سه‌شنبه 31 مرداد 1396 - 0:22
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان كرمان

 

بررسي پيامدها و آثار قيام امام حسين (ع)

 

بي شك بررسي و تبيين ابعاد مختلف قيام هاي اصلاح طلبانه و آزادي خواهانه تاثير شگرف و قابل ملاحظه اي در بيان نكات مبهم و روشنگري اقشار مختلف مردم به ويژه افشار تاثيرگذار جامعه دارد و زمينه را براي پاسخگوئي به سوالات آنان در باب اين گونه قيام ها فراهم مي نمايد .

قيام حضرت امام حسين (ع) كه سرآغازي براي بيداري ملت هاي پس از خود و شكل گيري قيام هاي خوانخواهانه و آزادي طلبانه گرديد و با اهداف مهمي چون اصلاح امت زمان پيامبر اسلام (ص) ، امر به معروف و نهي از منكر و احياي ارزش هاي ديني و اسلامي صورت گرفت يكي از قيام ها و حركت هاي ارزشمندي بود كه براي زنده كردن اسلام و نابودي كفر انجام شد .

اين نهضت عظيم آثار و پيامدهاي مختلفي به دنبال داشت و زمينه را براي قيام هاي بعد از خود فراهم نمود .

در اين مقاله سعي شده است اين پيامدها از زواياي مختلف مورد بررسي قرار گيرد .

 

آثار و پيامدهاي قيام حسيني

قيام امام حسين (ع) و حادثه كربلا گرچه در مدت كوتاهي اتفاق افتاد اما اين قيام آثار و پيامدهاي مهمي براي اسلام و انسان هاي آزادي خواه در طول تاريخ به ارمغان گذاشت .

اين قيام علاوه بر اينكه به احياي دين خدا كمك كرد و موجب رشد و شكوفايي درخت اسلام گرديد ، روح شهادت طلبي و شجاعت را در مسلمانان دميد و درس فداكاري و ايثار را به بشريت آموخت و دستگاه فاسد اموي را با خطرات جدي مواجه ساخت و الگويي براي همه قيام ها و نهضت ها ي خونين كه در مدت كوتاهي به سقوط خلافت آل ابوسفيان و در درازمدت به برچيده شدن خلافت بني اميه گرديد .

حادثه كربلا در طول تاريخ به يك الگو و سرمشق بزرگ تبديل شد و شيوه مبارزه با ظلم و فساد را براي آزادگان جهان نشان داد و فرهنگ جهاد و شهادت طلبي را به مسلمانان مبارز به وديعه نهاد .

اما برخي از مهم ترين آثار و پيامدهاي قيام حسيني :

 

1/ احياي دين اسلام و آئين پيامبر (ص) :

خلفاي فاسد بني اميه ( معاويه و يزيد ) كه در پي حذف دين اسلام و نام پيامبر (ص) بودند و بدعت هاي فراواني را در دين رسوخ دادند . تصور مي كردند با شهادت امام حسين (ع) و يارانش و به اسارت بردن اهل بيت ايشان توانسته اند هم دشمن خود را از سر راه بردارند و هم از ديگران زهر چشم بگيرند تا هيچ كس بناي مخالفت با حكومت او را در سر نپروراند .

آنان با قتل عام فجيع امام حسين (ع) و يارانش و به اسارت بردن اهل بيت ايشان و پي كوبي و آذين بستن شهرهايي چون كوفه و شام و همچنين برپاكردن مجالس سرور و شادي و بر نيزه كردن سرهاي نوراني و مطهر شهداي كربلا و ديگر جنايت هايي كه انجام دادند موجب تحقير اهل بيت شدند غافل از اينكه اين اعمال درواقع تير خلاص و شمارش معكوس بر از بين رفتن خلافت بني اميه و دستگاه اموي بود .

خون پاك سيد الشهداء (ع) و يارانش باعث بيداري مسلمانان و آبياري درخت اسلام شد و چهره پليد و فاسد بني اميه را برملا نمود .

پس از شهادت امام حسين (ع) هنگامي كه ابراهيم بن طلحه در مدينه با امام علي بن الحسين (ع) روبرو شد از روي طعنه گفت : يا علي بن الحسين من غلب ؟ يعني اي علي بن الحسين چه كسي در اين نبرد پيروز شد .

امام در جوابش فرمودند : « اذا اردت ان تعلم من غلب و دخل وقت الصلاه فاذن و اقم »

« اگر بخواهي بداني پيروز و غلبه با چه كسي بود به هنگام فرارسيدن وقت نماز اذان و اقامه بگو .»

امام با اين پاسخ به او فهماندند كه هدف يزيد محو اسلام و نام رسول الله (ص) بود ولي همچنان طنين « لا اله الا الله » و « محمد رسول الله » بر ماذنه ها مي پيچد و مسلمانان در همه جا حتي در شام خدا را به يگانگي خدا و رسول گواهي مي دهند .

موسيو ماريين آلماني مي گويد : « حسين با قرباني كردن عزيزترين افراد خود ، با اثبات مظلوميت و حقانيت خود  به دنيا درس فداكاري و جانبازي آموخت و نام اسلام و اسلاميان را در تاريخ ثبت و در عالم بلند آوازه ساخت و اگر چنين حادثه اي پيش نيامده بود قطعاً اسلام به حالت كنوني باقي نمي ماند و ممكن بود يكباره اسلام و اسلاميان محو و نابود گردند .

حديث معروف پيامبر (ص) كه مي فرمايند : « حسين مني و انا من حسين » .

اينكه پيامبر مي فرمايند : « من از حسينم » اشاره به اين معنا دارد كه حسين آئين مرا احيا مي كند و از اين جهت خودم را از حسين مي دانم .

به صراحت مي توان گفت با قيام امام حسين (ع) نه تنها آيين پيامبر بزرگ اسلام را نجات داد بلكه از محو اهداف رسالت ساير انبيا نيز جلوگيري كرد .

شايد به همين دليل است كه در زيارت وارث امام حسين را وارث انبياي بزرگي چون حضرت آدم (ع) ، حضرت نوح (ع) ، حضرت موسي (ع) و حضرت عيسي (ع) معرفي كرده است .

 

2/ الگوسازي براي آزادگان جهان

قيام امام حسين (ع) ، واقعه عاشورا  و زير بار ظلم و زور نرفتن امام الگويي براي همه آزادگان جهان شد گرچه اين جنگ به ظاهر به نفع يزيديان پايان پذيرفت وليكن در نگاه عميق و تحليلي دقيق مي توان به اين مطلب دست يافت كه برنده واقعي اين جنگ امام حسين (ع) و يارانش بودند چراكه قيام و مكتب و مرام حسيني الگويي براي آزادگان شد و بسياري از انقلابيون و آزاديخواهان مسلمان و غير مسلمان ، امام حسين (ع) را الگوي قيام خود مي دانند كه به جند مورد در ذيل اشاره مي شود .

مهاتما گاندي رهبر استقلال كشور هندوستان در گفتار تاريخي خود مي گويد : « من براي مردم هند چيز تازه اي نياورده ام فقط نتيجه اي كه از مطالعات و تحقيقاتم درباره ي تاريخ زندگي قهرمانان كربلا به دست آورده ام ارمغان ملت هند كردم ، اگر بخواهيم همد را نجات دهيم واجب است همان راهي را بپيماييم كه حسين بن علي (ع) پيمود » .

محمد علي جناح مي گويد : « هيچ نمونه اي از شجاعت بهتر از آن كه امام حسين (ع) از لحاظ فداكاري و تهور نشان داد در عالم پيدا نمي شود ، به عقيده من تمام مسلمين بايد از سرمشق شهيدي كه خود را در سرزمين عراق قرباني كرد پيروي نمايند » 

سيد قطب ، دانشمند و مفسر معروف مصري مي گويد : « حسين بن علي (ع) گر چه در ظاهر به شهادت رسيد و در مقياس سطحي ، نگران شكست خورد ولي در برابر حقيقت در مقياسي بزرگتر پيروز شد .

موسيو ماريين آلماني مي گويد : « اين سرباز رشيد عالم اسلام به مردم دنيا نشان داد كه ظلم ، بيدادگري و ستمگري پيدار نيست و بناي ستم هر چند ظاهراً عظيم و استوار باشد در برابر حق و حقيقت چون پر كاهي بر باد خواهد رفت » .

بعد از واقعه كربلا جنبش ها و قيام هاي شيعي كه بر عليه ظلم و جور و خلفاي ظالم به وقوع پيوست همه با الهام گرفتن از قيام سيد الشهداء (ع) بوده كه در اين ميان مي توان از انقلاب اسلامي و نهضتي كه حضرت امام خميني (ره) برپا داشت اشاره كرد .

ايستادگي رزمندگان اسلام و روحيه شهادت طلبي آنان در جنگ هشت ساله ايران اسلامي و مجاهدت هاي جوانان فلسطيني و لبناني در برابر رژيم غاصب صهيونيستي و بيداري اسلامي در كشورهاي مختلف همه با الگوگيري از قيام حسيني بوده است. 

 

3/ بيداري اسلامي و قيام هاي خونين

يكي ديگر از آثار قيام كربلا ، بيداري اسلامي در ميان مسلمانان و ايجاد قيام متعدد در طول تاريخ بوده است .

انتشار خبر شهادت مظلومانه امام حسين (ع) در ميان مردم باعث بيداري آنان شد و نفرت و انزجار خلافت بني اميه را به دنبال داشت و چيزي نگذشت پس از واقعه كربلا ، مردم مدينه دست به قيام بر عليه خلفاي جور و بني اميه زدند .

پس از آن قيام توابين در كوفه و سپس قيام مختار را به دنبال داشت .

به طور كلي مي توان گفت بني اميه بعد از شهادت امام حسين (ع) روز آرامش به خود نديدند و همواره با قيام ها و نهضت هاي خونين مواجه بودند كه داعيه اصلي آنان خونخواهي امام حسين بوده است و رهبران قيام مردم را با شعارهايي چون « يا لثارات الحسين ، الرضا من اهل بيت و الرضا من آل محمد » دور خود جمع مي كردند و بر عليه بني اميه قيام مي كردند .

به عنوان مثال مختار وقتي قيام كرد شعار وي « يا لثارات الحسين » بود و انگيزه اصلي قيام وي انتقام از قاتلين حسين (ع) بود.

قيام ديگري به رهبري ابومسلم خراساني در خراسان با شعار « الرضا من آل محمد » شكل گرفت كه عباسيان از اين احساسات به هيجان آمده شيعيان به نفع خود استفاده نمودند و بني اميه را قلع و قمع كردند كه همان شعار خوانخواهي امام حسين (ع) بوده است و با اين قيام بساط حكومت ننگين هشتاد ساله بني اميه را برچيدند .

با روي كار آمدن بني عباس عده زيادي از بني اميه و اشراف و سران بني اميه كشته شدند كه ابن ابي الحديد نقل مي كند : « هنگامي كه سر بريده آخرين خليفه اموي را نزد ابوالعباس نخستين خليفه عباسي آوردند ابوالعباس سجده اي طولاني به جا آورد و آن گاه سر از سجده برداشت و خطاب به سر بريده مروان گفت : خدا را سپاس مي گويم كه انتقام مرا از تو و قبيله ات گرفت و مرا بر تو پيروز كرد ، اينك ديگر باكي از مرگ ندارم زيرا با كشتن دو هزار تن از بني اميه انتقام خون حسين (ع) را گرفتم »

عباس محمود عقاد دانشمند مصري مي گويد : « دست آورد يكي از روزهاي دولت بني اميه يعني فاجعه عاشورا اين شد كه كشوري با آن وسعت و پهناوري به اندازه عمر طبيعي يك انسان نپاييد و از چنگشان بيرون رفت ، امروز كه عمر گذشته هر دو طرف را در ترازو مي گذاريم و حساب برد و باخت هر يك را مي سنجيم پيروزمند روز كربلا يعني يزيد را مغلوب تر از مغلوب و شكست خورده تر از شكست خورده مي بينيم و پيروزي را كاملاً با حريف او يعني امام حسين (ع) مي يابيم .

اميد است با پيروي از سيره جهادي امام حسين (ع) و پياده نمودن اهداف اين قيام سرنوشت ساز در جامعه زمينه رشد و تعالي بيش از پيش آحاد مردم را در ابعاد مختلف به ويژه بعد ديني و تربيتي فراهم نماييم و احياگر انديشه ها و ارزش هاي ناب ديني و اسلامي باشيم .

 

منابع و ماخذ :

1/ بحار الانوار  ، مرحوم مجلسي .

2/ مفاتيح الجنان  ، شيخ عباس قمي .

3/ مقتل الحسين  ، مقدم .

4/ ريشه ها ، انگيزه و رويدادهاي عاشورا ، سعيد داوودي – مهدي رستم نژاد ، زير نظر آيت الله مكارم شيرازي .

5/ فلسفه شهادت امام حسين (ع) و ريشه يابي آن ، محمد واصف .

6/ انگيزه هاي قيام عاشورا ، محمد دشتي .

7/ شرح نهج البلاغه ، ابن ابي الحديد .

8/ مروج الذهب ، مسعودي .

9/ ابو الشهداء ، عباس محمود عقاد .

10/ درسي كه حسين به انسانها آموخت ، عبدالكريم هاشمي نژاد .

 

 مهدي تيموري كارشناس پژوهش

با همكاري حجه الاسلام علي اصغر رضايي از محققين اداره كل تبليغات اسلامي استان كرمان

 

سه‌شنبه 21 خرداد 1392 - 11:45


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری