يكشنبه 26 آذر 1396 - 23:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

واژه در قاب

 

 

واژه در قاب / ساختارشناسي جريان اقتباس ادبي در سينماي ايران

نوشته و پژوهش : مزدا عباسي

چاپ و شمارگان : اول 90- 2500 نسخه      

ناشر : سوره‌مهر

 

نويسنده كتاب حاضر در ابتدا بيان مي‌كند كه اين اثر بخشي از پايان‌نامه كارشناسي ارشد وي در رشته ادبيات نمايشي است كه در  سال 1387 در دانشكده هنر دانشگاه تربيت مدرس با راهنمايي دكتر سيدمصطفي مختاباد و مشاوره دكتر سيد‌حبيب‌‌الله لزگي از آن دفاع شده است . مقدمه ،‌ طلوع سينماي اقتباسي  ( اقتباس از ادبيات كهن ايران ) ،‌ اقتباس از ادبيات داستاني معاصر ايران ، اقتباس از نمايشنامه ( ايراني / خارجي ) ، اقتباس از ادبيات خارجي ، بررسي ويژه (‌روند اقتباس در دو فيلم « دايره‌مينا » و « چكمه » ،  بررسي فيلم « دايره مينا » ( دايره مهرجويي ) ، بررسي فيلم « چكمه » ( محمدعلي طالبي ) ، گفت و گو با محمدعلي طالبي و همچنين منابع عناوين اصلي كتاب حاضر را تشكيل مي‌دهد.

مزدا عباسي در مقدمه كتاب خود بيان مي‌كند كه واژه در قاب تلاشي در جهت شناخت ابعاد و جنبه‌هاي ارتباط سينماي ايران با ادبيات و دستمايه‌هاي مكتوب و داد و ستد كلام و تصوير  است كه به اقتباس شهرت دارد. عباسي ادامه مي‌دهد كه در اثر خود سعي كرده است فارغ از مرزبندي‌هاي تخصصي درباره انواع اقتباس ( لفظ به لفظ ، وفادار و آزاد ) به بازشناسي آثاري كه در سينماي ايران ثبت شده‌اند و در مشخصات خود نشاني از يك قالب ادبي دارند پرداخته شود.

وي يادآور مي‌شود كه اقتباس ادبي در سينما خوني حيات‌بخش براي دنياي تصوير به شمار مي‌آيد و ادبياتي غني كه ساختار درست روايت را خود انعكاس داده است مي‌تواند به بهترين وجه ماده خام مناسبي براي ارائه يك داستان سينمايي خوب باشد. مزدا عباسي تاكيد مي‌كند كه ادبيات و سينما رسانه‌هايي هستند كه داراي زبان و چهارچوب مخصوص به خود‌اند ؛ اما با وجود اين ،‌روند تصويري شدن اثري ادبي در نوع خود جالب و جذاب به نظر مي‌رسد چرا كه آثار اقتباسي چشم‌‌اندازهايي نوين براي معرفي ادبيات هر ملت جهانيان مي‌نماياند. عباسي نگاه به سينماي ديگر كشورهاي صاحب سبك را داراي اين حسن مي‌داند كه دريافته مي‌شود كه بسياري از آثار سينمايي در آن كشورها براساس رمان و ادبيات داستاني شكل گرفته‌اند ؛ حتي در سينماي تجاري كه هدف اصلي آن حفظ گيشه است نيز اين مساله به روشني قابل رويت است چرا كه بسيار نويسندگاني كه از طريق رسانه جهاني سينما به جهان شناسانده‌ شده‌اند و آثارشان در كشورهاي ديگر نيز در معرض ديد علاقه‌مندان گذاشته شده و در سرزمين‌هاي مختلف ،‌ طرفداران خاص خود را يافته است.

در بخشي از كتاب حاضر و در بررسي ويژه روند اقتباس در دو فيلم دايره مينا و چكمه مي‌خوانيم :

دو فيلم دايره مينا و چكمه در چند سطر آينده از لحاظ چند و چون فرايند اقتباس بررسي مي‌شود . اين دو اثر بر مبناي ادبيات معاصر ايران شكل گرفته است و براي خود  از نظر دست‌مايه منبع و اثر سينمايي هم جايگاهي ويژه دارد . با نگاهي آماري به روند اقتباس در سينماي ايران نتيجه مي‌گيريم كه در سينماي پيش از انقلاب ،‌ادبيات داستاني اجتماعي – انتقادي و در سينماي پس از انقلاب هم ادبيات كودك و نوجوان در توليد فيلم‌هاي اقتباسي ،‌ حضوري پررنگ داشته است و توجه به نكته ، انتخاب اثري اجتماعي – انتقادي از سينماي قبل از انقلاب و اثري متعلق به سينماي كودك به  بعد از انقلاب را موجه جلوه مي‌دهد . نكته ديگري كه از بررسي سينماي اقتباسي ايران دريافت مي‌شود ، ‌حضور سه نويسنده تاثيرگذار معاصر در اين روند است : « صادق هدايت » و « غلامحسين ساعدي » با چهار اثر ادبي ،‌ و « هوشنگ مرادي كرماني » با هفت اثر ادبي كه دستمايه ساخت آثار سينمايي قرار گرفته‌اند در صدر فهرست قرار دارند و وجود نام غلامحسين ساعدي و هوشنگ مرادي كرماني در اين دو فيلم هم ،‌دليل خوبي براي پرداختن به اين دو اثر است.

فيلم« دايره مينا » براساس داستان بلند « آشغالدوني ، ‌از مجموعه داستان گور و گهواره ،‌ نوشته غلامحسين ساعدي در سال 1353 از سوي داريوش مهرجويي ساخته شد و پس از چهارسال توقيف در سال 1357 ،‌ به نمايش درآمد .منتقدان تجلي بلوغ حرفه‌اي مهرجويي را در اين اثر مي‌دانند ؛‌جايي كه نگاه فيلم‌ساز مولف هم در كنار نگاه نويسنده اثر ادبي ،‌ براي خود حرف‌هايي دارد. از يك سو نويسنده اثر ادبي براي خود حرف‌هايي دارد. از يك سو نويسنده‌اي با قدرت داستان‌پردازي تحسين‌برانگيز و از سويي ديگر ،  فيلم‌سازي آگاه بر مولفه‌هاي سينما و تصوير كه شرايط جامعه در آثارش نمود روشني دارد ، اثري قابل توجه را عرضه كرده‌اند. اين فيلم در جشنواره‌هاي بين‌المللي پذيرفته مي‌شود و جوايزي را به خود اختصاص مي‌دهد.

واژه در قاب / ساختارشناسي جريان اقتباس ادبي در سينماي ايران در چاپ نخست خود با شمارگان 2500 نسخه و با قيمت 3900 تومان توسط انتشارات سوره‌مهر منتشر شده است.

 

 

 

سه‌شنبه 8 اسفند 1391 - 9:58


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری