پنجشنبه 27 مهر 1396 - 10:51
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان مازندران

 

حقوق بشر از نگاه امير المومنين علي عليه السلام

 

مقدمه:

قرآن مجيد درموارد بسياري دنيا پرستي و برتري طلبي نژادي يهود و کاهنان يهودي را تقبيح کرده و مثلا در سوره جمعه مي فرمايد:قل يا ايها الذين هادو اان زعمتم انکم اوليا الله من دون الناس فتمنوا الموت ان کنتم صادقين ولا يتمنونه ابدا بما قدمت ايديهم والله عليم بالظالمين .

بگو اي کسانيکه يهودي هستيد اگر گمان کرده ايد که فقط شما نه مردم ديگر بندگان ويژه خداوند هستيد اگر راستگو هستيد پس مرگ را آرزو کنيد ولي آنان در سايه کارهايي که قبلا انجام داده اند هرگز همچون آرزويي نخواهند کرد وخداوند ستمکاران را بخوبي مي شناسد.

-آيات قرآن ماهيت ضد انساني يهوديان را بخوبي نشان داده و آنان را دشمن ترين مردم نسبت به افراد با ايمان معرفي کرد.

-در ادامه مي فرمايد:ولتجدن اشدالناس عداوت للذين آمنو اليهود-يهوديان را سخت ترين و شديد ترين مردم از نظر عداوت و دشمني نسبت به مردم با ايمان خواهي يافت.

درسوره توبه :پدران روحاني يهود و نصاري را مال مردم خور معرفي مي کند و ميفرمايد:

ان کثيرا من الا جبار والرهبان ليا کلون اموال الناس بالباطل و  يصدون عن سبيبل الله . . .

بسياري از راهبان مال هاي مردم را به نا حق مي خورند و ازراه خدا بازميدارند.

-پدران روحاني مسيحي به غلط اعمال وکار هاي ضد بشري خود رامنسوب بخداوند و ناشي از حکم آسمان ميناميد و بديهي است که خداوند هرگز به آنها اجازه نداده بود که مال مردم را بخورند.وروشنفکران رادر آتش بسوزانند.زيبايي رعايت حقوق بشر را در جهان بايد ازفرهنگ ناب اسلامي در سيره پيامبر اعظم (ص) جانشين به حق ايشان امير مومنان علي (ع) جستجو کرد که در زمان حکومت خود حتي اجازه نداد به کساني که با او دشمن بودند مورد تعرض قرار گيرند .و در حکومت او همه مردم مساوي بودند چون او نگاه خدايي داشت و همه بندگان خدا را به سويه مي ديد مگر آنها که به اسلام ومسلمين تعرض مي کردند و الان هم در زمان امام عصر (عج) درحکومت ولي فقيه چنين ديده مي شود .اما غربيها که ادعاي حقوق بشر دارند چه جنايتهايي که در جهان نمي کنند.

نگاه امير المومنين علي (ع) درخصوص حقوق بشر مي فرمايد:

بپرهيزيد از کيفرهاي دردناکي که ملتهاي ديگر و پيشين بعلت کار هاي نا شايست دچار آن شده اند شما وضع نيک و بد آن را بررسي کنيد وبخاطر بياوريد وبترسيد که همانند آنان گرفتار شويد.

-باز فرمودند:فرزندان خود را مجبور به اخلاق خودنکنيد زيرا که آنان براي زماني غير اززمان شما خلق شده اند.

-اگر قضاوت کرديد به عدالت رفتار کنيد وهيچوقت به پدران خود افتخار نکنيد وشرف و افتخار با همت عالي است نه به استخوانهاي پوسيده و بدانيد که مردم در گرو نيکوکاري هستند و عاقل و انديشمند کسي است که امروزوي بهتر ازديروزش باشد.

علي بن ابيطالب (ع) معاويه بن ابوسفيان را چگونه مخاطب قرارداده و مي گويد :اما اينکه تو فرماندار شام را ازمن خواسته اي به من چيزي راکه ديروزبه توندادم امروز هم بتو نخواهم بخشيد.

چرا امير المومنين علي (ع) فرمانداري شام را به معاويه نداد.

براي اينکه معاويه درنظر علي (ع) از اهل نيرنگ و حيله و از صاحبان  ظلم و ستم ازرشوه خواران ونيرنگ

بازان تبهکار است که مال توده مردم را ميخورد و ازکساني که حق را پايمال ساخته و باطل را انتخاب کردند

و اگر بر مردم حکومت کنند خشم فخر فروشي راآشکار سازند و با زور و قلدوري بر آنها مسلط گشته وفساد و تبهکاريرا در روي زمين توسعه ميدهند.

 

فرماندار ازنگاه امير المومنين علي (ع)

فرماندار و حاکم ازنظر علي (ع) و در حکومت وي بايست که نيرنگ به کار نبرد و به فساد و تباهي آلوده نگردد و ظلم و ستم نکند و به رشوه نپردازد.حاکم بايد بداند ودرک کندکه اموال ودارايي همگاني طمعه و رزق خاص او نيست بلکه از آن همه افراد است.

امير المومنين علي (ع) مي فرمايداگرمردم بر دورمن جمع شوند باعث افتخار من نخواهدشد و اگرازمن جدا شوند موجب هراس و ترس من نخواهد گشت و مرگ در راه حق وبراي حق بر من ناگوار نيست.

در نزد امام علي (ع) فرق ندارد تو زمامدارباشي يا از افراد توده مردم مسئوليتهاي سبک يا سنگين داشته باشي در نزد امام علي (ع) همراه مردم بودن بهتر است.

امام فرمود خير و نيکي آن نيست که ثروت و اولاد زياد داشته باشد ولي خير و نيکي آنست که علم و دانش تو زياد باشد اگر خداوند بنده اي را پست گرداند او را از علم ودانش دور سازد.

 

عفو  و بخشش ازنگاه اميرالمؤمنين علي(ع)

امير المومنين علي (ع) مي فرمايد عفو و بخشش زکات پيروزيست و فرمود بر دشمن خود نيکي کن که شيرين ترين پيروزيها است.چون بر دشمن خويش غلبه يافتي عفو و بخشش از او را بمثابه سپاسگزاري ازاين پيروزي قراربده.

علي بن ابيطالب خود در تمام دوران زندگي خود با اين تعليمات عمل کرده 1)در صبح روز پايان جنگ جمل همه کساني راکه اسلحه بر داشته و بر ضد وي وبراي کشتن  وي مي جنگيدند بخشيد واعلام عفو عمومي کرد .

2)در نبرد صفين همه آنها رابخشيد که مي خواستند با بستن راه آب علي را به قتل برسانند ولي اوبه همه دشمنانش آب داد و آنان را زنده کرد و همچنين دشمن کينه توز عمروبن عاص که در زير شمشيرش قرارگرفته بودعفو کرد.

3)آن هنگام که ابن ملجم ضربت کشنده خود را بر سر علي بن ابيطالب فرود آورد او را ازفرزندان خود خواست که قاتل وي را مورد عفو قرار دهند.

نخستين ماده اعلاميه حقوق بشر مي گويد:

1)تمام افراد بشر آزاد به دنيا مي آيند وبايد آزاد بماند و از لحاظ حيثيت و حقوق با هم برابرند.

امام علي (ع) درمورد حقوق بشر چنين سخني دارد که قطعا ازکلام او در اعلاميه حقوق بشر گنجانده شده.

بنده ديگري مباش که خداوند تو را آزاد آفريده است.

کلام امام علي (ع) کاملا صريح و آشکار اعلام ميداردکه نيروي هستي مردم را آزاد قرار داده و آنان مختار هستند که در شئون زندگي خود نظارت کنند و از آنچه که به دست آورده استفاده ببرند و در اين راه کسي نمي تواند آنها را بکاري مجبور سازد و همچنين آنان حق دارند هر وقت که بخواهند مخالفت و استنکار خود را ابراز دارند.و يا کمک و همکاري خود رااعلام دارند.

هيچ انساني را برانسان ديگر برتري نيست و هيچکس بحکم محل تولد يا افسانه ديگري نبايد بر انسان ديگر تسلط يابد.

 

 

نگاه آزادي درکلام امير مومنان علي (ع)

 

1- آزادي شخصي:

امام مي فرمايد:بايد هرمانعي را که رفت و آمد مردم را مشکل ميکند از سر راه آنها بر دارند و يا دستور ميدهد که در هر موضوعي که مربوط به آنها نيست دخالت نکنند  و هيچکس را وادار به جيزي نسازند که قانون به آن اجازه نمي دهد .

 

چنان چه در عهدنامه اي به مالک اشتر نخعي آمده است:

در مورد بازرگانان در رفت و آمد خود نيازمند آزادي بيشتري هستند امام مي فرمايد به آنان اجازه داده شود که از آزادي شخصي خود در هرميداني استفاده کنند درخشکي و دريا در کوه و بيابان.آري چگونه امام علي (ع) اين آزادي را براي همه مردم قائل نشود در حاليکه اين آزادي را به دشمنان خود داده است تا هرکدام ازآنها مايل است به معاويه ملحق شود او در انتخاب اين راه آزاد است و هيچکس از او جلوگيري نمي کند و قانون هم معترض وي نمي گردد.با توجه به همين مسئله است که امام به يکي از دشمنان خودميفرمايد من به تو اجازه مي دهم در کار خود آنچنان باشي که براي توآشکار شده است و بر اساس همين است که امام فرمود مردم به بيعت دعوت شدند هرکس که بر من بيعت کرد پذيرفتم و آنکس که امتناع کرد بحال خود واگذاشتم.

باز امام درجاي ديگري فرموده شما با حلال وحرام آشنا هستيد بايد از علم خود استفاده کنيد.

در پرتو روشن به اينکه مردم آزاد خلق مي شوند امير مومنان علي (ع) متوجه پدران شده و خطاب به آنان فرمودند:فرزندان خود را با اخلاق خود تربيت نکنيد زيرا که آنان براي زماني غير از زمان شما خلق شده اند.

 

2- آزادي در مسکن

امام علي (ع) وقتي ماموران خود را به ولايات مي فرستاد اين دستور را به آنها مي داد.هيچکس را مترسانيد و اگرکسي مايل نباشد بر او گذر مکن و بيشتر از آنچه خداوند فرموده است ازاو مگير و اگر به قبيله اي رسيدي بر کنار آنها فرود آي بدون آن که به منزلشان وارد شوي سپس با آرامش و وقار به سوي آنها برو و در نزد آنان بايست و بر آنها سلام کن ودرود و تحيت بر ايشان کوتاهي منما و سپس به آنها بگو اي بندگان خدا دوست و خليفه خداوند مرا به سوي شما فرستاده است تا که حق  خداوندي را از شما بگيرم آيا در دارايي و مال شما خداوند را حق و سهمي است که آنرا بپردازد. اگرکسي جواب منفي داد به او مراجعه منما و اگرکسي پاسخ مثبت داد هم راه او برو بدون آنکه او را بترساني  و يا بيم دهي و يا بر او سخت گرفته و او را به دشواري واداري. هرگاه او گاو و گوسفند و شترداشته باشد بي اجازه او نزد آنها مرو و اگر نزد چهار پايان رسيدي با آنها همچون کسي نگاه کن که بر صاحب آن تسلط دارد و چهار پايان را نرانده و مترسان.

 

3- آزادي کار:

 

امام علي (ع) يکي از وظايف دولت و به استاندارخود در مصر دستور مي دهد که سفارش بازرگانان و صنعتگران را بنما و به کارمندان خود دستور بده که به آنان نيکي کنند.انسان منشا و وسيله سود هايي هستند که به مردم و کشور ميرسد و همين ها است که سود را ازنقاط دور دست ازخشکي ها و درياها جلگه و کوهها و جاهاييکه مردم نمي توانند در آن گرد بيايند وجرئت رفتن به آنجا را ندارند به سوي تو جلب ميکنند امورآنها راچه درمرکز فرمانروايي تو باشد و چه در شهرها اطراف به دقت مورد رسيدگي قرار ده و به آنان توجه داشته باش شما مي بينيد که امام علي (ع) به کارمندان دولت خود دستوردادکه هيچ انساني را به کاري که مايل نيست مجبور نسازند و پاداش ومزد کسي را که فقط از آزادي و رضايت در زمين يا نهر به نيکي کار ميکند بدهند.

 

4- آزادي فکر و انديشه

امام علي (ع) در تجويز آزادي تفکر و انديشه اجازه ايست که به مخالفين داده تا در تصورات و انديشه ها و راه روش خود آزاد باشند بدين ترتيب انديشه و بررسي نمايند و سپس به آنچه تشخيص  دادند عمل کنند.

امام مي فرمايد: هيچ جنبش و حرکتي نيست مگر آنکه تو در آن نيازمندمعرفت و آگاهي هستي.

امام به مالک اشتر مي فرمايد:از انحصار طلبي و به خود  اختصاص دادن آنچه که همه مردم در آن برابرند بپرهيز.

يعني مردم در حقوق مساوي هستند  بين کوچک و بزرگ مسلمان و غير مسلمان عرب  يا غير عرب فرقي نيست.

و براي غير مسلمان امام مي فرمايد اموال و خون  آنان همچون اموال و خون ما محترم است.

امام در خصوص اموال عمومي مي فرمايد : 

اموال عمومي اموال همه مردم است وبه همين علت هم حقي از حقوق تمامي مردم است و در پرتو همين بينش بود که علي بن ابي طالب در موقع تقسيم اموال و توزيع بيت المال بدون در نظر داشتن دور يا نزديک شريف يا غير شريف مساوات را بر قرار مينمود.

امام علي (ع) در خصوص غير مسلمانان به مالک  اشتر مي فرمايد : اموال و خون غير مسلمانان همچون مال و خون ما محترم است وآنچه که براي آنان مباح و جايز است براي ديگران نيز مباح و جايز است و آنچه که براي آنان حرام است براي بقيه نيز حرام است .

امام به مالک اشتر در خصوص ناتوانان از کار مي فرمايد : در هر شهري براي آنان سهمي از بيت المال و مقداري از غلات قرار بده زيرا حقي که بايد به دور برسد همان حقي است که بايد به نزديک برسد و بدين ترتيب حق همگان مراعات مي شود . و چون اين اموال بطور امانت در نزد دولت و حکومت است برخود  دولت واجب است که درباره آنان تحقيق کند . و آنان را پيدا کند و نيازمندهاي آنان را مرتفع سازد.

امام در ادامه مي فرمايد :

در طبقه بينوا و بدبخت و محروم کساني هستند که چون در چشمها کوچکند و بتو دسترسي ندارند اينانرا فراموش نکن و به وضعيتشان رسيدگي بنما زيرا اين گروه از مردم بيشتر از ديگران نيازمند به رسيدگي و عدالت هستند .

 

خطاب امام علي(ع) به قاضي

امام علي (ع) در خصوص اهميت و ارزش استقلال قضات خطاب به قاضي مي فرمايد : حق را درباره هرکس که لازم است چه نزديک و چه دور – خويش و بيگانه اجرا کن – به همه قضات ميفرمايد : بر شما باد عدل و داد درباره دوست و دشمن بر اهل قبله ستم مکن و اهل ذمه ظلم روا مدار .

امام به شريح قاضي : دستور داد

*در مجلس خود احدي را بر ديگران ترجيح مده و يکي را مسرور مساز

* اگر خشمناک شدي ، برخيز ، و هرگز در حاليکه عصباني و خشمناک هستي داوري مکن

امام در عهد نامه خود به محمدبن ابوبکر در حاليکه او را به مصر مي فرستد مي فرمايد : با همگان فروتن باش و با همه يکسان رفتار کن ، و بر آنان گشاده رو باش.

 

امام علي (ع) برخورد قاطع با قاضي :

حضرت علي (ع) ابوالاسود دوئلي را که از شخصيتهاي بسيار بزرگ عالم اسلام  و جهان تشيع بود در جنگ صفين و جمل در رکاب اميرالمؤمنين علي (ع) جهاد کرده بود در بصره مقام قضاوت داد و سپس او را عزل کرد اين قاضي امين و با شخصيت نزد اميرالمؤمنين علي (ع) آمد و گفت : چرا مرا عزل کردي با اينکه نه خيانتي کرده بودم و نه جنايتي ؟ علي (ع) در پاسخ فرمود : درست است نه خيانتي کردي و نه جنايتي ليکن به هنگام سخن گفتن با مراجعه کنندگان به دادگاه – من ديدم صدايت از صداي متهم بلندتر مي شود – و اينگونه نه برخورد با متهم حتي در همين حد که صداي قاضي کمي بلند شود ، مخالف کرامت انسان و جلالت اسلام است و توهين به دادگاه و مقام قضاوت مي باشد.(مستداک الوسايل جلد 3 صفحه 197 )

 

امام علي (ع) در خصوص زندانيان:

امام نخستين کسي بود که خوراک و پوشاک تابستاني و زمستاني زندانيان را تأمين مي کرد – بدين ترتيب که کسي از آنان مال و ثروتي داشت از مال خودش مخارج او را دريافت مي کرد – و اگر کسي دارا نبود مخارج او را از بيت المال عمومي مي پرداخت.

امام در ساعتي معين به زندانيان اجازه خروج از حبس ميداد تا کسي از آنان بيست و چهار ساعته در زندان محدود نماند.

تهيه و تنظيم : حجت الاسلام عبدالعلي علي تبار  رييس اداره تبليغات اسلامي قائمشهر

روابط عمومي اداره کل تبليغات اسلامي مازندران

 

يكشنبه 26 خرداد 1392 - 11:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری