جمعه 28 مهر 1396 - 23:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

داود خسروي

 

مسلماني مخلص و شاعري متعهد

 

نگاهي به زندگي و آثار حبيب الله معلمي به مناسبت درگذشت او


حبيب الله معلمي فرزند نصير سال 1305 شمسي در شهرستان رامهرمز ديده به جهان گشود. وي دروس ابتدايي را در مکتب‌خانه گذراند و ادامه‌ آن را تا سيکل قديم پي‌گرفت و پدرش که معلم قرآن بود او را با اين کتاب آسماني آشنا کرد.

ذوق و قريحه‌ شاعري از اوان جواني در وجود وي بود ولي تشويق‌هاي يکي از دوستان پدرش که خود شاعري توانا بود به ‌نام حاجي بابا اشتري لرکي زمينه را براي شکوفايي استعدادهاي وي فراهم ساخت.

معلمي در سال 1340 از رامهرمز به اهواز مهاجرت کرد و در زميني در کنار رودخانه کارون و در کيانپارس کنوني کشاورزي مي‌کرد. با آغاز جنگ تحميلي در اهواز به عنوان يکي از مهمترين شهرهاي جنگي ايران در فرصت‌هاي بسياري همراه با فرزندانش در سنگرهاي دفاع هم حضور داشت و همزمان به سرودن اشعار نيز مي‌پرداخت.

خاطره نخستين نوحه‌اي که وي به صادق آهنگران داد از زبان آهنگران اين چنين است: «سال 1359يعني همان اوايل جنگ من با سيف الله معلمي فرزند حاج آقا معلمي در جهاد سازندگي آشنا شدم. او گفت: پدرم شعر مي‌گويد. اگر تمايل داري براي شما هم که در مراسم‌ها نوحه مي‌خوانيد شعر بگويد. من همان جا روي نوار کاست چند بيت ضبط کردم و نام چند شهيد خوزستان را هم نوشتم و به سيف الله دادم.

روز بعد که او را ديدم برگه اي به من داد و گفت: اين شعر را پدرم بنا به آهنگي که ديروز به من دادي، سروده و نام شهدايي را که به من داديد، هم در بيت‌ها آورده است.

نگاهي به کاغذ انداختم. اشعار خوب و محکمي سروده شده بود. مطلع يا سر‌نوحه‌اش اين بود:

اي شهيدان به خون غلتان خوزستان، درود     لاله‌هاي سرخ پرپر گشته ايران، درود

 

همان موقع سيد حسين علم الهدي سر رسيد و گفت: در نظر داريم براي عشاير خوزستان در هويزه مراسمي برگزار کنيم. بيا و دعاي توسل را در آنجا بخوان.

من آن شعر را با خودم بردم و آنجا آن را براي نخستين بار خواندم. آن شب آنقدر جمع حاضر منقلب شدند که تا نزديک بيست دقيقه پس از مراسم همه گريه مي‌کردند. الحق و الانصاف شعر زيبا و دلنشيني بود. آن شب حسين علم الهدي در جمع ما نبود، ولي وقتي پس از مراسم به جمع ما پيوست، شهيد محمد علي حکيم ماجراي دعاي توسل و نوحه را برايش تعريف کرد.

صبح که بيدار شدم، حسين به من گفت: حاضري اين نوحه را در حضور امام خميني هم بخواني؟ گفتم: اي بابا! مگر مرا در جماران راه مي‌دهند که بخواهم در آنجا نوحه بخوانم؟! حسين گفت: تو کاري نداشته باش و خودت را براي رفتن به تهران و ديدار با امام آماده کن. چند روز بعد با سيد حسين و گروهي از عشاير خوزستان براي تجديد بيعت با امام خميني به جماران رفتيم و آن نوحه را در آنجا اجرا کردم و بسيار جا افتاد. در همين روز، چندين بار از صدا و سيما پخش شد و اين نبود، جز اشعار خوب و برجسته حاج آقا معلمي.

معلمي شاعر نام‌آشناي جبهه‌هاي جنگ است، که سروده‌هاي وي در طول جنگ ايران و عراق و پس از آن توسط صادق آهنگران خوانده مي‌شود و شور و اشتياق رزمندگان را دوچندان مي‌کرد.

صادق آهنگران درباره ارتباط خود با ‌آقاي معلمي در ايام جنگ مي‌گويد: « آقاي معلمي با اينکه کشاورز بود و از صبح تا غروب روي زمين کار مي‌کرد، در زمينه سرودن شعر توان بالا و شوق و انگيزه زيادي داشت و کارش را هم بدون توقع و چشم داشتي انجام مي‌داد.

گاهي تا صبح با هم مي‌نشستيم و شعر و سبک آن را آماده مي‌کرديم. اول نواي حماسي براي جذب نيرو و بعد نوايي که در جبهه براي آمادگي عمليات بود، بعد از آن هم سبک زمان خود عمليات و الي آخر.

خيلي مواقع پيش مي‌آمد که نه شعر آقاي معلمي مي‌آمد و نه سبک من و کار قفل مي‌شد. در اينگونه موارد توسلي مي‌کرديم و اغلب هم موفق به شکستن قفل مي‌شديم.

به اين ترتيب، ديگر فرصت هيچ کاري نداشتيم و دائم در گردان‌ها و تيپ‌ها و لشکرها و شهرهاي مختلف برنامه اجرا مي‌کردم. تا آخر جنگ هم کارم همين بود. از طرفي، چون در قرارگاه حضور داشتم و با همه فرماندهان رفيق بودم، آنها توقع داشتند من به همه گردان‌ها‌ي‌شان بروم و نوحه بخوانم...»

نوحه هاي شيوا و حزين صادق آهنگران در ايام محرم و فاطميه هم از سروده‌هاي اين مرد اهل قلم است.

حبيب الله معلمي خود درباره سرودن اشعارش مي‌گويد: در شب‌هاي عمليات نوحه‌ها تهيه مي‌شدند و رمز عمليات در آنها گنجانيده مي‌شد که بسيار هم مورد توجه قرار مي‌گرفت؛ مثلا در عمليات والفجر مقدماتي نياز به نوحه‌اي بود که رمز عمليات آن «يا الله» بود.

من در همان قرار گاه نشستم و بلافاصله شعر را سرودم. چند دقيقه بعد با حاج صادق تمرين کرديم و او هم آن را در همانجا خواند و فيلمبرداري شد و با اعلام عمليات، بلافاصله آن نوحه هم پخش شد. تيتر آن اين بود:

«عزم سفر دارند اين گردان حزب الله       با رمز يا الله يا الله يا الله»

عمده سروده‌هاي معلمي توسط صادق آهنگران، مداح نام ‌آشناي جبهه‌ها اجرا شده است.

 

ستايش رهبر معظم انقلاب، آيت الله خامنه‌اي از معلمي

پس از جنگ، بارها حبيب الله معلمي مورد ستايش رهبر معظم انقلاب اسلامي آيت الله خامنه‌اي قرار گرفت که تقدير نامه زير، نمونه‌اي از آنهاست:

بسم الله الرحمن الرحيم

برادر عزيز آقاي معلمي

هنگامي که شعر روشن شما که چون جويبار مصفايي با نغمه برادر خواننده عزيز، آقاي آهنگران به کلام جان مشتاقان مي‌ريزد و روحي تازه و سرشار از انگيزه و احساس انقلابي به شنونده مي‌بخشد، شأن شعر و سرود انقلابي و اسلامي و مردمي و اوج شاعر مومن و صالح، آشکار و ملموس مي‌گردد. سرود دلنواز شما و سرايش صميمي و شيرين آن برادر، بي شک يکي از پايه‌هاي جهاد مقدس ما در برابر دشمن جهاني و جنگ تحميلي است. اين پايگاه شايسته را به شما تبريک مي‌گويم و نيز طلوع فجر مقدس انقلاب را وصله ناقابلي تقديم مي‌دارم و شما را دعا مي‌کنم.

«برادر شما سيد علي خامنه‌اي»

 

صادق آهنگران پس از درگذشت معلمي اظهار کرد: حبيب‌الله معلمي، کارهايش را براي خداوند انجام مي‌داد و همين سبب شد که تا ابد در اذهان ماندگار شود.

 اين مداح اهل بيت (ع) در ادامه به بيان برخي خصوصيات حبيب‌الله معلمي پرداخت و گفت: وي فرد کشاورز و آدم مخلصي بود که سواد وي سواد قديم بود. به گفته نغمه‌سراي دوران دفاع مقدس، خداوند از ميان همه شاعران و مداحان کشور حبيب‌الله معلمي را براي هشت سال دفاع مقدس انتخاب کرد تا اشعاري را براي اين برهه طلايي از تاريخ جمهوري اسلامي ايران بسرايد.

 وي با با بيان اينکه تحصيلات معلمي کلاسيک نبود و تحصيلات علمي و ادبي نداشت افزود: وي با باطن پاک، ارادت خاص به امام حسين (ع)، امام خميني (ره) و انقلاب اسلامي باعث شد که خداوند متعال وي را براي سرودن اشعاري براي دفاع مقدس برگزيد.

آهنگران تاکيد کرد: اخلاص مرحوم معلمي باعث شد که با اشعارش هشت سال دفاع مقدس را اينگونه ورق بزند و تمام شهدا با اشعار وي مأنوس باشند.

 اين مداح اهل بيت (ع) دليل ماندگاري اشعار حبيب‌الله معلمي را صفا و اخلاص وي بيان کرد و گفت: مهم‌ترين و بارزترين صفت حبيب‌الله معلمي که باعث ماندگاري اشعار وي ‌شد اين بود که هميشه کارش را براي خدا انجام مي‌داد و کاري که براي خدا انجام شود باقي خواهد ماند چرا که خداوند ماندگار است.

غلام کويتي‌پور در مراسم تشييع پيکر حبيب‌الله معلمي، شاعر جبهه‌هاي دفاع مقدس گفت: ساده‌گويي‌هاي مرحوم حبيب‌الله معلمي باعث ارتباط بيشتر با خواننده و شنونده شعر مي‌شد.

وي تصريح کرد: حبيب‌الله معلمي عاشق اهل ‌بيت (ع) بود و از اشعارش به آساني مي‌توان اين مهم را دريافت و درک کرد.

 اين مداح کشوري اضافه کرد: آن بزرگوار فضاي ايثار و مقاومت را چنان در دل‌هاي رزمندگان به وجود مي‌آورد که قابل وصف نيست. کويتي‌پور در پايان با عرض تسليت به‌ مناسبت درگذشت آن مرحوم به خانواده معلمي و جامعه مداحان و شاعران عنوان کرد: دليل ماندگاري اشعار حبيب‌الله معلمي ساده گويي، اخلاص و ايمان بود و اين مهمترين بخش زندگي هر فردي است.

شايان ذکر است صادق آهنگران کتابي را که از خاطرات و نوحه‌هاي وي با قلم علي اکبري نوشته شده است تقديم به استاد خود حبيب الله معلمي کرده است.

نام حاج حبيب الله معلمي در کنار نام شهدا و ايثارگران، بر تارک تاريخ دفاع مقدس مي‌درخشد و همواره ما را به ياد اشعار مخلصانه و زيباي مردي مي‌اندازد.

 

خاطره آيت الله جزايري از مرحوم معلمي:

پس از درگذشت معلمي آيت الله سيد محمد علي موسوي جزايري، نماينده ولي فقيه در خوزستان، با عرض تسليت به مناسبت در گذشت وي به نقل خاطره اي از مرحوم حبيب الله معلمي، شاعر پيشکسوت انقلاب پرداخت.

آيت الله موسوي جزايري در اين خاطره نقل مي کند: در زمان حکومت شاه بنده سخنراني ها و فعاليت هايي عليه رژيم پهلوي انجام مي دادم. در آن دوران به دليل اين فعاليت‌ها بنده از طرف ساواک مورد تعقيب قرار گرفته بودم.

پيشنهاد دوستان مخفي شدن در باغي در دزفول بود پس از عزيمت به اين باغ از ظاهر باغ متوجه شديم که اين باغ صاحب فعال و مستعدي در باغداري دارد.

پس از مشاهده آقاي معلمي در باغ متوجه شديم که صاحب باغ آقاي معلمي است. آقاي معلمي استقبال و پذيرايي خوبي از بنده انجام داد.

حاج حبيب الله بعدها به بنده گفت که خيلي از اشعار از جمله شعر «اي لشکر صاحب زمان آماده باش آماده باش» را که امروز به جرأت مي توان گفت همه يک بار آن را شنيده اند بنده در حال بيل زدن در همين باغ سرودم.

 

سروده‌هاي مشهور معلمي

اي لشکر صاحب زمان/آماده باش/آماده باش

با نواي کاروان/بار بنديد همرهان/اين قافله عزم کرببلا دارد

شور حسين است چه‌ها مي‌کند

اين لشکر حق عازم کرببلاست امشب

سوي ديار عاشقان رو به خدا مي‌رويم

بهر آزادي قدس از کربلا بايد گذشت

اي لشکر حسيني تا کربلا رسيدن يک يا حسين ديگر

 

کتاب ها

بيشتر اشعار معلمي در کتاب « خونين نامه‌ي عاشقان حسين» در دو جلد و در زمان جنگ توسط انتشارات سپاه پاسداران چاپ و منتشر گرديد.کتاب شعر«وادي عشق» نيز از کارهاي اوست.

همچنين از ديگر مجموعه اشعار اين شاعر مي توان به کتاب «شفق خونين» از انتشارات دارالهدي اشاره کرد.

بيشتر آثار وي در قالب چهارپاره است گرچه در غزل و مثنوي نيز طبع‌آزمايي نموده‌است.

 

منابع:

1-همشهري آنلاين

2-خبرگزاري فارس

3-ويکي پدياي فارسي

4-جهان نيوز

5-خبرگزاري رسا

 

شنبه 8 تير 1392 - 8:38


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری