يكشنبه 29 مرداد 1396 - 20:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

آذرنوش سميعي زفرقندي

 

آفرينندگان فرهنگ وتمدن ايران (فرخي سيستاني)

 

آفرينندگان فرهنگ وتمدن ايران (فرخي سيستاني)

 نويسنده:دکتر علي اکبرولايتي

 تانشر:شرکت سهامي کتابهاي جيبي  وابسته به انتشارات امير کبير

 نوبت چاپ:اول 1390

 شمارگان:3000نسخه

 قيمت :23000ريال

 براي همه مشخص وواضح است که ا مت اسلامي مدت هزار سال مهدعلم وفرهنگ جهان وايران وپرچمدار اين نهضت بزرگ اسلامي بوده است.تعداد بزرگان علم وادب وفرهنگ ومدنيت در خراسان وخوارزم وعراقين وآذز بايجان بي شک  صدها برابر فرهيختگان يونان وروم بوده است.

در دو سه قرن اخير،هجوم فرهنگي ،نظامي وسياسي واقتصادي استعمار موجب رخوت وعقب افتادگي جوامع مسلمان گشته است .اما بيداري اسلامي قرون معاصروخيزش اسلامي چند دهه ي اخير مجددا موجب حرکت مسلمانان گرديد.

براي استمرار وادامه يافتن چنين حرکتي مي بايست در درجه ي نخست به معرفي وباز شنا ساندن بزرگان تاريخ تمدن اسلام وايران وباز تعريف ارزش هاي اعتقادي واسلامي وهويت ملي پرداخت. براي تحقق همين امر مي باشد که شرکت سهامي کتاب هاي جيبي وابسته به انتشارات امير کبير اقدام به نشر وچاپ کتاب هايي با عنوان آفرينندگان فرهنگ وتمدن اسلام وبوم ايران کرده است وتا کنون قريب بر بيش از 30 مجلد از اين مجموعه را منتشر کرده است.

هدف از چاپ چنين کتاب هايي همان گونه که ذکر شد بازشناسايي هويت وگذشته ي پرافتخاري است که سرشار از مفاخر علمي وفرهنگي است وبدون ترديد عدم کوشش در معرفي اين مفاخر موجب مي گردد تا ديگر ملل اين گنجينه هاي شاخص را از آن خود کرده وهويت ايراني –اسلامي کشورمان را مخدوش کنند.

اين مجموعه از کتاب ها که به قلم دکتر علي اکبر ولايتي نگاشته شده اند در هر مجلد به معرفي يکي از مفاخر ايران مي پردازد.جلد 32اين مجموعه مربوط به زندگي نامه وسرگذشت فرخي سيستاني بوده ودر 7فصل پيرامون شخصيت فرخي سيستاني ،زندگي او،آثار شاخص وي،مهارتهاي فرخي غير از شاعري ،فرخي وديگر شاعران و.... مي پردازد.

 

در کتاب پيرامون احوالات فرخي آمده است((يکي از شاعران برجسته در سبک خراساني فرخي سيستاني است .شخصيت فرخي را بايد از دوجنبه ي تسلط بر زبان وادبيات فارسي وشاعري وتقوا وعرفان اسلامي و... مورد ارزيابي قرار داد وي نقش انساني در تکامل ادبيات فارسي در قرون 4و5 داشته است وانتخاب او به منزله ي يکي از چهره هاي شاخص به علت رتبه ودرجه ي بالاي ادبي اوست.

وضعيت شعر وزندگي شاعران در قرون گذشته چنان بود که آنان براي حفظ امنيت وگذراندن زندگي خود،ناچاربودند با امراوشاهان زمان خويش نوعي هم زيستي داشته باشند ودر مدح ومنقبت آنان کوشش کنند.

اما تزوير وفريب کاري محمود غزنوي وسبعيت وي در مقابله با مخالفان از سويي ودادن امتيازات وامکانات فراوان  به مداحان مبالغه گوي از سوي ديگر موجب شد که بنا به رواياتي قريب 400شاعر ومداح ومجيز گوي به دربار او مرتبط شوند وهر يک به نوعي براي توجيه ومشروعيت بخشيدن به اعمال دربار غزنوي تلاش کنندودر زياده گويي ومداحي محمود از يکديگر پيشي بگيرند.که انصافا فرخي گوي سبقت را از بقيه ربوده است .فرخي مخالفان محمود راحتي اگر از اوليا ءباشند کافر مي خواندومي سرايد:

 

هرکه تورا عصيان آرد پديد                            کافرگردداگر از اولياست

 

در خصوص زندگي فرخي بايدعرضه داشت که ابوالحسن علي بن جولوغ فرخي سيستاني شاعر بزرگ اواخر قرن 4واوايل قرن 5هجري واز جمله سرآمدان سخن در عهد خويش وهمه ي ادوار ادبي ايران است.ودر همه ي تذکره ه هاي کهن اورا به اين نام مي شناسند.تاريخ تولدش نامعلوم است .اما تا سال 421ق.يعني سال وفات محمود غزنوي هنوز جوان بوده است زيرا در ضمن قصيده اي براي محمود ودر ذکر بيماري ومرگ او سروده: 

کاشکي چاره دانمي کردن                                تا بدو بخشمي جواني وجان

 

زادگاه او سيستان بوده ودوران کودکي وبالندگي وجواني فرخي نيز در آنجا سپري شده است.فرخي با وجود فضل وهنر واستعداد ونبوغ ذاتي مردي عشرت دوست وعيش طلب بود وجز به وسايل شادي کمتر همت مي گماشته است وبه بي دينان وقرمطيان هر که مخالف مذهب ودين باشدبدگفته وبه غارت وقتل ايشان تحريض کرده است.برهه اي از زندگي فرخي که در دستگاه محمود غزنوي سپري گشت بسيار مطلوب وخوشايند اوبوده است. اودر ضمن اشعار ش حسب حال گونه اي دارد که مي گويد:

کاريست مرانيکو وحالي است مراخوب                         با لهووطرب جفتم وبا کام وهوا يار

از فضل خداوند وخداوندي سلطان                              امروز من از دي به وامسال من از پار

 

بايدگفت:در مديحه سرايي فرخي همواره کساني مخاطب قرار گرفته وتوسط او مدح مي شوند.کساني چو.ن سلطان دمحمود غزنوي ،سلطان مسعود بن محمود،احمد حسن ميمندي،حسنک وزيرو......

فرخي را بايد از سرآمدان سبک خراساني دانست که عمده ترين ويژگي هاي اين سبک در عصر غزنويان شامل افزايش واژگان عربي ،افزايش اشاره به معارف اسلامي ،کاربرد زياد استعاره،و......مي باشد.

فرخي در ميان سرايندگان عصر ساماني ،بيش از همه به رودکي نظر داردواين نکته شايد علت اصلي مشابهت چشم گيري است که در سبک شعري او با رودکي ديده مي شود.توجه فرخي به رودکي  جدا از ياد کردن نام او،شامل ابيات متعددي است که برسبيل تضمين از وي گرفته ويا مضاميني است که فرخي در ترکيب وپرداختي نو رعايت کرده است مانندقصيده ي ستايشي زير که در آن فرخي بيشتر از رودکي تضمين کرده است:

يک بيت شعر ياد کنم زان که رودکي                        گرچه تورا نگفت سزاوار آن تويي

جزبرتري نداني گويي که آتشي                                 جز راستي نجويي همانا تراز وي

 

فرخي علاوه بر شعر وشاعري بر مهارتهايي ديگر نيز تبحر داشته است که در ذيل به آن اشاراتي مي رود. 

به کارگيري اصلاحات موسيقي به صورت فني در شعرومهارت در نواختن بربط

به کار بردن اصطلاحات نجومي فراوان در شعر خود مانند:

تابر اين هفت فلک سيرکند هفت اختر                  همچنين هفت پديدارکندهفت اورنگ

 

دانستن زبان عرب وبه کارگيري واژگان سهمگين آن در شعر خود مانند:

                

ادب صاحب پيش ادب توهدراست           نامه ي صابي با نامه ي تو خوار وسئيم

 

هرچند تاريخ دقيق مرگ فرخي را نمي توان تعيين کرد ولي به ملاحضاتي احتمالا بايد در سال 429ق درگذشته باشد .بايد دانست با مرگ محمود وخاموش شدن شکوه غزنه ،حيات فرخي نيز پايان مي يابد وقرينه اي در دست نسيت که حاکي از مرگ شاعر در موسم پيري باشد.هرچندشاعر در جايي از سروده هايش به ضعف وپيري خود اشاره کرده است.

                 

من پيرم وفالج شده ام اينک بنگر                     تانولم کژبيني وکفته شده دندان

 

شنبه 4 خرداد 1392 - 9:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری