سه‌شنبه 6 تير 1396 - 20:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

نيما نوربخش

 

نمايشي با يک پيام ديني و ارزشي

 

گزارشي از نشست خبري نمايش«راكب» و نظرات کارگردان آن:  

 

نشست خبري نمايش«راكب» به نويسندگي جمشيد خانيان و كارگرداني كوروش زارعي، پيش از ظهر چهارشنبه 21 فروردين، در سالن كنفرانس مجموعه تئاتر شهر برگزار شد.

به گزارش خبرگزاري بين‌المللي قرآن (ايكنا)، كوروش زارعي، كارگردان نمايش «راكب» و سرپرست گروه تئاتر آئين در سخناني با اشاره به فعاليت‌هاي اين گروه نمايش از بدو تشكيل تاكنون گفت: «گروه تئاتر آئين در هر حوزه‌اي در زمينه توليد و اجرا تئاتر كار كرده است اما بيشتر مخاطبان فعاليت‌هاي اين گروه را با توليد و اجراي نمايش‌هاي ديني و مذهبي مي‌شناسند.»

وي گفت: «تأكيد اين گروه تئاتري در طول زمان فعاليت خود پرداختن به فرهنگ و آئين ايراني و شرقي بوده است كه البته بيشتر آنها در زمره آئين‌هاي ديني و مذهبي مردم مشرق زمين قرار مي‌گيرند و بايد بگويم كه اتفاقاً جامعه غرب در عرصه تئاتر و هنرهاي نمايشي تشنه رويارويي با چنين فرهنگ و آئيني است.»

زارعي ادامه داد: «نمايش «راكب» نيز بر اين منظور و به سبب معرفي يكي از فرهنگ و آئين‌هاي متداول ميان مردم ايران توليد و به اجرا رسيده است كه البته اصل قصه اين نمايش برداشت آزادي از يكي از نمايش‌هاي نمايشنامه‌نويس مشهور يوناني يعني «آنتيگونه» سوفكل است كه براساس ساختار آئيني ايراني «زار» كه در مناطق جنوبي ايران همچون بندرعباس و بوشهر رسميت دارد روايت مي‌شود.»

وي با اشاره به اينكه بايد سعي كنيم تا نمايشنامه‌هاي غربي را به لحاظ ساختاري به فرهنگ و آئين بومي خود نزديك كنيم گفت: «صرف پرداختن به نمايش‌هاي غربي كه شايد اغلب آنها نيز با مضامين انساني و ارزشي به نگارش درآمده‌اند نمي‌تواند مؤثر باشد و موجب جذب مخاطب گردد؛ چرا كه خود غربي‌ها از آنجا كه قصه آن نمايش‌ها برخاسته از فرهنگ آنهاست خيلي بهتر از ما مي‌توانند اين كار را انجام دهند و كار هنري توسط نمايشگران ما زماني اتفاق مي‌افتد كه بتوان ساختاري بومي از محتواي آن نمايش را ارائه كرد.»

بازيگر مجموعه تلويزيوني يوسف پيامبر(ع) تصريح كرد: «هميشه برخلاف بسياري از دوستان كه طراحي صحنه و موسيقي را دو امر تزئيني براي اجراي يك تئاتر قلمداد مي‌كنند براي اين دو مقوله اهميت زيادي قائل بوده ام.

تصور مي‌كنم مخاطب با تلفيقي از بازي، طراحي صحنه و موسيقي يك نمايش است كه ارتباط برقرار مي‌كند و لذا كوشش كردم كه در اجراي اين نمايش از عنصر موسيقي كه توسط يك گروه موسيقي محلي بوشهر از بندر ميناب نواخته مي‌شود استفاده كنم.»

وي گفت: «اجراي اين نمايش از نظر ساختاري تفاوت فاحشي با اجراي آن در سي و يكمين جشنواره بين‌المللي «تئاتر فجر» دارد و سعي شده است تمام مواردي كه جزء موارد اصلاحي شوراي نظارت است در آن به عينه پياده شود.»

زارعي كه خود نيز در اين نمايش به ايفاي نقش پرداخته است، گفت: «نمايش «راكب» در اصل يك كار پژوهشي است كه از سوي نويسنده اين نمايش يعني جمشيد خانيان با سفر به بندر جاسك به انجام رسيده است و ابتدا قرار بود حسن فتحي كارگرداني آن را به عهده بگيرد كه قرعه كارگرداني آن به نام من افتاد.»

وي با اشاره به اينكه پس از 8 سال فعاليت در تئاتر اين نخستين كاري است كه با چنين كيفيتي كارگرداني و به روي صحنه مي‌برم، گفت: «جواب مناسبي در مورد حمايت از اين نمايش دريافت نكردم و با وجود آنكه به دليل تمركز روي اين نمايش بازي در يك فيلم سينمايي را از دست دادم اما در نهايت قراردادي منعقد شد كه 80 درصد فروش گيشه است و تنها 20 درصد تعرفه حمايتي است كه به آن اختصاص مي‌يابد.»

كارگردان نمايش ديني «بانوي بي‌نشان» تأكيد كرد: «به هيچ عنوان اين كار دراماتورژي نشده است و تنها يك سيناپس چهار خطي از نمايشنامه «آنتيگونه» در روايت آن استفاده شده است.

البته خانيان از چند ديالوگ كليدي «آنتيگونه» نيز در آن استفاده كرده است اما روايت اين نمايش كاملاً مستقل از اين نمايش است و بنا به تحقيقات محلي گويا مستند نيز باشد.»

وي به نقل داستان اين نمايش پرداخت و گفت: «اين نمايش در فضايي كاملاً جادويي داستان كلينگ؛ حاكم ليردف است كه دامادش را به قتل مي‌رساند و دخترش؛ هزوا و پسرش؛ كهور كه از اين قصه نارحت شده‌اند از آن ديار مي‌روند و پس از مدتي كلينگ كهور و هرمز ديگر پسرش را رو در روي هم قرار مي‌دهد.

آنها هر دو در جنگ كشته مي‌شوند و به دستور كلينگ هرمز به دليل دفاع از كيان خود با احترام به خاك سپرده مي‌شود اما جسد كهور باقي مي‌ماند تا خوراك شغال و لاشخوران شود و از اينجا به بعد از است كه هزوا تصميم مي‌گيرد تا شبانه جسد برادرش كهور را با احترام به خاك بسپارد كه مورد غضب كلينگ قرار مي‌گيرد.»

وي در مورد استفاده از آئين «زار» در نقل روايت داستان اين نمايش گفت: «بادهاي زار در حقيقت روح مردگاني است كه در جلد كلينگ وارد شده‌اند و لحظه‌اي كلينگ را راحت نمي‌گذارند و موجب عذاب او هستند.

 البته هر كدام از ارواح مردگان بالاخره جسم كلينگ را ترك مي‌كنند اما در نهايت باد سرخي كه متعلق به روح هزواست قصد ترك جسم كلينگ و بخشش او را به دليل جناياتي كه مرتكب شده است ندارد و او همچنان در عذاب است.»

زارعي در مورد مضمون ديني به كار رفته در اين نمايش گفت: «تكبر، خودكامگي فرد جاه‌طلبي همچون كلينگ عاقبت خير و خوشي را برايش رقم نمي‌زند و اين به عنوان پيام ديني و ارزشي اين نمايش كه بارها مورد تأكيد و توصيه معصومين(ع) بوده است كه بايد از تكبر و خودخواهي پرهيز كرد به انضمام آئين‌هاي اجرا شده در اين نمايش، راكب را به يك محتواي نمايشي با ساختار ديني تبديل كرده است.»

وي در پايان نشست گفت: «نمايش «راكب» شايد جزء نخستين نمايش‌هايي باشد كه به شكل مستقيم و نه تنها در حرف و كلام بلكه در عمل معرف يكي از آئين‌هاي سنتي مردم خطه‌اي از سرزمين پهناور ايران است كه اميدواريم شرايطي فراهم شود كه اين نمايش را نيز بتوانيم خارج از ايران به روي صحنه ببريم.»

كوروش زارعي، كارگرداني نمايش «راكب» همچنين در گفت‌و‌گو با خبرگزاري ايكنا درباره نمايش راکب گفت: «برحذر بودن از خودپسندي و جاه‌طلبي كه از سفارشات مؤكد ديني است پيام اصلي نمايش «راكب» است كه براساس ساختار نمايشي برگرفته از آئين«زار» مناطق جنوبي ايران روايت مي‌شود.

اين نمايش در تقبيح خودپسندي و جاه‌طلبي روايت مي‌شود و بيان اين صفت رذيله در وجود انسان خودكامه است كه هيچ چيز غير از صلاح خودش برايش مهم نيست.»

وي ادامه داد: «صرفنظر از اين ديدگاه، ساختار نمايش «راكب» بر مبناي يك آئين رسمي كه در جنوب كشور متداول است و به «زار» موسوم است و بسياري از مردمان آن سامان به آن اطلاق يك آئين اعتقادي مي‌دهند به دليل داشتن اين پيام كه بارها و بارها مورد تأكيد معصومين(ع) در روايات و احاديث و يا حتي نص صريح قرآن نيز است در زيرمجموعه نمايش‌هاي ديني قرار مي‌گيرد.»

زارعي گفت: «شخصيت اصلي اين نمايش به نام «كلينگ» جاه‌طلب و خودكامه است و براي تأمين صلاح خودش حاضر است حتي از حقوق نزديكترين كسانش نيز صرفنظر كند.

چنانكه او در جايي از نمايش ديالوگي به اين مضمون دارد كه: «تو با من از قانون نگو كه من خود قانونم، رذيلت من امروز در اين مجلس از فضيلت قانون‌مداري ديروز من است؛ من زادگاهم را دوست دارم و هرگز لطفي كه به دوستانم دارم بر صلاح اين خاك پيشي نخواهد گرفت.»

وي در پاسخ به اين پرسش كه ممكن است گروهي آئين «زار» را خرافه بدانند و ساختار نمايش را كه براساس اين آئين روايت شده است مود نقد قرار دهند گفت: «زار برخلاف تلقي اين دوستان نه تنها خرافه نيست كه يك مجلس درماني است كه در گونه‌هاي نمايشي به آن تعبير به سايكودرام مي‌شود.»

زارعي تصريح كرد: «شخصيت‌هاي اصلي در اجراي اين آئين كه از آنها تعبير به «بابازار» و «ماما‌زار» مي‌شود در اصل روانپزشكاني هستند كه فرد دچار مسائل روحي و رواني را براساس مناسك درماني كه نوعي درمان موسيقايي است مورد معالجه قرار مي‌دهند كه البته نمونه‌هاي موفقي نيز از اين شيوه درماني در مناطق جنوبي ايران گزارش شده است.»

اين كارگردان در مورد وجه تسميه اين نمايش به نام راكب گفت: «علت اين نامگذاري به سبب ارواح كساني است كه توسط شخصيت اصلي نمايش يعني كلينگ كشته و نابود شده‌اند و اكنون بر روان اين فرد سوار شده و روان او را مورد تسخير قرار داده اند چنانكه او را تبديل به يك انسان روان‌پريش كرده‌اند.»

وي در پايان توصيه كرد: «طرح مسائل ديني و مذهبي و موضوعاتي كه از سوي بزرگان دين كراراً مورد تأكيد قرار گرفته است را مي‌توان در قالب‌هاي متنوعي همچون روايت اين نمايش بازگو و در معرض ديد مخاطبان قرار داد تا ضمن آنكه مخاطب را با آئين‌هاي بومي ايراني آشنا مي‌كند بخشي از فرهنگ ديني نيز به آنها منتقل شود.»

شايان ذکر است نمايش «راكب» به نويسندگي جمشيد خانيان و كارگرداني كوروش زارعي كه سال گذشته در بخش بين‌الملل سي و يكمين جشنواره «تئاتر فجر» شركت كرده بود.

نمايش «راكب» از پنجشنبه 22 فروردين در تالار چهارسوي مجموعه تئاتر شهر به روي صحنه رفته است.

محور اين نمايش ملهم از نمايش «آنتيگونه» سوفكل؛ نمايشنامه‌نويس يوناني در مورد منشأ خودخواهي و تكبر آدم‌هاست؛ مسأله‌اي است كه ائمه‌ اطهار(ع) در مورد آن توصيه‌هاي متعددي را كرده‌اند.

در توليد اين نمايش سعي شده است براساس ساختار اين نمايش يوناني، درامي منطبق با باورهاي اعتقادي و آئيني ايراني خلق شود.

يادآور مي‌شود، نمايش «راكب» همه روزه به غير از شنبه‌ها ساعت 19 روي صحنه است.

بيوگرافي کوروش زارعي:

كوروش زارعي در اول مهرماه 1350 در ميناب متولد شد. او در مقطع راهنمايي با تئاتر آشنا شد و در اولين نمايش مدرسه اي خود با نام «تير غيب» نوشته محسن مخملباف به عنوان بازيگر روي صحنه رفت و نخستين حضور صحنه اي خود را تجربه كرد.

او در همان سال جايزه بازيگري خود را از جشنواره سراسري دانش آموزان كشور دريافت كرد. اين جايزه انگيزه اي شد تا او هنر تئاتر را جدي تر بگيرد.

نمايش هاي تلاقي، روزهاي خوش يك پادشاه، چشم هاي خيره به راه و بند كارهايي بودند كه در سال 1365 در آنها حضور داشت.

در دوره متوسطه او نمايش هاي زيادي را به جشنواره هاي دانش آموزي و منطقه اي وزارت ارشاد به روي صحنه برد كه در تمام آنها چه در مقام بازيگر و چه در جايگاه كارگرداني نقش پررنگي داشت و جوايز بسياري را در اين راه به خود اختصاص داد.

نمايش هاي مضرات دخانيات، مردي كه گلي به دهان داشت، دو چهره از يك كارفرما، خانه روشني پرواز را به خاطر بسپار، بيا با هم برويم جنگ، اسب سفيد، قائد، هجوم، و مرگ در پاييز از جمله كارهاي زارعي در آن سال هاست.

در سال چهارم دبيرستان نمايش «گل و جهله» را كارگرداني كرد كه اين نمايش در دوازدهمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر جايزه كارگرداني دوم، نويسندگي دوم، بازيگري اول مرد و عنوان نمايش برگزيده كانون ملي منتقدان ايران را دريافت كرد.

در سال 1374 سرنوشت تئاتري او با گروهي در قم گره خورد كه بعدها آيين نام گرفت. اين آشنايي سرآغاز همه اتفاق هاي سال اخير زندگي تئاتري وي مي باشد.

اجراهاي متفاوت و مختلف در جشنواره هاي بين المللي داخلي و خارجي، تجربه هاي متنوع و جديد در عرصه هنر نمايش با ژانر هاي گوناگون، حضور مداوم و فعال همراه با گروه تئاتر آيين در استان ها و شهرستان هاي كشور با اجراي نمايش هاي آييني، مذهبي، اسطوره اي و ... برگزاري موفق 7 دوره جشنواره سراسري نمايش بچه هاي مسجد همراه با گروه تئاتر آيين، مسئول واحد كارشناسي دفتر مركزي نمايش بچه هاي مسجد و ...

او هم اكنون عضو انجمن بازيگران و كارگردانان خانه تئاتر ايران و  مسئول واحد هنرهاي نمايشي حوزه هنري استان تهران است.

بازيگري (بيش از پنجاه نمايش):

مضرات دخانيات، هجوم، دوچهره از يك كارفرما، پرگار، سفر، گل و جهله، روزهاي خوش يك پادشاه، هلوع، اسب سفيد، تلاقي، خرس، غمنامه فرات، خورشيد كاروان، بانوي بي نشان، كانال كميل، خاك سبز، تير غيب، بيا باهم برويم به جنگ، غريبه شام، شام غريب، شهرزاد، آينه اي توي سقف، هذيان، مرگ در پاييز، پايان روز دوم، فيروزه كه مي خواند، سراب، فرات، بر دارشدن حسين بن منصور حلاج، مرگ در ساعت مرغابي، مردي در بند، خانه روشني، مسافران كوفه، زنان مهتابي و مرد آفتابي، و هم سرخ، خواهر عشق و ....

كارگرداني: (بيش از سي نمايش)

بيا با هم برويم، سفر، پرگار، مضرات دخانيات، مرد گل به دهان، قائد، اسب سفيد، گل و جهله، آينه اي توي سقف، كانال كميل، فيروزه كه مي خواند، شب محبوبه، شب مويه ها، زنان مهتابي، مرد آفتابي، مسافران كوفه، بانوي بي نشان، پرواز را به خاطر بسپار، خاك آلوده و ....

جشنواره ها:

-شركت در پنج جشنواره سراسري تئاتر دانش آموزان سراسر كشور در مقام كارگردان و بازيگر

-دريافت 12 جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني در جشنواره هاي استاني و سراسري و دانش آموزي كشور

-شركت در بيش از 10 جشنواره تئاتر استاني و منطقه اي كشور

-شركت در شش دوره جشنواره سراسري تئاتر دفاع مقدس

-شركت در ده دوره جشنواره بين المللي تئاتر فجر به عنوان كارگردان و بازيگر

-شركت در جشنواره بين المللي تئاتر جاده ابريشم در كشور آلمان با نمايش آينه اي توي سقف در مقام بازيگري و كارگرداني

-شركت در جشنواره بين المللي تئاتر اتوس در كشور تركيه و اجراي نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي در شهرهاي آنكارا و استانبول در سال 1382

-شركت در جشنواره بين المللي نمايش هاي آييني اسطوره اي در كشور قرقيزستان با نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي 1385

جوايز:

-جايزه بهترين بازيگري به خاطر بازي در نمايش تير غيب از جشنواره سراسري دانش آموزي 1364

-جايزه بهترين بازيگري به خاطر بازي در نمايش تلاقي از جشنواره سراسري دانش آموزي 1365

-جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني به خاطر نمايش قائد از جشنواره سراسري دانش آموزي 1368

-جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني به خاطر نمايش اسب سفيد از جشنواره سراسري دانش آموزي 1370

-جايزه بهترين بازيگري به خاطر بازي در نمايش مرگ در پاييز از جشنواره تئاتر هرمزگان 1368

-جايزه بهترين بازيگري به خاطر بازي در نمايش دو چهره از يك كارفرما از جشنواره تئاتر هرمزگان 1369

-جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني به خاطر نمايش پرگار از جشنواره تئاتر هرمزگان 1371

-جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني و اثر برگزيده به خاطر نمايش گل و جهله از جشنواره تئاتر هرمزگان 1372

-جايزه بازيگري اول مرد از كانون ملي منتقدان تئاتر ايران به خاطر بازي در نمايش گل و جهله از دوازدهمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1372

-جايزه نمايش برگزيده به مفهوم مطلق از سوي كانون ملي منتقدان تئاتر ايران به خاطر نمايش گل و جهله 1372

-جايزه اول كارگرداني به خاطر نمايش كانال كميل از پنجمين جشنواره سراسري دفاع مقدس 1376

-جايزه بهترين كارگرداني به خاطر نمايش شب مويه ها از جشنواره تئاتر استان قم 1382

-جايزه بهترين كارگرداني به خاطر نمايش شب محبوبه از جشنواره تئاتر استان قم 1383

-جايزه بهترين كارگرداني به خاطر نمايش فيروزه كه مي خواند از جشنواره تئاتر استان قم و منطقه اي بندرعباس 1379

-جايزه بهترين كارگرداني به خاطر نمايش پايان روز دوم از جشنواره تئاتر استان قم و منطقه اي بندرعباس 1379

-جايزه بهترين بازيگري و كارگرداني به خاطر نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي در جشنواره منطقه اي نيرو سال 1379

-جايزه كارگرداني اول به خاطر نمايش آينه اي توي سقف از هفدهمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1377

-جايزه بازيگري دوم مرد بخ خاطر نمايش هذيان از هجدهمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1378

-جايزه بازيگري سوم به خاطر نمايش فيروزه كه مي خواند از نوزدهمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1379

-جايزه كارگرداني سوم به خاطر نمايش خاك آلوده از جشنواره سراسري دفاع مقدس 1381

-جايزه بازيگري دوم مرد به خاطر نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي از بيست و يكمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1381

-جايزه دوم كارگرداني به خاطر نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي از بيست و يكمين جشنواره بين المللي تئاتر فجر 1381

-ديپلم افتخار كارگرداني و نشان جشنواره به خاطر نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي از جشنواره بين المللي تئاتر اتوس تركيه (آنكارا) 1382

-ديپلم افتخار كارگرداني به خاطر نمايش زنان مهتابي و مرد آفتابي از جشنواره بين المللي تئاتر مناس قرقيزستان 1385

 

چهارشنبه 28 فروردين 1392 - 9:11


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری