يكشنبه 29 مرداد 1396 - 10:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

نقد و تحليل

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان قم

 

نگاهي گذرا به زندگي و اخلاق ملاحسينقلي همداني

 

ميلاد و خاندان ملا‌حسينقلي همداني

ملا‌حسينقلي در سال 1239 هجري قمري در روستاي شوند درگزين، از توابع استان همدان، از پدر و مادري متدين پا به عرصه وجود نهاد. پدرش رمضانعلي، در جواني به شغل چوپاني اشتغال داشت و گاه‌گاهي فرزندش ملاحسينقلي را نيز همراه خود مي‌برد. رمضانعلي بعد از مدتي به شغل کفاشي مشغول شد.

در زادگاه حسينقلي در شوند جمعي از نوادگان جابر بن عبدالله انصاري، صحابي بزرگ پيامبر (ص) سکونت دارند و خاندان ملاحسينقلي همداني هم از جمله ايشان است. چنين مشهور است که جامه‌اي را از امام علي به جابر بخشيده و آن جامه پس از جابر به نوادگان رسيده و هم اکنون نزد اين خاندان محفوظ است.

 (شمع جمع، احمد نثاري، ص 17، / کيهان انديشه، ش 15، ص 42 / زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، ص 302 / گلشن ابرار، ج 3، ص 160 / دانشمندان، ج 7، ص 372.)

در صدد بوديم که از پيراهن عکس بگيريم، ولي مطلع شديم که پيراهن مفقود شده است.

در اوايل زندگي مشترک، رمضانعلي از داشتن فرزند محروم بود. در تشرف به کربلاي معلي در حرم حضرت امام حسين(ع) نذر کرد که اگر خداوند فرزند پسري به او عطا نمايد نامش را در زمره غلامان اباعبدالله ثبت نمايد و او را براي خدمت و ترويج مذهب تشيع تربيت کند. پس از چندي دعاي او مستجاب گرديد و خداوند دو فرزند به او عنايت نمود اولي را حسينقلي (نوکر امام حسين) و دومي را کريمقلي (غلام خداوند) نام نهاد.

 (زندگاني و شخصيت شيخ انصاري(ره)، ص 302)

 

ازدواج ملاحسينقلي

وي در کربلاي معلي ازدواج کرد و تشکيل خانواده داد. حاصل اين وصلت مبارک سه فرزند بود. يک فرزند پسر و دو فرزند دختر. (شمع جمع، ص 31)

 

دوران تحصيل ملاحسينقلي

ايشان دروس ابتدايي و مقدمات را نزد استادان منطقه خود فرا گرفت و سپس براي ادامه تحصيل به تهران هجرت کرد و تحصيلات دوره سطح را در تهران در مدرسه مروي نزد اساتيد بزرگي همچون شيخ عبد‌الحسين تهراني فرا گرفت. بعد از اقامت چند ساله در تهران، به شهر سبزوار مسافرت کرد و در دروس حاج ملاهادي سبزواري حکيم بزرگ، علوم معقول را نزد وي فرا گرفت.

ملاحسينقلي، براي ادامه تحصيل به عراق رفت و در نجف اشرف در دروس شيخ مرتضي انصاري شرکت نمود و دروس وي را نيز به رشته تقرير در آورد و تا زماني که شيخ تدريس خارج فقه و اصول را شروع کرد و تربيت شاگردان همت گماشت و عده‌اي از آنها نيز از علماي بزرگ محسوب مي‌شدند.

در اين زمان بود که شرکت شيخ انصاري در دروس هفتگي عارف کم‌نظير سيد علي شوشتري کنجکاوي وي را بر انگيخت و او را به محضر درس آقا سيد علي کشاند که مواعظ نوراني و گهر کلمات سيد علي شوشتري در دل او نفوذ نمود و از وي بهره‌هاي اخلاقي و معنوي فراواني ديد و ملاحسينقلي پا به وادي اخلاق و عرفان گذاشت.

(شمع جمع، ص 18 / کيهان انديشه، ش 15، ص 42 / گنجينه دانشمندان، ج 7، ص 372 / حوضه ش 74 و 73، ص 57 / گلشن ابرار، ج 3، ص 161)

 

استادان ملاحسينقلي

ملا حسينقلي در طول دوران تحصيل در محضر اساتيد بزرگي شرکت نموده است که عده‌اي از آنها عبارتند از:

 

1- شيخ مرتضي انصاري (متوفاي 1281 ق )

ملا حسينقلي در دروس فقه و اصول شيخ شرکت مي‌کرد و از شاگردان به نام وي بود و تقريرات درس وي را مي‌نوشت.

 

2- سيد علي شوشتري (متوفاي 1283 ق) 

وي از ستارگان آسمان عرفان در عصر اخير بود که در تربيت ملاحسينقلي همداني اهتمام بسيار نمود.

 

3- حاج ملاهادي سبزواري (متوفاي 1289 ق) 

 ايشان از حکمايي است که بين حکمت عملي و علمي جمع نموده و داراي کرامات و او صاف پسنديده زيادي است که آخوند در دروس معقول وي شرکت مي‌کرده است.

 

4- شيخ عبد‌الحسين تهراني معروف به شيخ‌العراقين (متوفاي 1286 ق) 

او شاگرد صاحب جواهر بود که ملاحسينقلي همداني در مدرسه مروي در دروس وي شرکت کرده است.

 

5-     سيد محمد سلطان آبادي

6-     صاحب جواهر

7-     ملاعلي رازي

8-     ميرزا محمد حسن شيرازي

اساتيد آخوند ملاحسينقلي در منابع ذيل آمده است:  

(کيهان انديشه، ش 156، ص 42 و 43 / شمع جمع، ص 21 / گلشن ابرار، ج 3، ص 162 / زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، ص 303 و 302 / گنجينه دانشمندان، ج 7، ص 373)

 

شاگردان ملاحسينقلي همداني

آخوند در طي تدريس شاگردان زيادي تربيت نموده است:  برخي از آنها از چهره‌هاي برجسته و تاثير‌گذار در عصر خود بودند و هنوز هم علما و مردم از کمالات و فيوضات آنها برخوردار هستند. عده‌اي از شاگردان وي عبارتند از:

1- شيخ محمد بهاري همداني (متوفاي 1325 ق) 

وي از اصحاب و شاگردان خاص آخوند همداني بوده است. محمد بهاري در آداب سير و سلوک و توبه کتابي به نام تذکرة‌المتقين به رشته تحرير در آورده است که دستور‌العمل‌هاي اخلاقي خودش و چند دستور‌العمل از ملاحسينقلي همداني و سيد احمد کربلايي و آقا محمد بيد‌ آبادي را به کتاب خود اضافه نموده است.

 

2- سيد احمد کربلايي (متوفاي 1332 ق )

وي از بزرگان اهل عرفان بود و اکثر عرفاي نجف اشرف از وي بهره بردند.

 

علامه طباطبايي درباره وي فرموده:  

«السيد الاجل ابئ الحسين و المکرمتين ذو المنقبتين العارف الفقيه علم المعرفه و طودالفقه و المنار العلم و سناد العمل المحروم الحاج سيد احمد الکربلايي افاض الله علينا من برکاته»

در حالات او ذکر شده که او کثير البکاء بوده است.

 

3- ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي (1343 ق) 

وي از شاگردان ملاحسينقلي بود که در چندين جا از آثار خود به بهره‌گيريش از آخوند اشاره مي‌کند و مراتب حق‌شناسي خود را با جمله‌هايي در وصف وي بيان مي‌کند.

 

4- سيد محمد سعيد حبوبي

ايشان از ملازمان آخوند بود و در ادبيات بسيار مهارت داشته است و شعر نيز مي‌سروده است و در انقلاب 1920 عراق در مبارزه با استعمار انگليس لباس رزم پوشيده و در جبهه جنگ حضور داشته است.

 

5- شيخ علي قمي (1371 1283 ق)

وي با آقا سيد مرتضي کشميري مراوده داشته است و در درس اخلاق آخوند شرکت مي‌کرده و دروس وي را تقرير مي‌کرده است.

 

6- سيد مرتضي کشميري (1246 1342 ق)

او از شاگردان آخوند همداني بوده است. شيخ آقا بزرگ تهراني درباره سيد مرتضي کشميري مي‌فرمايد:

«او عالمي ذوالفنون بوده است»

 

7-  سيد عبد‌الحسين لاري (1246 1342 ق)

وي از مبارزان سر سخت عليه استعمار انگليس بود.

 

8-    سيد ابوالقاسم اصفهلني

9-    سيد آقا دولت آبادي

10-شيخ باقر قاموسي

11-سيد محمد تقي شاه عبد‌العظيمي

12-شيخ باقر نجم آبادي

13-سيد محمد تقي اصفهاني

14-سيد حسن صدر

15-شيخ موسي شراره

16-شيخ علي همداني (متوفاي 1379)

17-سيد محمود طالقاني نجفي

18-سيد جمال‌الدين اسد آبادي

19-کيوان قزويني

20-سيد علي نخجواني

21-ميرزا باقر قاضي طباطبا يي

22-ميرزا ابو‌القاسم معين‌الغربا ء

23-سيد عباس لاري

24-سيد ابوالقاسم اصفهاني

25-شيخ باقر نجم آبادي

26-غلام حسين رشتي

27-سيد مهدي حکيم نجفي

28-سيد محسن امين عاملي (نويسنده اعيان‌الشيعه)

29-سيد علي عرب

(شاگردان در کتاب‌هاي:  گنجينه دانشمندان، ج 7، ص 374 / شمع جمع، ص 27 / گلشن ابرار، ج 3، 162 / کيهان انديشه، ش 15، ص 42 و 43 / سيد عبد الحسين لاري پيشواي تنگستان، ص 30 و 31 / مرزداران فقاهت، ص 99 / زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، ص 303 و 304)

 

آثار و تاليفات ملاحسينقلي

1-    تقريرات دروس فقه و اصول شيخ مرتضي انصاري

2-    تقريرات فقه قسمت صلاة مسافراز شيخ انصاري

3-    تقريرات درس خود درمبحث رهن

4-    سه جلد از تقريرات فقه ايشان در مباحث احکام خلل در نماز، قضا ء و شهادت، صلاة‌المسافر

5-    تقريرات درس اخلاق که تقرير‌کننده آن شيخ علي قمي از شاگردانش است.

6-    مکاتب و نصايح اخلاقي که بوسيله ميرزا اسماعيل تبريزي نائب در آخر کتاب تذکرة‌المتقين چاب شده است.

7-    امالي: در موضوع اخلاق که شاگردانش آن را جمع آوري کرده‌اند.

8-    تقريرات درس آقا سيد علي شوشتري که به حسينيه شوشتري‌هاي نجف وقف شده است.

(کيهان انديشه، ش 15، ص 47 / شمع جمع، ص 30 / حوضه، ش 74 و 73، ص 64 / گلشن ابرار، ج 3، ص 165)

 

ملا حسينقلي از نگاه بزرگان

1-    ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي:

در مراتب ياد شده کسي را نظير او نديدم.

(اسرا‌ر‌الصلوة، ص 270 / شمع جمع، ص 33)

 

2-    آقا بزرگ تهراني

او در علم اخلاق وزنه عظيمي است که به وصف نيايد. مدت‌ها گذشت و زمانه در علم اخلاق و تهذيب کسي را مانند او نديد و اين فن به او ختم شد و پس از وي کسي که نظيرش باشد به وجود نيامد او از اعاظم علما واکابر فقهاي شيعه و خاتم علماي اخلاق د ر عصر خود بود.

(نقبا ء البشر، ج 2، ص 679 – 675 / شمع جمع، ص 33)

 

3-    سيد محسن امين:  

 براي او در ميان معاصرانش، نظيري در علم اخلاق و تهذيب نفوس يافت نمي‌شد.

(اعيان‌الشيعه، ج 6، ص 136 / شمع جمع، ص 33)

 

4-    شيخ عباس قمي

او از بندگان صالح خدا برگزيده رباني از ميان فقها سخنانش حکيمانه و کلامش سودمند بود. او مراقب دائمي جانب پروردگارش و بر روش و طريقه سيد بن طاووس (در مراقبه و رياضت) بود.

 (فوائد‌الرضوية ص 148 / شمع جمع، ص 34)

 

5-    سيد محمد حسين حسيني تهراني

او از شاگردان بسيار تربيت کرده که هر يک آيتي عظيم از علم و عمل و اخلاق و عرفان الهي بودند.

(توحيد علمي و عيني ، ص 14 / شمع جمع، ص 34)

 

6-    سيد حسن صدر:

او دائم‌المراقبة بود به طوري که چه بسا در اثناي درس از ترس اينکه مبادا از خداوند سبحان غافل شود ساکت مي‌شد و شيوه‌اي همانند سيد بن طاووس داشت.

(فوائد‌الرضوية به نقل از تکمله امل‌الامل / شمع جمع، ص 34)

 

7-    شهيد مرتضي مطهري:  

بزرگ‌ترين حسنه حکيم سبزواري، مرحوم حکيم رباني، عامل کامل الهي فقيه نامدار آخوند ملاحسينقلي همداني درجزيني است. اگر همه شاگردان حوزه حکيم سبزواري به حضور در حوزه افتخار مي‌کنند، حوزه حکيم به حضور چنين مردي مفتخر است.

(مجموع آثار، شهيد مرتضي مطهري، ج 14، ص 524)

 

8-    سيد محسن امين عاملي:  

مرحوم ملاحسينقلي همداني در جزيني نجفي، فقيه، اصولي، متکلم، مربي اخلاق، حکيمي متاله، عارفي سالک و مراقب و محاسبه‌گر نفس خويش بود. او از تعقلات و رياست‌هاي دنيوي فاصله مي‌گرفت و از منصب فتوا و زعامت رويگردان بود.

 (کيهان انديشه، ش 15، ص 54 / گلشن ابرار، ج 3، ص 172)

 

9-    از علامه طباطبا يي نقل شده است:

جماعتي طي عريضه‌اي مرحوم آيت الله شريباني از روش عرفاني و توحيدي مرحوم آخوند ملاحسينقلي انتقاد کرده است و گفته است:  «آخوند ملاحسينقلي ، روش صوفيانه پيش گرفته است» مرحوم شريباني بعد از مطالعه نامه در ذيل نوشته است:  کاش خداوند مرا نيز مثل آخوند قرار بدهد.

(کيهان انديشه، ش 15، ص 53)

 

مکتب اخلاقي و تربيتي ملاحسينقلي همداني

1-    حرکت در مسير مستقيم شريعت:  

در مکتب ملاحسينقلي، عارف از اولين قدم براي تهذيب نفس تا آنجا که به عالي‌ترين مراحل کمال برسد و عروج کند تنها بر صراط مستقيم اسلام قدم برمي‌دارد و همه حالات و رفتارش را بر طبق آن تنظيم مي‌کند.

آخوند همداني مي‌فرمايد:  

«هيچ راهي به سوي قرب و نزديکي به خداوند نيست مگر به وسيله عمل به شرع شريف در هر امر کلي و جزئي»

(شمع جمع، ص 60 / گلشن ابرار، ج 3، ص 165)

 

2-    ارج نهادن به فقه و فقاهت:  

ملاحسينقلي و شاگردان وي در عين مجاهده و رياضت براي تهذيب نفس و طي مراحل عالي معرفت، ارزش زيادي براي فقه و فقاهت قائل بودند. آنها پس از کسب ملکه اجتهاد و فقاهت به سير و سلوک روي مي‌آوردند و آخوند خود سال‌هاي طولاني در حوزه درس فقه و اصول شيخ انصاري حضور يافت و از فقهاي نامدار و بعد از آن وارد وادي علم اخلاق و عرفان گرديد.

 (گلشن ابرار، ج 3، ص 166)

 

3-    تأکيد بر خود شناسي:  

روش تربيتي وي (معرفت نفس) بود. او براي وصول به اين مقام (مراقبه) از مهم ترين امور مي‌شمرد. وي مي‌فرمود:  پس از ترک گناه به مجاهده بپرداز و با تمام کوشش از لحظه‌اي که سر از بستر برمي‌داري تا شب که به خواب مي‌روي، (مراقبت) داشته باش و در محضر مقدس الهي با ادب باش و بدان که تو با سراسر وجود و تمام اجزايت اسير قدرت الهي هستي، و حرمت حضور او را رعايت کن، او را چنين عبادت کن گويا او را مي‌بيني، پس اگر او را نمي‌بيني، او حتما تو را مي‌بيند. پيوسته متوجه عظمت حق و حقارت خويش، رفعت او و پستي خود، عزت او ذلت خود، بي نيازي او و احتياج خودت باش، و از زشتي غفلت خود در حضورش که پيوسته به تو توجه دارد غافل مشو.

(تذکرة‌المتقين، ص 192)

 

4-    قران و سنت:  

مکتب او ورود به معنويات و پلکان عروج به کمال، قرآن و سنت بود و اساس مکتب او اين دو بودند و در انديشه او قران راهنماي صراط مستقيم است و امامان صراط عيني قران اند.

(حوزه ش 74 و 73، ص 58)

 

5-    ولايت شناسي:  

آخوند ملاحسينقلي شاهراه کمال‌يابي را ولايت‌شناسي و ولايت‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌يابي مي‌دانست و در پاي‌بندي در مسير او شرط همسفري مي‌شمرد.

(شمع جمع، ص 60)

 

توجه به مسائل سياسي و اجتماعي:  مکتب عرفاني آخوند بر اساس الگوي قرآني و حکمت پيام‌آوران وحي تنظيم شده و انحراف ديده نمي‌شود. در مکتب وي شاگرداني پرورش داده شد که جزء سياست‌مداران متديني بوده‌اند که اثرگذار در مقاطع زماني خود و بعد از خود گرديده‌اند افرادي همچون مصلح بزرگ سيد جمال‌الدين اسد آبادي، سيد عبد‌الحسين لاري و شيخ محمد باقر همداني که در برابر تجاوز امپراطوري روسيه به ايران و کشور‌هاي اسلامي ايستادگي نمودند.

(شمع جمع، ص 62)

 

 کمالات معنوي ملاحسينقلي همداني:

1-    نفوذ کلام:

از رموز موفقيت‌آميز آخوند ملاحسينقلي همداني سرعت تأثير کلام او در نفوس مستعد بود. اثر کلام وي چنان بود که مخاطب خويش را تحت تأثير قرار مي‌داد. علت نفوذ کلام وي در رائحه بلند او بود. وي در پيمودن راه حقيقت و سير سلوک در طريق الهي، داراي عزمي راسخ و همتي والا بود، به همين جهت کلام و نگاهش در هر بيننده‌اي اثر مي‌گذاشت و در اين زمينه حکايت‌هاي فراواني از وي نقل شده است.

 

2-    عفو گذشت:

نوه آخوند ملاحسينقلي نقل مي‌کند:

در يکي از سفر‌هاي زيارتي خود، که آخوند با اصحابشان پياده به کربلا مشرف مي‌شدند، در راه راهزنان بياباني اموالشان را غارت کرده و هر چه دارند، مي‌ربايند. سپس که عارف همداني را مي‌شناسند به حضورش آمده و هر چه ربوده بودند تقديم کرده و معذرت مي‌خواهند. آخوند ملاحسينقلي فقط کتاب‌هاي وقفي را که ربوده بودند پس مي‌گيرد و بقيه کتب و اموال را نمي گيرد و مي‌فرمايد: «به مجرد سرقت، من ايشان را حلال کردم چون راضي نشدم به واسطه من خداوند کسي را در آتش دوزخ بسوزاند و نمي‌خواهم به خاطر من لقمه حرام از گلوي کسي پايين برود و موعظه در او بي‌اثر باشد».

(روح مجرد، ص 553)

 

3-    تواضع و فروتني:

سيد علي عرب که از ملازمان آخوند همداني بود در حالات و کمالات وي مي‌فرمايد:  روزي به قصد زيارت ابي عبد‌الله الحسين همراه آن بزرگوار وارد حرم مقدس شديم. آخوند همداني مشغول نماز زيارت بود. به علت ازدحام جمعيت بدن آخوند هنگام نماز کمي تکان مي‌خورد، آنجا آقا شيخي از اهل مازندران بود که آخوند را نمي شناخت، گفت:  اين آقا چرا موقع نماز طمأنينه لازم را ندارد؟ من در پاسخ گفتم: ايشان پيرمرد است نماز هم که نماز مستحب است او قانع نشد و تصميم داشت مطلب را به خود آقاي آخوند متذکر شود. رفت خدمت آقا و عرض کرد: آقا هنگام نماز، بدنتان طمأنينه لازم را نداشت. آخوند متوجه شد که او با زحمت حرف خود را بيان مي‌کند فرمود:«چرا تذکر خود را با مشکل بيان مي‌کني؟ شما بايد به من بگوييد: آخوند تو چند وقت است نجف هستي هنوز متوجه نشده‌اي که در نماز بايد طمأنينه را رعايت نمود تذکر شما به‌جاست و نبايد چيزي مانع آن شود»

(روزنامه اطلاعات، ش 73 / 5 / 19 به نقل از گلشن ابرار، ج 3)

 

4-    پناه بردن به خداوند براي حل مشکلات علمي:  

وي در حل مشکلات علمي از خداوند متعال کمک مي‌خاست و اين شيوه را به شاگردانش توصيه مي‌کرد. ميرزا جواد آقا ملکي تبريزي مي‌فرمايد:  استادمان ملاحسينقلي همداني به ما توصيه مي‌فرمود:  که وقتي در مسائل علمي متحير شديد و برايتان مشکلي پيش آمد به خداوند ملتجي شده و به پيشگاه حضرتش تضرع نماييد و اين براي ما به تجربه ثابت شده است.

(گلشن ابرار، ج 3، ص 172)

 

دستورالعمل‌هاي اخلاقي ملاحسينقلي همداني

بخشي از دستورالعمل‌هاي ملاحسينقلي همداني:

- البته در اجتناب از معصيت کوتاهي مکن و اگر خداي نکرده معصيت کردي زود توبه نما و دو رکعت نماز به جا آور و بعد از نماز هفتاد مرتبه استغفار کن و سر به سجده بگذار و در سجده از حضرت پروردگارت عفو بخواه و اميدوار عفو باش.

- معاصي کبيره را که در بعضي از رساله‌هاي عمليه ثبت شده ياد بگير و ترک نما و زينهار! پيرامون غيبت و دروغ و اذيت مگرد.

- اقلاً يک ساعت به صبح مانده بيدار شو و سجده به جا آور.

- سعي کن که عمل و ذکرت به محض زبان نباشد و با حضور قلب باشد که عمل بي‌حضور، اصلاح قلب نمي کند، اگر چه ثواب کمي دارد.

- البته از غذاي حرام فرار کن و مخور، مگر حلال.

- بعد از فريضه صبح هفتاد مرتبه استغفار و صد مرتبه کلمه توحيد و دعاي صباح مشهور بخوان، تسبيح سيده نساء را بعد از فريضه ترک مکن.

- در وقت خواب شهادت را بخوان و آية الکرسي و يک مرتبه فاتحه و چهار مرتبه سوره توحيد و پانزده مرتبه سوره قدر و آ يه اشهد الله را بخوان و استغفار هم مناسب است.

- از وصيت کردن غافل مشو.

- ذکر مبارک: «لا اله انت سبحانک اني کنت من الظالمين» را هر قدر بخواني و در هر وقت بسيار خوب است.

- اولاً شب و شب جمعه در هر يک صد مرتبه مبارکه قدر را بخوان و دعاي کميل را در هر شب جمعه ترک مکن و مناجات خمسه عشر را، حال تو با هر کدام از آنها مناسب باشد، لا سيما مناجات مساکين و تائبين و مفتقرين و مريدين و متوسلين و معتصمين را بسيار بخوان و دعاي صحيفه کامله هر کدام در مقام مناسب بسيار خوب است.

- در هر وقت عصر هفتاد مرتبه استغفار و يک «سبحان الله عظيم، سبحان الله و بحمده» بخوان واستغفارات خاصه را هم بخوان و سجده طويله را فراموش مکن و قنوت طول دادن بسيار خوب است و همه اينها با ترک معاصي خوب است.

(حوزه، ش 74 و 73 ، ص 46)

 

رحلت ملاحسينقلي همداني

مرحوم آخوند ملاحسينقلي همداني پس از يک عمر مجاهده نفس و تربيت تشنگان معارف الهي در 28 شعبان‌المبارک سال 1311 ق در کربلاي معلي در حالي که زائر حرم مطهر حضرت ابا عبدالله الحسين بود مخاطب «ارجعي الي ربک راضية مرضيه» قرار گرفت و روح بلندش به سوي معشوق خود رجعت نمود و به لقاء پروردگار خود شتافت. بدن شريف و مطهرش را در چهارمين حجره از صحن مبارک شريف امام حسين (ع) دفن نمودند.

(گنجينه دانشمندان، ج 7، ص 375 / کيهان انديشه، ش 15، ص 55 / زندگاني و شخصيت شيخ انصاري، ص 304 / گلشن ابرار، ج 3، ص 173)

تدوين: مسيب کياني نهاوندي کارشناس فعاليت‌هاي فرهنگي اداره کل تبليغات اسلامي قم

 

شنبه 15 تير 1392 - 9:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری