شنبه 25 آذر 1396 - 5:5
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

نکوداشت شاعر کاشاني و رونمايي از يادنامه اش

 

آئين نکوداشت شاعر معاصر استاد عباس کي‌منش مشهور به «مشفق کاشاني» با عنوان به «رنگ آئينه »  21 مرداد با حضور سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم حميدرضا شاه‌آبادي معاون هنري وزير و محسن مؤمني شريف رئيس حوزه هنري در تالار وحدت برگزار شد.

 

 سنگري: در ميان شاعران روزگار ما هيچ شاعري به مانند مشفق نبوده که اخوانيه داشته باشد

 محمدرضا سنگري شاعر و پژوهشگر در اين مراسم اظهار داشت: در سده اخير و به خصوص 50 و 60 سال گذشته بلد کاشان شاعر خيز بوده است.

 وي گفت: ‌اولين کتابي که از مشفق کاشاني چاپ شد متعلق به سال 1323 بود که مشفق در آن دوران جواني 19 ساله شمرده مي‌شد. اگر آن سالها را مرور کنيم در مي‌يابيم زماني نبوده که فردي به ارزش‌هاي ديني بپردازد، اما مشفق ابيات ترکيب‌بند محتشم را سرود و 60 سال بعد هم اين جريان رنگ نباخت و استمرار يافت.

 سنگري با تاکيد بر اينکه در 19 سالگي اثر دوم مشفق کاشاني هم منتشر مي‌شود، افزود: هنگامي که حسان‌ابن ثابت در غدير شعر مي‌خواند پيامبر (ص) مي‌فرمايد اين شعر تأئيد شده از روح‌القدس است و خواستگاه آن روح پاک است. اگر جاني پاک نباشد شعر پاک از آن نمي‌تراود ولي مي‌بينيم اين شعرها شصت سالي است جوششگاه و خواستگاه شعر نابي است که رنگ تعليمي دارد.

 اين پژوهشگر ضمن بيان دو نکته در آثار مشفق کاشاني گفت: در ميان شاعران روزگار ما هيچ شاعري به مانند مشفق نبوده که به اندازه او اخوانيه داشته باشد. از اين رو 30 اخوانيه را از شاعران بزرگ و شاخص انتخاب کرده‌ام که درباره استاد مشفق گفته شده است. از درون آنها ويژگي‌هايي درباره شخصيت و منش مشفق کاشاني و شعرش يافته‌ام.

 وي ضمن يادي از اين بزرگان به سه نکته اشاره کرد و گفت:‌ معني‌آرايي در شعر مشفق، گستردگي حوزه آگاهي‌هاي مشفق و نکته‌پردازي و نازک‌خيالي است به عنوان شاخصه شعري مشفق از نکات قابل ذکر است.

 

گرمارودي: مشفق، غزلسراي نئوکلاسيک

 علي موسوي گرمارودي شاعر و محقق در اين مراسم مشفق کاشاني را چهره نامدار و ماندگار خواند و اظهار داشت: ‌استاد پيشکسوت مشفق کاشاني، چهره‌ماندگار و غزل معاصر و از چند تن شاعراني است که جزو غزل‌سرايان نئوکلاسيک محسوب مي‌شود، يعني در زمره شاعراني چون استاد هوشنگ ابتهاج و زنده‌يادان شهريار، رهي معيري، بهزاد کرمانشاهي و....

 وي افزود: برخي از محققان چون دکتر مظاهر مصفا قصيده را نخستين قالب شعر فارسي و غزل را همان بخش نسيب و تشبيب آغازين هر قصيده مي‌دانند که طي زمان برجستگي يافته و از قرن 5 به بعد به دست سنايي و امثال او پرچم استقلال برافراشته است.

 اين شاعر با بيان اينکه اگرچه از آغاز تا امروز به لحاظ مضمون و محتوا غزل داراي مراتبي بوده و هفت و هشت جامع در بر کرده است، عنوان کرد: غزل عاشقانه، غزل عارفانه، غزل قلندرانه، غزل اجتماعي و... و غزل نئوکلاسيک که استاد مشفق يکي از فارسان عرصه همين نوع اخير است. استاد مشفق با گامي استوار از پيوندگان اين راه است در شعر او نه در قافيه، ايطاء و شايگاني به چشم مي‌خورد نه در وزن انحرافي است زبان او در کمال استواري و سبک او عراقي است با گوشه چشمي گاه گاه به هندي.

 اين شاعر ادامه داد: بنده ساليان دراز است که علاوه بر آن سايه مهر و پيشکسوتي استاد را بر سر خود دارم و از اخلاقش حميده و بزرگواري و خوي مهربان و مخملي و دل‌جوان و شادابي روان او بهره‌مندم و شعر بلند او را سرمشق مي‌دانم.

محمدعلي بهمني از ديگر سخنرانان اين مراسم بود، وي خود را شاگرد استاد مشفق کاشاني معرفي و به آن افتخار کرد و تصريح کرد: من شاگرد استاد مشفق هستم و افتخار مي‌کنم و خوشحالم از اين که هفته‌اي 2 روز را در خدمت وي هستم.

 اين شاعر با بيان اينکه در اين مراسم کسي از من سوال کرد که فرق بين رستم و استاد کاشاني چيست؛ ادامه داد: من در پاسخ به اين فرد گفتم، رستم با اينکه يکي از افسانه‌هاي بزرگ ادبيات کشور است ولي به هر حال فرزند خود را کشت ولي استاد مشفق کاشاني فرزند شعر کشور را پرورش داد و اين مسئله بسيار مهمي است.

سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در اين مراسم طي سخناني کوتاه، گفت: دو هفته پيش در جمع شاعران در ماه مبارک رمضان فهرستي را از فعاليت‌ها ارائه کردم که شامل آمار تکريم شاعران معاصر و نام آوران ايراني بود. اميدوارم در دولت يازدهم اين حرکت با حمايت بيشتر ادامه پيدا کند.

 وي ادامه مسير را خواستار شد و ضمن اشاره به وزير پيشنهادي دکتر روحاني بيان کرد: ان شاءالله آقاي جنتي به شعر و ادب عنايت فراواني خواهد داشت.

 وزير ارشاد دولت دهم تصريح کرد: دهم تيرماه خدمت مقام معظم رهبري بوديم، در آنجا نيز خلاصه‌اي از فعاليت‌ها را بيان کردم. ايشان بياناتي درباره مشفق کاشاني و اشعارش بيان داشتند که حجت الاسلام والمسلمين محمدي گلپايگاني قرار بود خودشان در اين مراسم حضور داشته و پيام معظم له را قرائت کنند، اما به دليل اينکه نتوانستند امروز حاضر شوند، امر فرمودند که بنده اين متن را قرائت کنم.

 وي سپس به قرائت متن بيانات مقام معظم رهبري پرداخت.

 متن بيانيه مقام معظم رهبري:

«بسم الله الرحمن الرحيم

«اولا بسيار کار بجا و درستي انجام داديد که براي جناب آقاي مشفق -شاعر عزيزمان- بزرگداشت گرفتيد، نکوداشت گرفتيد. يقينا تقدير و برجسته‌سازي شخصيت و خصوصيات برجستگان ما، کمک مي‌کند به اين‌که جوانان ما، کساني که استعداد دارند و ظرفيت دارند، بتوانند حرکت کنند و پيش بروند.

وقتي از شاعر تمجيد مي‌شود، نفس اين شاعرپرور است. شما مي‌بينيد، در دوران‌هاي گذشته شعراي بزرگي که مورد تشويق و تمجيد حکام وقت قرار گرفتند، موجب شده که در همان مجموعه کسان زيادي شاعر و نکته‌پرداز و مضمون‌ساز به وجود بيايد. اين چيز اساسي‌اي است. بنابراين تشويق شاعران بزرگ و برجسته کردن شخصيت آن‌ها کمک مي‌کند به پيشرفت ادبيات و شعر.

جناب آقاي مشفق هم از شعراي خوب زمان ما هستند. بنده البته از قديم با بعضي از اشعار ايشان -در مطبوعات و اينها- آشنا بودم و شخص ايشان را هم که از اوايل انقلاب به اتفاق آقاي حميد و مرحوم شاهرخي و اين‌ها، مکرر آقايان را زيارت مي‌کرديم. از شعرهايشان مي‌شنيديم، استفاده مي‌کرديم و غزل ايشان، غزل پخته و مضمون‌دار و خوش‌اسلوبي است؛ يعني يکي از غزل‌سرايان برجسته‌ زمان ما جناب آقاي مشفق هستند. بيشتر سبک عراقي و در عين حال داراي مضمون، داراي الفاظ شسته‌رفته و پخته، غزل ايشان را تشکيل مي‌دهد.

 حالا البته ايشان در فنون ديگر هم شعر مي‌گويند، قصيده هم مي‌گويند، قطعه هم مي‌گويند، لکن غزل ايشان يک برجستگي ويژه‌اي دارد. در جلسات شعري‌اي که بنده در آنجاها حضور داشته‌ام و توانسته‌ام بشنوم از شعرها، شعر ايشان هميشه يک شيريني و برجستگي و زيبايي خاصي داشته. جا دارد که ايشان حقيقتا تشويق بشود.

علاوه بر جنبه‌ شعري محض، دو خصوصيت ديگر هم در آقاي مشفق هست که قابل توجه است: يکي اينکه شعر ايشان در خدمت هدف‌ها قرار مي‌گيرد؛ در خدمت هدف‌هاي ديني و هدف‌هاي انقلابي. از اول انقلاب -از قبل انقلاب هم شايد همين‌جور بوده اما آنچه من اطلاع دارم در دوران انقلاب- شعر ايشان، چه شعر مذهبي و به اصطلاح شعر آييني‌اي که ايشان گفتند در مدايح و در موضوعات مربوط به ائمه(ع) و چه شعرهايي که درباره‌ مسايل انقلاب گفتند، همه‌ اين‌ها شعرهاي مفيد و اثرگذاري است. آن بيت اول همين غزلي که الان ايشان گفتند، به نظر من مي‌ارزد به خيلي از شعرها و گفته‌ها و نوشته‌ها، در وقتي که دشمن و بعضي از دوست‌هاي نادان سعي مي‌کنند فضاها را تيره و تار جلوه بدهند، مي‌گويند اگر هوش و گوشي وجود دارد، اينجا پنجره‌ها باز است. اين‌ها خيلي نکات مهمي است. در غزل ايشان هميشه در طول اين زمان‌ها آدم مشاهده مي‌کند.

نکته‌ دوم شخصيت خود ايشان است. ايشان يک انسان محترم و آراسته به اخلاق خوب، به رفتار خوب محسوب مي‌شوند و ما در طول اين حدود سي و چند سال که با ايشان آشنا هستيم و مرتبطيم و از ايشان شنيديم و گاهي با ايشان نشست و برخاست کرديم، هميشه اين رفتار را از ايشان ملاحظه کرديم.

اميدواريم انشاالله خداوند به ايشان سال‌هاي طولاني عمر بدهد. ايشان را، آقاي حميد را -اين پيشکسوت‌هاي شعر معاصر را- بايستي ارجمند داشت و عزيز داشت. انشاالله آينده‌ ادب و شعر فارسي هم به همين مناسبت و به همين ميزان پيشرفت داشته باشد.

والسّلام عليکم و رحمه الله»

 

 قزوه: نامگذاري يک خيابان بنام شاعر کاشاني

عليرضا قزوه شاعر انقلابي در ابتدا ضمن تشکر از حسيني وزير ارشاد که سبب تشکيل اين‌گونه برنامه‌ها در طول سال‌هاي وزارت خود شد، گفت: امروز با مومني رئيس حوزه هنري صحبت مي‌کرديم و مي‌گفتيم براي وداع با دکتر حسيني براي او چه ببريم؟ ديديم بقيه دوستان براي وي تابلو فرش و از اين قبيل هدايا مي‌برند، اما من به آقاي مومني پيشنهاد کردم براي دکتر حسيني عکسي از خود او درست کنيم و ببريم. چندي پيش براي مراسم سيدحسن حسيني و مرحوم قيصر امين‌پور من پيشنهاد کردم عکسي با امضاء خود اين عزيزان به جوانان اهدا کنيم که اين هديه براي برگزيدگان آن جشنواره بسيار ارزشمند بود.

 قزوه ادامه داد: حال من به دکتر حسيني پيشنهاد مي‌کنم که عکس بزرگي که در اين سالن از استاد مشفق کاشاني قرار داده‌ايد را با امضاء خود ايشان در موزه قرار دهيم.

 اين شاعر انقلابي خطاب به امير خوراکيان رئيس فرهنگي هنري شهرداري تهران که در اين مجلس حضور داشت گفت: از خيابان استاد مشفق کاشاني که مي‌گذرم نام شهيد افشار را مشاهده مي‌کنم دو طرف اين خيابان دو خيابان وجود دارد به نام بابک غربي و شرقي.

 وي افزود: در تاجيکستان دو شاعر بزرگ وجود داشته‌اند که براي هر يک از اين دو شاعر يک ناحيه يعني از استان بزرگ‌تر را به نامشان کرده‌اند، حال ما انتظار زيادي نداريم و نمي‌گوييم که شهر و منطقه به نام استاد مشفق کاشاني کنند لااقل يکي از دو خيابان بابک را به نام استاد مشفق کاشاني نامگذاري کنند.

 قزوه افزود: من خيلي به ايشان مديون هستم کتاب‌هاي مختلفم را به ايشان عرضه کردم و براي هر يک از کتاب‌هايم از ايشان امضاء دريافت کرده‌ام. نام ايشان فقط در ايران با عظمت نيست يک شاعر بزرگ در تاجيکستان وجود دارد که شعرهاي او در کتاب‌هاي درسي و حتي در خارج کشور تاجيکستان پرآوازه است او عمر بسيار زيادي داشت و در سنين بالا از دنيا رفت در آن زمان به من مي‌گفت من آرزو دارم يک بار به ايران سفر کنم و استاد مشفق را ببينم.

 مدير مرکز آفرينش‌هاي ادبي حوزه هنري در پايان گفت: نمي‌شود نام مشفق کاشاني را برد اما از سبزواري ياد نکرد، عظمت نام استاد حميد سبزواري را سال‌هاي بعد متوجه مي‌شويد او دين بزرگي به انقلاب و سرودهاي انقلابي دارد. استاد مشفق کاشاني را هم بايد شنيد و هم بايد ديد کساني که ايشان را نبينند ضرر کرده‌اند.

 گلريز: رهبر انقلاب فرمودند شما شعر آقاي مشفق را بخوانيد

 در ادامه اين مراسم محمد گلريز از خوانندگان انقلابي کشورمان پيش از اجراي برنامه گفت: آشنايي بنده با آقاي مشفق کاشاني به آغازين روزهاي انقلاب مي‌رسد و من افتخار داشتم سرودها و ترانه‌هايي را از او بخوانم. خدا را شاکرم که توفيق بهره از اشعار اين بزرگوار را به من داده است.

 گلريز در ادامه پيرامون شکل‌گيري يکي از آهنگ‌هايش توضيح داد: در محضر رهبر انقلاب بوديم که رهبري با اشاره به غزل آقاي مشفق فرمودند اين غزل به ده‌ها اثر ادبي مي‌ارزد؛ بنده نيز در بدو انقلاب با آقاي مشفق آشنا بودم. در اين مراسم رهبر انقلاب از شخصيت مشفق تمجيد کردند و گفتند، شعرهايشان ارزشمند است خصوصاً در حوزه شعر انقلاب؛ در همان جلسه و پس از مراسم همگان به محضر رهبري رسيدند. بنده هم اين توفيق را يافتم. ايشان فرمودند شما اين شعر را بخوانيد من هم خوشحال شدم و شعر مشفق را تقديم دکتر حسيني کردم. ايشان فرمودند شعر را بخوانيد من هم از هادي آرزم درخواست آهنگ کردم تا آن را اجرا کنم. (همراه خود نسيم صبا مي‌برد مرا، يارب چو بوي گل به کجا مي‌برد مرا) ؛ وي در ادامه اين قطعه را اجرا کرد.

مدرس‌زاده استاد دانشگاه کاشان به نمايندگي از اداره فرهنگ و ارشاد اسلامي کاشان جامعه دانشگاهي و انجمن‌هاي ادبي طي سخناني ابراز داشت: ويژگي ممتاز آقاي مشفق آن است که سن با برکت ايشان به معني مرور همه اتفاقاتي است که در اين هشت دهه بر شعر و ادب گذشته است.

 وي ادامه داد: تأثيرپذيري آگاهانه مشفق کاشاني از کليم کاشاني و محتشم نشان از حفظ سنت‌ها دارد. از ياد نبريم طي اين دهه‌ها افرادي بوده‌اند که افتخار شاعري آنها کنار گذاشتن متون ادبي ما بود.

 وي ادامه داد: هنر مشفق کاشاني آن است که در مسير طي خود تک‌رو نبوده و جوانان را برکشيده است از سهراب تا شاعران امروز کاشان اين رويه تکرار شده که نشان از آن دارد روند درست شاگردپروري و تربيت نسل جوان در کارنامه اين شاعر برجسته است.

اين استاد دانشگاه در پايان سخنان خود اينگونه خاتمه سخن داد که، مشفق جوان برومندي در دل و تبع شاعري است و در ادامه شعري را قرائت کرد.

در اين مراسم نماهنگي با معرفي مشفق کاشاني از دوران کودکي و سخنان برخي شاعران و بزرگان درباره عباس کي‌منش پخش شد.

امير خوراکيان رئيس سازمان فرهنگي و هنري شهرداري تهران در جملاتي کوتاه اضافه کرد:‌ حضور بنده در اين مراسم نه براي بيان شايستگي‌هاي مشفق است چرا که بنده اين صلاحيت را ندارم و نه براي وامداري عرصه فرهنگ و هنر به اين استاد بزرگوار که فرصت اين را اقتضاء نمي‌کند اما بايد بگويم خودم به عنوان يک عضو کوچک از خانواده فرهنگي کشور و از جانب مجموعه شهرداري ابراز ارادت و افتخار خدمت به اين استاد مي‌کنم و از همه بزرگواري‌هاي ايشان سپاسگزارم.

 مشفق کاشاني: جهشي که طي دوران وزارت آقاي حسيني صورت گرفت اعجاب‌انگيز است

 عباس کي منش معروف به مشفق کاشاني در اين مراسم ضمن تقدير از برگزار کنندگان عنوان کرد: واقعيت اين است که من زبان و بيانم عاجز از سپاس در قبال اين بزرگواري است، و شرمندگي‌هايم بسيار است که اگر بخواهم بيان کنم سخن طولاني مي‌شود و ممکن است من هم نام برخي را فراموش کنم. يکي از شرمندگي‌هاي من حضور استاد سبزواري مبتکر سرود انقلابي «خميني اي امام» است که اميدوارم روزي داستان سرايش آن که مفصل است را بيان کند، او در اين مراسم حضور دارد.

 وي افزود: در طول اين سي و چند سال، 12 سال در راديو و چندين سال صدا و سيما راهنما و گشايش‌گر مشکلات من حضرت سبزواري بود. اينجا با تمام وجود از محضر ايشان التماس دعا دارم. اميدوارم تا سال‌ها سايه‌اش بر سر ادبيات مستدام باشد.

 مشفق گفت: براي برگزاري اين مراسم نکوداشت نيز از سيد محمد حسيني تشکر مي‌کنم، در اين چند ساله اخير خدمات همه مسئولان دلسوز جمهوري اسلامي مورد عنايت است، از جمله وزراي اسبق وزارت ارشاد، اما يک نکته وجود دارد و آن اين است که اين جهشي که در زمان 4 ساله وزارت حسيني روي داده اعجاب انگيز و بي نظير است، اين سخني گزاف نيست، تجليل از يکصد هنرمند در رشته‌هاي مختلف، اهداي نشان و درجه هنري کاري بود کارستان، که در طول سال ها نظيري نداشتيم.

 اين شاعر تصريح کرد: نکته دوم که آن را از صدق دل مي‌گويم اين است که حسيني سخنش از صنعت اعجاز و ايجاز برخوردار است. در جلسات متعددي که بودم، نديدم سخني تکراري بگويد، اين مزيتي در  شخصيت ادبي وي است.

 مشفق تصريح کرد: اگر ما جشنواره‌ها، کنگره‌ها و مراسم تجليل از هنرمندان و شاعران را در اين 4 سال بررسي کنيم، خواهيم ديد که با سال‌هاي پيش از آن برابري مي‌کند به صورت يک جا و حتي فزوني دارد و اين جز نتيجه تلاش حسيني نيست.

 اين شاعر کاشاني گفت: آقاي بهمني گفت که خود را شاگرد من مي‌داند، اما عکس اين موضوع صحيح است زيرا او غزل را در کشور به اوج رساند و من شاگرد او هستم.

گفتني‌است، در پايان از کتاب «به رنگ آينه» يادنامه شاعر معاصر عباس کي منش مشهور به «مشفق کاشاني» رونمايي شد.

 اين کتاب به اهتمام رضا حميدي مشاور وزير ارشاد و مقدمه سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي دولت دهم آغاز مي‌شود، در اين اثر که با طرح جلد رضا اسماعيلي در 2150 تيراژ منتشر شده، سالشمار مشفق کاشاني، در آينه نقد و نظر، مشفق در آيينه شعر شاعران، در مکتب استاد مجموعه سخنراني‌ها مقالات و آرا مشفق کاشاني، کتابشناسي مشفق گزيده اشعار و نوسروده‌ها را در بردارد.

 در پايان کتاب عکس‌هايي از اين شاعر و دوران گذشته و حال گنجانده شده است. «به رنگ آينه» که در قطع وزيري و حدود 864 صفحه منتشر شده، پس از رونمايي به حاضران اهدا شد.

عباس کي منش مشهور به مشفق کاشاني، متولد سال 1304 کاشان است. او با اخذ درجه فوق ليسانس به تدريس مشغول شد و مدت 37 سال در آموزش و پرورش به تربيت نسل جوان کشور پرداخت. «خاطرات»، «هفت بند التهاب»، «انوار 15 خرداد»، «سوگنامه امام (ره)»، «مجموعه شعر جنگ» و ... از آثار کاشاني به شمار مي‌آيد.

 «صلاي غم» تضمين 12 بند محتشم کاشاني، «خاطرات» (سال 1324)، «سرود زندگي» (سال 1342)، «شراب آفتاب» (سال 1342)، «آذرخش» (گزينه اشعار)، «آينه خيال» (سال 1372)، «بهار سرخ سرود» (سال 1373)، «هفت بند التهاب» (سال 1375)، «نقشبندان غزل» (سال 1365)، «انوار 15خرداد» (سال 1365)، «خلوت انس» (سال 1368)، تصحيح «ديوان حاج سليمان صباحي بيدگلي» با همکاري پرتو بيضايي (سال 1340)، «مجموعه شعر جنگ»، «تذکره شاعران معاصر» و «راز مستان» از ديگر آثار مشفق کاشاني است.

 

چهارشنبه 23 مرداد 1392 - 15:0


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری