پنجشنبه 1 تير 1396 - 16:36
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

ضرورت توجه به ابعاد اعتقادي و رفتاري

 

گزارشي از نظرات دو کارشناس درباره تئاتر ديني كودك


اعتقادات ديني يعني بن‌مايه‌هاي فكري يك انسان در مورد مظاهري كه به يقين وجود دارند و رفتارها به سلسله اعمال و كردار انسان براساس بعد اعتقادي او مربوط مي‌شود كه براي طرح مورد نخست به هر زباني حتي تئاتر محدوده سني موردنظر نيست اما به بعد رفتاري بايد متناسب با رشد سني كودك و نوجوان پرداخته شود.

سيد‌حسين فدايي‌حسين، نويسنده و پژوهشگر تئاتر كودك و نوجوان در گفت‌و‌گو با خبرگزاري ايكنا گفت: در حوزه دين همواره دو بعد كلي اعتقادي و رفتاري مورد توجه قرار مي‌گيرد و اين ميان اعتقادات به مجموعه‌اي از باورهاي ذاتي و يا اكتسابي انسان گفته مي‌شود كه بايد از همان ابتدا حتي از بدو تولد نوزاد به او ارائه شود.

وي گفت: طرح مسائلي همچون وجود خدا، بي‌هدف نبودن آفرينش و نظام‌مند بودن آنها، همچنين مسائلي همچون توجه به اين نكته كه جهاني پس از اين دنياي فاني وجود دارد كه انسان در آن مورد حساب و كتاب قرار مي‌گيرد از جمله موضوعاتي است كه در حيطه مسائل اعتقادي جاي دارند و محدوده سني مشخصي براي طرح آنها به شرط استفاده از زبان قابل فهم و درك فرد در هر مقطع سني، وجود ندارد.

 

توجه به رفتار ديني يعني تعاملات اخلاقي انسان و همچنين انجام فرايض ديني در تئاتر كودك و نوجوان

اين مترجم تئاتر كودك و نوجوان تصريح كرد: بعد ديگري از موضوعات در بينش ديني وجود دارد كه از آنها تعبير به رفتار مي‌شود كه بيشتر به نوع تعاملات اخلاقي انسان با همنوع خود و البته انجام مجموعه‌اي از فرايض ديني تأكيد دارد كه هر انساني به فراخور سن و سال موظف به انجام و تبعيت از آنهاست.

نويسنده نمايشنامه «بانوي بي‌نشان» در ادامه گفت: البته هر زمان كه صحبت از رفتارهاي ديني و ضرورت انجام آنها صحبت به ميان مي‌آيد فوراً نظرها معطوف به اين نكته مي‌شود كه منظور انجام اعمال و كارهاي عبادي همچون خواندن نماز، گرفتن روزه و رعايت مطهرات و نظاير آن است در صورتي‌كه عليرغم اهميت داشتن اين مباحث، اخلاقيات در اين عرصه بسيار مهم است و مورد تأكيد بزرگان ديني نيز بوده است.

فدايي‌حسين تأكيد كرد: پرهيز از دروغ و افترا، تهمت و ظن بد نسبت به مردم، امانت‌داري، اكرام والدين و مواردي نظير آن از جمله اخلاقيات اسلامي است كه البته حتي صرف‌نظر از اسلامي بودن آن مورد تأكيد هر انسان خداشناس و صالحي نيز هست و بايد به نحوي در توليدات فرهنگي و هنري همچون تئاتر براي كودكان و نوجوانان به فراخور سن آنها مورد توجه قرار گيرد.

 

طرح تفكيك سني كودك و نوجوان فرصتي براي بررسي مطلوب اين عرصه است

وي به تفكيك سني كه اخيراً در توليدات تئاتري كودك و نوجوان اجرايي شده اشاره كرد و گفت: صرف اين اقدام فرصت خوبي را فراهم مي‌آورد كه به بررسي موارد مطلوب در تحقق اين مهم پرداخته و نواقصي كه اين طرح را در مرحله اجرايي شدن دچار اختلال مي‌كنند را مرتفع كنيم.

نويسنده نمايشنامه «وعده موعود» ادامه داد: اينكه به اين حوزه به شكل بسيار تخصصي اهتمام ورزيده مي‌شود و حتي بخشي را نيز به توليدات تئاتر خردسالان اختصاص داده‌اند جاي خوشحالي و مباهات دارد و بايد در اين راستا كارشناسان با برگزاري نشست‌هاي تخصصي سعي در تبيين استانداردهاي توليدات نمايشي داشته باشند.

 

در طرح تفكيك سني تئاتر كودك و نوجوان بايد به شرايط جسمي آنها نيز توجه شود

فدايي‌حسين گفت: طبعاً در اين زمينه علاوه بر طرح موضوعاتي همچون سطح درك و فهم مخاطب كه نسبت به يكديگر متغيرند و مثلاً در مورد خردسالان با توجه به كمرنگ بودن ميزان مشاركت‌هاي اجتماعي آنها لذا بايد توليدات نمايشي ساده، قابل فهم و در عين حال با مدت زمان كمي را شاهد باشيم، شرايط جسمي و فيزيكي آنها نيز بايد مورد توجه قرار گيرد و حتي براين اساس به ساخت و تجهيز سالن‌هاي نمايشي ويژه كودك و نوجوان پرداخت.

نويسنده نمايشنامه «طوفان» در پايان گفت: البته از طرح تا اجرايي شدن طرح‌هاي مورد نظر براي بهينه‌سازي شرايطي توليد و اجراي نمايش‌هاي كودك و نوجوان فاصله زيادي داريم اما طرح اين موضوع تا به اين حد خود مي‌تواند نويدبخش اين نكته باشد كه با اهتمام مسئولان در آينده نزديك به وضعيت مطلوب در توليدات تئاتري كودك و نوجوان برسيم.

رضا آشفته، نويسنده و منتقد تئاتر هم در گفت‌و‌گو با خبرگزاري ايكنا گفت: تفكيك سني گروه‌هاي خردسال، كودك و نوجوان كه به ابتكار جشنواره بين‌المللي تئاتر كودك و نوجوان در حال انجام است مقوله‌اي ايده‌آل است كه از سال‌هاي قبل مورد مطالبه جامعه تئاتري بوده و خوشبختانه چند‌سالي است كه به اين قضيه توجه شده است.

وي ادامه داد: به هر حال هر يك از اين گروه‌هاي سني براي خود به واسطه دريافت‌هاي حسي و عقلاني دنياي خاصي دارند و بايد متناسب با اين ديدگاه براي آنها محصول فرهنگي و هنري توليد كرد كه نمايش نيز از اين امر مستثني نيست و براين اساس در دوران خردسالي فضاي نمايشي بايد به فانتزي و سرگرمي بيشتر نزديك باشد و در دوران كودكي و همزمان با ورود بچه‌ها به مدرسه از آنجا كه پرسش‌ها و كنجكاوي متعددي را شاهد هستيم اين كاركرد مقداري از سرگرمي و شادي صرف فاصله گرفته و جنبه آموزشي نيز پيدا مي‌كند.

 

نوجواني سن پاسخي قانع كننده به همه ابهامات و پرسش‌هاي اين سن است

آشفته تصريح كرد: نوجواني سني است كه بايد به همه ابهامات و پرسش‌هاي بچه‌هاي اين سن پاسخ داده شود؛ پاسخي كه بايد جامع باشد و هيچ نقطه تاريك و مبهمي را در ذهن نوجوان باقي نگذارد و در نتيجه مشاهده مي‌شود كه توليد يك اثر هنري همچون تئاتر براي اين گروه سني از حساسيت‌هاي ويژه‌اي برخوردار است كه شايد به دليل اين حساسيت كمتر نمايشگري است كه به دنبال توليد تئاتر ويژه نوجوانان باشد.

اين نويسنده و پژوهشگر تئاتر ادامه داد: تفكيك سني در توليد تئاتر ويژه كودك و نوجوان يعني تقسيم موضوع براي توليد محتوا با توجه به ساختارهاي نمايشي رايج در كشور كه براين اساس والدين با طيب خاطر و مطمئن از اين مسئله كه نمايشي توليد شده است براي كودك و يا نوجوان آنها مناسب است پاي به سالن‌هاي نمايشي بگذارند كه متأسفانه به دليل كمبود فضاي نمايشي مناسب و عدم برنامه مشخص به منظور توليد محتوا و نگارش نمايشنامه‌هاي ويژه شاهد هستيم كه هر آنچه براي اين حيطه سني توليد مي‌شود همه مخاطبان زير 15 سال را در برمي‌گيرد.

 

در زمينه توليد محتوا مناسب با ساختار نمايشي بايد كارشناسي صورت گيرد

وي تأكيد كرد: اين در حاليست كه به ويژه در زمينه توليد محتوا بايد كار كارشناسي صورت گرفته و روانشناساني آشنا به دنياي ذهني كودكان در كنار نمايشنامه‌نويس و توليدكننده نمايش كودك و نوجوان هر آن به ذكر مسائلي كه ممكن است بيشتر براي مخاطب كودك و نوجوان مفيد باشد بپردازند.

آشفته افزود: ذات نمايش بياني غيرمستقيم و در لفافه براي طرح مسائل مختلف است كه ممكن است طرح مستقيم آن نه تنها براي كودك و نوجوان كه حتي براي بزرگسالان نيز واكنش منفي به دنبال داشته و با دافعه همراه باشد و لذا استفاده از بيان غيرمستقيم و بهره‌گيري از بستر دراماتيك براي طرح موضوعات ديني و اعتقادي بر كودك و نوجوان تأثيري عميق و متفاوت دارد وگرنه كه اين تأثير مستقيم را ادبيات داستاني و مدرسه روي كودك و نوجوان مي‌گذارد.

 

كاربرد اغلب آثار نمايشي كودك و نوجوان در رسانه ملي سرگرمي است

وي با انتقاد از ساختار برنامه‌هاي نمايشي كودك و نوجوان در تلويزيون گفت: به هر حال همه كودكان و نوجوانان دسترسي به فضاهاي نمايشي براي تماشاي نمايش زنده ندارند و لذا رسانه ملي بايد به اين مهم بپردازد؛ البته پخش مجموعه‌هاي نمايشي كه معمولاً هم اجراي زنده آيتم‌هاي نمايشي در قالب يك برنامه تركيبي است حركت مؤثر و خوبي است اما بايد توجه داشت كه كاربرد اغلب اين برنامه‌ها سرگرمي است.

آشفته در پايان گفت: بهتر است توليدكنندگان اين برنامه‌ها به جاي پرداختن به موضوعات دم دستي كه پيام‌ها و مفاهيم ديني و اخلاقي را به شكل شعاري منتقل مي‌كنند به فكر توليد نمايش براساس ادبيات غني ايراني و نقل بسياري از داستان‌هاي كهن ايراني باشند كه علاوه بر سرشار بودن از مفاهيم ارزشي، بياني لطيف و غيرمستقيم را اختيار كرده‌اند.

 

چهارشنبه 23 مرداد 1392 - 9:16


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری