پنجشنبه 8 تير 1396 - 18:39
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

علي الله سليمي

 

زيبايي هاي جهان کودکي در دنياي قصه

 

نگاهي به کتاب«ننه پنبه» نوشته مريم پور يامين

کتاب«ننه پنبه» نوشته مريم پوريامين، داستان کودکانه با پيام ساده و روشني براي کودکان امروزي است که در لا به لاي قصه آن، عطوفت و مهرباني آدم ها نسبت به همديگر به ويژه کودکان کم سن و سال به زبان کودکانه اي بيان شده و مخاطب کودک بعد از مطالعه اين کتاب با مفهوم کمک به هم نوع بيشتر آشنا مي شود. قبل از پرداختن به ويژگي اصلي کتاب، يادآوري اين نکته ضروري است که دنياي شيرين کودکي با دنياي خيال انگيز قصه ها گره خورده و اين واقعيت انکار ناپذيري است که تقريباً همه کارشناسان ادبيات کودک و همچنين روانشناسي کودک به آن تأکيد مي کنند.

در سوي ديگر ماجرا، اکثر ما در کودکي هاي خود روزهايي را به ياد مي آوريم که بزرگترها براي سرگرمي و يا کوتاه کردن شب هاي بلند زمستان با قصه، مثل و چيستان اعضاي خانواده را گرد هم مي آوردند و لحظات استثنايي و دلپذيري را در پس اين داستان هاي راز گونه و پر معنا فراهم مي کردند؛ لحظاتي که تاکنون در ياد و خاطره باقي مانده است. در دنياي امروز هم ادبيات کودک، بخش جدايي ناپذيري از ادبيات در مفهوم عام آن را به خود اختصاص داده و بر اين اساس،  هر سال کتاب هاي زيادي در اين زمينه توسط نويسندگان متخصص اين حوزه تاليف و از سوي ناشران مختلف روانه بازار کتاب مي شود. يکي از اين کتاب ها با عنوان «ننه پنبه» نوشته مريم پور يامين است که اخيراً از سوي انتشارات سوره مهر منتشر و روانه بازار کتاب ايران شده است. اين کتاب پيام ساده و روشني براي کودکان امروزي دارد، يادآوري عطوفت و مهرباني در ميان آنهايي که در کنارشان کودکان کم سن وسالي هم با دغدغه هاي کودکانه زندگي مي کنند.

ماجراي داستان اين کتاب به مقطع کوتاهي از زندگي يک شخصيت داستاني کودک بنام«ممد حسن» مي پردازد که در هنگام به دنيا آوردن گوساله اي توسط  گاو خودشان به دنبال پيرزني بنام«ننه پنبه» مي رود تا به کمک ننه پنبه گوساله به سلامتي به دنيا بيايد. او وقتي با عجله و اضطراب خود را به ننه پنبه مي رساند متوجه مي شود پاي ننه پنبه شکسته و در گچ است و با اين پاي شکسته و پياده نمي تواند خود را به گاوي که در حال به دنيا آوردن گوساله اش است برساند. براي همين به دنبال حسن آقا مي رود تا او با موتورش ننه پنبه را به بالاي سر گاو برساند. در اين فاصله، اضطراب و نگراني شخصيت ممد حسن براي مخاطب قابل احساس است. اين احساس زماني پررنگ مي شود که خواننده از لا به لاي روايت نويسنده متوجه مي شود که مادر ممد حسن در هنگام به دنيا آوردن او از دنيا رفته است و او از ترسِ مردن گاوش در هنگام به دنيا آوردن گوساله اي که در شکمش است، تمام روستا را براي آوردن «ننه پنبه» زيرپا مي گذارد.

اين مسئله ذهن ممد حسن را به نوعي درگير خود کرده است. به ويژه در شرايطي که گاو در حال زايمان آنها هم در ماجراي به دنيا آوردن گوساله خود با مشکل مختصري مواجه شده است.

آدم بزرگ هايي که در اين مسير در سرراه ممد حسن قرار مي گيرند اغلب قلب مهرباني دارند و تلاش مي کنند به سهم خود، او از تشويش و نگراني برهانند. از جمله شخصيت«بابا مرتضي» که وقتي مي بيند ممد حسن با اضطراب به دنبال حسن آقا موتوري مي گردد تا او ننه پنبه را بالاي سر گاو برساند، کاسه آبي به دست او مي دهد:«گفت ممد حسن، کمي آب بخور پسر.»

ممد حسن اب کوزه را سر کشيد. بابا مرتضي گفت:«ممد حسن جان، گاو اولين شکمش که نيست. اخرش اش هم نيست. ان شاءالله خدا کمک مي کند. خودش هم بلد است، هيچ کسي هم نباشد، آبجي هست. تو جوش نخور. برو خانه. حسن آقا که آمد، خودم مي فرستم با ننه پنبه خانه تان برو پسر. برو خانه. آرام بگير. صبر داشته باش. گاو خودش مادر است. عشق مادري دارد. برو. دل نگران نباش.» ( ص 26 و 27)

کتاب«ننه پنبه» اثري اجتماعي است که کمک و همياري آدم ها در شرايط سخت به همنوعان خود را به مخاطبان کودک آموزش و يادآوري مي کند. شخصيت ممد حسن با توجه به خاطره تلخي که از مردن مادر خود در هنگام تولد او در ذهن دارد، زمان به دنيا آمدن گوساله را سخت ترين لحظه براي مادر گوساله (گاو) مي داند و تصور مي کند ممکن است گاو در جريان به دنيا آوردن گوساله، خودش از بين برود. براي همين با تشويش و اضطراب همه روستا را زير پا مي گذارد تا افراد بزرگسال و کار بلد را بالاي سر گاو در حال زايمان بياورد. ديگران وقتي اضطراب و نگراني او را مي بينند، با توجه به اشرافي که به موضوع دارند و مي دانند نگراني ممد حسن، در خارج از ذهن او چندان جدي نيست، به او دلداري مي دهند و تصميم مي گيرند کمک کنند تا ممد حسن از اين نگراني رهايي پيدا کند. همين مسئله همياري و کمک به هم نوع که به زبان ساده اي در قصه ننه پنبه مطرح شده است، پيام غير مستقيمي دارد که در وهله اول چندان براي مخاطب خردسال دغدغه نيست، اما وقتي مفهوم کلي قصه بعد از خواندن آن در ذهن مخاطب کودک جاي مي گيرد، به مرور براي او دغدغه مي شود.

کتاب نثر ساده و بي آلايشي دارد که مخاطب کودک به راحتي مي تواند با آن ارتباط برقرار کند.

 از ديگر ويژگي هاي کتاب ننه پنبه، تصويرگري مناسب آن در ارتباط با مفهوم قصه است که کمک شاياني به درک معنايي قصه براي مخاطب کودک کرده است. استفاده مناسب از رنگ ها در جاي جاي قصه باعث شده فضاي ذهني مخاطب کوچک به سمت اهداف مورد نظر نويسنده و تصويرگر هدايت شود.

پرستو حقي، تصويرگر کتاب در استفاده از رنگ هاي شاد سخاوت به خرج داده و کتاب ننه پنبه را به اثري شاد و مفرح براي خواننده کودک تبديل کرده است. اين در حالي است که بطن اين قصه، تم ناشاد و تقريباً اندوهگيني دارد. ممد حسن مادر خودش را از دست داده و حالا فکر مي کند گاوشان هم در حال مرگ است. اين فضاي اندوهگين با رنگ هاي شاد در تصويرگري کتاب تا حدود زيادي تلطيف شده است.

چاپ اول (1391) کتاب«ننه پنبه» نوشته مريم پور يامين با تصويرگري پرستو حقي، طراح گرافيک افسانه آسايش، توليد دفتر ادبيات کودک و نوجوانان حوزه هنري است که در 40 صفحه و در قطع‌وزيري، مصور (رنگي)، شمارگان  5000 نسخه و قيمت 6500 تومان از سوي انتشارات سوره مهر در تهران چاپ و منتشر شده است.

 

شنبه 22 تير 1392 - 12:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری