پنجشنبه 27 مهر 1396 - 18:9
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

ضياء آراسته

 

تصنيف‌سرايي در ادب فارسي

 

 

تصنيف‌سرايي در ادب فارسي / از دوره مشروطه به بعد

نويسنده : سهراب فاضل

چاپ و شمارگان : اول 79- 2200 نسخه

ناشر : حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي

 

كتاب حاضر از دو بخش تشكيل يافته است. بخش نخست كتاب داراي چهار فصل با عناوين موسيقي و شعر ،‌ تصنيف يا لحن موزون و انواع آن ،‌ تاريخچه‌ي تصنيف و تصنيف سرايي و همچنين شرح حال پيشگامان تصنيف تشكيل شده است . موسيقي ، شعر و موسيقي ،‌گروه موسيقايي ،‌وزن ، قافيه ، رديف ،‌ هماهنگي‌هاي صوتي ، تاثير شعر و موسيقي ، منوچهري دامغاني ، حكيم عمر خيام ،‌ افضل‌الدين خاقاني شرواني ،‌ سعدي ،‌حافظ ،‌مولوي ،‌ تصنيف يا لحن موزون ، قول و غزل ،‌ سرود و ترانه و انواع آن ، سرود ، دوبيتي ،‌ شروه ،‌حراره ، ترانه ،‌ ترانه‌هاي محلي ،‌ رباعي ،‌ لحن يا تصنيف عمل يا كارعمل ،‌ مولوي ،‌ سعدي ،‌حافظ ،‌ شيخ بهايي ،‌ هاتف اصفهاني ،‌ علامه طباطبايي ، تصنيف و معناي اخير آن ، تصنيف مرغ سحر ، تاريخچه تصنيف و تصنيف سرايي ،‌ تاريخچه شعر فارسي دوره‌ي قبل از اسلام ، وزن در اشعار فارسي پيش از اسلام ، باربد ،‌ تاريخچه شعر فارسي دوران اسلامي و پس از آن ، اشعار عاميانه قبل و بعد از اسلام ،‌ تاريخچه شعر فارسي دوره مشروطيت و پس از آن ، ادبيات دوره‌ي مشروطيت ،‌شعر دوره مشروطيت ،‌ اوزان و قالب‌هاي شعري متداول در دوره‌ي مشروطيت ،‌مضمون و محتوي شعر مشروطيت و پس از آن ، ترانه و تصنيف در دوره‌ي مشروطيت ،‌دوره‌ي پس از انقلاب اسلامي ، علي‌اكبر شيدا ،‌ عارف قزويني ،‌ ملك‌الشعراي بهار ،‌ مقدمه‌ي بر گزيده تصانيف ،‌ هوشنگ ابتهاج ،‌ عبدالله الفت ،‌پژمان بختياري ،‌ نوذر پرنگ ،‌ بيژن ترقي ،‌حاجب ،‌ ابوالقاسم حالت ،‌مولانا حسيني ،‌ ايرج دهقان ،  نير سينا ،‌ حسين شاه‌زيدي ،  هوشنگ شهابي ،‌ عباس شهري ، ‌منيره طاها ‌نظام فاطمي ،‌كريم فكور ،‌رهي معيري ، رحيم معيني كرمانشاهي ،‌ تورج نگهبان ، سعيد نيازكرماني ،‌ ايرج نيري ،‌ حسن وحيد دستگردي ،‌ ابوالحسن وزيري و همچنين بهادر يگانه از جمله مباحثي هستند كه در كتاب حاضر مورد بررسي و كنكاش نظر قرار مي‌گيرد.

مقدمه كتاب حاضر بيان مي‌كند كه يكي از الطاف و عنايات حضرب باري بر بشر مخلوق ، ‌توانايي ايجاد ترنم در روح‌هاي متعالي است . عشق اين وديعه الهي با همه‌ي نيش و نوش‌هايش  ،‌مي‌تواند به موجب تحرك منطقي روح‌هاي متعالي  موجد ترنمي‌ باشد . سهراب فاضل ادامه مي‌دهد كه موسيقي ، مخلوق دست بشر پيش مي‌آيد كه آنهم وديعه‌يي است چون ديگر ودايع الهي كه باز براي  اهل هنر محفوظ مي‌ماند و همچنان كه نوشته‌اند و خوانده شده ، براي آن موسيقي نيز ،‌ بنابر آداب و سنن هر قومي ،‌ قواعدي مرتب گشته و ايران زمين نيز از ديرباز و از قديمي‌ترين ادوار تاريخي ‌اش يعني دوره‌ماد ،‌ مهد پرورش اين گونه هنرمندان بوده است.

فاضل يادآور مي‌شود كه در تمام ادوار مورد بحث كتاب شكلي از موسيقي ،‌ يا نوعي از تلفيق شعر و موسيقي به نام تصنيف دركنار موسيقي به مفهوم مقام يا دستگاه يا ... ساخته و پرداخته شده كه بازگوينده‌ي عواطف گوناگون هنرمندان و سازندگاني بوده است كه از آنها به تصنيف سرا يا تصنيف ساز تعبير گرديده است و البته متناسب با موسيق هر دوره‌ گاه در لباس طنز و گاه در لباي هزل و زماني در قالب بيان عواطف عاشقانه و گهگاه براي تشجيع حماسه‌آفرينان و بسيار هم موثر ، ‌ارايه‌ي هر تصنيف با لحن و كلام مرسوم بوده است ؛‌ اما گاهي شعر تاثيري بيشتر از لحن باقي گذاشته وگاهي لحن موجب تقويت تاثير شعر بوده است.

مولانا حسيني در تصنيف « ره عشق » مي‌سرايد :

به اين دردم طبيبي مبتلا كرد                            كه درد هر دو عالم را دوا كرد

خوشا حال كسي كاندر ره عشق                         سري در داد يا جاني فدا كرد

در ميخانه بر رويم گشودند                              در ميخانه بر رويم گشودند

مگر ميخواره‌يي       مگر ميخواره‌يي            مگر ميخواره‌يي

مگر ميخواره‌يي      مگير ميخواره‌يي             در من دعا كرد

تصنيف‌سرايي در ادب فارسي / از دوره مشروطه به بعد به كوشش سهراب فاضل در چاپ نخست خود با قيمت12000 ريال توسط حوزه‌هنري سازمان تبليغات اسلامي منتشر شده است.

 

 

 

يكشنبه 29 بهمن 1391 - 12:31


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری