پنجشنبه 27 مهر 1396 - 18:3
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

علي الله سليمي

 

بازخواني يک دهۀ پر تلاطم

 

نگاهي به کتاب«براي تاريخ مي‌گويم»؛ خاطرات محسن رفيق‌دوست

 

کتاب«براي تاريخ مي‌گويم»؛ خاطرات محسن رفيق‌دوست از دهه اول انقلاب اسلامي و ايام دفاع مقدس در بين سال‌هاي 1357 تا 1368  است که در آن به بسياري از حوادث ريز و درشت ايام سرنوشت ساز دهه اول انقلاب اسلامي اشاره شده است. اين کتاب در بين آثاري که به خاطرات چهره هاي انقلابي اختصاص يافته، از چند جهت قابل توجه است، چرا که به اعتقاد بسياري، محسن رفيق‌دوست يکي از چهره‌هاي شاخص در تاريخ انقلاب اسلامي و دفاع مقدس است که نمي‌ شود نقش او را در سازماندهي فعاليت‌هاي هشت سال دفاع مقدس ناديده گرفت. او به اين دليل که پايه‌گذار سپاه پاسداران است و بعد از آن مسئول تدارکات جنگ بوده، به عنوان يکي از شخصيت‌هاي مهم در اين ايام محسوب مي شود. مهم ترين فعاليت رفيق‌دوست به زماني بازمي‌گردد که به عنوان مسئول تدارکات سپاه در طي جنگ تحميلي خدمت کرده است. مجموع خاطرات محسن رفيق دوست از اين ايام در کتاب «براي تاريخ مي‌گويم» بازگو شده که اين اثر تاريخي حاوي نکات قابل تامل بسياري در مورد رويدادهاي سرنوشت ساز دهه اول انقلاب اسلامي به ويژه سال هاي دفاع مقدس است.

اين کتاب به کوشش سعيد علاميان، نويسنده و روزنامه نگار نام آشنا در حوزه فرهنگ پايداري تدوين و منتشر شده که سابقه و مهارت نوشتاري و روزنامه نگاري وي بر شکل گيري اثر حاضر کمک شاياني کرده است. اطلاعات موجود در خصوص شکل گيري کتاب براي تاريخ مي گويم نشان مي دهد علاميان نگارش اين خاطرات را از سال 87 آغاز کرده و ساختار کتاب بر اساس پرسش‌هايي است که نويسنده از رفيق‌دوست پرسيده و اين سؤالات بر اساس توالي زماني انتخاب شده است. انتخاب قالب پرسش و پاسخ براي تدوين کتابي چنين جامع از ويژگي هاي اثر حاضر است که در بين کتاب هاي خاطره که در سال هاي اخير منتشر شده کمتر ديده مي شود. بنابر اين، سبک جديدي از نگارش به شيوه مصاحبه در اين کتاب اجرا شده که همين رويکرد باعث شده روند ماجراها از حالت چالشي متناسب با مضمون کتاب برخوردار باشد. اين در حالي است که اکنون بسياري از کتاب هاي خاطره که توسط نويسندگان و بر اساس خاطرات چهره هاي شاخص در حوزه هاي گوناگون جمع آوري و تدوين مي شود، به شکل يکنواختي ارائه مي شود که نقش مصاحبه کننده آن چندان چشمگير نيست و به عبارت ديگر، همه چيز در اختيار راوي خاطرات است و او هم معمولا آن طور که خودش دوست دارد خاطراتش را بيان مي کند. اين روند در کتاب براي تاريخ مي گويم، تغيير کرده و جنبه چالشي روند ماجراها به خوبي مشهود است. ناگفته‌هاي زيادي در اين اثر بازگو شده و همچنين بسياري از پرسش‌هايي که در آن زمان وجود داشته و تاکنون حل نشده است، در گفت‌وگو با رفيق‌دوست مطرح و او هم به اين پرسش‌ها پاسخ گفته است. راوي در مقدمه اين اثر به چگونگي جمع‌آوري و نگارش خاطرات اشاره کرده و گفته است:«سه سال پيش، فرمانده محترم کل سپاه، سردار سرلشکر پاسدار محمدعلي جعفري، يعني همان عزيز جعفري خودمان، طي نامه‌اي که از سوي سردار فتح‌الله جعفري فرستاده بودند، از بنده خواستند که خاطرات و محفوظات خودم را از دوران دفاع مقدس بيان کنم.

کار مصاحبه و تدوين خاطرات بر عهده برادري محترم و خبره، آقاي سعيد علاميان، بود. کتاب حاضر نتيجه 21 جلسه (48 ساعت) گفت‌وگوي حقير با ايشان است. راوي همچنين ياد آوري کرده است، متأسفانه، امروز، پس از گذشت 22 سال از پايان جنگ، که اين‌جانب در آستانه هفتادسالگي‌ام، مرور انبوه خاطرات دفاع مقدس، که هر روز و هر ساعتش داستاني و حکايتي است، کار راحتي نيست، اما با استناد بر نوشته‌ها و مصاحبه‌هايي که در جرايد و گفتار ديگر برادران آمده و آقاي علاميان هم در طول مصاحبه‌شان بدان‌ها اشاره کرده‌اند، مبنا را بر اين گذاشتم که آنچه مي‌دانمْ بگويم و آنچه نمي‌دانمْ بگويم نمي‌دانم و آنچه مي‌دانم و نبايد بگويمْ بگويم نمي‌گويم. از خداوند خواستم مرا ياري دهد تا بتوانم مطالبي را بيان کنم که در تاريخ بماند؛ ما بايد تاريخي را که تا قبل از انقلاب اسلامي، سال‌هاي سال، براي ما نوشتند خودمان بنويسيم و واقعيت‌ها را هم بنويسيم. بسياري از بزرگان نيز، پس از انقلاب، چنين کردند تا نسل جوان امروز و نسل‌هاي آينده با حقيقتِ ماجراها آشنا شوند و ارزش کار نسل انقلاب را بهتر ارزيابي نمايند.

کتاب«براي تاريخ مي‌گويم» فارغ از پيچيده‌گويي در خاطرات با صراحت به شرح وقايع مي‌پردازد و از اين منظر خواننده را به حوادث پر تلاطم دهه اول انقلاب نزديک مي‌کند. مسايل زيادي از اين کتاب برمي‌آيد، به ويژه در رابطه با درک سختي‌‌هاي مديريت در بحران‌هاي گذشته، از اين حوادث کم گفته‌اند يا نگفته‌اند. مخاطب با خواندن «براي تاريخ مي‌گويم» با اين نوع موارد مواجه مي‌شود.

يکي از موضوعات مهم  که در کتاب «براي تاريخ مي‌گويم» روي آن تاکيد فراوان شده است، مسئله تامين سلاح رزمندگان در دوران هشت سال دفاع‌مقدس است. صحبت هاي رفيق‌دوست نشان مي دهد او به خاطر مسئوليتي که در اين زمنيه داشته براي تامين تسليحات رزمندگان در دوران دفاع مقدس از هيچ تلاشي فروگذاري نکرده و در اين زمينه موفق عمب کرده است. البته راوي کتاب براي تاريخ مي گويم  در اين زمينه به ابتکارات نيرو‌هاي ايراني هم اشاره مي‌ کند که چگونه علارغم همه محدوديتي هايي که در آن زمان براي تامين تسليحات رزمندگان اسلام وجود داشتهف توانسته اند بر اين مسئله اساسي در مديريت جنگ غلبه کنند. از صحبت هاي قابل توجه راوي در اين بخش مربوط مي‌شود به فعاليت‌هاي رفيق‌دوست براي تأمين سلاح مورد نياز رزمندگان اسلام در دوران دفاع مقدس که براي اين منظور، وي به کشور ليبي هم مسافرت و با قذافي ديدار مي‌کند. در مجموع، حرف هاي محسن رفيق دوست به عنوان راوي کتاب براي تاريخ مي گويم حاوي نکات بسياري است که به برخي از آنها پيش از اين هم توسط راويان ديگر و از زاويه اي متفاوت اشاره شده، اما به نکته هاي تازه اي هم پيرامون تصميم گيري هاي حساس در زمان انقلاب اسلامي و جنگ تحميلي در اين کتاب اشاره شده که قضاوت نهايي درباره آنها به عهده تاريخ است، چرا که اين خود تاريخ است که بهترين قاضي و قضاوت کننده رويدادهاي تاريخي است. در پايان کتاب هم 41 تصوير از فعاليت‌هاي رفيق‌دوست در دوران جنگ تحميلي عراق عليه ايران گنجانده شده و مولف در شرح آن‌ها بخشي از خاطرات مرتبط را با درج شماره صفحه آن‌ها در کتاب آورده است.

کتاب «براي تاريخ مي‌گويم: خاطرات محسن رفيق دوست» به کوشش سعيد علاميان در قطع رقعي و 469 صفحه، با شمارگان دو هزار و 500 نسخه و بهاي 199 هزار ريال از سوي انتشارات سوره مهر چاپ و منتشر شده است.

 

شنبه 26 مرداد 1392 - 8:52


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری