پنجشنبه 23 آذر 1396 - 20:35
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

رونمايي از اولين رمان با موضوع کار و توليد ايراني

 

گزارشي از مراسم رونمايي از رمان«سايه اژدها» در بيناد ادبيات داستاني ايرانيان

 

مراسم رونمايي از رمان «سايه اژدها» نوشته محمدعلي گوديني با حضور نويسنده و کارشناسان؛ کامران شرفشاهي، روج الله مهدي پور عمراني، علي اسماعيلي  سرپرست معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و جمعي از اهالي ادبيات داستاني در محل بنياد ادبيات داستاني ابرانيان برگزار شد. در ابتداي اين مراسم کامران شر‌شاهي نويسنده و روزنامه‌نگار گفت:«سال جاري به نام توليد ملي، حمايت از کار و سرمايه ايراني ناميده شد و چه جفايي کردند مسئولان که بر عکس اين شعار حرکت کردند. وقتي در اين بحبوحه  خبر انتشار «سايه اژدها» را شنيدم بسيار دلگرم شدم.»

 وي افزود:« نهادهاي متولي کار و کارگر و نهادهاي فرهنگي بايد پيشگام اين حرکت باشند اما چنين نشد. وقتي درباره توسعه پايدار صحبت مي‌کنيم نمي‌توانيم کار و کارگر را ناديده بگيريم ولي متأسفانه به ادبيات کارگري چندان پرداخته نشده است و هنوز کار و کارگر شأن لازم را در جامعه پيدا نکرده‌اند که اين جاي دريغ و تأسف دارد.» اين نويسنده با اشاره به پيشينه ادبي ادبيات کارگري گفت:«وقتي به گذشته ها نگاه مي‌کنيم مي‌بينيم که در شاهنامه با کارگري مانند کاوه آهنگر روبرو هستيم و در آثار منثور نيز شاهد حکايت‌هايي هستيم که به طبقه کارگر مي‌پردازد اما اين موضوع در روند تاريخ کمرنگ مي‌شود و بعد از مشروطه به سمت رمانتيسم پيش مي‌رويم حتي در دوره‌اي شاهد هستيم که نوشتن از کار و کارگر با چپ گرايي مترادف مي‌شود.»وي افزود:«نويسندگاني با تمايلات مارکسيستي وارد اين حوزه شدند که همين مسئله دافعه‌اي را ايجاد کرد. البته پشت اين جريان دست امپرياليسم بود و اين حرکت ريشه مردمي نداشت.» شرف‌شاهي با بيان اينکه نشريه کار و کارگر در دوره‌اي از تاريخ ايران تا حدي به اين مسائل پرداخته است، گفت:«همين نشريه به روزنامه کار و کارگر تبديل شد و سپس اين روزنامه به جاي انجام کار تخصصي دچار اشتباه بزرگي شد و به نشريه‌اي خنثي تبديل گرديد. در طي 3 دهه گذشته که از انقلاب مي‌گذرد شاهد حضور شخصيت‌هايي هستيم که در ادبيات کارگري فعاليت کرده‌اند اما متأسفانه نگاه اشتباهي وجود دارد.»

وي افزود:«يک تصور اشتباه وجود دارد که کارگران با بازوي خود سخن مي‌گويند اما شاعران و نويسندگان خوبي داريم که سالياني کارگر بودند و پس از تحصيل به مدارج بالايي در جامعه رسيده‌اند و سعي کردند تجربيات خود را ثبت و ضبط کنند.» عضو شوراي عالي شعر و موسيقي صدا و سيما، با بيان اينکه در صدا و سيما هم بيشتر شاهد آثار درام و ملودرامي که به مسائل سطحي و خصوصي مي‌پردازند هستيم، تصريح کرد:«کماکان شاهد حضور پررنگ و پرتيراژ رمان‌هايي هستيم که به داستان‌هاي سطحي و عاشقانه مي‌پردازند و هنوز جاي ادبيات هوشمندانه و متفکر خالي است. در طول ايام کساني بودند که کارهاي ارزشمندي را توليد کردند و عليرغم بي‌مهري‌ها و عدم حمايت‌ها برخي از آنها منتشر شدند.» وي افزود:«فقط در چند دوره شاهد برگزاري جشنواره ادبي کار و کارگر بودم. شب‌هاي شعر کار و کارگر هم توفيق چنداني نداشت و چند دوره جشنواره نمايشنامه‌نويسي در اصفهان برگزار شد که اين موضوع هم استمرار پيدا نکرد.»

اين نويسنده با بيان اينکه محمدعلي گوديني عليرغم حمايت‌ها، داستان‌ها و تک نگاره‌هاي زيادي داشته است، گفت:«در گذشته گوديني در روزنامه کار و کارگر تک نگاره‌هايي را مي‌نوشت و چند مجموعه داستان هم تحت عناوين «سيلاب»، «نبرد»، «يکشنبه‌هاي آخر»، «تالار پذيرايي پايتخت»، «زني با کفش‌هاي مردانه » و ... نوشته است که همه در عرصه ادبيات کارگري جاي گرفته‌اند.»

وي ادامه داد:«کتاب سايه اژدها از جهات گوناگون به جامعه کارگري و بحث توليد پرداخته است. مهاجرت ، قاچاق کالا، گردشگري يک سويه از مطالبي است که با نگاه منصفانه مورد بررسي قرار گرفته است.» شرف‌شاهي گفت:«نگاه مارکسيستي يک طرفه و صرفا پرولتاريايي است و به مشکلات کارفرما نگاهي نمي‌کند اما هنوز در جامعه ايران بورژوازي به گونه‌ غرب شکل نگرفت و هنوز کارفرما مشکلات زيادي دارد. در کتاب «سايه اژدها» نگاهي دو سويه به کارگر و کارفرما مي‌شود. در بخشي از رمان هم به مسائل بيمه پرداخته مي‌شود که موضوع جدي در اين عرصه است.»

وي با بيان اينکه متأسفانه نگاه ما فقط نگاه مناسبتي شده است، گفت:«پيشنهاد مي‌کنم حداقل به کساني که آثار آماده چاپ دارند زنگ زده شود و از آنها بخواهند تا مطالبشان را که به موضوعات جدي و درگير جامعه مي‌پردازد براي انتشار ارائه کنند.» اين نويسنده در ادامه افزود:«بنيادهايي مانند بنياد ادبيات داستاني بايد جريان‌سازي و حرکت‌آفريني در خلاء ادبيات اجتماعي داشته باشد در حالي که شاهد «بي‌دردي» هستيم بايد يک حرکت‌هاي جدي صورت گيرد و خوب است که اين بنياد جايزه‌اي را در زمينه ادبيات اجتماعي قرار دهد.»

در ادامه اين مراسم روح‌الله عمراني مهدي‌پور نويسنده و منتقد ادبي با بيان اينکه سبک‌هاي زيادي در ادبيات وجود دارد، گفت:«چه در سال‌هايي که ادبيات اختصاصا در شعر خلاصه مي‌شد و زبان فقط زبان نظم بود و چه در زمان نثرنويسي سبک‌هايي داريم و اين سبک‌ها برآمده از رفتار زباني و اجتماعي نويسندگان آن دوران است، سبک از آسمان نمي‌آيد و نتيجه شيوه زيست آدم‌ها در دوره‌هاي تاريخي است.» وي ادامه داد:«داستان کارگري و ادبيات کارگري فقط شعر و نثري نيست که براي کارگران نوشته مي‌شود بلکه رفتار کارگران در کارخانه و جامعه را جلوه مي‌دهد و کمتر کساني مانند محمدعلي گوديني داريم که هم سال‌ها کارگر باشند و هم فن نوشتن را بدانند.»

مهدي‌پور با بيان اينکه گوديني از اولين کساني است که به مباحث کارگري به صورت رمان مي‌پردازد، گفت:«داستان کتاب «سايه اژدها» خوب شروع شده است و بدون به در و ديوار زدن به ماجراي اصلي وارد مي‌شود. همچنين ماجراهاي ريز و درشت به خوبي پرورش يافته‌اند و اين نتيجه تجربيات شخصي خود گوديني است.» وي ادامه داد:«ادبيات کارگري از جايي شروع مي‌شود که کارخانه و صنعت چه در بخش مونتاژ و چه در بخش مادر وارد ايران شده و دهه 40 و  50 اوج ادبيات کارگري است که نويسندگان فعالي را شاهد هستيم.» اين نويسنده با بيان اينکه خَلق با خُلقي که دارد با سفارش رابطه‌اي برقرار نمي‌کند، توضيح داد:«در آثار سفارشي در پيرنگ داستان زاويه ديد يا شخصيت‌پردازي‌ها به مشکل مي‌خوريم و موضوع از دست نويسنده خارج مي‌شود. دهه 40 و  50 اوج ورود صنعت مونتاژ به کشور بود به همين دليل نويسندگاني با توجه به شرايط جامعه به اين موضوع روي آوردند.» وي با اشاره به اينکه پيش از ادبيات کارگري ترجمه ادبيات کارگري داشتيم، خاطر نشان کرد:«شايد ترجمه آثار ادبيات کارگري به نويسندگان دهه 40 و 50 تلنگري زده باشد اما اين موضوع برگرفته از شرايط زماني است.» وي در بخش ديگري از سخنان خود درباره کتاب سايه اژدها گفت:«اين کتاب شکيل چاپ شده است و قلمي که براي عنوان کتاب به کار رفته هم مانند فيلم‌هاي سامورايي است و با خط شکسته به شکلي هنري درآمده است. عنوان کتاب هم چند موضوع را به  ذهن متبادر مي‌کند که چند مورد از آنها در استان آمده است به طور نمونه در بخشي از داستان آمده است که پوستر فيلم اژدها وارد مي‌شود پشت سر کارگران بود يا اينکه صحنه ورود مأمور بيمه را با ورود اژدها معرفي مي‌کند يا چند بخش ديگر براي اژدها تعاريفي را ارائه مي‌دهد.»

اين نويسنده افزود:«نثر کتاب امروزي و ملايم است اما در بعضي موارد لغزش‌هايي دارد که قابل تغيير است. ادبيات کارگري رئال است چون با واقعيت‌هاي جامعه روبرو هستند و تاکنون داستان‌هاي سوررئال کارگري را نديدم.»

در ادامه، محمدعلي گوديني نويسنده کتاب سايه اژدها درباره انگيزه نوشتن اين کتاب گفت:«من هميشه برايم اين سؤال وجود داشت که شعارهاي سال را مسئولان مي‌توانند اجرا کنند. من چند داستان در زمينه کارگري نوشته بودم و وقتي حضرت آقا امسال را سال توليد ملي و حمايت از کار ايراني ناميد تصميم گرفتم اين داستان را بنويسم و خوشحالم در همين سال هم چاپ شد.» وي ادامه داد:«من سالهاي سال کارگر بودم و آثاري که در اين زمينه بود را مطالعه مي‌کردم اما بيشتر آنها ترجمه از آثار روسي و ... بودند که با فضاي کارگري ما تفاوت جدي داشتند وقتي به داستان پرداختم متوجه شدم که مي‌توانم اين مباحث را به شکل داستان درآورم و در نهايت رمان سايه اژدها را نوشتم. من در اين کتاب سعي نکردم فقط يک داستان کارگري بنويسم و به زعم خود راهکارهايي هم ارائه کردم.»

در ادامه اين مراسم علي اسماعيلي سرپرست معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در سخناني اظهار داشت:«دو اصل در نويسندگي وجود دارد که ساده‌نويسي و سالم نويسي است و اين دو اصل در آثار گوديني ديده مي‌شود. حرکت را از يک واحد توليدي و بدون مقدمه شروع مي‌کند و يکي از بحث‌هاي مديريتي را که آشنايي با مسئله است را مطرح مي‌کند.» وي افزود:«ما اجماعي روي مفهوم نداريم شايد روي مفاهيم انضمامي اجماعي داشته باشيم اما در عمل آنها هم دچار مشکل مي‌شويم و شناختي صورت نمي‌گيرد. در اين کتاب پس از روبرو شدن با مسئله با نگاهي آينده پژوهانه راهکارهايي هم ارائه مي‌شود.» سرپرست معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با بيان اينکه همدلي در واحد توليدي از مواردي است که در اين کتاب ديده مي‌شود، خاطر نشان کرد:«براي حل مشکلات بايد همت عالي داشت که گاه غفلت‌ها و گاه سودجويي و منفعت طلبي مانع حل مشکلات مي‌شود.»

وي ادامه داد:«توجهي را که مقام معظم رهبري درباره توليد ملي داده است را مي‌توانيم با خلاقيت، ابتکار، ساده‌نويسي و سالم‌نويسي توليد کنيم و اين ظرفيت در عرصه داستان بسيار وجود دارد.»

اسماعيلي با اشاره به اينکه بايد به توليد داخلي و نويسندگان داخلي بها داده شود، تصريح کرد:«با نگاه حمايتي به نويسندگان مي‌‌توان بسترهايي را براي بروز خلاقيت در جامعه ايجاد کرد.»

وي ادامه داد:«سال توليد ملي در تدوام جهاد اقتصادي قرار مي‌گيرد و اصلي‌ترين پيام رهبري پرداختن به موضوع «توليد» است. به طور نمونه بايد واژه‌هاي علمي را توليد کنيم تا در جهان نفوذ و اثرگذاري داشته باشد. توليد محوري به عنوان شاخصه اصلي بايد نگاه به خلق کردن و توليد داشته باشد تا بتوانيم به بازارهاي جهاني دست پيدا کنيم و خودمان را از بند وابستگي‌ها رها کنيم.» وي ادامه داد:«يکي از گام‌هايي که در توليد ملي بايد برداشته شود معرفي توليد‌گران است و بايد از نويسندگان مولد به عنوان پيشتازان عزت و اقتدار جامعه حمايت داشته باشيم.» وي در پايان سخنان خود گفت:«از ابتداي انقلاب 765 هزار عنوان کتاب منتشر شده است که  450 هزار مورد از آنها در دولت نهم و دهم بوده است و اين نشان‌دهنده اهتمام جدي اين دولت به کتاب است. اين را هم بايد در نظر داشت که هيچ چيزي جاي نشر مکتوب را نخواهد داشت هر چند زمان کتاب‌هاي ديجيتال و نشر الکترونيک است ولي باز هم کتاب به صورت مکتوب مقبول‌تر است.»

 

 

 

سه‌شنبه 22 اسفند 1391 - 13:2


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری