سه‌شنبه 2 آبان 1396 - 1:59
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

مقاله

 

نيما نوربخش

 

استاد خوشنويسي با جايگاه جهاني

 

بررسي کارنامه هنري استاد نصرالله افجه‌ اي


نصرالله افجه‌اي در 25 بهمن ماه سال 1312 در تهران(خيابان قلهک) به دنيا آمد. او تحصيلات مقدماتي را در تهران گذراند و موفق به گرفتن ديپلم هنري شد.

وي چندين دهه سابقه تمرکز بر روي هنر خطاطي دارد و با تکنيک هاي مختلف و مصالح و مواد متنوع در خوشنويسي نيز کار کرده و آثار متنوعي ‏را به وجود آورده است.

نصرالله افجه اي در ميان خوشنويسان ايراني از نسل اول اين گونه تجربه اندوزي ها و ترکيب کردن و گسترش دادن ‏امکانات خوشنويسي با مصالح نقاشي و ساير تکنيک هاي طراحي بوده است.

افجه اي نمايشگاه هاي بسياري از آثارش را در داخل و خارج از کشور برپا کرده است.‏

برخي از هنرمندان خوشنويسي که با نصرالله افجه اي درگرايش هاي نوين کارکرده اند عبارتند از: محمد احصائي، فرامرز پيلارام، جليل رسولي ‏و چند هنرمند ديگر.

از نصرالله افجه اي تاکنون در مناسبت هاي مختلف تقدير شده است. از جمله در آئين معرفي برگزيدگان جايزه نيايش در گستره هنر و پژوهش به ‏مناسبت سال پيامبر اعظم(ص) که در موزه ملي قرآن کريم تهران برگزار شد.

همچنين از او براي خوشنويسي مذهبي و نقاشي خط در ‏کنارکاظم چليپا براي «نقاشي» و چند نفر ديگر تقدير شده است.‏

نصرالله افجه اي به دريافت نشان درجه 1 هنري از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي نيز نايل شده است و‏ در هفتمين همايش چهره هاي ماندگار در آبان ماه 1387 به عنوان چهره برگزيده در رشته خوشنويسي انتخاب شد.

اين هنرمند، وفاداري اش را به خوشنويسي حفظ کرده و اگر از مصالح نقاشي در خلق آثار تازه خود بهره برده، در حد استفاده از تک رنگي ‏گرم و شکل سوخته آن بوده است.

ريتم، ويژگي کارهاي اوست و وي از همان الگوي قديمي سياه مشق در کارهايش پيروي مي کند و به کلام ‏نيز با حفظ معناي آن، ميدان مي دهد. کارهايش پرداختي محکم و اجرايي چشم نواز دارند.‏

زندگينامه استاد افجه اي از زبان خودش:

نقاشي و خوشنويسي از دوران کودکي در زمينه زندگي روزمره من وجود داشته است. گفتند از کي به اين کار علاقمند شدي گفتم يادم نمي آيد که از کي آغاز نکرده باشم براي نمونه يک مقطع تاريخي را بيان کنم که شاهد بر اين موضوع است روز جمعه ساعت 4 بعد از ظهر روز 15 بهمن ماه 1327 شمسي من مشغول خط و نقاشي بودم آنروز تقريباً من مهارتم در حد معمولي بود آنقدر که تا حدودي اين کار را ياد گرفته بودم يعني هم خط مي نوشتم و هم در فرصتهاي مناسب غير درسي مثل تعطيلات و اوقات فراغت نقاشي مي کردم و گاه با علي اکبر صادقي باهم به صحرا مي رفتيم و از طبيعت نقاشي مي کرديم اطراف ما همه باغ و مزرعه و درخت بود و بسيار براي نقاشي مناسب مثل گلاب دره و پس قلعه و غيره...

من تمام مدت تحصيلم را در دبيرستان جم قلهک که اول دبستان بود و بعداً بتدريج کلاسهاي دبيرستاني يکي يکي به آن اضافه شد گذراندم. پس از آن در کانون مينياتور واقع در لاله زار که متعلق به رسام عرب زاده بود استخدام شدم.

جاي خوشبختي بود که استاد مسلم ميرزامحمد ولي کيميا قلم زنجاني هم آنجا بود و من جاي پاي محکمي يافتم تمام اوقات و لحظات بيکاري و تعطيلات را نزد ايشان به تعليم گرفتن از ايشان مي پرداختم او هم با منت محبت مي کرد و مي گفت من 8 پسر دارم و توهم يک پسر ديگر من هستي.

 خط ثلث و شکسته و نستعليق را از ايشان مي آموختم ايشان خط ناخن هم را مي نوشت وتنها مدعي اين خط بود که واقعاً کسي نبود که با او رقابت کند اين خط تحفه يادگار ايران زمين است از استادان گذشته که نظير آنها ديگر نيامد مگر بصورت بسيار ضعيفي در گوشه و کنار.

مدت 18 ماه در آنجا کارکرده بودم که زمان سربازي فرا رسيد و نبايد غيبت مي کردم. ادامه زندگي در شرايط غيبت سربازي همه چيز را تحت الشعاع قرار مي داد. بايد از آن به بعد قاچاقي زندگي مي کردم. درس خواندن موقوف شده بود و ناچار به سربازي رفتم. بعد از 6 ماه دوره دانشجويي در دانشگاه نظامي به مشهد مقدس اعزام شدم.

يکسال هم افسر وظيفه بودم. سپس به تهران مراجعت کردم و با آقاي علي اکبر صادقي نقاش، آتليه اي در خيابان بهارستان تاسيس کرديم. من نقاشي مي کردم، خوشنويسي مي کردم وشرکتي صميمانه بوجود آمده بود که بعدها محل رفت و آمد و ملاقات هنرمندان جوان و دانشجويان دانشکده هنرهاي زيباي تهران شده بود که با آنها حشر و نشري پيدا کردم و براي من خيلي مفيد بود مثل مرحوم مميز، جعفري، جودت، کيارستمي، علي رضا، هزاوه اي و خيلي از هنرمندان سرشناس امروزي.

همزمان چون به استخدام سازمان برنامه نيز درآمده بودم در گروه هنري ديگري مشغول کار بودم که در آنجا هم اشخاصي مثل پرويز کلانتري، مجتبي داوودي، آذر گين، سينا و چند نفر از مهندسان و هنرمندان که همه آنها نيز از دانشجويان دانشکده هنرهاي زيباي تهران بودند.

مطالعات من شده بود خواندن کتابهاي درسي دانشگاه و از آنها ياد مي گرفتم که چه بخوانم، مثل مجموعه کتابهاي فضا، زمان، معماري که شايد اين کتابها را من چندين بار مطالعه کردم. به شعر خيلي وابسته بودم به موسيقي اصيل عجيب دلبسته بودم؛ ونهايتاً در شرايط موج مکتب سقاخانه بين دهه 40 تا 50، من هم تحت تأثير محيط و توانائيهاي نسبي از لحاظ تجربي و آموزشي شروع به نقاشي کرده بودم که اولين تجربه خود را با 40 تابلو درگالري سيحون به نمايش گذاشتم.

نمايشگاه بسيار مورد استقبال قرار گرفت و متعاقب آن هر سال 7 نمايشگاه انفرادي برپا کردم که در هر کدام حداقل 40 تابلو بود. تجربه ها معمولاً همه حکم نيستند. هر فکري وهرکاري انجام مي شود اما به مرور زمان بعضي ها رسوب مي کند و بعضي ها از بين مي رود.

آنها که مي ماند ماندني مي شود و ذخيره ذهني هنرمند قرار مي گيرد و همان او را بس است. به اين ترتيب بود که خود بخود کار من مورد نقد و بررسي قرار مي گرفت وخواه ناخواه در ليست هنرمندان به خارج و داخل و بينال ها و نمايشگاهها دعوت مي شدم. در سال 1343 نزد استاد علي اکبر کاوه (شاگرد استاد عماد الکتاب) خوشنويس اواخر قاجار رفتم و مدتي نزد ايشان درمنزل شخصي از ايشان تعليم خط در ارتباط با شيوه او گرفتم.

چون در استخدام سازمان برنامه و بودجه بودم براي دريافت امتيازات اداري و براي گرفتن مدرک خوشنويسي رسمي در سال 1350 نزد استاد سيدحسين ميرخاني در انجمن خوشنويسان ايران رفتم و رسماً عضو انجمن شدم. بعد از طي دوره چهارساله که من در دو سال به پايان بردم شاگرد اول دوره خود در سراسر ايران شدم.

از اين سالها به بعد کم کم ديگر خوشنويسي محض را رها کردم و عمده فعاليتم را به نقاشيخط معطوف کردم. اين دو کار عملاً با هم مغاير بودند چون خوشنويسي محض فقط با قلم ني ومرکب سر و کار داشت اما نقاشيخط بحث طراحي و ابعاد بزرگ و کاربرد رنگ، بوم، قلم مو بود. کار از روي ميز به روي ديوارها کشيده مي شد و حتي در عمل به تعاريف جداگانه اي مي رسيد.

جواد بختياري هنرمند نقاش و خوشنويس درباره استاد افجه اي مي گويد: «افجه اي از معدود هنرمنداني است که شخصيتش با هنر و کارش بسيار نزديک است و از اين بابت در ميان ديگر هنرمندان يگانه است.»

پرويز کلانتري هنرمند نقاش از افجه‌اي به عنوان يک چهره‌ جهاني و يکي از سرمايه‌هاي ملي ايران ياد مي کند و مي گويد: «نخبگان و هنرمندان تعيين کننده هويت و ارزش‌هاي فرهنگي کشور ما هستند که البته استاد افجه‌اي را مي‌توان در دو وجه خوشنويسي و نقاشي‌خط مورد بررسي قرار داد.»

آثار و فعاليت هاي استاد افجه اي:

«آرشيوها»:

-موزه هنرهاي معاصر تهران (بيش از ده اثر)

- موزه ملي قرآن کريم (5 تابلوي انبوه نويسي هاي قرآني)

- موزه امام علي تهران

- موزه هنرهاي معاصر کرمان (علي اکبر صنعتي)

- موزه آستان قدس رضوي

- کاخ موزه سعدآباد

- هتل هماي جديد مشهد

- گسترش حرم مطهر حضرت معصومه عليها سلام.

- مجلس شوراي اسلامي جديد (بهارستان) (ديواره سنگي و شيشه اي) و 50 تابلوي الله جل جلاله

- آرشيوهاي شخصي در داخل و خارج از کشور (طي 35 سال کارمداوم)

«داوري ها»:

- داوري جشنواره هاي خوشنويسي بين المللي در تهران (در بخش گرايشهاي نوين)

- داوري جشنواره هاي طريق جاويد در دانشگاه تهران طول چندين سال

- داوري جشنواره جوان حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي

- داوري در جلسات ارزشيابي هنري حوزه معاونت هنري وزارت ارشاد

«تدريس»:

- هنرستان پسرانه شهيد مطهري تهران (1358)

- هنرستان دخترانه شهيد شرافت (چهارراه کالج)

- مجتمع دانشگاهي هنر (دانشگاه هنر)

- دانشگاه الزهرا

- دانشگاه سوره(چندين دوره)

- دانشگاه تهران (رشته گرافيک)

- دانشگاه شهيد باهنر (چندين دوره)

- چندين دبيرستان در تهران مثل مدرسه دانش وغيره (از 1385 تا سال 1383).

«نمايشگاه ها»:

- گالري سيحون 1351 – 1352 – 1353 – 1354 – 1355 – 1356 - 1357

- گالري گلستان تهران، 1376

- نگارخانه سبز تهران ، 1369

- نمايشگاه گروهي 3 نفره در گالري سيحون ، 1353

- نمايشگاه گروهي لوترک گالري تهران، 1355،

- نمايشگاه گروهي آثار خوشنويسان معاصر ايران گالري مهرشاه، 1355

– شرکت در جشنواره نقاشان سنتي جهان در لولونياي ايتاليا، 1355

- نمايشگاه گروهي تالار وزارت کار هيلتون، 1976 م

– نمايشگاه گروهي و حضور در جشنواره جهان اسلام لندن، 1977

- نمايشگاه گروهي آثار خوشنويسان معاصر ايران تالار وحدت،1354

- نمايشگاه آثار خوشنويسان ايران، 1355

–نمايشگاه گروهي در نمايشگاه برگزار شده از طريق يونسکو (کافي سومرفرانسه)، 1977

- دو دوره شرکت در نمايشگاه هاي گروهي بين المللي بال سويس

– نمايشگاه گروهي سيماي هنر امروز ، 1976

-نمايشگاه گروهي سالروز بنياد گالري سيحون در نگار خانه سيحون،1364

-نمايشگاه بين المللي آسيائي صلح بنگلادش 1364

– نمايشگاه گروهي و حضور در فستيوال هنر ايران در دوسلدورف آلمان.

- شرکت و حضور در جشنواره پکن و شانگهاي 1370

-نمايشگاه گروهي جلوه هائي از هنر معاصر ايران در موزه هنرهاي معاصر تهران، 1370

- شرکت در دومين بي نيال دو ساله نقاشان ايران در موزه هنرهاي معاصر تهران (برنده جايزه بي نيال)، 1372

–بهمن و اسفند: نمايشگاه انفرادي برگزيده بي نيال : 40 تابلوي 8 ضلعي ها در موزه هنرهاي معاصر تهران،1372

- خوشنويسان جهان اسلام و دريافت لوح افتخار از رييس جمهور، 1376

- ميهمان دولت کويت، نمايشگاه دو نفره با جليل رسولي، 1377

- نمايشگاه گروهي جاکارتا اندونزي (ميهمان دولت اندونزي)،  بهمن 1379

- نمايشگاه دو نفره در امارات عربي (دوبي) با جليل رسولي، 1379

- نمايشگاه بين المللي خوشنويسان جهان اسلام- تهران، 1381

- نمايشگاه انفرادي ، آمريکا 40 تابلو، 1381

- نمايشگاه بين المللي قرآن کريم تهران، 1381

- نمايشگاه خوشنويسان در موزه ميرعماد کاخ سعدآباد، 1381

– نمايشگاه هاي ادواري گروهي از طرف موزه هنرهاي معاصر در مسقط – دوهه – رياض – ژنو – برن و لندن

– نمايشگاه انفرادي، امارات عربي (دوبي) آذرماه 1381

- نمايشگاه انفرادي با 35 کار در گالري کوير رفسنجان، 1382

– نمايشگاه گروهي از طريق سازمان ارتباطات اسلامي، ابوظبي

– نمايشگاه انفرادي در آمريکا (45 تابلو) سانتامانيکا بولوار، 2003

- نمايشگاه گروهي گرايشهاي نوين هنر معاصر در فرهنگستان هنر، گالري صبا 1383

-نمايشگاه خط و نقاشيخط و تذهيب دونفره در منچستر لندن و مرکز فرهنگي تسنن در لندن، 1385

-شرکت در پروژه بزرگ گسترش حرم مطهر حضرت معصومه عليها سلام بيش از 600 مترمربع کتيبه ها با روش گچ بري برجسته، 85-1384

- شرکت در پروژه بزرگ احداث مجلس شوراي اسلامي بهارستان در ديواره سنگي و الله هاي 50 گانه، 1379

منابع:

1-همشهري آنلاين

2-وبلاگ «استاد افجه‌اي»

3-خبرگزاري فارس

 

سه‌شنبه 1 اسفند 1391 - 12:9


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری