پنجشنبه 26 مرداد 1396 - 8:6
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

سازمان تبليغات اسلامي

 

ادبياتي براي عبور از مرزها

 

گفت‌وگو  با مرتضي سرهنگي

«ادبيات جنگ متولد مي‌شود؛ ساخته نمي‌شود. ارزش كلمه‌ها در اين‌گونه‌ي نوشتاري بيش از هر چيزي انساني است. انسان‌ها پس از تحمل جنگ‌‌هاي طاقت‌سوز و خانمان‌برانداز به خلوت خود مي‌آيند و بدون اينكه آگاهي حرفه‌اي از چگونه نوشتن داشته باشند، دست به قلم مي‌برند.» يكي از فعال‌ترين مراكز گردآوري، تنظيم و انتشار خاطرات دوران دفاع مقدس، دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه‌ي هنري است. مرتضي سرهنگي، رئيس اين دفتر همان كسي است كه به همراه هدايت‌الله بهبودي، سال‌ها در نشريه‌ي كمان همين رسالت را دنبال مي‌كرده است. فعاليت‌هايي كه تحسين رهبر انقلاب را برانگيخت تا آن‌جا كه ايشان در جلسه‌اي گفتند: «اگر بنده شاعر بودم، يقيناً در مدح شماها، در مدح آقاى سرهنگى، در مدح آقاى بهبودى، ... در مدح همين خاطره‌سازان و خاطره‌انگيزان قصيده مى‌ساختم؛ حقيقتاً جا دارد؛ چون كارِ بسيار بزرگ و بااهميتى است.» گفت‌وگوي كوتاه ما با مرتضي سرهنگي درباره‌ي ادبيات جنگ و كتاب لشكر خوبان است.

 

 روايت‌نگاري و تدوين كتاب «لشكر خوبان» در كجا و چگونه صورت گرفت؟

 دفتر ادبيات و هنر مقاومت تبريز اوايل دهه هفتاد در اين شهر با تلاش جناب آقاي سيدقاسم ناظمي و چندتن از دوستان ايشان راه‌اندازي شد. تقريباً همه كارهاي كتاب "لشكر خوبان" همان‌جا صورت گرفت. يعني از سوژه‌يابي، ‌مصاحبه،‌ پياده‌سازي نوارها، بازنويسي، تدوين و حتي عنوان كتاب هم انتخاب دوستان تبريزي بود. انصافاً تلاش سركار خانم سپهري براي سامان دادن به اين كتاب ستودني است. آماده‌سازي نهايي و چاپ كتاب هم در تهران انجام شد.

 

 چرا كتاب‌هاي تازه‌ي دفتر از رزمندگاني است كه شناخته شده نيستند و از راويان ساده‌ي جنگ است؟

 مي‌دانيد ادبيات جنگ از زندگي مردمي كه با جنگ روبرو بوده‌اند، سرچشمه مي‌گيرد. به همين خاطر با توده‌ي مردم پيوند محكمي دارد. در دفاع هشت ساله‌مان، هم فرماندهان از مردم عادي بودند و هم رزمندگان. ذات جنگ‌هاي دفاعي مردمي است و خالق آن مردم عادي هستند. ناگفته نماند آثار خوبي هم از فرماندهان شناخته شده منتشر شده است.

 

 به نظر شما متن كتاب‌هاي تازه‌ي حوزه‌ي هنري در زمينه‌ي جنگ كمي مطول و بلند نيست؟ چرا ما بايد زندگي عادي يك راوي ناشناس را از ابتدا تا انتها بدانيم؟

 بعضي از اين كتاب‌ها، زندگي‌نامه هم هست. لازم است زمينه‌هاي اجتماعي، فرهنگي و اقتصادي راوي را بدانيم. از كودكي با او بزرگ شويم و او را بيشتر و بهتر بشناسيم و دوستش داشته باشيم. از رفتار و معرفت او تأثير بگيريم. عكس‌ها، اسناد و پانوشت‌ها و پي‌نوشت‌ها كه گاهي در پايان كتاب و گاهي در ميانه‌هاي متن مي‌آيد به استحكام سندي و علمي كتاب كمك مي‌كند و اطلاعات تازه و مستندي به مخاطب مي‌دهد. همه‌ي فصول اين كتاب‌ها منطقي و با يك نظم روايي در پي هم مي‌آيد و خاطره را به يك پيكره‌ي واحد تبديل مي‌كند. وقتي اين جذابيت و نظم در يك كتاب خاطره بود ديگر مطول بودن يا نبودن كتاب ملاك نيست.

 

 كارهاي شما با نمونه‌هاي ادبيات جنگ در دنيا چه تفاوت‌ها و شباهت‌هايي دارد؟

 ادبيات جنگ يك ادبيات انساني است. در جنگ پاي انسان در ميان است. معمولاً مردم جهان مي‌خواهند بدانند كساني مثل خودشان در شرايط دشواري مثل جنگ چگونه تاب آورده‌اند. به همين خاطر به خواندن اين آثار علاقه نشان مي‌دهند. اگر بگوييم ادبيات جنگ براي عبور از مرزها نوشته مي‌شود، شايد بيراه نگفته باشيم. در اين آثار هم تفاوت‌ها به چشم مي‌آيد و هم شباهت‌ها. نكته‌ي اصلي برمي‌گردد به جهان‌بيني و تلقي راوي از جنگي كه با آن درگير شده است. مخاطب هم با خط‌كش خودش اندازه‌ي اين شباهت‌ها و تفاوت‌ها را با آثاري كه مطالعه كرده است مي‌سنجد.

 

منبع:

پايگاه اطلاع‌رساني دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمي سيدعلي خامنه‌اي (مد‌ظله‌العالي)

 

سه‌شنبه 24 ارديبهشت 1392 - 8:56


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری