سه‌شنبه 6 تير 1396 - 16:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان زنجان

 

دلايل نقش انسان در مقدرات شب قدر

 

کسانى که اهل دعا و راز و نياز و اهل شب قدر هستند، نقش خويش را در شب قدر به خوبى دريافته اند. گاهى اين حالات آن چنان ژرف و تاثيرگذار است که تا شب قدر آينده و بلکه تا آخر عمر، در همه افکار، اخلاق، کردار و رفتار شخص رخنه کرده و آن را در يک خط و سير معنوى قرار مى دهد. ديگرانى هم که به اين حد از معنويت راه پيدا نمى کنند، به فراخور حال خود از مجالس و محافل و شب زنده داريهاي شب قدر بهره بردارى کرده و فيض معنوى مى برند.

ريشه اصلى اين دگرگونى ها و حالات، به خود افراد بر مى گردد و اينکه تا چه حد خود را آماده بهره بردارى از برکات شب قدر و فضيلت هاى آن کرده باشند. اگر معنوياتى که در شب قدر نصيب انسان شده و در زندگى آن ها تحولى آفريده، هيچ ارتباطى با آنان نداشته باشد و تنها به خدا و فرشتگان و نويسندگان مربوط باشد که هر چه بخواهند، براى هر کس بدون ملاحظه حالاتش تقدير کنند در اين صورت مقتضاى حکمت و مصلحت اين است که يا به هيچ کس هيچ ندهند و يا آنچه مى دهند، به همه يکسان و على السويه بدهند؛ در حالى که ما مى دانيم همه برکات خداوندى در شب قدر براى بندگان سرازير مى گردد و با اختلاف و تفاوت به آنان داده مى شود؛ پس نتيجه مى گيريم تنها دليل اين تفاوت، کارها و اعمال و ميزان تلاش خود بندگان است و بس. نتيجه اينکه يکى از راه هاى رسيدن به اينکه آيا افراد در مقدرات منتخب قدر، صاحب نقش هستند يا نه، اين است که ببينيم چه اندازه دگرگونى در همين شب با برکت در آنان ايجاد گشته است. 

خداوند تبارک و تعالى با نزول سوره اى خاص، شب قدر را به مردم معرفى فرموده است. در دو آيه اين سوره مبارکه فرموده است: قرآن در شب قدر نازل شده و فرشتگان در آن شب فرود مى آيند. سپس افزوده است: شب سلامت است. و فرموده است: عمل صالح در او، برابر با عمل صالح در طول هزار ماه است. فردى به امام باقر (ع) عرض کرد: مراد و مقصود از اينکه شب قدر بهتر از هزار ماه است چيست؟ حضرت فرمودند: ((والعمل الصالح فيها من الصلاه والزکاه و انواع الخير خير من الف شهرليس فيها ليله القدر)) ؛ کار شايسته از قبيل نماز و زکات، صدقات و انفاقات و، انواع خوبى ها در آن شب برتر از هر کار شايسته اى است که در مدت هزار ماه که شب قدر در آن نيست، انجام شود.

اگر کارهاى نيک بندگان و چند برابر پاداش آن تاثيرى در مقدرات و سرنوشت افراد در شب قدر ندارد، از گفتن و دانستن آن چه سودى عايد بندگان مى شود؟ اگر نزول قرآن در شب قدر و بيان کردن اين مطلب، سود و زيانى را متوجه هيچ کس نمى کند، چه انگيزه اى در اعلام اين شب نهفته است؟ اگر دانستن نزول فرشتگان، در نتيجه تلاش افراد سودمند نباشد، چرا بايد مردم در جريان آن باشند و دانستن آن چه گره اي از کار بندگان مى گشايد؟ مى دانيم که کار بيهوده حتى از افراد عادى و معمولى پسنديده نيست، چه رسد به پروردگار آسمان و زمين که هيچ کارى را بدون حکمت و مصلحت انجام نمى دهد. حکمت معرفى شب قدر به عنوان شبى که قرآن در آن نازل شده و شبى که مقدرات در آن سامان داده مى شود، اين است که بنده سرنوشت و مقدرات خويش را به قرآن پيوند بزند و آن را سرمشق و سرچشمه فکر و عمل خويش قرار بدهد،اگر کردارش موافق با قرآن و در جهت آن باشد، عمل کننده به آن سعادتمند است واگر خداى نکرده مخالف با قرآن باشد، فاعل آن شقى خواهد بود. 

مى دانيم که همه دانشمندان اسلام و مسلمانان از هر فرقه و گروهى، بر اهميت شب قدر و احياى آن تاکيد فراوان دارند و به شب زنده دارى آن شب، اهتمام مى ورزند. نقل شده که يکى از دانشمندان بزرگ اسلام، براى اينکه شب قدر را درک کند، يک سال تمام يعنى حدود 357 شب، از سر شب تا به صبح شب زنده دارى کرد. اين همه اقبال و توجه به تشکيل اجتماعات با شکوه براى خواندن دعا و مناجات و راز و نياز و تضرع و ابتهال، همراه گريه وزارى و استغفار، برخاسته از يک واقعيت انکارناپذير است و آن دخالت انسان ها در سرنوشت خودشان است.

امام صادق(ع) به ابوبصير مى فرمايد: ((وصل فى کل واحده منهما مئه رکعه))؛ در هر يک از دو شب بيست و يکم و بيست و سوم صد رکعت نماز بخوان ((واحيهما ان استطعت الى النور))؛ تا مى توانى آن دو شب را تا سپيده صبح شب زنده دارى کن ((واغتسل فيهما))؛ در آن دو شب غسل کن. ابو بصير عرض کرد اگر نتوانستم ايستاده نماز بخوانم؟ فرمودند: نشسته بخوان. اگر باز هم نتوانستم؟ خوابيده بخوان. 

اگر باز هم نتوانستم؟ ايرادى ندارد که سر شب کمى بخوابى و باقى مانده شب را، به هر نحوى که مى توانى به عبادت بپردازى، چون در ماه رمضان، درهاى آسمان گشوده است، شيطان ها در زنجيرند و اعمال مومنان پذيرفته مى شود. از حديث فوق، مى توان تاثير فراوان کارهاى انسان را بر سرنوشت او ارزيابى کرد. مى بينيم ابوبصير که يک راوى زبردست و کار کشته در فن روايت است، با پيش بردن مرحله به مرحله سوال ها در صدد آن است که ژرفاى شب قدر و اهميت عمل در آن شب را به دست آورد؛ امام (ع) هم، چنان بر اهميت عبادت در شب قدر پافشارى مى فرمايند که رضايت نمى دهند بنده حتى اگر بيمار باشد، از نتيجه اعمال صالح خويش محروم گردد. نکته در خور توجهى که تاثير انسان را مشخص مى کند، جمله پايانى امام (ع) است که آن را به عنوان ريشه و علت تاکيد و تشويق بر عمل صالح بيان فرموده اند؛ آنجا که فرمودند: ((و تقبل اعمال المومنين))؛ اعمال مومنان در شب قدر پذيرفته مى شود.

 

حجت الاسلام حسن سلطاني مسئول واحد اعزام تبليغات اسلامي استان زنجان

 

شنبه 5 مرداد 1392 - 9:34


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری