سه‌شنبه 6 تير 1396 - 23:25
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

زينب احمدي

 

تصوف در اسلام

 

تصوف در اسلام

نويسنده: حجت الاسلام داود کميجاني

نوبت چاپ: اول 1391 ه‍‍‏ .ش

شمارگان: 2000 نسخه

قيمت: 55000 ريال

انتشارات: راه ابريشم

اين کتاب تلاش دارد تا با ارائه تعريف و ترسيمي روشن و بي طرفانه از تصوف ضمن ارضاي عطش ذهن‌هاي کنجکاو، راهي را براي درک ساختار واقعي مکتب صوفيه و احياناً شناختن وجوه اشتراک و افتراق آنان با شريعت اسلامي باز کرده و در انتها امکان گزينش آگاهانه را براي مخاطبان مهيا سازد.

در اين نوشتار با مروري علمي ولي موجز از تاريخ تصوف در اسلام، به توصيف برخي از مکاتب و آيين‌هاي اعتقادي مهم آنها خواهيم پرداخت تا مخاطبان بتوانند به سادگي و بدون تحمل مشقت حاشيه خواني‌هاي کم حاصل به خاستگاه تصوف، بنيانگذاران، تاريخچه، فرقه‌ها و . . . آنها آگاه شوند. کتاب «تاريخچه تصوف در اسلام» به بيان ريشه‌ها، بنيانگذار و عوامل پيدايش اين موضوع در‌ آغاز نوشتار مي‌پردازد و سپس به مراحل تکامل اشاره مي‌رود که عناوين اين مراحل عبارتند از:

دوره مقدماتي، دوره پيدايش، رشد و رواج، دوره گسترش و تکامل، دوره پيدايش عرفان نظري، مرحله شرح و تعليم، دوران افول و هضم، تجلي عرفان شريعت گرا و تلاش براي احيا.

در ادامه از اعتقادات، فرقه‌هاي تصوف و تشيع و تصوف سخن رانده مي‌شود که عناوين بخش‌هاي نامبرده عبارتند از:

اعتقادات: اصول عقايد: وحدت وجود، کشف و شهود، سير و سلوک، مقامات و حالات، فناي في الله، راز و رمز و عشق به جمال؛ حجت حق؛ وجه تمايز؛ فرقه‌هاي تصوف: فرقه شناسي تصوف: الف- مکتب تصوف عراقي: فرقه محاسبيه، فرقه نوريه، فرقه سهيليه، فرقه حلمانيه، فرقه قادريه و فرقه کبرويه؛ ب- مکتب تصوف خراسان: فرقه ملامتيه، فرقه قلندريه؛ ج- فرقه‌هاي عرفاني مهم متاخر در ايران: فرقه نعمت اللهي، فرقه نقش بندي، فرقه ذهبيه، فرقه اهل حق، گروه يزيديه (شيطان پرستان)، فرقه علي اللهي، اهل حق‌هاي مسلمان نما، فرقه خاکسار و فرقه اويسيه؛ د- برخي فرق فعال در ديگر سرزمين‌هاي همجوار ايران: فرقه مولويه، فرقه سعديه؛ تشيع و تصوف: هويت مذهبي تصوف، عناصر اعتقادي مشترک: ولايت، انواع سلوک، مذهب صوفيه، زهدگرايي شيعي؛ عالمان شيعه و تصوف: بي طرفان، موافقان، منتقدان، مخالفان؛ تصوف در ديدگاه امام خميني(ره)، عرفان طريقت گرا و شريعت گرا: بزرگان عرفان طريقت گرا، عرفان شريعت گرا و کتاب شناسي مآخذ.

بنابر شواهد تاريخي لفظ «صوفي» (از هر ريشه‌اي که مشتق شده باشد)، اولين بار از اواخر قرن دوم هجري مورد استعمال قرار گرفت، ابداع کننده اين اصطلاح ظاهراً «جاحظ» بوده است و او بود که نخستين بار اين کلمه را در نوشته‌هاي خود مورد استفاده قرار داده است.

در بخشي از اين کتاب در بيان نوع سلوک مي‌خوانيم:

«نکته ديگري که سزاوار توجه است، ويژگي‌هاي سلوک تصوف و تشيع مي‌باشد؛ بدين معنا که تشيع به لحاظ اجتماعي، گرايشي مثبت به فعال بودن دارد؛ اين فعاليت در شيعيان زيدي به شکل قيام‌هاي مسلحانه، در شيعيان«اسماعيلي» به صورت تبليغات نهاني، و در تشيع «اماميه» (دست کم)، به نحوه آمادگي براي قيام جلوه داشته است.

در مقابل تصوف به لحاظ فعاليت‌هاي اجتماعي داراي جنبه‌هاي منفي بوده و به رهبانيت، انزوا و تسليم در برابر وضع موجود و روي گرداني از ماديات و دنياگرايي سوق داشت، و آن را مبناي نيل به عظمت معنوي و روحي و کسب سعادت قلمداد مي‌کرد. اين تفاوت سلوک قرن‌ها تصوف و تشيع را از هم دور مي‌ساخت اما در قرن ششم به بعد با ظهور طريقت‌هاي مبارز و سازمان يافته در صوفيه و جبهه‌گيري‌هاي عمدتا حق طلبانه آنان در مقابل خلفا و سلاطين، نوعي قرابت رفتاري بين تصوف و تشيع پديد آمد که باعث نزديکي آنان به يکديگر شد. اين قرابت تا آنجا پيش رفت که در قرن دهم با به قدرت رسيدن صوفيان صفوي مذهب رسمي حکومت ايشان تشيع اعلام شد و حتي آنان خود را از نوادگان امامان شيعي معرفي کردند.»

گفتني است، کتاب حاضر نوشته حجت الاسلام داود کميجاني در بهار سال جاري با شمارگان دو هزار نسخه و قيمت 55000 ريال از سوي انتشارات راه ابريشم، منتشر و راهي بازار نشر کتاب شده است.

 

سه‌شنبه 20 فروردين 1392 - 11:41


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری