يكشنبه 26 آذر 1396 - 4:3
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

فراز و نشيب هاي يکساله ادبيات کودک و نوجوان

 


گزارشي از موقعيت کتاب ها و جوايز ادبي کودک و نوجوان در سالي که گذشت

 

يکي از رويدادهاي حوزه ادبيات کودک و نوجوان در سال 1391، نامگذاري روزي به نام ادبيات کودک و نوجوان بود. شوراي عالي انقلاب فرهنگي در جلسه 717 خود و بنا بر پيشنهاد شوراي فرهنگي عمومي، روز 18 تير را به عنوان روز ادبيات کودک و نوجوان ثبت کرد. بر اين اساس، اين روز از سال آينده در تقويم رسمي کشور به عنوان روز ادبيات کودک و نوجوان ناميده خواهد شد. داستان نامگذاري اين تاريخ به عنوان روز ادبيات کودک و نوجوان از اوايل تابستان آغاز شد؛ زماني که منصور واعظي، دبير شوراي فرهنگي عمومي در اظهار نظري از انتخاب اين روز که سالروز درگذشت مهدي آذريزدي نيز هست، به عنوان روز ادبيات کودک و نوجوان در شوراي فرهنگ عمومي سخني به ميان آورد. اعلام اين گفته واکنش‌هاي متفاوتي را ميان نويسندگان کودک و نوجوان برانگيخت و بسياري از آن‌ها از مشورت نگرفتن از اهالي ادبيات در اين زمينه گله‌مند بودند، با اين حال شوراي عالي انقلاب فرهنگي با تثبيت نظر شوراي فرهنگ عمومي، 18 تيرماه را به طور رسمي به عنوان روز ادبيات کودک و نوجوان نامگذاري کرد. مهدي آذريزدي، روز 29 اسفند متولد شد اما به دليل احتمال ديده نشدن اين روز در تقويم، به جاي تولد اين نويسنده روز درگذشت او به اين نام در آمد.

از ديگر اتفاق هاي خوشايند در حوزه ادبيات کودک و نوجوان، تاليف و انتشار سلسله رمان هاي نوجوان امروز، در کانون کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان بود. اين مرکز براي توليد رمان‌هاي مناسب نوجوانان امسال دست به کار شد و چندين عنوان از اين رمان در سال 91 منتشر شد که قرار است بقيه رمان ها هم در سال 92 منتشر شود. در سال 91 نويسندگان اين طرح براي آشنا شدن با سليقه مخاطبان سراسر کشور و همچنين برگزار نشست‌هاي نقد آثاري که قرار است در اين طرح منتشر شوند، راهي سفرهايي شدند تا اين سفرها به روند توليد کتاب‌هاي اين مجموعه کمک کنند.

در بخش ديگر، در سي‌امين دوره جايزه کتاب سال جمهوري اسلامي ايران، حوزه کودک و نوجوان  سهمي نداشت. در اين دوره حوزه‌هاي شعر و داستان کودک و نوجوان هيچ برگزيده‌اي نداشتند. نداشتن بودجه يا نبود کتاب‌هاي داراي ملاک‌هاي لازم، مي‌تواند از دلايل اين امر باشد. در اين دوره کتاب «گردان قاطرچي‌ها» نوشته داوود اميريان در بخش داستان نوجوان شايسته تقدير شناخته شد.

در اين سال همچنين سه دوره جايزه کتاب فصل برگزار شد که تنها دو کتاب از چهار حوزه اصلي کتاب‌هاي  کودک و نوجوان در سه دوره از اين جشنواره به عنوان برگزيده انتخاب شدند. بيست‌ويکمين دوره از اين جايزه که در بهار سال ۹۱ برگزار شد، هيچ کتابي از حوزه کودک و نوجوان را لايق برگزيده شدن ندانست. با اين حال، بيست‌ودومين دوره از اين جشنواره که در داغ‌ترين فصل سال برگزار مي‌شد، کتاب «طبيعت اسرار آميز» با ترجمه مجيد عميق را به عنوان کتاب برگزيده ادبيات کودک و نوجوان انتخاب کرد. آخرين دوره از اين جايزه در سال ۹۱، در اقدامي ديگر، کتاب «جايي که کوه بوسه مي‌زند بر ماه» نوشته گريس لين با ترجمه پروين علي‌پور را به عنوان کتاب برگزيده اين جايزه انتخاب کرد. اتفاق ديگر امسال  برگزاري نخستين دوره جايزه ادبي حوا بود که اين جايزه در سه بخش برگزيده داشت، اما نه از ميان کتاب‌ها. کلر ژوبرت، نويسنده و مترجم ، شقايق قندهاري، مترجم و افسانه سپه‌پور به عنوان مترجم برگزيده اين جايزه معرفي شدند. در بخش ناشران نيز مديران موسسه‌هاي انتشاراتي زيتون، بنياد بعثت، کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان و علمي، فرهنگي، به عنوان ناشران برگزيده انتخاب شدند. اين جايزه با هدف قدرداني از فعالان عرصه کتاب کودک و نوجوان پا گرفته است. رمان «هستي»، نوشته فرهاد حسن​زاده هم در اين سال موفقيت هايي را کسب کرد. اين رمان در مراسم انتخاب بهترين رمان نوجوانان امروز، به عنوان رمان برگزيده نوجوانان معرفي شد. دو کتاب «گردان قاطرچي​ها» نوشته داوود اميريان و «توران تور» اثر عباس جهانگيريان نيز از سوي داوران نوجوان اين برنامه به عنوان مقام دوم و سوم آثار برتر نوجوانانه برگزيده شدند. اين جايزه از طرف نوجوانان تهراني به اين کتاب‌ها داده شد. اين در حالي است که جوايزي از اين دست که در آن مخاطبان کتاب برگزيده خود را انتخاب کنند، پيش از اين در ايران سابقه نداشته است.

همچنين در نهمين جشنواره نقد امسال دو منتقد کتاب کودک و نوجوان به عنوان برگزيده اين جايزه معرفي شدند. از ميان 125 مقاله مكتوب و 12 مقاله الكترونيک ارسال شده به دبيرخانه جشنواره در حوزه نقد شعر کودک و نوجوان، مقاله «شاعري شيفته كلاغ‌ها!» از زهره حيدري‌شاهي به عنوان برگزيده و در حوزه نقد داستان کودک و نوجوان مطلب «سوژه‌هاي جذاب، پرداخت‌هاي خام» نوشته مهدي ابراهيمي‌لامع شايسته تقدير شدند.

امسال اتفاق ديگري هم در حوزه کتاب کودک رخ داد که آن هم جايزه لاک‌پشت پرنده بود. اين جايزه در دومين دوره خود با تجليل از مرتضي خسرونژاد و فرشيد مثقالي، به عنوان برگزيده ويژه، برندگان خود را معرفي کرد. اولين دوره اهداي نشان جايزه لاک‌پشت پرنده به بهترين کتاب‌هاي کودک و نوجوان سال 90، سه برگزيده داشت. نشان طلايي «لاک‌پشت پرنده» در اين دوره به رضي هيرمندي براي ترجمه کتاب «اختراع هوگوکابره»، يونس خانيان براي رمان «عاشقانه‌هاي يونس در شکم ماهي» و «برايان سلزنيک» براي کتاب‌هاي «اختراع هوگو کابره» و «شگفت‌زده» اهدا شد. همچنين نشان نقره‌اي «لاک‌پشت پرنده» به شهرداد ميرزايي براي نگارش کتاب «ما همه آزاد آفريده شده‌ايم»، فرهاد حسن‌زاده براي نگارش رمان «هستي» و احمدرضا احمدي براي کتاب «همه چراغ‌ها از نگاه‌ها روشن شده‌اند» تعلق گرفت. با مرور اين جشنواره‌هاي ادبي مي‌توان گفت که سال ۹۱، سال بي‌مهري جوايز ادبي به کتاب‌هاي کودک و نوجوان بود. به نظر مي‌رسد داوران اين جوايز، کتاب‌هاي هر سال را با بهترين کتاب‌هاي برگزيده سال‌هاي گذشته مقايسه مي‌کنند در حالي که منطقي‌تر است که کتاب‌هاي هر سال با آثار منتشر شده در همان سال سنجيده و ارزيابي شوند. همچنين در پنجمن دوره از جايزه ادبي پروين اعتصامي که در روزهاي پاياني سال برگزار شد، سه اثر منتخب حوزه کودک و نوجوان، آثاري در بخش شعر بودند. «ميو ميو تشکر» اثر مريم هاشم‌پور، «برو جلو بوق نزن» سروده فاطمه کاوندي و «دفتر گل  باز شد» مجموعه شعري از مريم زندي، نام اين آثارند که البته همگي جزو شايسته تقديري‌هاي اين جايزه ادبي به شمار آمدند؛ در حالي که در پنجمين دوره اين جايزه به بخش داستان کودک و نوجوان نيز جايزه‌اي تعلق نگرفت.

 

 

يكشنبه 11 فروردين 1392 - 10:18


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری