافه كرد: در دهه هاي 60 و 70 شمسي فقط يك نوع طرز فكر براي شعر كودك و نوجوان وجود داشت اما اكنون اين گونه نيست و محورهاي متنوعي در اين نوع شعر ديده مي شود.

 اين شاعر وجود سوژه براي سرايش شعر در بخش كودك و نوجوان را لازم دانست و خاطر نشان كرد: براي سرايس شعر نياز به تنوع ديد داريم. شاعر شدن به معناي شعر خوب گفتن براي كودك نيست بلكه شاعر خوب بايستي داراي فكر و ديدگاه خوب در شعر باشد.

 كمال شفيعي براي كودكانه شعر گفتن، كودك شدن را الزامي دانست و گفت: اگر ما از اين زاويه شعر بگوييم ادبيات ما شكل ديگري پيدا خواهد كرد. شاعران كودك بايد مفاهيم را در اين نوع شعر افزايش دهند و اين نيازمند شناختن زبان و جغرافياي ذهن كودك است.

 غلامرضا بكتاش شاعر ادبيات كودك و نوجوان كشورمان در اين كارگاه آموزشي با ذكر اين مطلب كه هر جشنواره اي برگزيده هاي خودش را دارد، گفت: اگر بخواهيم داراي كشفيات دامنه دار شويم بايستي از شعار زدگي به دور بوده و خودمان به خودمان سفارش دهيم.

 وي ادبيات كودك را داري سه هدف بزرگ دانست و اضافه كرد: اول وظيفه كوتاه مدت كه خواندن و لذت بردن است، وظيفه دوم ميان مدت و ياد گرفتن كلمات و حفظ كردن توسط كودكان است و وظيفه سوم در ادبيات كودك دراز مدت است كه در آن بر پايه ادبيات كودك و نوجوان ساختار فرهنگي شكل مي گيرد و كودك از شعر ما به رتبه هاي بالا دست مي رسد.

 بكتاش در مورد شاعراني كه شعر كودك و نوجوان مي سرايند، گفت: يك شاعر كودك قبل از شروع به سرايش بايستي آثار همه شاعران كودك را بخواند و با پشتوانه قوي اقدام به اين كار كند تا خيال يا كلمه اي اضافه كند.

 

كارگاه آموزشي داستان كودك و نوجوان

در ادامه كارگاه هاي آموزشي جشنواره شعر و داستان سوره، كارگاه آموزشي داستان كودك و نوجوان با حضور طاهره ايبد و فرهاد حسن زاده برگزار شد.

در اين كارگاه آموزشي كه با حضور راه يافتگان جشنواره برگزار شد، هر كدام از حاضران داستان هاي خود را براي اساتيد كارگاه خواندند و آثار مورد نقد و بررسي قرار گرفت.

 

كارگاه ادبيات كردي

در كارگاه ادبيات كردي 2 تن از داوران بخش ويژه ادبيات كردي به همراه شركت كنندگان و علاقمندان به خوانش آثار و نقد و بررسي آن پرداختند.

 در ابتداي جلسه لقماني با بيان اينكه هيچ شاعري تنها از راه جشنواره در هيچ كجاي جهان به جايي نخواهد رسيد، اظهار داشت: اگر اثر كسي به مرحله نهايي راه پيدا نكرد به معناي ضعف اثر او نيست چون در جشنواره ها معيارهايي مشخص مي شود كه شايد با معيارهاي شاعر همخواني نداشته باشد.

 وي در بيان معيارهاي داوري در اين بخش گفت: ما در داوري آثار به فكر و انديشه هنرمند توجه كرده ايم و معيار در انتخاب آثار پيام انساني شاعر است. همچنين ماهيت شعر و ويژگي هاي اثر از لحاظ زباني و ساختار ادبي در بررسي اشعار مورد توجه بوده است.

 وي افزود: هيچ جشنواره اي نشان دهنده سيماي واقعي ادبيات چه كردي و چه فارسي نيست.

 گفتني است اين كارگاه كه به زبان كردي برگزار شد در ادامه به خوانش آثار شركت كنندگان و نقد و بررسي آنها اختصاص يافت.

 

كارگاه داستان

در ادامه برنامه‌هاي اولين روز جشنواره شعر و داستان جوان سوره كارگاه داستان با حضور راضيه تجار با حضور نويسندگان جوان، منتقدان و علاقه‌مندان به ادبيات داستاني برگزار شد.

راضيه تجار داستان نويس در اولين كارگاه داستان جشنواره گفت: اگر فكر مي‌كنيد كه مي‌شود ره صد ساله را يكروزه رفت كاملاً در اشتباهيد. 

 وي با تاكيد بر اينكه در عصر امروز، زمان بسيار مهم است گفت: يكي از بهترين كارها خواندن بهترين آثار داستاني است. هر اثري ارزش يكبار خواندن را ندارد.

وي با اشاره به خواندن آثار نويسندگان شاخص خارجي و نويسندگان مطرح ايراني گفت: گاهي هم مي‌شود از نويسندگان جوان كه كارهايشان ارزش خواندن را دارند استفاده كرد. 

 وي در ادامه گفت: در موقعيت‌هاي قرار بگيريد تا داده‌هايي به من دروني خود اضافه كنيد. 

 اين داستان‌نويس در ادامه گفت: بسياري هستند كه يك كتاب منتشر كردند و بعد از آن هيچي نامي از آن ها نيست.

 وي با ابراز خرسندي از تشكيل هسته‌هاي داستاني در هر استان گفت: در اين جلسات داستان‌ نوشته شود و مورد نقد قرار گيرد. اگر داستان تكثير شود و قبل از جلسه چند بار خوانده شود براي نقد داستان بسيار خوب است چرا كه باعث دقت بيشتر مخاطب مي‌شود. 

 در ادامه برنامه داستان‌نويسان جوان به خواندن داستان‌هاي خود پرداختند كه داستان‌هاي آن‌‌ها مورد نقد و بررسي تجار و حاضرين در جلسه قرار گرفت.

 كارگاه شعر

کارگاه‌هاي شعر يازدهمين جشنواره شعر و داستان سوره با حضور جمعي از اساتيد شعر کشور از جمله عليرضا قزوه، محمدکاظم کاظمي، بهروز سپيدنامه و محمود حبيبي کسبي برگزار شد.

در اين کارگاه جلسه با قرائت شعر شاعران جوان و نقد اشعار قرائت شده توسط اساتيد حاضر در جلسه پيش رفت که اظهارات اساتيد به بهانه قرائت اشعار در نوع خود قابل توجه بود.

 محمدکاظم کاظمي، شاعر مهاجر افغان و مقيم شهر مقدس مشهد به عنوان يکي از حاضران در اين مراسم به موضوع تنوع در جغرافياي سرايش شعر شاعران جوان اشاره کرد و گفت: غزل امروز در حال حرکت به سمت وصف موقعيت‌هاي خاصي است که ممکن است تنها براي شاعر رخ دهد. اين موقعيت‌ها اما هنگامي که وارد شعر مي‌شود گاهي درست ادا نمي‌شود و شعري بر مبناي عناصر عام زندگي ايجاد مي‌کند. بر همين مبنا فکر مي‌کنم که شاعران امروز مهارت بالايي لازم دارند تا مضمون را با عناصر ساده بپرورانند.

اين شاعر مهاجر ادامه داد: گاهي شاعر و شعرش به سراغ عناصر موجود در ساخت زندگي رفته و شعرش را با زندگي پيوند مي‌دهد. اين نوع شعر تازگي را به همراه دارد و شاعر در آن براي آفرينش مضمون جديد با مشکل مواجه نيست.

 در ادامه اين کارگاه زهير توکلي نيز با اشاره به برخي از اشعار قرائت شده در جلسه گفت: برخي شاعران جوان امروز از آرايه‌هاي کلاسيک فاصله گرفته و يا مي‌ترسند از آن بهره ببرند که اين مسئله به نو بودن زبان شعر آنها لطمه مي‌زند. به نظر من نو بودن زبان و نو بودن شيوه شرايش در شاعران معاصر اگر در جاي خود مورد استفاده واقع شود و به شعر جوان امروز لطمه نخواهد زد.

 عليرضا قزوه، مدير مرکز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري نيز در اين جلسه به موضوع تصويرسازي در شعر سپيد اشاره کرد و گفت: برخي دوستان شاعر که اسم و رسمي هم براي خود دارند در حال حرکت به سوي اين هستند که شعر گفتن شبيه يک حرکت جادويي است، کم کم داريم حس مي‌کنيم که انگار جادو در ادبيات و شعر سپيد رسوخ کرده، حرفي نيست، اما اين جادو از جنس معجزه هم مي‌تواند باشد.

قزوه ادامه داد: شعر حافظ را جادوگري به اوج نفرستاد، ولي در مقابل در رفتار بيدل گاهي مي‌بينيم از شدت فقر و نخوردن غذا از جا برمي‌خيزد و اوج مي‌گيرد. امروز شعبده‌بازي زباني در شعر ما باب شده که خطرناک است. بايد بدانيم که چگونه مي‌شود از ابزار جادو استفاده کرد. بايد از آنچه حافظ و شهريار تحت نام جادو بهره بردند، آگاهي بيابيم تا بفهميم که چرا امروز بسياري شعرهاي سپيد جادوگري است.

 بهروز سپيدنامه از ديگر شاعران حاضر در اين کارگاه نيز در سخناني اظهار داشت: در شعر سپيد بايد روايتگري در شعر را رعايت کنيم. تنها در اين صورت است که وقتي شعر سپيدي را مي‌شنويم؛ گويي چيزي در ما رسوخ مي‌کند.

 وي تصريح کرد: رعايت صحيح روايتگري به معني آن است که بايد با واژه‌ها صحيح برخورد کرد و از تصنع فاصله گرفت.

 

كارگاه ترانه    

 كارگاه ترانه از سلسله برنامه هاي جنبي يازدهمين جشنواره شعر وداستان جوان سوره با حضور علي داودي، ناصر فيض، سعيد بيابانكي و محمدكاظم كاظمي برگزار شد.

بيابانكي در ابتدا به تعريف مشتركي از ترانه اشاره كرد و گفت: آثار موسيقايي با كلام به سه شيوه توليد مي گردند؛ اولين شيوه تبديل ساختن ملودي توسط آهنگساز و سپس گذاشتن يك كلام و شعر متناسب با آهنگ است كه از قديم به اين روش ترانه سرايي مهر مي گفتند.

وي در توضيح روش دوم و سوم ترانه سرايي ادامه داد: در روش دوم آهنگساز براي يك شعرِ از پيش سروده شده كه براي موسيقي خاصي سروده نشده آهنگسازي مي كند، مثل شعرهاي شاعران بزرگ كه با آهنگ هاي مختلف آهنگسازان همراه شده است. در روش سوم هم كه در 10 ، 15 سال اخير بسامد زيادي هم يافته اشعاري در قالب 4پاره سروده مي شود و غالبا به زبان محاوره گفته شده و بدون اينكه منشاء معلومي داشته باشد ترانه ناميده شده است.

بيابانكي در ادامه ترانه سرايي به روش اول را صحيح ترين روش اطلاق ترانه خواند و اظهار داشت: در اين روش هنرمند در آنِ واحد نيازمند دانستن موسيقي، شعر، عروض و حتي كمي هم خوانندگي است.

اين شاعر و هنرمند در برشمردن دلايل روي آوردن برخي به ترانه سرايي توضيح داد: يكي از دلايلي كه دوستان شاعر ترغيب مي شوند به سمت ترانه سرايي بروند شهرت حبابي و زودرسي است كه در مقابل با سرودن شعر كه حداقل نيازمند 10 الي 15 سال كار مستمر دارد، اين شهرت در ترانه سرايي بسيار زودهنگام تر است.

بيابانكي با نقل مضموني از برتولت برشت مبني بر اينكه شاعر يا نويسنده هنگام خلق اثر نبايد به مخاطب فكر كند، اظهار داشت: وقتي شعر مي سراييد شايد اصلا به مخاطب فكر نكنيد اما در ترانه اينطور نيست وبايد به چيزهايي فكر كنيد مثل اينكه شايد خواننده در اداي برخي كلمات دچار مشكل شود و از اين گونه موارد و نتيجه گيري كرد: بنابراين مرز ناخودآگاه در ترانه سرايي شكسته مي شود بنابراين شعري كه براي تبديل به موسيقي مي سراييم شعر ناب نمي تواند باشد هرچند بايد تمامي ويژگي هاي زباني و دستوري شعر سالم را داشته باشد.

وي در ادامه از شاعران ترانه سرايي چون حسين منزوي، قيصر امين پور و ... نام برد كه در عين شاعرانگي و سالم بودن اشعارشان ورود مناسبي نيز در ترانه سرايي داشته اند.

تب ترانه سرايي در سال هاي اخير و عاشقانه هاي سطحي كه به صورت آفتي گريبان ترانه را گرفته از مواردي بود كه بيابانكي به آن اشاره داشت و توضيح داد: ترانه سرايي به گونه اي كه روي ملودي ، به صورت مناسب كلام بگذارد به نظر كار بزرگي است و قابليت تلفيق ترانه با موسيقي از عوامل ماندگار شدن يك ترانه است.

در ادامه كارگاه ناصر فيض رئيس دفتر طنز حوزه هنري ، مترجم و شاعر از عواملي ياد كرد كه در سرايش ترانه بايد مورد توجه قرار گيرد، وي در اين باره گفت: هماهنگي ميان خواننده، آهنگساز، ترانه سرا و مخاطب بايد در خلق يك اثر مورد توجه قرار گيرد.

فيض در ادامه افزود: برخي آهنگسازان با بعضي اوزان بهتر كار مي كنند و يا تسلط خوانندگان بر نوع خاصي از اشعار و ... عوامل ديگري كه علاوه بر ذوق مخاطب بايد موردتوجه قرار گيرد.

فيض شكستن زبان شعر را صورت مناسبي براي خلق ترانه ندانست و يادآور شد: با شكستن زبان شعر ، ترانه پديد نمي آيد و حتي برخي سطح نازل تر شعر را ترانه مي دانند، مثل اينكه برخي شعر كودك مي گويند و بعضي شعر كودكانه. در حقيقت تمام مواردي كه يك شعر خوب را متمايز مي كند بايد در ترانه هم جمع شده باشد و صدق كند مثل موسيقي مناسب، تركيبات تازه و ....

اين مترجم در ادامه به آفت ترانه سرايي اشاره داشت و سخنان خود را اينگونه تكميل كرد: مخلوط شدن زبان ترانه با زبان معيار اتفاق مباركي نيست. متاسفانه در سال هاي اخير با خيل آثاري روبروييم كه به دليل نشناختن معيارهاي مناسب گويي سراينده همه ترانه ها يك نفر است و هيچ ويژگي منحصر به فردي در آثار ديده نمي شود.

وي در ادامه يادآور شد: اتفاق نامباركي كه اين سال ها ديده مي شود اين است كه بسياري از آهنگسازها و خواننده هاي ما در حوزه شعر صاحب نظر نيستند به هر حال بايد به مخاطب فكر كرد.

در انتهاي اين بحث بيابانكي اضافه كرد: اينكه يك خواننده صدايش مورد توجه است نبايد با استقبال از ترانه استفاده شده توسط آن خواننده اشتباه شود. در حقيقت خواننده فوق الذكر هر چه بخواند مورد توجه است و مردم دوست دارند، ملودي و صداي خواننده نمي تواند به ترانه معنا دهد و فقط حواس مخاطب را از معناي ترانه دور مي كند.

گفتني است پس از پيش درآمد فوق كارگاه ترانه به مانند ساير كارگاه به خوانش آثار توسط شركت كنندگان جوان جشنواره و نقد و بررسي اين آثار اختصاص يافت.

 

كارگاه آموزشي ترجمه

 كارگاه آموزشي ترجمه در دومين روز برگزاري جشنواره شعر و داستان سوره با حضور موسي بيدج، محسن كريمي رهجردي، بهروز سپيدنامه، عليرضا قزوه، محمد كاظم كاظمي، محمد علي قاسمي و علاقمندان به اين رشته برگزار شد.

در ابتداي اين جلسه بيدج با اشاره به اينكه افراد اهل قلم بايستي با منابع متفاوت و ديگر زبان ها آشنا باشد، گفت: آشنايي با ديگر زبان ها آثار نويسنده ها را ثابت نگه نمي دارد و آن را متفاوت از نوشته هاي ديگران مي كند كه اين در روزگار امروز لازم و ضروري است. شاعر آشنا با ديگر زبان ها داراي افق ديد جديد است.

 وي با بيان اينكه روزگار ما روزگار رسانه هاي فراگير است، افزود: رسانه هاي فراگير بر تمام جهان سلطه دارند و اطلاعات را به كشورها سرازير مي كنند و اين مترجمان هستند كه اطلاعات را براي مخاطب آماده و مهيا مي كنند. مترجمان در راه ترجمه نيز گزينشي عمل مي كنند كه اين كار درستي نيست.

 بيدج به ضرورت ترجمه اشاره كرد و گفت: ما بايستي با جهان گفتگو كنيم و اين كار يا از طريق ترجمه و يا از راه فراگيري زبان هاي بيگانه توسط تمام افراد ممكن مي شود كه طبيعتا راه دوم امكان پذير نيست.

 اين مترجم ادبيات عرب خاطر نشان كرد: صنعت ايران با غرب برابري نمي كند و ما فقط با فرهنگ خود مي توانيم با جهان گفتگو كنيم زيرا پيشينه فرهنگ ما در جهان رخنه كرده است پس جوانان ناچارند فن ترجمه را بياموزند تا از اخبار دنيا اطلاع پيدا كرده و فرهنگ و ادبيات كشور را صادر نمايند.

 بيدج به آشنايي فرهنگ و ادبيات ايران با فرهنگ عرب اشاره كرد و افزود: فرهنگ ما با فرهنگ اعراب مختلط شده است زيرا جغرافيا و دين ما يكسان است پس لازم است تا با زبان آنها نيز آشنايي صورت گيرد.

 در ادامه اين جلسه محسن كريمي راهجردي از مترجمان زبان انگليسي در سخناني گفت: مردم ما با ترجمه بيگانه نيستند و در سالهاي دور هنگامي كه ايران درگير قوميت هاي مختلف و هجوم مهاجمان ديگر كشورها قرار مي گرفت ناچار با زبان هاي ديگر آشنايي پيدا كرده بود. به دليل زنده و انساني بودن زبان، فن ترجمه در زندگي همه ما عجين و آميخته شده است.

 امجد ويسي از شاعران كرد حاضر در اين كارگاه آموزشي در سخناني گفت: تمام رسانه هاي كشور به زبان فارسي و ملي صحبت مي كنند. كودكان ما هم در ابتداي ورود به مدرسه زبان فارسي مي آموزند و اين باعث مغفول ماندن زبان كردي ما شده است. لباس و زبان كردي شناخته شده نيست ولي رد پاي آن در دل مردم است. ممكن است لباس هاي غير بومي و غير فرهنگي مدتي در بورس قرار گيرد اما بعد از مدتي فراموش مي شوند. زبان كرد و شاعران كرد سالها به ادبيات كشور خدمت كرده اند و نامشان زنده خواهد ماند.

 ويسي در ادامه اشعاري از نزار قباني شاعر سوريه اي كه اشعار او را به كردي ترجمه كرده بود، براي حضار خواند.

 بيدج در پاسخ به اين سوال كه كه مترجم چقدر مي تواند به متن وفادار باشد، گفت: در ترجمه تحت الفظي نزديك ترين معنا بايد به متن اصلي بيايد. ترجمه شعر با بقيه متون متفاوت است و مترجم بايد به شعر مسلط باشد و حتما شاعر نيز باشد.

 وي ادامه داد: اول و پايان شعر، زيبايي است و در ترجمه هم بايد اين زيبايي حفظ شود و اگر در ترجمه موسيقي يا حتي قافيه اي ايجاد شود، داراي اشكال نيست.

 دكتر راهبردي نيز در رابطه با ترجمه برگردان ادبي گفت: در بحث برگردان ادبي نگاه به بازآفريني است نه به برگردان؛ به اين معني كه هنرمند خالق اثر ادبي اگر عرب است و اگر مي خواهد به فارسي شعر بگويد، اينگونه بسرايد. مترجم بايد به زبان مبدا و مقصد به خوبي آشنا باشد.

 وي در خصوص ترجمه در اشعار قالبي و كهن گفت: اين نوع شعر را نمي توان ترجمه كرد. ادبيات بعد از انقلاب ما خيلي در دنيا شناخته شده نيست و من به همراه آقاي قزوه ترجمه 50 شاعر را به عهده گرفته ايم و آنها را به زبان انگليسي ترجمه كرده ايم.

 موسي بيدج در ادامه اين جلسه با بيان اينكه در ارتباط با زبان هاي ديگر به خوبي كار نكرده ايم، گفت: كارهايي كه در اين خصوص انجام گرفته بدون برنامه ريزي بوده و از اين راه چشم اندازي از ادبيات ايران به ديگر كشورها منتقل نمي شود. در دنياي عرب اشعار فروغ فرخزاد، سهراب سپهري و تعدادي ديگر از شاعران از جمله شاملو، قيصر امين پور، قزوه و طاهره صفار زاده به عربي ترجمه شده است.

 وي در پايان گفت: ندانستن زبان و اختلافات فرهنگي باعث مي شود ترجمه اثري دلچسب نباشد و اين از مشكلات ترجمه است.

 

سه‌شنبه 29 مرداد 1392 - 12:47


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری