يكشنبه 2 مهر 1396 - 23:4
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان فارس

 

آثار و فوايد روزه

 

 فلسفه ي عالي و فايد مهم روزه گرفتن همان است که در قرآن آمده: «روزه باعث ايجاد تقوا در انسان مي شود»

ولي در کنار آن فوائد ديگري نيز براي روزه داري وجود دارد که آن هم به نوبه خود اهميت دارند بعضي از آنها عبارتند از:

 

1- آثار معنوي و تربيتي

روزه، با کيفيتي که دارد در حقيقت روح معنوي و ايماني انسان را تقويت و اراده او را در اجتناب از معاصي و گناه قوي و نيرومند مي گرداند و رمضان ماه خودسازي و تزکيه است.

در اين باره امام علي عليه السلام چنين توصيه مي فرمايد: «عليکم بصيام شهر رمضان فان صيامه جنة حصينة» (امالي طوسي، ص 136)

رسول خدا صلي الله عليه و آله وسلم ارزش معنوي عبادات و فرائض را مشخص فرمود و از نظر مراتب و درجات براي هر يک از آنها ارزشهاي به خصوصي ذکر کرده و از باب انکه اهميت روزه و خود سازي بوسيله آن از يک امتياز خاصي برخوردار است او را باب و دروازه عبادات قرار مي دهد:

«لکل شي باب و باب العباده الصوم»

براي هر چيزي بابد و دريست و درِ عبادات، روزه است.(محجة البيضاء، ج2، ص122)

و کمتر عبادتي است که داري شرايط خاصي باشد که در حين خواب ثواب عبادت و طاعت براي شخص ثبت گردد که فرمود: «نوم الصائم عبادة» «خواب روزه دار عبادت است».(همان)

روزه عبادتي نسبتا شاق و مشکل است که بايد بنده خدا به اين عبادت مهم تن در دهد که تا از اين باب و دروازه وارد عبادات ديگر شود.

بنابراين روزه دروازه عبادات است به معناي اينکه خودسازي و مقاومت در انجام عبادات را از روز بايد شروع نمود.

در حديث قدسي آمده است: «کُلُّ حَسَنَةٍ بِعَسْرِ اَمثالِها الي سَبْعِمَأةِ ضِعْفٍ الّا الصِّيامَ فَانَّهُ لي و انا اَجْزي بِهِ» (همان)

«هر حسنه و عمل نيکي به ده برابر تا هفتصد برابر پاداش دارد مگر روزه، زيرا براستي روزه متعلق به من است و من مستقيما ثواب و جزاي روزه را مي دهم.»

 

2- آثار اجتماعي

روزه موجب تهذيب جامعه، و تداوم روح تعادل و همبستگي و برادري بين مسلمين و همدردي و همنواز، و استحکام پايه هاي فضايل اخلاقي و منهدم ساختن رذايل اخلاقي از قبيل فسق و فجور، فحشاء و جنايت مي باشد.

از نتايج بارز روزه، برانگيختن حس همدردي نسبت به مستمندان و همنوعان تنگدست است، آنانکه زندگي آسوده اي دارند و رنج فقر و طعم گرسنگي و تشنگي را نچشيده اند . ممکن است از حال مستمندان غافل بمانند و روزه وسيله اي است که آنان را از غفلت مي رهاند و رنج مستمندان را به ياد آنان مي آورد تا به دستگيري فقيران همت گمارند و به درد دل آنان برسند.

از سويي به احسان و اطعام و انفاق به مستمندان در ماه مبارک رمضان بسيار سفارش شده است و از سوي ديگر گرسنگي و تشنگي روزه موجب درک رنج مستمند مي گردد. و بدين ترتيب ثروتمندبه فقير نزديک مي شود و احساس رقت مي يابد و احسان و انفاق فزوني مي گيرد و جامعه کمک به همنوع را مي آموزد.

تا به مسلمانان به احسان نسبت به هم بپردازد و با تمرين براين صفت ازنده انساني ، جامعه را از کينه برهانند و برادر وار، درکنار هم از نعمت هاي الهي بگيرند؛ و شايسته است که روزه داران به همه اين نکات انساني روزه توجه کنند و بکوشند واقعا فريضه روزه را آنچنان که بايد بجا آورند و ماه مبارک رمضان را آنچنان که سزاوار اين ماه است به سر آورند تا همگان از برنامه هاي سازنده اسلامي بهره مند شوند.

از حضرت امام حسن عسکري عليه السلام پرسيدند:  چرا روزه واجب شده است؟

فرمودند: تا ثرومتمند درد گرسنگي را دريابد و به فقير توجه کند. (کافي، ج4، ص181)

و هشام از امام صادق عليه السلام علت روزه را پرسيد فرمود: «خداوند روزه را واجب کرد تا غني و فقير با هم مساوي باشند. و بدان جهت که غني رنج و گرسنگي را لمس نکرده تا به فقير رحم کند و هر وقت چيزي خواسته قدرت بدست آوردن آن را داشته است خدا خواسته است که ميان بندگانش يکنواختي بوجود آورد و خواسته است ثروتمند طعم گرسنگي را بچشد، و اگر جز اين بود ثروتمند بر مستمند و گرسنه ترحم نمي کرد.» (وافي، ج2، ص8)

 

3- آثار اقتصادي

روزه، سدي در مقابل اسراف و تبذير بوده و باعث عدم تبعيض و شکاف طبقاتي از نظر اقتصادي است زيرا بوسيله بذل و بخشش و انفاق مالي، هيچ گاه فردي در اجتماع مسلمين گرفتار فقر و تنگدستي نخواهد شد.

اميرمومنان علي عليه السلام مي فرمايد: فقر و تنگدستي ، مرگ بسيار بزرگ و فجيع است.(ميزان الحکه ج7، ص504)

زيرا سختي مرگ يک بار است اما سختي فقر و تنگدستي بي شمار است. روزه فريضه اي است که مسلمان را از غرقه شدن در مادي گرايي و حرص و آز براي لذت هاي مادي، و مسابقه براي مصرف و تن پروري مي رهاند، و به او مي آمزود که به فکر ديگران باشد و بر خواهشهاي جسماني خويش مسلط گردد و به مصرف به قدر نياز قناعت ورزد و از اسراف و تبذير بپرهيزد.

روزه به مسلمان قناعت و مناعت را مي آموزد و ارزش اين صفات و تاثير آن در ايجاد صفت برجسته ديگر همچون زهد و بخشش بسيار است. قانع از ديگران بي نياز است و تن به ذلت و خواري نمي دهد، جامعه اي که روح قناعت را در خود بپرورد بر خود متکي خواهد بود و بيا دوري از مصرف بي رويه مي تواند بر پاي خويش بايستد و از بيگانه بي نياز باشد.

 

4- آثار بهداشتي

روزه از نظر بهداشت جسم و سلامت بدن مخصوصا در سلامت معده و پاکسازي آن از انواع غذاها که موجب بيماريهاست اثرات فوق العاده دارد.

معده و دستگاه گوارش از اعضا پرکار اندام آدمي است و با سه وعده غذا که معمول مردم است تقريبا در همه ساعات دستگاه گوارش به هضم و تحليل و جذب و دفع مشغول است.

روزه باعث مي شود که از يک سو اين اعضا استراحت کنند و از فرسودگي مصون بمانند و نيروي تازه اي بگيرند و از سوي ديگر ذخاير چربي که زيانهاي مهلکي دارند تحليل رفته و کاسته شوند.

رسول خدا صلي الله عليه وآله وسلم فرمود: روزه بگيريد تا سالم بمانيد.(سفينة البحار، ج2، ص78)

از نظر رواني و اخلاقي ، مردمي که هميشه سير مي خورند تدريجا يک حالت طغيان و غرور بر ايشان دست مي دهد و در نتيجه به کارهاي ناپسندي دست مي زنند و علاوه بر اين از بسياري کمالات معنوي باز مي مانند پر واضح است که انسان وقتي هميشه سير خورد کم کم شهوات بر او غالب مي شود و چه بسا او را به نافرماني از خدا وادار مي کند، مخصوصا اگر جوان و عزب باشد و نيز پس از گذشت مقداري از زمان تغذيه خواب بر او مستولي مي شود و هر اندازه معده از غذا پرتر باشد تسلط خواب بر انسان بيشتر است و قهرا انسان را از کسب کمالات و فضايل زيادي از قبيل تحصيل علوم و عبادات و... باز مي دارد.

لذا رسول خدا صلي الله عليه و آله وسلم مي فرمايد: «بپرهيزيد از پرخوري و امتلاء معده، زيرا پرخوري موجب فساد بدن و سوء هاضمه و باعث انواع بيماريها و عامل کسالت بدن از اجراي عبادات الهي خواهد شد»

و يا در جاي ديگر، حضرت مي فرمايند: « آن کس که عادت به پرخوري داشته و زياد مي نوشد قلب او سياه مي گردد (يعني آمادگي بيشتري براي جنايت و کارهاي زشت پيدا مي نمايد و نمي تواند مخلصانه و با حال بندگي عبادت خدا کند»

آثار و برکات روزه داري در دنيا؛ قبر و قيامت،يکي از مهم ترين فوايد گرفتن روزه؛ صفاي دل مي باشد زيرا سيري باعث مي شود که بخار مغز زياد شده و حالتي شبيه حالت مستي در انسان وجود بيايد. و همين امر سبب مي شود که مغز نتواند به خوبي فکر کند و سرعت انتقالش کم مي گردد و سيري باعث کوردلي مي شود؛ اما گرسنگي ؛ باعث مي شودکه انسان صفاي قلب پيدا کرده و دل نازک شود. گرسنگي دل را براي تفکري پيوسته که به شناخت و معرفت منجر مي گردد آماده مي سازد و دل، صاحب نوري آشکار و نمايان مي گردد.

رسول خدا صلي الله عليه و آله وسلم فرمودند: هر کس شکم خويش را گرسنه نگاهدارد انديشه و فکر او، بزرگ تر مي شود.

گرسنگي و روزه، باعث ايجاد صفت تواضع و فروتني در انسان مي گردد و سبب مي شود که روح سرمستي و ناسپاسي که سرمنشأ سرکشي و طغيان است در انسان از بين برود. هنگامي که در نفس انسان ، حالت تواضع و فروتني ايجاد شود، نفس، خود به خود خوار و زبون شده و در برابر پروردگارش آرام و خاشع مي گردد.

گرسنگي و روزه، باعث شکسته شدن شهوات و اميال نفساني و نيروهايي مي گردد که همين ها مسبب گناهان کبيره هستند؛ زيرا شهوت کلام و شهوت جنسي ، منشا بيشتر گناهان کبيره مي باشند و کم کردن اين دو شهوت، باعث ايمني از گناهان کبيره و نجات از مهلکه ها مي گردد.

يکي ديگر از فوايد گرسنگي و روزه، اين است که خواب انسان کم مي شود و خواب ، همان عاملي است که عمر انسان را تباه مي کند و سرمايه تجارت اخروي انسان را به باد مي هد . گرسنگي موجب بيداري مي شود و بيداري، منشا تمامي خيرات مي باشد و هم چنين انسان روزه دار را براي شب زنده داري و تهجد ياري مي دهد که همين امر، سبب رسيدن به «مقام محمود» مي گردد.

فايده ديگر گرسنگي اين است که انجام تمامي عبادات براي انسان ميسر مي گردد زيرا انسان در حالت روزه داري، کمتر احتياج به قضاي حاجت دارد و نيز انسان روزه دار، در حال روزه، ديگر در پي به دست آوردن غذا نيست.

ديگر فايده روزه گرفتن اين است که شخص روزه دار، به علت کمتر خوردن، کمتر بيمار مي شود، زيرا همانگونه که در روايات گوناگون هم آمده: معده انسان، خانه تمام بيماري هاست و پرهيز و کم خوردن سرآمد تمامي دواهاست.

روزه باعث مي شود که انسان به مشکلاتي که از غذا خوردن به وجود مي آيند گرفتار نشود، مشکلاتي که انسان به خاطر آن، محتاج دارايي و مقامات دنيايي مي شود و همين ها هستند که باعث هلاکت و نابودي انسان مي گردند.

روزه، باعث تمکن براي بخشيدن مال و دادن غذا به درماندگان و بيچارگان و پيوستن به خويشان و احسان و زيارت بيت الله الحرام و عتبات عاليات و خلاصه تمامي عبادت هاي مالي مي گردد.

اينها بخشي از فوايد روزه بود که انسان با عقل بشري اش، قادر به درک روشني از انها نيست. به خصوص نخستين فايده روزه، که همان تفکر و انديشيدن است، زيرا انديشيدن در اعمال، مثل نتيجه ان و غير فکر، به منزله مقدمات است.در روايت آمده: يک ساعت تفکر و انديشيدن، بهتر از هفتاد سال عبادت است.»

براي رسيدن به مقام قرب الهي، توجه به اين نکته ضروري است که تنها اجتناب از مبطلات فقهي کافي نيست انچه در رساله هاي عمليه مراجع معظم تقليد آمده، شرايط صحت روزه است و روزه صحيح با روزه مقبول فاصله زيادي دارد . روزه صحيح ان است که قضا و کفاره را ساقط مي کند اما روزه مقبول علاوه بر شرايط صحت روزه، به امور ديگري نيز نيازمند است. از جمله اينکه تمامي اعضا و جوارح انسان بايد روزه باشند چشم او به نامحرم نگاه نکند. گوش او شنونده غنا و غيبت نباشند. زبان او گوينده غيبت و تهمت نباشد. روزه داري که با اين امور همراه است اگر چه قضا و کفاره ندارد اما روزه اي نيست که پروردگار عالم آن را بپذيرد روزه نيست که که وقتي روزه دار هنگام افطار مي گويد: اللهم لک صمت. ملائکه گفته او را تصديق کنند.

علاوه برا ين انسان بايد به جايي برسد که دل او نيز روزه باشد؛ يعني غير خدا را وارد آن نکند و تمام توجه انسان به ذات باري تعالي باشد.

بهشت براي چنين روزه اي کم است؛ پاداش اين روزه ذات خداوند متعال است و چه سعادتي بالاتر از اين که چنين پاداشي نتيجه عمل انسان باشد و در تمام عالم وجود، تنها قلب انسان مومن است که ظرفيت چنين پاداشي را دارد.

در حديث قدسي چنين آمده: «زمين و آسمان وسعت مرا ندارند تنها قلب بنده مومنم است که مي تواند مرا در خود جاي دهد.»

و معناي ميهماني خداوند تبارک و تعالي همين است انسان نبايد در اين ميهماني به  کمتر از اين راضي شود وگرنه باخته است.

گردآورنده: اداره تبليغات اسلامي اشکنان

 

 

شنبه 15 تير 1392 - 9:51


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری