پنجشنبه 23 آذر 1396 - 6:3
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

رونمايي جامع‌ترين اثر در حوزه صحابه پيامبر اسلام(ص)

 

آيين رونمايي از كتاب «دايره‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» عصر چهارشنبه 28 فروردين ماه در محل پژوهشكده باقرالعلوم (ع) و با حضور حجت‌الاسلام و المسلمين سيد مهدي خاموشي رئيس سازمان تبليغات اسلامي، حجت‌الاسلام و المسلمين سيد جواد موسوي هوايي معاون آموزشي و پژوهشي سازمان تبليغات اسلامي، حسين قشقايي رييس پژوهشكده باقرالعلوم(ع) و حجت‌الاسلام والمسلمين محمدهادي غروي سرپرست گروه دايره‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص) برگزار شد.

دكتر خاموشي: «دايرة‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» جامع‌ترين اثر در اين حوزه است

 حجت‌الاسلام والمسلمين دكتر سيد مهدي خاموشي رئيس سازمان تبليغات اسلامي در  مراسم رونمايي از مجموعه 7 جلدي «دايرة‌المعارف پيامبر اعظم(ص)» گفت: اميرالمؤمنين(ع) الگوي زندگاني مردان و حضرت زهرا(س) الگوي زندگاني بانوان جامعه ما هستند. پيامبر گرامي اسلام به عنوان آخرين پيامبر و رساننده وحي منزل و قرآن به عنوان معجزه‌ ايشان مهمترين نسخه هدايت بشري است.

 وي اظهار داشت: ضرورت داشت که محققان جامعه علمي ما سال به سال، تحقيقات دقيق و مطالعات جديدي را براي زندگي فردي، اجتماعي، سياسي محيط پيرامون حضرت و افق‌هايي که حضرت براي جامعه بشري ترسيم مي‌کنند را تبيين کنند چراکه پيامبر اکرم(ص) از منبعي مانند وحي سخن مي‌گويد؛ «إِنْ هُوَ إِلَّا وَحْيٌ يُوحَى».

 رئيس سازمان تبليغات اسلامي ادامه داد: ما معتقديم آنچه را پيامبر(ص) به جامعه بشري مي‌دهد، بشر مأمور به دريافت آن است و آنچه را که نهي مي‌کند، بشر مأمور به پرهيز و دوري از آن است. بر اساس اعتقاد ما، پيامبر اکرم(ص) جامع تمام الهاماتي است که به انبياء شده و نسبت او با دين اسلام، مکمل و بلکه ناسخ برخي اديان گذشته است؛ بنابراين وجود زندگي حضرت براي همگان درس زندگي است.

 وي با اشاره به آيه 92 سوره مباره «آل عمران» مبني بر «لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ» عنوان کرد: در اين آيه اعتقادات، اخلاق و احکام، سه رکني است که ما براي تعالي در نظام تکامل الهي به آن نيازمنديم. بنابراين سخن پيامبر(ص) هم مي‌تواند وحي منزل باشد و هم مي‌تواند سخن خود حضرت باشد که در اين صورت باز هم سخن ايشان براي ما حجت است. احکام رسول‌الله(ص) برگرفته از آن چيزي است که خداوند متعال وحي کرده است.

 خاموشي اظهار داشت: در نگاه فقهي، سخن و رفتار حضرت رسول(ص) براي ما حجيت دارد که از آن به روش عملي و سيره ياد مي‌شود و ما بايد همانند حکم الهي به آن نگاه کنيم و حتي تقرير حضرت را حجت مي‌دانيم. بر همين اساس نقل روايات از لسان پيامبر(ص) کاري بود که بايد انجام مي‌شد.

 وي با بيان اينکه تأليف مجموعه 7 جلدي «دايرة‌المعارف پيامبر اعظم(ص)» از سوي پژوهشکده باقرالعلوم(ع) کاري فاخر است، گفت: اميدوارم هر چه سريعتر «دايرة‌المعارف پيامبر اعظم(ص)» به زبان عربي نيز ترجمه شود و نياز است جامعه علمي ما مفاهيم آن را دريافت کند.

 رئيس سازمان تبليغات اسلامي تصريح کرد: خواسته‌اي که در مراحل ابتدايي اين اثر از علماي گرامي داشتيم، اين است که ما پيرامون صحابه پيامبر اکرم کار جامعي انجام دهيم. البته من ادعا مي‌کنم که مجموعه 7 جلدي «دايره‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» از تحقيقات گذشته در اين حوزه کامل‌تر و جامع‌تر است و اگر بگوييم تحقيق فعلي، تکمله خوبي نسبت به تحقيق‌هاي گذشته است و وجهه کاملي دارد، ادعاي گزافي نيست.

 وي گفت: خداوند را شاکرم که اين مسئله پيرامون زندگي مبارک حضرت رسول(ص) انجام شده و جامعه علمي، نسل جوان و ساير مسلمانان جهان مي‌توانند از اين تحقيق بهره ببرند چرا که کساني در زمان پيامبر اکرم زيسته‌اند و يا افرادي که پس از حضرت نيز حضور داشته‌اند رفتار و گفتار آنها، نوع کنش واکنش اجتماعي صحابه به دستورات پيامبر مي‌تواند نظام الگوي خاصي را به جامعه ما ارائه دهد.

 

حجت الاسلام يوسفي غروي: ترفند عده‌اي براي تغيير در صلوات بر پيامبر(ص)

 حجت‌الاسلام يوسفي غروي سرپرست نويسندگان و محققان اين اثر در مراسم رونمايي از مجموعه 7 جلدي «دايرة‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» گفت: يکي از زمينه‌هاي دفاع از تشيّع، نوشتن درباره صحابه است و از آنجايي که شيعه عمدتاً درباره اهل بيت عليهم‌السلام قلم فرسايي مي‌کند و دغدغه بسياري در اين خصوص دارد از اين رو برخي از مسلمانان مسئله «پيروي از صحابه» را عنوان کرده و به شيعيان درخصوص عدم توجه به صحابه خرده گرفته و مي‌گويند که شيعه فقط به اهل‌بيت (ع) اهتمام و اکتفا دارد بنابراين اين موضوع نيازمند پاسخي مناسب بود تا زمينه مغالطه آنها را فراهم نياورد.

 وي افزود: حدود 300 سال قبل مرحوم سيدعلي خان مدني شيرازي متوجه اين موضوع شد و قلم به دست گرفت و کتاب «الدرجات الرفيعه» را نوشت که البته بخشي از اين مقصد انجام شد و بنا به دلايلي از  بخش ديگري از اين مقصد بازماند. اما انصافاً چهار بابي که مرحوم سيد علي خان مدني در اين اثر به آن پرداخته بسيار مغتنم و نفيس بوده و يکي از پيشنهادهاي بنده به محققان پژوهشکده باقرالعلوم(ع) احياي اين کتاب است که نيازمند بازنگري همراه با تحقيقات فني است.

 پژوهشگر تاريخ اسلام اظهار داشت: عمده کار سيدعلي خان مدني شيرازي به شرح صحيفه سجاديه با عنوان «رياض السالکين» اختصاص دارد که مشروح‌ترين و مفصل‌ترين شرح صحيفه سجاديه به شمار مي‌رود.

 وي ادامه داد: 250 سال بعد، مرحوم محدث قومي مجدداً در صدد پاسخگويي به اين مغالطه پرداخت و به اين فکر افتاد که کتابي را بنويسد بنابراين کتابي کم حجم اما مفصل‌تر از اثر سيد‌علي خان با عنوان «تحفة‌الاحباب في نوادر آثار الاصحاب»به رشته تحرير درآورد که البته مرحوم محدث قومي آن دسته از اصحابي که شأن صحابه بودن را نيز رعايت نکرده بودند را براي عبرت گرفتن عموم مسلمانان ذکر کرده است.

 يوسفي غروي با بيان اينکه کتاب مرحوم «عالمي» نسبت به کتاب سيدعلي‌خان و مرحوم محدث قومي کاملتر است، گفت: آثار گذشته، قطعه‌هايي از اين کار را انجام داده و قلم مرحوم محدث قومي نيز مربوط به يکصد سال قبل است که برخي از منابع تراجمه ذکر شده در اين اثر وي، نزديک به يک صفحه است.

 وي گفت: جلد اول مجموعه 7 ‌جلدي «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» به صحابه بني‌هاشم از جمله اهل‌بيت پيامبر (ص) اختصاص دارد و مابقي صحابه براساس حروف الفبا تنظيم شده است.

 سرپرست نويسندگان و محققان مجموعه 7 ‌جلدي «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» در بخش ديگري از سخنان خود به جمله «صلي‌الله عليه و آله» اشاره کرد و گفت: در هيچ‌ کجا و هيچ روايتي از ائمه اطهار عليهم‌السلام، تاکيدي مبني بر «و‌ سَلّم» نمي‌بينيم، افرادي که در صدد بودند کلمه «آله» را حذف کنند واژه «وسَلّم» را به عبارت «صلي‌الله عليه» اضافه کردند که چنين استنادي صحيح نيست و به شيعه تعلقي ندارد.

 وي ادامه داد: «ابن حجر عسقلاني» با اينکه کتابي را در رد شيعه نوشته است اما وقتي به مبحث صلوات مي‌رسد بر اين نکته اعتراف کرده که حق با شيعه است. همچنين منظور از «سلموا تسليما» در سوره مبارکه احزاب، سلام کردن بر حضرت رسول(ص) نيست بلکه منظور از آن، تسليم بودن در برابر امر ايشان است.

 

حسين قشقايي: «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» يک اثر صرفاً حديثي نيست

 حسين قشقايي رئيس اين پژوهشکده به بيان تاريخچه مختصري در خصوص تحقيق درباره صحابه پيامبر(ص) پرداخت و سپس به ويژگي‌هايي از «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» اشاره کرد و گفت: طرح کلي اين پژوهش در سال پيامبر اعظم(ص) ارائه شد و  با همکاري گروه تاريخ دانشگاه تهران گفت‌وگوهايي صورت گرفت. عنايت پروردگار بود که به کتاب مرحوم «عالمي» برخورد کرديم که 25 درصد «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» از اين کتاب است اما در کل، اين کتاب مرحوم عالمي گوياي آنچه که ما مي‌خواستيم نبود.

 وي اظهار داشت: محققان و پژوهشگران، مقالات بسياري در اين زمينه براي ما ارسال کردند و حجت‌الاسلام يوسفي غروي نيز تمام مقالات را مطالعه کرد و در نهايت تعداد اندکي از آنها پذيرفته شدند.

 قشقايي با بيان اينکه در اين مجموعه 7 جلدي، تاريخ صحابه و سيره پيامبر(ص) منطبق با معارف شيعي نگاشته شد در حالي که کتاب مرحوم عالمي اين ويژگي را به اين شکل نداشت، تصريح کرد: در عرصه علمي تاريخ، بيشترين منابع متعلق به اهل سنت است اينکه در نگارش تاريخ صحابه، ديدگاه‌ها منطبق بر معارف و تفکر شيعي باشد چنين اثري وجود نداشت.

 وي يادآور شد: نکته‌اي که شايد کمتر بيان ‌شود اين است که مجموعه 7 جلدي «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» در عين اينکه مستند است کاملاً علمي و پژوهش است و جنبه تحقيقي و پژوهشي دارد که بر ارزش و اهميت آن مي‌افزايد. بنابراين مهارت بسياري مي‌خواهد که يک اثر در عين اينکه تاريخي است بتواند مبلّغ و ترويج کننده معارف اسلام هم باشد.

 رئيس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) خاطرنشان کرد: اگر کتاب «دايرةالمعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» به جهان اسلام عرضه شود همانند «بحارالانوار» و ساير کتب حديثي، ديگر صرفاً به ديد يک اثر حديثي نگاه نخواهد شد بلکه به عنوان يک اثر تبليغي و ترويجي در تاريخ اسلام شمرده مي‌شود.

 قشقايي در بخش ديگري از سخنان خود به بيان فعاليت‌هاي پژوهشکده باقرالعلوم(ع) پرداخت و گفت: رويکردي که ما حدوداً از سه سال پيش در پژوهشکده به آن تمايل پيدا کرده و دنبال مي‌کنيم اين است که هدف اصلي‌مان را از بحث توسعه فرهنگ ديني به روي مسئله تبليغ، منعکس کرده‌ايم؛ هدف نزديک سازمان تبليغات اسلامي همين است و ما بايد با پشتوانه‌ علمي سازمان به تبليغ دين بپردازيم.

 وي توليد محتواهاي مورد نياز در عرصه تبليغ، شناسايي فرصت‌ها و تهديدها و خنثي‌سازي تهديدات، موضوعات راهبردي را از جمله اقدامات راهبري پژوهشکده باقرالعلوم(ع) برشمرد و گفت: در توليد محتوا در سه بخش کار مي‌کنيم بخش احکام، حديث و سيره و بخش احياي آثار و در بخش احکام نيز به ابواب فقهي با نگاه تبليغي فعاليت مي‌کنيم از اين رو به گونه‌اي احکام فقهي را با مستندات مي‌آوريم که اين مستندات در دسترس مبلغ  قرار گرفته و با آنها به تبليغ دين مي‌پردازند.

 رئيس پژوهشکده باقرالعلوم(ع) ادامه داد: در حوزه‌هاي حديثي که بايد پشتوانه مبلغان باشد دو کار در حوزه خانواده و روايات اخلاقي انجام مي‌شود که يکي از آنها نمايه‌گذاري روايات اخلاقي است بدين صورت که يک مبلغ، هنگام بيان يک موضوع به تمام جوانب و زواياي آن دست مي‌يابد.

 وي عنوان کرد: خنثي‌سازي اقدامات ضد تبليغي فرق و اديان و کارهايي که در حوزه وهابيت و بهائيت در عرصه رسانه‌ها انجام مي‌شود از ديگر فعاليت‌هاي اين مرکز است. در سال 90 چندين فيلم مورد نقد و بررسي قرار گرفت و رصدي از نگاه ديني داشته‌ايم به آنچه که در عرصه سينما ورود پيدا مي‌کند و با مباني دين برخورد مي‌کند.

 قشقايي تصريح کرد: در حوزه محتواي تبليغ به دنبال اين هستيم که تمام نياز يک مبلغ را برآورده کنيم که طراحي بسياري از روش‌ها و فنون سخنراني، تبليغ‌ چهره به چهره و ... از جمله اقدامات ما در اين خصوص به شمار مي‌رود.

 

در بخش پاياني مراسم رونمايي از کتاب «دايره‌المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» از گروه مولفان و پژوهشگران پژوهشکده باقرالعلوم(ع) با اهداي لوح سپاس و هدايايي تجليل شد و سپس دکتر خاموشي و حجت‌الاسلام والمسلمين يوسفي غروي از اين مجموعه رونمايي کردند.

لازم به ذكر است مجموعه هفت جلدي «دايره المعارف صحابه پيامبر اعظم(ص)» به شرح حال سيصد نفر از ياران پيامبر اكرم(ص) مي پردازد. در اين كتاب كه از منابع اهل سنت و شيعه استفاده شده، ديدگاه شيعه نيز درباره صحابه پيامبر(ص) به جهان اسلام ارائه شده است.

گفتني است در بخش جانبي اين مراسم، نمايشگاهي از آثار و توليدات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) برپا بود.

 

 

 

 

 

يكشنبه 1 ارديبهشت 1392 - 10:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری