چهارشنبه 26 مهر 1396 - 9:26
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

پاي منبر معرفت

 

روابط عمومي اداره كل تبليغات اسلامي استان تهران

 

نکوهش بدرفتاري با زيردستان از نظر اسلام

 

 مقدمه:

رعايت حقوق اقشار مختلف جامعه از اهميت زيادي برخوردار است و يک ضرورت ديني و اجتماعي مي باشد. کساني که در جامعه مسئوليت داشته وعده اي را تحت مديريت خود دارند بايد حقوق آنان را رعايت کرده و از ظلم وستم به آنها خودداري کنند.

دين مقدس اسلام براي هر مسئوليتي حد و مرزي قرار داده و همگي را به احترام حقوق يکديگر توصيه مي کند.

امام صادق ( ع) فرمود: «خداوند به چيزي برتر از رعايت حق مومن بندگي نشده است. » (1)

بنابراين همه کساني که به نوعي مسئوليت آنها به عهده ديگران است مانند همسر، فرزند، مردم، کارگر،کارمند و ... ، دولت نسبت به حقوق مردم بايد حقوق انان را مراعات نمايند.

امام سجاد (ع) مي فرمايد:« اما حق زيردستان حکومت آن است که بداني آنها به خاطر ضعف خود و نيرومندي تورعيت گشته اند. پس برتوواجب است که درباره آنان به عدالت رفتارکني وبراي آنان مانند پدري مهربان باشي وخطاهاي آنان را که جاهلانه مرتکب شده اند ببخشيد و همچنين در مقابل کيفر بدي آنها شتاب نکني وخدا را بواسطه قدرتي که به توداده است شکرگزار باشي.» (2)

امام سجاد(ع) در اين بخش از رساله حقوق، 4 حق مهم را نسبت به زيردستان يادآوري نموده اند.

1- عدالت :

تمام پيامبران الهي براي پياده کردن بندگي خدا و اقامه عدل مبعوث شده اند عدالت در همه شئون جامعه مطلوب است. قرآن مي فرمايد:«اذاقلتم فاعدلوا» (3)

در آيه ديگر مي فرمايد: «اعدلوا هواقرب التقوي؛ عدالت بورزيد که آن به تقوي نزديکتر است. » (4)

مسئولان و حاکمان بايد نخستين شعارشان در اداره جامعه اقامه عدل باشد.

2- پدري براي زير دستان:

حاکم نبايد با ستم بر مردم حکومت کند. محبت و مهرباني باعث گرايش و دلگرمي مردم مي شود. يکي از ويژگي هاي رسول خدا(ص) و رمز موفقيت آن بزرگوار مهرباني ايشان بود.

3- عفو و گذشت:

هرچه انسان در مراتب بندگي خدا بيشتر و بالاتر رود بيشتر اهل رحمت و گذشت مي شود. خدا غفار و ودود است آنانکه خلق و خوي الهي دارند اهل مدارا و آمرزش هستند خدا به پيامبرش فرمان مي دهد. 

«خذ العفو وآمر بالمعروف و اعرض عن الجاهلين ؛ گذشت پيشه کن و به نيکي فرمان ده و از نادانان روي برتاب.» (5) 

يک حاکم يا مسئول بايد بداند در عين قاطعيت و اهميت به اجراي حدود الهي بايستي اهل گذشت و رفق نيز باشد. 

پيامبر بزرگوار اسلام در روز فتح مکه که عده اي شعار انتقام سر مي دادند فرمود: امروز روز رحمت و مهرباني است وهمه راآزاد کرد. (6)

4- سپاسگزاري بر نعمت:

حاکم اسلامي بايد بداند مسئوليت يک امانت است نه طعمه اي براي رسيدن به اهداف شخصي او بايد همواره خدا را بر چنين نعمتي شاکر باشد و شکر او در مديريت خوب و مراعات حقوق و زيردستان نهفته است. 

لذا اميرمومنان(ع) در نامه هاي متعدد به کارگزاران، رعايت حقوق مردم و پرهيز از تحکم را متذکر شده اند.

 

در بياني به مالک اشتر فرمودند: «بخشي از وقت خود را در اختيار کساني قرار ده که به تو نياز دارند خود را براي آنان فارغ کن.» (7) 

يکي از وظايف حاکم مسئول انتقاد پذيري است که ضامن سلامت عملکرد ها و استواري در تصميم گيري ها است.انتقاد پذيري مسئولين از عوامل رشد موفقيت انان است. 

علي(ع) فرمود: «بزرگترين نشانه توفيق فرا گرفتن نصيحت است.» (8) 

مردم يک کشور، شهروندان در يک شهر، کارمندان يک مجموعه و اداره،گرچه درجات، رتبه ها و مسئوليت هاي مختلف دارند ،‌اما در تأمين نيازها يکسانند.

اختلاف نژادي، طبقاتي و قبيله اي در اسلام ناپسند و مطرود است. بازگشت همه ارزش ها به تقواست. تفاخر و خودبزرگ بيني از ويژگي هاي جاهليت است.

ميزان ارزش انسانها در اسلام براساس ارزش هاي معنوي مي باشد .

رسول خدا(ص) در حجه الوداع فرمود:« اي مردم خداي شما يکي است، پدرتان يکي است و همه شما از آدم هستيد و آدم از خاک. همانا گرامي ترين شما نزد خدا با تقوا ترين شماست.عربي را بر عجمي برتري نيست مگر به تقوا»

خداوند همه ما را به وظايف مان آشنا بگرداند. ان شاء الله

منابع:

1- کافي ، جلد2،‌ص170

2- تحف العقول ،ص267

3- سوره انعام، آيه 152

4- سوره مائده، آيه 8

5- سوره اعراف، آيه 199

6- سيره ابن هشام ، جلد4، ص32

7- نهج البلاغه ، نامه 52

8- غررالحکم ،‌آمدي ، شماره 9625

                      حبيب الله جمشيدي 

 كارشناس تشكل هاي ديني تبليغات اسلامي شمال غرب تهران 

 

 

چهارشنبه 23 اسفند 1391 - 11:9


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری