چهارشنبه 22 آذر 1396 - 14:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

لزوم جلوگيري از موزه‌اي شدن آيين‌هاي موسيقايي رمضان

 

گزارشي از نشست پژوهشي «موسيقي رمضان»


نشست پژوهشي موسيقي رمضان چهارشنبه دوم مرداد با حضور پژوهشگران و علاقه‌مندان موسيقي نواحي در تالار ايران زمين فرهنگستان هنر برگزار شد.

به گزارش خبرگزاري مهر، در ابتداي اين نشست پژوهشي علي اصغر بياني محقق و دبير علمي همايش با اشاره به ضرورت هاي برگزاري چنين نشست هاي پژوهشي گفت: موسيقي امري ضروي است که همواره نقش پراهميتي در آيين ها، مناسک ديني و مذهبي مناطق مختلف کشورمان دارد و لازم است با برگزاري چنين نشست هايي نسبت به ترويج موسيقي که در ارتباط با آيين هاي ما است تلاش بيشتري کنيم.

وي در بخش ديگري از صحبت‌هاي خود با انتقاد از عدم حمايت مسوولان از آيين‌هاي موسيقايي گفت: اين اصلا خوب نيست که با اطمينان از موزه اي شدن موسيقي رمضان صحبت کنيم چراکه روزگاري که اصوات نابهنجار و تعدد رسانه هاي مجازي موجب کم اهميت شدن اين نوع نواها شده اين موضوع باعث تاسف است که براي آرام شدن دراين روزگار به آيين هاي موسيقايي مراجعه نکنيم.

 

آيين هاي موسيقايي در منطقه ترکمن شادي آور نيست

موسي جرجاني پژوهشگر پيشکسوت موسيقي ترکمن هم دراين نشست به معرفي آيين هاي موسيقايي منطقه ترکمن در ماه رمضان پرداخت و گفت: موسيقي رمضان در منطقه ترکمن به دو بخش تقسيم مي شود. البته آيين هاي موسيقايي ترکمن در ماه رمضان عناصر شادي آور و پر تحرک نيست بلکه آيين هايي است که اساس آن برگرفته از مناجات ، ادعيه و کلام هاي قرآني است.

وي ادامه داد: يکي از آيين هاي موسيقايي رمضان در منطقه ترکمن آيين ياي رمضاناست که از شب چهاردهم ماه آغاز مي شود. مبناي آغاز اين آيين براساس خوانش شعري از سوي مردم است که در محله ها آغاز مي شود و با جمع آوري کمک و هديه براي مستمندان از طريق مناجات خواني و ذکر ادامه پيدا مي کند.

البته آيين ديگري هم در قالب شعر خواني وجود دارد که ديگر در منطقه ترکمن اجرا نمي شود و فقط در يک يا دو مسجد به عنوان يک نماد خوانده مي شود.

جرجاني گفت :البته روايت هاي ديگري از شبهاي ماه رمضان برگرفته از کتاب هاي عاميانه «ظهر طاهر»، «امام حسين(ع)»، «صندل مرد»، «يوسف و زليخا» وجود دارد که به فراخور هر منطقه اي به صورت شعرخواني اجرا مي شود.

اين اعمال بدون آلات موسيقي و بدون در نظر گرفتن ريتم خاصي در ماه رمضان اجرا مي شود. البته اينها امانتي است از طرف مردم منطقه ترکمن و ما پژوهشگران که از ما به دانشگاهها مي تواند تحويل شود تا در اين مراکز آموزشي به دانشجويان درس داده شود.

معرفي آيين هاي موسيقايي کرمان

فواد توحيدي از پژوهشگران موسيقي نواحي منطقه کرمان در اين نشست به معرفي اجمالي آيين هاي موسيقايي رمضان در مناطق مختلف اين استان پرداخت.

او سپس گفت: استان کرمان به عنوان يکي از پهناورترين استان هاي کشور سرشار از فرهنگ ها و خرده فرهنگ هاست که مي توان ساعت ها در مورد آيين هاي مرتبط با هر منطقه سخن گفت.

معرفي آيين هاي الله رمضاني، دهل نوازي، کمان زني، قنبري خواني،سفيد مهره زني، قنبر خواني، نوحه خواني شب بيست و يکم، نقاره نوازي، شاخ نفير نوازي، چليک زني وکليد زني از جمله مطالبي بود که توحيدي در اين نشست به آنها پرداخت.

 

ورود موسيقي عرب در تلاوت ايراني قرآن کريم

متين رضوانپور محقق و پژوهشگر موسيقي هم در بخش بعدي اين نشست تخصصي به معرفي آيين هاي متداول موسيقايي در ماه رمضان پرداخت و گفت: آيين هاي که در ماه رمضان وجود دارد همگي ارتباط مستقيمي با موسيقي دارند که بيشترين آن موسيقي آوازي است که در تمام اوقات ماه رمضان از سحر تا شام مورد استفاده قرار مي گيرد.

وي در ادامه صحبتهاي خود به معرفي برخي از آيين هاي موسيقايي ماه رمضان در مناطق مختلف کشور پرداخت.

آيين هاي موسيقايي مثل چاووش خواني، بسم الله خواني، دم دم سحري، آبي بنوش، صلوات خواني، مولودي خواني، منقبت خواني، شب خواني ماه رمضان، دعاي سفره، ربنا،سحر آوازي ، نوحه خواني براي امام علي (ع).

رضوانپور در اين نشست ضمن بررسي تطبيقي اصلي ترين مقام هاي قرآني با دستگاههاي موسيقي ايراني خاطر نشان کرد: شور، سه گاه، چهارگاه، همايون، ماهور و نوا دستگاههاي پرکابرد موسيقي ايراني در تلاوت قرآن کريم هستند که با وارد شدن موسيقي عربي در نحوه تلاوت اين گونه ها ايراني به فراموشي سپرده شده است.

اين پژوهشگر در ادامه ضمن ارائه نمونه هاي صوتي تلاوت قرآن با الحان ايراني بخشي از تلاوت هاي اصيلي ايراني را نيز براي مخاطبان قرائت کرد.

 

موسيقي رمضان را موزه اي نگاه نکنيم

محسن شريفيان نوازنده و پژوهشگر موسيقي نواحي منطقه بوشهر نيز در اين نشست به معرفي آيين هاي موسيقايي منطقه بوشهر در ماه رمضان پرداخت.

او به معرفي آيين دم دم سحري پرداخت و گفت: از ابتداي نشست که دوستانم پيرامون موسيقي ماه رمضان سخنراني کردند متوجه شدم که بخش زيادي از آيين هاي رمضان در نواحي مختلف با اندکي تغيير داراي اشتراکات زيادي است که لازم است منشا و سرچشمه اين اشتراکات را پيدا کنيم.

وي ادامه داد: آسيب شناسي جدي در حوزه موسيقي رمضان که اين سال‌ها ديگر تبديل به يک موسيقي موزه اي شده يکي از مهم ترين فعاليت‌هايي است که ما بايد در چنين نشست هايي به آن توجه بيشتري کنيم تا اين نگاه موزه اي به موسيقي رمضان برداشته شود و شکوفا تر از گذشته شود.

اين در حالي است که عدم توجه به پيشکسوتان موسيقي رمضان و بي مهري يکي از مهم ترين مواردي است که به موزه اي شدن موسيقي رمضان کمک کرده و موجب فراموشي آن شده است.

شريفيان در معرفي آيين موسيقايي دم دم سحري افزود: اين آيين يکي از آيين هاي موسيقايي منطقه بوشهر است که معمولا توسط قشر تهي دست اجرا مي شد و شامل دمام زني قبل از سحر عده اي از نوازندگان است که مردم را براي سحر بيدار مي کنند.

البته اين آيين در عيد فطر هم اجرا مي شود و مردم به آن دسته از نوازندگاني که خبر عيد فطر را به آنها داده ، پول مي دهند.

شريفيان خاطرنشان کرد: البته قبل از دمام نوازي در اين مراسم مردم با دق الباب کردن خانه اين آيين را انجام مي دادند اما با وارد شخصي بحريني به نام ابراهيم در بوشهر دمام نوازي که در آن دوران نواختن آن ممنوع بود اين آيين شکل متفاوت تري به خود مي گيرد.

بنابراين در اين آيين دمام نوازي جايگزين دق الباب کردن منازل مي شود. البته اين آيين در مراسم عزاداري حضرت علي (ع) هم اجرا مي شود که در نوع حرکات و نغمات تفاوت هايي وجود دارد.

اين نوازنده به آيين مناجات خواني به عنوان يکي ديگر از آيين هاي موسيقايي ماه رمضان در بوشهر اشاره کرد و گفت: اين آيين با استفاده از مناجات خواني مشهور خواجه عبدالله انصاري در بعضي از مناطق بوشهر اجرا مي شود که در نوع خود از آيين هاي تاثير گذاري موسيقي رمضان در منطقه بوشهر است.

 

شنبه 5 مرداد 1392 - 13:38


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری