شنبه 29 مهر 1396 - 6:40
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

نيما نوربخش

 

مستندي درباره يک بازيگر مولف

 

نگاهي به گروه فيلمسازي مستند «ساکن صحراي سکوت»(الهام قره خاني و امير مهرتاش مهدوي) به مناسبت نمايش در سينماهاي تهران


الهام قره خاني(کارگردان مستند ساکن صحراي سکوت) متولد 10 بهمن سال ۱۳۶۵ در تهران است. او از کودکي به داستان نويسي و شعر علاقه فراوان داشت. 

قره خاني تحصيلات خود را در دبيرستان در رشته رياضي و در دانشگاه در رشته مهندسي مواد سراميک دانشگاه علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد به پايان رساند و همواره در کنار تحصيل به توليد آثار هنري اشتغال داشته است.

فعاليت هاي هنري قره خاني عبارتند از: نويسندگي و کارگرداني مستند علي حاتمي (۱۳۸۳-۱۳۹۱)، نويسندگي و کارگرداني مستند جمشيدلايق (۱۳۸۳)، نويسندگي و کارگرداني مستند جمشيدمشايخي (۱۳۸۵)، نويسندگي و کارگرداني مستند ساکن صحراي سکوت - زندگينامه خسروشکيبايي (۱۳۸۷-۱۳۹۰)،  نويسندگي و کارگرداني فيلم سينمايي زنده انيميشن بانويي از ماه (۱۳۹۰)

قره خاني درباره چگونگي ساخت مستند ساکن صحراي سکوت مي گويد : «خسرو شکيبايي يکي از دوستان نزديک آقاي مشايخي بود و خود را شاگرد او مي دانست و آقاي مشايخي نيز خسرو شکيبايي را بسيار دوست داشت. زماني که ما براي ثبت مفاخر هنر ملي ايراني کار مي کرديم، استاد مشايخي طرح و ايده ساخت فيلمي درباره خسرو شکيبايي را به ما پيشنهاد داد.

شکيبايي به دفتر آمد و از اين ايده، بسيار استقبال کرد و آن را دوست داشت. پس از گپ و گفتي، قرار شد فيلم و کتابي درباره او کار کنيم؛ هم در ارتباط با آثارش به عنوان يک هنرمند بزرگ و مردمي و هم درباره شخصيتش تا براي جوانان به عنوان يک هنرمند موفق مورد شناخت بيشتري قرار بگيرد.

اين کار در زمان حيات ايشان و در سال 87 کليد خورد اما متاسفانه مصادف شد با بيماري و در نهايت فوت ايشان. البته در اين فيلم، تصاويري از زمان حيات ايشان و حضور اين بزرگوار در گروه فيلمبرداري وجود دارد. حتي مصاحبه هايي که با او انجام داديم در کتاب هست. اما اين زمان بسيار کوتاه بود و ما آن هنرمند ارزشمند را از دست داديم.

با فوت ايشان جهت‌گيري فيلم تغيير کرد و اثري که قرار بود زندگينامه و فيلم‌شناخت خسرو شکيبايي به همراه بازسازي دوران کودکي و نوجواني او با روايت خودِ خسرو شکيبايي باشد، به يادنامه‌اي از اين بازيگر بزرگ سينماي ايران تبديل شد.

مستند ساکن صحراي سکوت به کنکاش در دلايل ماندگاري خسرو شکيبايي به عنوان يک بازيگر مؤلف در سينماي ايران، از طريق گفت‌و‌گو با همکارانش مي پردازد.»

قره خاني درباره افرادي که در اين فيلم حضور دارند، مي گويد: «خسرو شکيبايي کارهاي بسيار زيادي داشته و با هنرمندان فراواني کار کرده است ، ما هم سعي کرديم از ميان اين افراد براي فيلم خود به کارگردانهاي برخي آثار ماندگارش و همچنين همکارانش بسنده کنيم.»

قره خاني درمورد فضاي شاعرانه فيلم مي گويد: «فضاي فيلم به صورت شعر انتخاب شده و بخشي از فيلم ما شعرخواني است. نريشن فيلم توسط ژاله علو، نيکي کريمي، رامبد جوان، رضا رشيدپور دکلمه مي شود و در ارتباط با احساساتي است که اين هنرمند نسبت به هنر دروني خود، عشقش به وطن و معبودش داشت. احساسات او در قالب شعر درآورده شد و هنرمندان دکلمه کردند. دست نوشته هاي او نيز توسط مهران مديري و شهاب حسيني دکلمه شد. در واقع فيلم به سمت شعر پبش رفته است و فضاي شعرگونه دارد.»

قره خاني درباره مستند ساکن صحراي سکوت مي افزايد: «دانستن درباره اينکه هنرمندان بزرگ چه مراحلي را طي کردند و چگونه به قله نشيني رسيدند، اينکه يک شبه ره صد ساله را طي نکردند، لازم است و بايد به جوانان نشان داده شود. خوب است جوانهايي که به هنر بازيگري در تئاتر و سينما علاقمندند با مراحل مختلفي که در زندگي يک ستاره بزرگ سينما طي شده آشنا شوند و از آنها در راستاي روشنايي راه آينده الگو گيرند.»

قره خاني درباره اهميت پرداختن به زندگي هنرمندان مي گويد: «حمايت از چنين حرکت هايي در راستاي ثبت مفاخر ملي لازم و ضروري است و جاي آن دارد که نهادهاي دولتي و خصوصي وارد اين عرصه شوند چرا که جوانهاي هنر دوست کشور ما بايد با بزرگان هنري خويش آشنا و از چگونگي زندگي و فعاليت آنها آگاه شوند.»

قره خاني در مورد کتاب خسرو شکيبايي هم مي گويد: «مجموعه اطلاعاتي كه براي اين مستند جمع آوري شد به طور كامل در كتاب خسرو شکيبايي منتشر شده است. فکر کردم کار پسنديده اي است که کتاب جامعي درباره شخصيت خسرو شکيبايي وجود داشته باشد چون مي خواستيم براي ثبت در تاريخ و شناخت آيندگان شناخت نامه کاملي از خسرو شکيبايي را تهيه کنيم.

 او از ميراث هاي بي جايگزين سرزمين ماست و يکي از معدود کساني است که تعدد آثار و وسعت کارهايش در سينما و تئاتر باعث شده به تدريج در بازيگري تبديل به شخصي صاحب سبک شود و تحليل اين سبک و تئوريزه کردن آن، از ديگر اهداف اين کتاب است.

 در اين كتاب با 70 نفر از هنرمندان از جمله جمشيد مشايخي، اكبر عالمي، آيدين آغداشلو، داوود رشيدي، مسعود كيميايي، داريوش مهرجويي، داريوش اسدزاده، ژاله علو، فرامرز قريبيان، فاطمه معتمدآريا، پرويز پرستويي، بيتا فرهي، مرتضي احمدي، پوران درخشنده، مهدي صباغ‌زاده، رسول صدرعاملي، سيروس الوند، بيژن بيرنگ، زنده‌ياد مسعود رسام، جلال‌الدين معيريان، مجيد ميرفخرايي، اصغر بيچاره، نادر مشايخي، امين حيايي، هديه تهراني، حامد بهداد و پولاد كيميايي درباره شخصيت هنري و اخلاقي خسرو شكيبايي گفت ‌و گو شده است.

از تمام اين 70 نفر، عكس پرتره اختصاصي گرفته شده و به همراه گفت‌وگو چاپ شده است همچنين در اين كتاب 200 عكس از صحنه و پشت صحنه فيلم‌هاي كه خسرو شكيبايي در آن حضور داشته، موجود است. اين عكس‌‌ها از آرشيو شخصي خسرو شكيايي توسط پروين كوشيار همسر آن مرحوم در اختيار ما گذاشته شده است. »

قره خاني درباره تفاوت محتواي کتاب خسرو شکيبايي و فيلم او مي گويد: «کتاب بسيار مفصل تر است زيرا در فيلم، صحبت ها به صورت گزيده تر و مصاحبه ها به اختصار انتخاب شده اما در کتاب اين صحبت ها به تفصيل آمده است. در کتاب هشتاد نفر از هنرمندان برجسته کشور نقش دارند که اين حضور در فيلم کمتر و در واقع  به شکل ديگر است. مثلا  در کتاب با شهاب حسيني درباره شکيبايي مصاحبه شده  اما در فيلم، او يکي از گويندگان است و دست نوشته اي از شکيبايي را که در هيچ جا منتشر نشده است، دکلمه مي کند.»

امير مهرتاش مهدوي كارگردان ديگر اين مستند درباره ساخت اين فيلم مي گويد: «در طول ساخت اين مستند خانواده شكيبايي درياي محبتي نثارمان كردند و ما با در نظر گرفتن تعدادي از سرخط هاي كاري آن مرحوم اين مستند را به يادواره خسرو شكيبايي تبديل كرديم.»

سيد هادي منبتي که مستند ساکن صحراي سکوت را با همراهي جمشيد مشايخي تهيه کرده است در مورد ساخت آثاري از اين دست که هنرمندان و مفاخر ملي ايران را معرفي مي کند، مي گويد: «قطعا پرداختن به زندگي تمام بزرگاني که در هر عرصه اي براي کشورمان افتخار آفريدند، مي تواند در جامعه اثر خوبي ايجاد کند و نقش ماندگاري هم در جامعه از اين بزرگان به جا بگذارد. ضمن اينکه مي تواند مشوق جوانان براي دنبال کردن راه اين بزرگان باشد تا در آينده بتوانند افتخارات بيشتري در کشور ما بيافرينند.

من به شخصه به ساخت چنين آثاري علاقه مندم و ساکن صحراي سکوت هم با گروه خوبي ساخته شد. خانم الهام قره خاني قلم شيوا و ذهن خلاقي دارند به همراه مهرتاش مهدوي کارهاي خوبي کارگرداني کرده اند و ديدن اين کارها سبب شد در ساخت مستند خسرو شکيبايي با اين گروه همکاري کنم و گروه هم با عشق و علاقه اين مستند را ساخت. اميدوارم بتوانم شخصا يا در مقام مدير عامل موسسه تصوير شهر باز در ساخت چنين آثاري همکاري کنم.»

پروين كوشيار همسر خسرو شكيبايي درباره مستند ساکن صحراي سکوت مي گويد: «...از كساني كه زحمت كشيدند و با امكانات محدود و با سخت بودن جمع كردن كارهاي او چنين فيلمي ساختند تشكر مي كنم.»

 

عوامل مستند «ساکن صحراي سکوت»:

 گويندگان: مهران مديري ، رامبد جوان ، نيکي کريمي، شهاب حسيني، رضا رشيد پور، سام مشايخي  و ژاله علو و با صداي عليرضا عصار.

تهيه کنندگان: جمشيد مشايخي و سيد هادي منبتي، کارگردان : الهام قره خاني و مهرتاش مهدوي، نويسنده : الهام قره خاني، مشاور کارگردان : دکتر اکبر عالمي، مديرتوليد : سام مشايخي، تدوين: امين عابدي و هيمن بهرامي، دستيارکارگردان: علي زارعي نميني، عکس : شراره ايرائي، روابط عمومي : علي ظهوري راد

همراه با هنرمنداني چون: جمشيد مشايخي -  آيدين آغداشلو  – زنده ياد حميد سمندريان  -  داريوش مهرجويي  -  مسعود کيميايي – دکتر اکبر عالمي – ژاله علو – مرتضي احمدي – عليرضا خمسه – جلال الدين معيريان – کيومرث پور احمد – بيژن بيرنگ – زنده ياد مسعود رسام – مهدي صباغ زاده – احمدرضادرويش – محمود پاک نيت – مهرانه مهين ترابي – مجيد جعفري – مجيد جوانمرد – حسين خاني بيک – صدر الدين حجازي -مهرداد صديقيان و... که به تحليل شخصيت انساني و هنري خسرو شکيبايي پرداخته اند.

همچنين در اين مستند پروين کوشيار (همسر خسرو شکيبايي) و پوريا و پوپک (فرزندان شکيبايي) در ارتباط با شخصيت خانوادگي اين هنرمند، سخن گفته اند. 

 

چهارشنبه 26 تير 1392 - 11:9


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری