سه‌شنبه 21 آذر 1396 - 9:48
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

نيما نوربخش

 

بيان غير شعاري مفاهيم ديني

 

نگاهي به گروه فيلمسازي فيلم تلويزيوني «چند قدم نزديک تر»(اصغر هاشمي) به مناسبت پخش از شبکه نمايش

 

اصغر هاشمي(کارگردان چند قدم نزديک تر) با نام کامل اصغر هاشمي كاشي، متولد اول دي ماه سال 1332 در كاشان است. وي كار هنري و حرفه اي را با دستياري ساموئل خاچيكيان شروع كرد و چندين سال به عنوان دستيار كارگردان با كارگرداناني چون محمد متوسلاني و محمدعلي نجفي به همكاري پرداخت.

هاشمي در سال 1364 اولين فيلم سينمايي خود را با نام «روزهاي انتظار» ساخت. در کارنامه اصغر هاشمي در مقام کارگردان فيلم‌هاي «مجردها» (۱۳۸۳)، «نگين» (۱۳۸۰)، «زندگي» (۱۳۷۶)، «گروگان» (۱۳۷۴)، «مهريه بي بي» (۱۳۷۳)، «دو همسفر» (۱۳۷۰)، «در آرزوي ازدواج» (۱۳۶۹) و «زير بامهاي شهر» (۱۳۶۸) به چشم مي خورد.

هاشمي درباره آغاز فعاليتش در سينما مي گويد: «کارم را در سينما به عنوان دستيار کارگردان در سال ۵۰ با ساموئل خاچيکيان شروع کردم که ده سالي دستيار ايشان بودم. در اين فاصله دو سالش را رفتم سربازي. سريال «غارتگران» را در مقام دستيار با محمد متوسلاني کار کردم. دو سالي نيز انگليس بودم.

بعد از انقلاب که برگشتم دوباره دستياري کردم تا اين که با سريال «سربداران» باز هم به عنوان دستيار وارد کار تلويزيوني شدم. بعد از آن مجري طرح و مديرتوليد فيلم «ماديان» و «آن سوي مه» بودم. اولين فيلم ام را با عنوان «روزهاي انتظار» در سال ۶۳ ساختم. «زيربام هاي شهر»، «در آرزوي ازدواج»، «دو همسفر» از ديگر فيلم هاي سينمايي ام بود.

فيلم دو همسفر دو سالي توقيف بود. در اين فاصله پيشنهادي از سوي تلويزيون براي ساخت سريال «آپارتمان» دريافت کردم که مشغول ساخت آن شدم. «مهريه بي بي»،« گروگان»، «زندگي»، «نگين» و «مجردها» فيلم هاي سينمايي ديگري بود که بعد از آپارتمان ساختم تا اينکه درگير ساخت سريال «يک مشت پرعقاب» شدم. مي گفتند يک مقداري نسبت به سريال هاي ديگري که در آن سال ها ساخته مي شد شيک تر و تکنيکي تر بود. به قول معروف سينمايي تر از کارهايي بود که در تلويزيون توليد مي شد...»

هاشمي درباره فيلمنامه فيلم تلويزيوني «چند قدم نزديكتر» مي گويد: «فيلمنامه اين فيلم يكي از مهمترين دلايل ساخت آن بود. گرچه قصه و مضمون در دسته آثار مناسبتي قرار مي‌گيرد، اما نوع نگاه نويسنده و ساختار روايي اين انگيزه را به من داد كه آن را كارگرداني كنم.

به دليل جذابيت و انسجام فيلمنامه تغييري در آن ندادم. فقط در گفتگو با فيلمنامه‌نويس سعي كرديم ساختار روايت را يكدست‌تر كنيم و به هر قصه و شخصيت هويتي مستقل بدهيم و اين اصلاحات كمك كرد تا فيلمنامه روانتر و قابل دركتر شود.

قصه فيلم هفت حلقه دارد كه آنها را پنج نفر روايت مي‌كنند. موتيف اين حلقه‌ها روحاني است كه آداب حج را توضيح مي‌دهد. اين ساختار را دوست داشتم و سعي كردم در تدوين آن را تقويت كنم.

از ويژگي‌هاي مثبت فيلمنامه پرداختن به موضوع مذهبي و معنوي از منظري تازه بود. چالش بين نرگس و سميرا چالش بين دو تفكر و نگاه فلسفي است كه در قالبي داستاني و غير شعاري مطرح مي‌شود. اين فضا قبلا در تلويزيون مطرح نشده بود.

سميرا در طول قصه مسيري را طي مي‌كند كه به ايمان مي‌رسد و هزينه انتخابش را مي‌دهد. براي سلامتي برادرش زندگي در آلمان و نامزدش را رها و يك زندگي تازه انتخاب مي‌كند.»

هاشمي درباره «چند قدم نزديكتر» مي افزايد: «اين فيلم را تجربه‌اي تازه در كارنامه ام و تلاشي براي ارائه مفاهيم ديني در قالبي غير شعاري مي دانم. چنين تجربه‌هايي به دليل نوع قصه و ساختار در سينما هزينه بالايي دارد، اما مي‌شود در تلويزيون آنها را تجربه كرد و من با اينكه در سينما ترجيح مي‌دهم فيلم با موضوع اجتماعي بسازم، اين فيلم را ساختم و آن را تجربه‌اي باارزش مي‌دانم.

از ابتدا مي‌دانستم زمان فيلم بيش از 90 دقيقه مي‌شود. اما در نهايت با نظر تهيه‌كننده زمان فيلم 90 دقيقه شد و كوتاه كردن زمان به روايت و نقش برخي شخصيت‌ها لطمه زد. در اين تغييرها، سهم عمه (مريم بوباني) و دانيال (امين زندگاني) كم شد.»

هاشمي درمورد انتخاب بازيگرها هم مي گويد: «به دليل توليد فيلم‌هاي تلويزيوني و مجموعه‌هاي متعدد، بازيگران همزمان در چند پروژه گرفتارند. از بازيگران فقط يكتا ناصر مشغول كار نبود. اما ديگران طوري برنامه‌ريزي كردند كه در اين فيلم بازي كنند. فرصت ما محدود بود و بازيگرها حتي نتوانستند يكبار كنار هم فيلمنامه را دورخواني كنند. اما بازي‌ها با توجه به اين شرايط قابل قبول است.»

هاشمي درباره اينکه آثارتلويزيوني اش ويژگي هاي سينمايي دارند مي گويد: «برخي اوقات اين را به عنوان ايراد نگاه مي کنند. مي گويند تلويزيون مديوم خودش را مي خواهد و نبايد مديوم سينما را وارد مديوم تلويزيون کرد. من با اين نوع نگاه موافق نيستم. من نيامدم مديوم تلويزيون را در سينما بياورم، بلکه سعي کرده ام از ويژگي ها و توانايي هاي خود تلويزيون درست استفاده کنم.

در تلويزيون مي توان مقداري از فشردگي مختص سينما فاصله گرفت. دليلي هم وجود ندارد در يک کار تلويزيوني بخواهيم همان ويژگي را رعايت کنيم. تمرکز سالن سينما را که در خانه نداريم، پس محصولي هم که براي تلويزيون توليد مي شود بايد به تناسب همان درصد تمرکز باشد.

فکر مي کنم در تلويزيون با محدوديت هايي که براي مديرانش وجود دارد، اتفاقي براي توليدات افتاده که تمرکز روي ايدئولوژي اثر باشد و جنبه هاي زيبايي شناسي و تکنيکي در درجه بالايي از اهميت قرار نمي گيرد. قصه تا آن جا که ايدئولوژي آن از نظر مديران موردي نداشته باشد و بعد از پخش دردسري از سوي نهادهاي نظارتي و مخالفان ايجاد نکند، ديگر با آن مشکلي نخواهند داشت و مورد رضايتشان قرار مي گيرد.

شلختگي و عدم رعايت زيبايي شناسي کار برايشان چندان اهميتي ندارد. کارهايي که پخش مي شود نشانگر اين است که ايدئولوژي اش براي مديران اهميت دارد و نه کيفيت شان. سازمان ديدگاه خودش را براي محصولي که مي پسندد و ارائه مي دهد دارد.

خروجي تلويزيون نشانگر اين مساله است که ايدئولوژي اثر برايشان از جنبه هاي هنري اهميت بيشتري دارد. براي همين تهيه کنندگان و کارگردان هاي ما سعي کرده اند از اين زاويه بيشتر به اثرشان نگاه بکنند. خواسته نشده که زيبايي شناسي اثر اهميت پيدا بکند.»

پويا اميني (بازيگر چند قدم نزديکتر) در ۱۵ ارديبهشت ماه سال ۱۳۵۶ در تهران متولد شد. او داراي ديپلم رياضي فيزيک و فارغ التحصيل رشته کارگرداني تئاتر است.

پويا اميني فعاليت هنري اش را از زمان دانشجويي و از سال ۱۳۷۶ با بازي در سريال «در قلب من» به کارگرداني حميد لبخنده و در نقش سينا آغاز کرد. اميني با سريال پر بيننده «خط قرمز» به شهرت رسيد.

اميني درباره بازي در «چند قدم نزديکتر» مي گويد: «فيلمنامه چند قدم نزديکتر متفاوت و شکل روايت آن جذاب و غير خطي است. من در اين فيلم نقش دانشجويي را بازي مي‌کنم که مي‌خواهد به حج برود و اين ماجرا از ديد چند نفر و به شکل‌هاي مختلف روايت مي‌شود.

شايد الان نقش‌هاي متفاوت کمتر باشند، اما در فيلمنامه‌هايي که قصه و فضاي متفاوتي دارند مي‌توان تجربه‌هاي مفيدي داشت. نقشي که من در فضاي چند قدم نزديکتر تجربه کردم چنين امتيازي داشت.»

«چند قدم نزديكتر» داستان دختري به نام سميرا است كه در خارج از كشور مشغول تحصيل در رشته دكتراي فلسفه است و براي ديدن برادرش سهيل كه عازم سفر حج است راهي ايران مي‌شود. در حين بدرقه سهيل، در مسير فرودگاه تصادفي اتفاق مي‌افتد و سهيل به كما مي‌رود كه باعث بروز اتفاقاتي در مسير داستان مي‌شود.

تمام لوكيشن‌هاي اين تله‌فيلم كه محصول گروه فيلم و سريال شبكه اول است، در تهران قرار داشت و امين زندگاني، پويا اميني، يكتا ناصر، صبا كمالي، علي صادقي بازيگراني هستند که در اين تله فيلم نقش‌آفريني كرده اند.

ديگر عوامل تله‌فيلم «چند قدم نزديكتر» عبارتند از: اصغر هاشمي (كارگردان)، مجتبي خادم‌زاده (دستيار اول كارگردان و برنامه‌ريز)، عليرضا جوانمرد (نويسنده)، عليرضا فارسيجاني (تدوينگر)، امير توسلي (موسيقي)، عباس حاج‌درويشي (طراح صحنه)، خاطره خاشعي (گريمور)، فرزام منطقي (صدابردار)، بهرام محمدي‌پور (مدير توليد).

 

شنبه 5 مرداد 1392 - 12:16


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری