دوشنبه 27 آذر 1396 - 0:42
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

زهرا سميعي

 

شهيد حق

 

کتاب خون خدا که از مجموعه ي آثار چهارده معصوم (ع) مي باشد نوشته ي محمد غزلي است که توسط موسسه ي انتشارات امير کبير به زيور چاپ آراسته گشته. اين اثر يکي از تاثير گذار ترين کتاب هاي اين مجموعه مي باشد، زيرا در خصوص زندگاني امام حسين(ع) است.

 نويسنده در مقدمه ي اين اثر دو بعد مهم از زندگي امام حسين(ع) را مورد نظر قرار داده و به دو پرسش ابتداي خود پاسخ مي دهد، اول اينکه چطور جامعه اسلامي به جايي رسيد که پس از پيامبر(ص) به قتل جانشين او منجر شد و دوم اينکه امام حسين (ع) در طول حيات چگونه رفتار کردند که براي هدايت جامعه اسلامي آن روزگار اين چنين مفيد بوده اند؟

پاسخي که نويسنده خود در ادامه به اين پرسش ها داده است اين است که دنيا طلبي و مادي گرايي آن پاشنه ي آشيل جامعه اسلامي بود که باعث شد در مقابل حق بياستد و سخن حقيقت را نشنود. بد نيست در اين رابطه اندکي به بحث و بررسي بنشينيم، امام حسين(ع) در روزگاري مي زيست که جامعه اسلامي شکل قوام يافته اي به خود نگرفته بود و تازه مسلمان شده هاي  بسياري وجود داشتند که نه زمان پيامبر(ص) رادرک کرده بودند و نه آگاهي کافي از دين اسلام داشتند تنها با نگاه به ديگر مسلماناني که به عنوان ياران پيامبر(ص) و يا نزديکان او بودند مي توانستند به اين آگاهي دست يابند.

 جامعه ي آن روزگار چنان از تضاد هاي مختلف انباشته شده بود که تشخيص حق و حقيقت براي مردم مشکل شده و ريا کاري و تفرقه افکني ميان مسلمانان امري بود که به اين نا آگاهي جامعه اسلامي دامن ميزد. توسعه جامعه اسلامي از نظر جغرافيايي بسيار گسترده بود وليکن از نظر کيفيت در حکومت و هم چنين تبيين اصول اساسي دين مبين اسلام پيشرفت چنداني حاصل نشده بود زيرا تلاش هاي پيامبر اسلام (ص) و امامان پس از ايشان بيشتر براي حفظ اين جامعه صرف شده بود و جامعه اسلامي آن چنان که بايد و شايد از نظر معنايي با دين خود آشنايي پيدا نکرده بودند دو مسئله مهم را مي توان براي اين موضوع مطرح کرد ابتدا آن که پس از رحلت پيامبر(ص) کساني که براي جانشيني ايشان دندان طمع تيز کرده بودند براي نيل به اين هدف خود دست به هر اقدامي مي زدند و از آن جمله اعمال تفرقه افکني ميان مسلمانان بود.

امام علي (ع) به همين علت که ميان مسلمانان تفرقه اي ايجاد نشود از حق مسلم خود مي گذرد و اين اين مطلب باعث مي شود امام حسين (ع) نيز در ادامه ي روشنگري خود اعمال مختلفي را انجام داده بودند از جمله اين اعمال پايبندي ايشان به صلح ميان امام (ع) و معاويه بود از سوي ديگر هنگامي که جو سياسي آن برهه ي تاريخي حکم به جنگ با جانشين معاويه مي داد ايشان نيز نحوه ي نگرش خود را نسبت ه اتفاقات جامعه اسلامي تغيير داده و در ادامه به همان حرکت قبلي خود عمل کردند.هم چنان که در اين اثر مشاهده مي کنيم نويسنده وقايع زندگاني امام حسين (ع) را چنان در غالب داستاني ساده و خلاصه نويسي کرده است که براي مخاطبان از جذابيت بيشتري بر خوردار باشد وليکن نبايد به اين نکته اشاره نکنيم که در هر يک از نوشتارها نکات آموزنده ي بسسياري از زندگاني اين امام بزرگوار مشاهده مي شود

. در واقعه ي به دنيا آمدن امام حسين (ع) نويسنده به اين روايت اشاره مي کند که پيامبر(ص) از شيره ي جان خود براي پرورش امام حسين (ع) استفاده مي کرد و اين مطلب نشان مي دهد که پيامبر(ص) عشق و علاقه ي خاصي نسبت به امام حسين (ع) داشتند آنچه که مسلم است وقايع زندگاني امام حسين (ع) به ترتيب تاريخي تولد تا شهادت ايشان آورده شده.

 داستان فتروس يکي از داستان هاي تاثير گذار اين کتاب است نويسنده در اثر خود اين چنين نگاشته :( جبرئيل فتروس را برد به پيش پيامبر(ص). پس از تبريک فتروس به پيامبر(ص) گفت چه بر سرش آمده؟ پيامبر(ص) گفت پر و بال و بدنت را بمال به اين نوزاد و برگرد سر جايي که از اول در آنجا مامور بودي. فتروس خودش را ماليد به حسين و پر پرواز پيدا کرد. موقع رفتن به پيامبر(ص) گفت: امت تو اين پسر را مي کشند.من به خاطر حقي که اين بچه بر گردنم پيدا کرد هر کس هر جا زيارتش کند زيارتش را مي رسانم و هر کس به حسين سلام بدهد سلامش را ابلاغ مي کنم.فتروس پريد به آسمان و باز هم آسماني شد.) اين واقعه چنان تاثير گذار است که مخاطبان با شنيدن آن به مفاهيم عميق ديني و مذهبي به خصوص زيارت امامان بزرگوار شيعه و فلسفه ي اين زيارت ها پي خواهند برد.

 اجر و مرتبه اي که خداوند به اين بزرگوران عطا فرموده است باعث مي شود منشاء خير و برکات براي ديگر موجودات باشد از دقت نظر در اين واقعه مي توان به اين نکته پي برد که امام حسين (ع) شفيع بزرگي هستند که از سوي خداوند اجازه شفاعت مردم را داراست و از اين واقعه مي توان به اين مطلب پي برد. اثر حاضر را مي توان به دو بخش عمده تقسيم کرد : بخش اول که وقايع زندگاني امام حسين (ع) تا پيش از قيام او را نشان مي دهد نکاتي اخلاقي و اعتقادي را بان مي کند بخش دوم از کتاب که با توجه به قيام امام حسين (ع) که وقايع شروع و پايان اين قيام را نشان مي دهد مبين نکاتي اعتقادي، سياسي، اجتماعي و به خصوص فلسفيست  آچه مسلم است اينست که تمامي ابعاد قيام امام حسين (ع) رانمي توان کشف کرد زيرا حرکت ايشان به سوي اصلاح امت پيامبر(ص) از ابعاد و نتايج بسيا ر گسترده اي برخوردار بوده است زيرا در طول تاريخ اين حرکت شجاعانه ماندگار شده است از جمله مطالبي که در داستان هاي کتاب به آنها اشاره شده مبحثي است که در بيعت امم حسين با مردم کوفه بيان شده است بد نيست نظري در يک يک اين اصول بيفکنيم.

 دعوت مردم به کتاب خدا و سنت رسول خدا اولين اصلي است که براي امام بر حق لازم است در حقيقت اين بند از بيعت امام نشان دهنده ي اين است ايشان به عنوان جانشين بر حق پيامبر(ص) خدا مي باست ادامه دهنده ي راه ايشان باشد و ميتوان گفت که دعوت مردم به ککتاب خدا و سنت رسول خدا از کسي بر مي آيد که آگاه به کتاب خدا و سنت رسول خدا باشد، پس مي توان گفت که يکي از دلايل بر حق بودن ايشان آنچنان که در بند هاي نه گانه ي بيعت با کوفيان بيان شده نشان دهنده ي راه حقيقت و دوري گزيدن از جهل است. بند دوم اين قرار داد که جنگ با ستمگران است با هوشمندي و ذکاوت امام حسين (ع) در اين بيعت ذکر شده زيرا مردم کوفه به خوبي مي دانستند حاکمي که بر آنها حکومت مي کند ستم گر است و جنگ با ستم گران به عنوان اصلي اساسي در دين خدا مطرح مي باشد چنان که جهاد درراه خدا و مبارزه با ستم گران امريست واجب و امام (ع) با هوشمندي خود اين بند از بيعت را آورده است که آيندگان با نظر بر آن متوجه ي حقيقت امر باشند بند سوم قرار داد دفاع از مستضعفان است که اين بند مکمل و تکميل کننده ي بند دوم مي باشد ، زيرا جنگ با ستمگران همان دفاع از مستضعفان تحت سلطه ي آن ها مي باشد.

 نويسنده با هوشمندي بند هاي اين قرار داد را در کتاب ذکر کرده و مخاطبان اثر با توجه و تمرکز در يک يک بند ها مي توانند به نکات قابل توجهي دست يابند. دو بند ديگر از اين بيعت برجسته تر از ديگر بندهاي اين قرارداد نمايان مي شود . برگرداندن حق مظلوم و ياري اهل بيت دو مشخصه ي اصلي در قيام امام حسين (ع) است با توجه به اين دو نکته مي توان دريافت که امام با پيش بيني بي وفايي کوفيان به عمد اين بند ها را در بيعت خود ذکر کرده اند که آيندگان به راحتي بتوانند در خصوص اين افراد قضاوت کنند.

نکات بسياري را مي توان در وقايع نگاري زندگي امام حسين (ع) اشاره کرد که بد نيست به چند نکته از آنها اشاره کنيم : در بخشي از اثر چنين مي خوانيم: (عبدالله پسر عباس عمو زاده ي حسين، خيلي سعي کرد جلوي حسين را بگيرد و او را نگه دارد در مکه. مي گفت اگر مي دانستم با چنگ انداختن به موهايت مي توانم نگه دارمت تا مردم دور تو جمع شوند و تو ميماندي ، اين کار را مي کردم وقتي ديد حرفش نمي شود گفت: پس اگر مي روي لااقل زنها و بچه ها را با خودت نبر. امام جواب داد و گفت پيامبر(ص) را خواب ديدم که زنها و بچه ها را با خودت ببر. ابن عباس باز هم مي خواست اصرار کند که از پشت پرده صداي زني را شنيد: ابن عباس به آقايمان سفارش مي کني که ما را اينجا بگذارد و تنها برود. به خدا با او زندگي مي کنيم و با او ميميريم مگر زمانه کسي غير از او را براي ما باقي گذاشته؟ هرگز از حسين جدا نمي شويم تا هر چه خدا مقدر کرده پيش بيايد.)

 آنچه که در بالا ذکر شد نشان دهنده ي اوج ولايت پذيري خاندان عصمت و طهارت است چنانچه تا آخرين نفس از امام خود دفاع کرده و در برابر ظلم ايستادگي کردن. حضرت زينب (ع) و ياران با وفاي امام تا جايي که در توان آنها بود حمايت خود را از امام حسين (ع) بر نداشتند و اين گونه طعم شيرين هدايت را چشيدند.

 يکي ديگر از نکاتي که توجه به ان باعث درک مفاهيم عميقي مي شود نحوه ي برخورد امام با مردمي است که به ايشان نامه نوشته و او را دعوت کردند، اما آن بزرگوار با علم به اينکه کوفيان به عهد خود وفا نمي کنند وليکن چون براي هدايت و آن چنان که خود فرمودند براي نهي از منکر و کمک به بر پايي دين خدا حرکت کرده بودند مي بايست در جواب نامه ي ايشان نامه اي مي نوستند و نکات جالب توجهي را در اين نامه متذکر شده اند از جمله اين نکات آن است که ( بسمه الله الرحمن الرحريم، نامه ايست از حسين پسر علي به گرو مومنان اما بعد هاني و سعيد، آخرين فرستاده هاي شما، نامه هايتان را رساندند. آنچه گفته بوديد را فهميدم، گفته بوديد بيا که ما امام و رهبر نداريم حالا من، برادرم و پسر عمويم و کسي که به او اطمينان دارم مسلم پسر عقيل را مي فرستم پيش شما تا اگر او برايم نوشت که نظر شما همان است که برايم نوشتيد، به خواست خدا به زودي پيش شما بيايم به جان خودم قسم امام نيستم جز کسي که با کتاب خدا بين مردم حکم کند و عدالت بر پا دارد...و السلام. )

  جواب نامه اي که امام به کوفيان نوشت مبين اين حقيقت است که او با خواست مردم و براي هدايت ايشان به سوي انها حرکت کرده بود و براي رسيدن به اين هدف از جان ومال خود نيز دريغ نکرد در حالي که مي دانست کساني که به او نامه نوشته اند به او وفا نمي کنند وليکن اين موضوع را در نظر نگرفت و خود را براي ياري رساندن به آنها آماده کرد.   کتاب حاضر با توجه به اين که در قطع جيبي و تعداد صفحات مختصر نگاشته شده است اما توانسته بار کلامي و تاثير گذاري بسياري را بر دوش بکشد، آنچنان که شايد از لحاظ مقدار و تعدد صفحات اندک بنمايد ولي در درون خود گوياي بسياري از روايات و داستان هاي زيبايست که شايد در کمتر اثر مشابه حتي با وجود داشتن قطع و اندازه بزرگتر به چشم بخورد. در اين جا راقم اين سطور الزام مي بيند که نويسنده ي خوش قلمش را به سبب اين سليقه و حسن نگاشتن تحسين کند .

شايد در ميان انبوه کتاب هايي که در قطع و اندازه مشابه و مفهوم و مضمون ديني موجود در کشور عزيزمان ايران که به سبب نوع مذهب و اصالت آن طرفداران زيادي دارد، اين اثر يکي از بهترين مجموعه هايي باشد که هم به لحاظ محتوا و هم به لحاظ حجم و اندازه توانسته حق مطلب را ادا کند. زيرا در جامعه امروزي که مردم با چنين شتاب و عجله زدگي دائما در حال فعاليت مي باشند انتظار وجود وقت اضافه و يا به معناي ديگر اوقات فراقت واژه اي کمياب باشد، وجود چنين کتاب هايي بيشترين کمک را به خوانندگانش بنمايد.

زيبايي کلام و شيوايي روايت ها سهم زيادي در آسان فهمي اين نوع نوشته هاست که مي تواند گاها برخلاف ظاهر کوچکشان تاثيرات زيادي از خود بر جاي بگذارد و  مطالب نقض و نافذ آن براي مدت هاي طولاني در خاطر خواننده بماند همان رد پايي که شايد بسياري از نويسندگان روان قلم در پي کسب آن باشند.از ديگر ويژه گي هاي اين نوع اثرات مي توان به رفاه و سهولت آنها در جابجايي و مستلزم نکردن مخاطب به جا و مکان خاص براي خواندن آن اشاره نمود.

در مجموع اميد است اثرات چنين زيبايي که قاعدتا خوانندگان خاص خود را هميشه داشته و دارند با شرايط بهتر و ايده آل تري به چاپ رسيده و بتوانند جايگاه خود را در ميان مخاطبان خود تثبيت نمايد. در پايان با تشکر و قدر داني و آرزوي توفيق از جناب آقاي مهدي قزلي مشتاقانه ابراز مي نماييم  در انتظار مجموعه هاي بهتر و زيبا تري از ايشان هستيم.

 

سه‌شنبه 4 تير 1392 - 9:50


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری