سه‌شنبه 6 تير 1396 - 23:38
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

مناقب خواني

 

مناقب‌خواني ( موسيقي قدسي ،‌ مذهبي و آييني ايران )

نويسنده : هوشنگ جاويد

چاپ و شمارگان : اول – 1100 نسخه

ناشر : سوره‌مهر

 

كتاب حاضر از چهار بخش با عناوين سخنراني‌ها ، مقالات ، رودررو و همچنين يافته‌هاي پژوهشي تشكيل شده است . درعرصه هنر بايد به خودمان برگرديم ، در مدح تامل و به بهانه‌ي منقبت ،‌بايد منقبت ، بدون غلو باشد ، اين نغمه‌هاي قدسي و مينوي ، براي اين هنر خون‌ها ريخته شده است ، توجه به موسيقي قدسي ،‌مذهبي و آييني ايران ، حفاظت از ميراث فرهنگي معنوي ،‌ افتخار من منقبت‌خواني است ، اين هنر ،‌آموزشي نيست ، عشق ،‌ از همه كس پهلوان‌تر است ، فردوسي در بيان  ،‌ بهره از مولا علي ( ع ) گرفته است ،‌گام در وادي معرفت ، امروز بهاي هيزم و عود يكي‌ست ! عاشقان را حب جاه و جبه و دستار نيست ! در موقع گرفتاري و شادي بگويند علي ( ع ) ، من و راه رسم قلندري ، حامي من مرتضي ( ع ) است ،‌ درسي نبود ، هر آنچه در سينه بود ،‌ كسي بخشي است كه مداحي را بداند ، من مطرب نيستم ،‌ شاعرم ! سواد مكتبي دارم و مطالعه‌ي  زياد ،‌ عشق دست‌بردار نيست ،  آواز علي دوستي زمزمه‌ي مردم لرستان است ، حسين خيوه ‌هيوه‌چي ، تقان قلي كوچك‌نژاد ،‌ موضوع‌هاي قابل پژوهش منقبت‌خواني به همراه نمودارها ، نمودار كمبودها و مواردي كه در پژوهش مناقب خواني بايد بدان پرداخت و همچنين ياران پژوهشي ميداني موضوعاتي هستند كه هوشنگ جاويد در اثر خود بدانها پرداخته است .

مركز موسيقي حوزه هنري در ابتداي كتاب حاضر بيان مي‌كند كه منقبت‌خواني هنر قدسي ،‌مذهبي ،‌آئيني ايرانيان است گرچه مسقط‌الراس مناقب به لحاظ ستايش ائمه ( ع ) به سيد حميري مي‌رسد ،‌اما هنر ستايشگري در ايران داراي تاريخچه‌اي بس كهن تر از عهد هخامنشيان است ،‌ ردپاي ستايش ايزد را در يشت‌ها به خوبي مي‌توان يافت، ‌ايرانيان پس از اسلام و گرويدن به مذهب شيعه همان هنر ستايشگري را در خدمت خاندان علويان درآوردند و پيشتاز هنري بس عظيم شدند. اين مركز مي‌افزايد در هنر منقبت خواني بخش گسترده‌اي از گنج‌ آوازهاي موسيقايي كهن نهفته است ،‌ پس از كودتاي پهلوي اول و ممنوعيت اعمال و افعال مذهبي ، منقبت‌خواني نيز رو به اضمحلال رفت ، ‌آنچه كه بازماند در روستاها و شهرهاي دور از مركز بود و از آنزمان تاكنون به مدت هشتادسال مناقب‌خوانان مورد بي‌مهري قرارگرفتند. اين مقدمه در پايان يادآور مي‌شود كه مركز موسيقي حوزه هنري پس از هشتاد سال خاموشي ، مناقب‌خوانان اين هنر را براي نخستين‌بار به جامعه ونسل جوان در قالب همايشي دو روزه ( سي‌ام مهر و اول آبان‌ماه 1383 ) و برگزاري شب‌هاي منقبت‌خواني طي هشت شب از 17 تا شب عيد سعيد فطر 23 آبان به همرا تصويربرداري و ثبت آن براي ماندن در آرشيو تاريخ‌بخشي از هنر موسيقي و همچنين شناساندن آن در عصر حاضر پرداخته است كه اين كتاب قطره‌اي از اين درياست .

بخش درسي نبود ، هر آنچه در سينه بود كتاب حاضر به گفت‌ وگو با درويش ابوالقاسم دانش‌پژوه (‌صولت ) اختصاص يافته است . در بخشي از اين گفت‌ و گو مي‌خوانيم :

در گذشته‌ها ، علاوه بر لباس كامل فقر ،  وسيله‌اي داشتيم به نام  انبر فقر ،‌كه با هر مصرعي كه مي‌خوانديم آنرا به زمين مي‌كوبيديم ،‌يادگيري خواندن‌ها به صورت سينه به سينه بود ،‌ اما در شيوه‌ي خواندن بستگي به احساسات ما و دريافت و ما از درون شعر است كه لحن را انتخاب مي‌كنيم ، متن را از مقتل‌ها ،‌ لهوف سيد ابن طاووس ،‌ كبريت امام حسين ( ع ) ، جيحون يزدي ،‌ كتاب علامه‌ي مجلسي و روايات سينه به سينه نقل مي‌كنيم . البته اينها همه نظر مولا علي‌ ( ع ) و امام حسين (‌ع) است كه در ذهن ما جاگرفته است و مي‌گيرد چرا كه گفته‌اند :

درسي نبود هر آنچه در سينه بود

انبر و عود جزو وسايل ما بود . انبر را در مجالس ذكرخواني بيشتر استفاده مي‌كرديم چرا كه ابتهاج و وزن را نگاه مي‌داشت ،‌ مثل خواندن اين ابيات :

از هرطرف چو رو كنم

من درد دل آسو كنم

حمد و ثناي او كنم

حق حق زنم هوهو كنم

من ليث الا هو كنم

در محرم و رمضان قنبرخواني مي‌كنيم ، كه بيشتر با پدرم انجام مي‌دادم ،‌ حالا با  همكارم انجام مي‌دهم . در پايان به مصيبت‌خواني مولا علي ( ع ) مي‌پردازيم كه از عهده‌ي هر كسي برنمي ‌آيد ،‌آخرين باري كه قنبرخواني كردم در مسجد جامع طبس در حضور آقاي مهاجريان امام جمعه‌ي طبس بود .

مناقب‌خواني ( موسيقي قدسي ،‌ مذهبي و آييني ايران ) در چاپ نخست خود با اهتمام هوشنگ جاويد ، در تيراژ 1100 نسخه و با قيمت 3000 تومان توسط ا نتشارات سوره‌مهر به چاپ رسيده است .

 

 

يكشنبه 6 اسفند 1391 - 12:33


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری