جمعه 27 مرداد 1396 - 19:11
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

نقد يعني اهميت به کتاب و نويسنده اثر

 

گزارش نهمين جشنواره نقد کتاب

آيين پاياني نهمين دوره جشنواره نقد کتاب عصر سه‌شنبه 24 بهمن با حضور سيدمحمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي، علي اسماعيلي سرپرست معاونت فرهنگي وزارت ارشاد و علي شجاعي صايين مديرعامل خانه کتاب در سراي اهل قلم خانه کتاب برگزار شد.

سيدمحمد حسيني وزير ارشاد در سخناني ضمن اشاره به اهميت نقد اظهار داشت: از سال 82 که جشنواره نقد کتاب آغاز به کار کرد تا به امروز سال به سال تعداد مقالات افزون‌تر شده در اين دوره 1153 مقاله از 177 مجله و 87 مقاله از پايگاه‌هاي خبري، سايت‌ها و وبلاگ‌ها مورد ارزيابي قرار گرفتند.

 وزير ارشاد ضمن اشاره به اينکه در سال 90 حدوداً 69 هزار عنوان کتاب چاپ شده ابراز داشت: اگر نيمي از آمار اعلام شده چاپ مجدد بدانيم چند ده هزار سالانه تأليف مي‌شود که بايد نقد‌‌هايي بر آنها نوشته شود.

 وي ادامه داد: نقد يعني اهميت به کتاب و نويسنده اثر؛ ناقد اگر با انصاف مطلب را بررسي کرده و ژرف‌نگر باشد نقاط ضعف و قوت را بگويد بالاترين و ارزشمندترين کمک را به نويسنده انجام داده البته سعه صدر قطعاً بايد در همه اهل علم وجود داشته باشد.

 عالي‌‌رتبه‌ترين مقام وزارت ارشاد گفت: در تمام مراکز علمي بحث‌هاي طلبگي جدي و داغ بوده است ايرادات و اشکالات نيز اغلب مطرح مي‌شود اما بحث نقد بسيار مؤثر و در فکر و انديشه اسلامي وجود داشته است تضارب آرا همواره و در ميان تمام افراد مشاهده مي‌شود تا زواياي مختلف قضيه روشن شود که اين موارد به رشد و پويايي جامعه کمک مي‌کند.

 وزير ارشاد درباره جشنواره نقد کتاب خاطرنشان کرد: در اين جشنواره آثار در حوزه کليات، فلسفه، دين، هنر، ادبيات، زبان‌شناسي، تاريخ و جغرافيا و کودک و نوجوان بررسي شدند.

 اين مقام مسئول با تأکيد براينکه خارج نشدن از جاده اعتدال بسيار مهم تلقي مي‌شود، اضافه کرد: نقاد هرگز درصدد تخريب ديگري نيست در تعاليم اسلامي هم همواره به اين موضوع اشاره مي‌شود که اگر به شما دشمني شد مجوزي اعطا نمي‌شود که از صراط اعتدال و مسير عدل خارج و ديگران را تخريب کنيد.

 حسيني ضمن اشاره به اينکه از افتخارات نظام جمهوري اسلامي ايران مي‌توان به بحث آزادي اشاره کرد، افزود: از افتخارات نظام جمهوري اسلامي بحث آزادي است تا افراد در حوزه‌هاي مختلف به استدلال بپردازند که رهبر انقلاب هم بر آن تأکيد مؤکد دارند تا در دانشگاه‌ها و مراکز علمي به اين موضوع توجه ويژه صورت گيرد.

 وي افزود: نقد در جامعه و در تمام زمينه‌هاي هنري مي‌تواند سازنده باشد اگر هنرمند بداند زير نگاه دقيق و تيزبين ديگران است قطعاً کارش را با دقت و مطلوب‌تر به سرانجام مي‌رساند.

وي با اشاره به اينکه نبايد انتظار داشته باشيم معاونت فرهنگي و يا اداره کتاب تمام مسئوليت‌ها را بپذيرد، گفت: اگر در کتابي مسأله‌اي وجود داشته باشد با نويسنده اين موضوع بررسي و مطلب تصحيح مي‌شود اما نمي‌توان گفت ساختار شعر يک شاعر در حد يک شاعر توانمند نيست. ما در ارزيابي کتاب‌ها حداقل‌ها را انجام مي‌دهيم و اگر مي‌خواهيم سطح علمي کتاب ارتقا يابد بايد ديگران ورود و آن را بررسي کنند. ما در حد مجوز و رعايت کردن برخي ملاک‌ها پيش‌ مي‌رويم باقي وظايف برعهده جامعه است.

 وي با تشکر از نويسندگان که تلاش مي‌کنند و نقادان که فعالانه مشغول فعاليت هستند، ابراز داشت: تعداد کتاب‌هاي منتشره خوب است اما با وجود مواجهه با مشکلات اقتصادي در سال اخير ميزان منتشره قابل تغيير بوده و اميدواريم مشکلات کاهش يافته و حرکت روبه‌ رشدي را شاهد باشيم.

حسيني در پايان به نمايشگاه کتاب هند اشاره و افزود: در نمايشگاه بين‌المللي کتاب دهلي آثار و نويسندگان ايراني در روز اول مورد استقبال فراوان قرار گرفته و حدود دو سوم کتاب‌ها خريداري شدند که نشان از شوق جهانيان به آثار ايراني دارد و بايد هم پاسخگوي نيازهاي داخل کشور و هم به وسيله ترجمه در خدمت جهانيان باشيم تا آنها نيز از آثار ما استفاده کنند.

 

در اين برنامه علي شجاعي صائين مديرعامل موسسه خانه کتاب در ابتداي اين برنامه گفت: امسال 8 عنوان کتاب در حوزه نقد چاپ کرده ايم. نگاه ما به نقد باعث توسعه کلي در صنعت نشر و فرهنگ مکتوب شده اما تعداد نقدها به اندازه تعداد عناوين کتاب پيشرفت نداشته است.

وي به مسئولان معاونت فرهنگي وزارت ارشاد پيشنهاد کرد : از تاسيس و شکل گيري انجمن هاي تخصصي حوزه نقد حمايت کنند.

 در ادامه حجت‌الاسلام محمدعلي مهدوي‌راد عضو هيأت علمي دانشگاه تهران به ايراد سخن پرداخت. وي در سخناني گفت: کلمه نقد و انتقاد تا حدودي زننده است و به همين خاطر بعضي استادها گفته بودند به جاي کلمه نقد از واژه ارزيابي استفاده کنيم اما به نظر من واژه نقد مناسب تر است چرا که نشان دهنده کلي بايسته ها و نبايسته هاي يک متن علمي است.

وي همچنين به دست اندرکاران جشنواره نقد مکتوب پيشنهاد کرد دايره اين رويداد فرهنگي را به فراتر از مرزهاي جغرافيايي ببرند و در همين رابطه افزود: چه اشکالي دارد آثار منتشر شده در جهان اسلام ، جهان عرب و اهل سنت مورد ارزيابي قرار گيرد.

 

بهاءالدين خرمشاهي از برگزيدگان اين دوره از جشنواره نقد در اين مراسم ابراز داشت: سال‌هاي گذشته يک بار در اين جشنواره دعوت شدم شايد به عنوان پيشکسوت، در آن زمان آقاي مسجدجامعي هم در مقام وزارت ارشاد حاضر بود راهروي باريکي فرارويم بود عنوان کردم سن اينقدر رفته بالا که نمي‌توان سن را پيدا کرد.

 وي افزود: 67 سال سن دارم که در 26 سالگي اولين نقد را در مجله سخن با ترس نوشته و منتشر کردم چرا که بيشترين کوشش من در مقاله‌نويسي بوده است.

 خرمشاهي ادامه داد: از خصوصيات نقاد اين است که بصير باشند البته عدم نقد هم مهم است. امروزه جامعه ما چندان اعتلا يافته که اگر فردي بي‌ادبانه بنويسد سردبير و خوانندگان به آن اعتراض مي‌کنند.

 وي در پايان افزود: وقتي نقد مي‌کنيم قضاوت هم صورت مي‌گيرد که البته کار دشواري است هرکس نقد مي‌نويسد بايد بداند قضاوت هم مي‌کند حتي اگر مجتهد باشد بايد بداند امکان خطا دارد. ناقد قاضي است و اگر بداند قاضي است در اين صورت بي‌پروايي نخواهد کرد من توصيه مي‌کنم ادب نقد‌نويسي رعايت شود.

 در اين مراسم ابوالفضل حرّي و احد قراملکي به ايراد نظرات پرداختند.

ابوالفضل حري يکي ديگر از برگزيدگان جشنواره نقد کتاب با اشاره به انتشار بيش از هزار ترجمه قرآن به زبان انگليسي تا دهه 1980، گفت: از سال 1980 تا سال 2012 بيش از 37 ترجمه انگليسي  قرآن انجام شده و ضروري است مورد کنکاش قرار گيرد.

حري به معاونت فرهنگي وزارت ارشاد پيشنهاد کرد موسسه اي را به بررسي اين قرآنها و تشخيص سره از ناسره راه اندازي کند.

همچنين احمد فرامرز قراملکي از داوران جشنواره نقد کتاب گفت: بين اخلاق و نقد ارتباط دوسويه وجود دارد. هم اخلاق به نقد نياز دارد و هم نقد محتاج اخلاق است. متاسفانه اخلاق ما کمتر به سنجش نقد مي نشيند. اخلاق کسي که نقد مي شود سخت در ارتباط با اخلاق خود او است.

همچنين حبيبي در اين مراسم گفت: مدتهاست براي تصحيح «قانون» اقدام کردم پيشنهاد مي‌کنم قبل از چاپ اين کتاب و آنچه من انجام داده‌ام نقد شود چرا که کتاب قانون سند ملي ما است که با توجه به اين قضيه اگر افرادي هستند که با متن قانون آشنايي دارند دوست دارم پيش از چاپ، اثر بنده را خوانده تا اثر منتشره در شأن جمهوري اسلامي ايران باشد.

 

   اوجبي از دبيري جشنواره نقد کتاب استعفا کرد

 علي اوجبي دبير علمي جشنواره نقد کتاب در اين مراسم اظهار داشت: 6 سال است که دبير علمي اين جشنواره هستم اما از آقاي شجاعي صايين توقع دارم براي سال آينده اين مسئوليت را به شخص ديگري محول کنند.

 وي در ادامه گزارشي از روند اين جشنواره ارائه و اضافه کرد: در نهمين دوره از جشنواره نقد با همکاري صميمانه دهها گروه تخصصي داوري تعداد 1153 مقاله از 177 مجله و 87 مقاله از پايگاه‌هاي خبري، سايت‌ها و وبلاگ‌ها مورد ارزيابي قرار گرفت. در اين دوره در حوزه کليات 115 مقاله، فلسفه 91 مقاله، دين 158 مقاله، علوم اجتماعي 101 مقاله، علوم و فنون 54 مقاله، هنر 61 مقاله، ادبيات فارسي 118 مقاله، ادبيات عرب 10 مقاله، زبان‌شناسي 9 مقاله، ادبيات داستاني 119 مقاله، حوزه شعر 62 مقاله، تاريخ و جغرافيا 128 مقاله و کودک و نوجوان 125 مقاله در دبيرخانه ارزيابي شد که امروز از نفرات برگزيده تقدير به عمل مي‌آيد. البته 11 سايت و وبلاگ نيز با 87 مقاله بررسي شدند.

 اوجبي در ادامه با اشاره با اينکه نمي‌دانم شعر هايکو چه معنايي دارد که امروزه باب و منتشر مي‌شود، عنوان کرد: معضل نقد، نقدنويسي نيست مي‌توان آن را آموزش داد و بايد گفت معضل بزرگ جامعه ما نقدپذيري است چرا که نويسندگان و اهالي قلم با خصلت نقدنويسي آشنا نيستند.

 وي افزود: در کتاب سال و ساير جشنواره‌ها آيين‌نامه‌هايي وجود دارند که بررسي و بازبيني مي‌شوند. در اين جشنواره هم آيين‌نامه بازبيني و داوري‌ها سخت‌گيرانه‌تر شد. در اين صورت در بخش جمعي هم با به نتيجه نرسيدن آرا از تقدير معذوريم اما در سال‌هاي گذشته معمولاً از يک نشريه تقدير مي‌شد.

 اوجبي در پايان سخنان خود با اشاره به اينکه اغلب پرسيده مي‌شود چرا در هر دوره از کتاب ماه خانه کتاب برگزيده داريم، گفت: مجلاتي که به صورت تخصصي به اين حوزه بپردازند نداريم از اين‌رو ناچار به انتخاب مي‌شويم البته اين جشنواره از معدود جشنواره‌هايي است که بدون نگاه سياسي و بدون هرگونه اعمال نظر برگزار شده و تنها نظر داوران اعمال و اعلام مي‌شود. اين جشنواره همانند ساير جشنواره‌ها نيست زيرا هيچ‌يک از جشنواره‌هاي کنوني نه وظيفه خود مي‌دانند و نه توجه دارند که در کنار انتخاب آثار به مباحث نظري هم بپردازند اما از سال چهارم اين جشنواره اين مهم انجام مي‌شود.

در اين مراسم از مجموع 5 ضلعي "از دريچه نقد" شامل مجموعه نقهاي عبدالعلي دستغيب ،  دفتر دوم نامه نقد، کتاب اخلاق و آئين نقد کتاب نوشته سيد حسن اسلامي، کتاب پژوهشي در آئينه اخلاق نوشته ناديا مفتوني، کتاب نقد منابع اطلاعاتي نوشته فريبرز دورودي و کتاب نقد برتر 8 (آثار منتخب هشتمين جشنواره نقد کتاب) با حضور وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي رونمايي شد.

 

معرفي برگزيدگان نهمين جشنواره نقد کتاب

در آئين اختتاميه نهمين جشنواره نقد کتاب ضمن معرفي آثار برگزيده و شايسته تقدير، جوايز پديد آورندگان آنها اهدا شد.

اسامي مقالات برگزيده و تقديري نهمين دوره جشنواره نقد كتاب به شرح زير است:

1. كليات

الف) دايرةالمعارف و فرهنگ‌ها

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

كيمياي فرهنگ در «فرهنگ كيميا» اثر بهاءالدين خرمشاهي، مترجم؛ شماره 53 ـ 52 پاييز و زمستان 1390.

ب) كتابشناسي و فهرست‌نويسي

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

تكمله‌اي بر فهرست نسخه‌هاي خطي عربي كتابخانه تخصصي وزارت امور خارجه اثر مجيد غلامي جليسه در كتاب ماه كليات؛ شماره 170؛ بهمن 1390.

2. فلسفه اسلامي

در اين حوزه يك اثر شايسته تقدير شد:

ملاحظاتي درباره كتاب «فلسفه فلسفه اسلامي» اثر محمد فنائي‌اشكور در معرفت فلسفي؛ شماره 31؛ بهار 1390.

3. دين

الف) علوم قرآني

در اين حوزه يك اثر شايسته تقدير شد:

بررسي سطوح ساختاري و كاركردي «ترجمه روشنگر قرآن كريم» اثر ابوالفضل حرّي در كتاب ماه دين؛ شماره 164؛ خرداد 1390.

ب) عرفان

در اين حوزه يك اثر شايسته تقدير شد:

بررسي انتقادي كتاب معناي زندگي از نگاه مولانا و اقبال اثر مهدي كمپاني‌زارع در كتاب ماه دين؛ شماره 165؛ تير 1390.

4. هنر

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

نگاهي بر سفال زرين‌فام ايراني اثر هانيه نيكخواه در كتاب ماه هنر؛ شماره 151؛ فروردين 1390.

5. ادبيات فارسي

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

عيب‌گويان بيشتر گم كرده راه اثر محمدافشين وفايي در بخارا؛ شماره 85؛ بهمن ـ اسفند 1390.

6. زبانشناسي

در اين حوزه يك اثر شايسته تقدير شد:

معرفي و نقد كتاب درآمدي بر زبان‌شناسي شناختي: نظريه‌ها و مفاهيم اثر محمدرضا رضوي در دستور؛ شماره 7؛ اسفند 1390

7. تاريخ و جغرافيا

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

بررسي و نقد كتاب دولت سلجوقيان اثر محسن رحمتي در پژوهشنامه انتقادي؛ شماره 22؛ بهار و تابستان 1390.

8. كودك و نوجوان

الف) شعر

در اين حوزه يك اثر برگزيده شد:

شاعري شيفته كلاغ‌ها! اثر زهره حيدري‌شاهي در كتاب ماه كودك و نوجوان؛ شماره 164؛ خرداد 1390.

ب) داستان

در اين حوزه يك اثر شايسته تقدير شد:

سوژه‌هاي جذاب، پرداخت‌هاي خام اثر مهدي ابراهيمي‌لامع در كتاب ماه كودك و نوجوان؛ شماره 172؛ بهمن 1390.

در بخش مقالات الكترونيكي نيز يك اثر در حوزه ادبيات داستاني شايسته تقدير شد:

نقد رمان سوران سرد اثر فرخنده حق‌شنو در سايت چوك؛ سال 1390.

بيانيه هيات داوران

در بيانيه هيات داوران اين جشنواره آمده است:

 نقد در جهان معرفت، جايگاهي رفيع دارد. زيرا شناخت رخنهها و خلأهاي معرفتي، مهمترين عنصر کليدي و از لوازم جداييناپذيرِ هر تلاش علمي است که در پي کشفِ حقيقت است. از اينرو از ديرباز، در دورههاي طلاييِ شکوفايي هر دانشي، بيشک، پژوهشگران و انديشمندانِ آن حوزه به اين مهم توجه جدّي داشتند و از آن با آغوش باز استقبال ميکردند. اساساً تمامي ابداعها و نوآوريها و گامهاي بلند و صعود بر بلنداي معارف، در پرتو نقدهاي مکتوب و در بستر تضارب و گفتمانها و مناظرهها (= نقدهاي شفاهي) و رويکردهاي نقادانه نسبت به گذشته و پيشينۀ علمي و باور جدّي به ابطالپذيري نظريهها پا به عرصۀ جهان انديشه گذاشتهاند و مطلقانديشي و جزمگرايي چيزي جز ايستايي و در نهايت، مرگ انديشهها را به همراه نداشته است.

 جشنوارۀ نقد کتاب با وقوف به جايگاه نقد در بالندگي فرهنگ غني ايران اسلامي نزديک به يک دهه است که فعاليت خود را آغاز کرده تا با معرفي نقدهاي برتر در تمامي شاخههاي علوم انساني، علوم محض و علوم کاربردي، از يک سو عرصه را براي عرضه و توليد آثار کممايه تنگ کند و از سوي ديگر در حدّ توان اندک خويش بسترهاي مناسبي را براي معرفي آثار ارزشمند و کتابهاي خوب و تعالي فرهنگ مکتوب فراهم آورد. گرچه ميدانيم تحقق اين هدف تنها با برگزاري چنين جشنوارهاي رؤيايي دست­نيافتني است، بلکه نيازمند توجه عمومي اهالي فرهنگ و اصحاب انديشه و خرد و نهادينه شدنِ فرهنگ نقدنويسي و نقدپذيري بويژه در ميان نويسندگان، پژوهشگران، مترجمان و حتي ناشران است.

 از همين منظر برخلاف تمامي جشنوارههاي فرهنگي موجود تلاش کردهايم در کنار وظيفه اصلي خود يعني ارزيابي مقالات نقد کتاب و معرفي برترينها با انتشار آثاري در حوزۀ اخلاق و شيوههاي نقدنويسي تا حدودي خلأهاي معرفتي نقد را نيز پرکنيم که تأليف و انتشار کتابهايي چون از دريچۀ نقد، اخلاق و آيين نقد کتاب، پژوهش در آينۀ اخلاق، نقد منابع اطلاعاتي، نقد برتر در اين دوره در اين راستا شکل گرفته است. نيز تلاش کردهايم با همکاري نهادها و مؤسسات پژوهشي که در اين عرصه فعاليت دارند، به سهم خويش بيش از پيش در حوزۀ نقد تأثيرگذار باشيم که مشارکت با انجمن نقد ادبي ايران در برگزاري همايش نقد ادبي و انتشار کتاب نامۀ نقد از آن جمله است.

 در نهمين دوره جشنوارۀ نقد با همکاري صميمانۀ دهها گروه تخصصي داوري تعداد 1153 مقاله از 177 مجله و 87 مقاله از پايگاههاي خبري، سايتها و وبلاگها مورد ارزيابي قرار گرفت.

 در اين دورۀ در حوزۀ کليات 115 مقالۀ مکتوب 1 مقالۀ الکترونيک،  در حوزۀ فلسفه 91 مقالۀ مکتوب 3 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ دين 158 مقالۀ مکتوب 1 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ علوم اجتماعي 101 مقالۀ مکتوب 2 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ علوم و فنون 54 مقالۀ مکتوب، در حوزۀ هنر 61 مقالۀ مکتوب 1 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ ادبيات فارسي 118 مقالۀ مکتوب 1 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ ادبيات عرب 10 مقالۀ مکتوب، در حوزۀ ادبيات زبانهاي ديگر 2 مقالۀ مکتوب، در حوزۀ زبانشناسي 9 مقالۀ مکتوب، در حوزۀ ادبيات داستاني 119 مقالۀ مکتوب 24 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ شعر 62 مقالۀ مکتوب 42 مقالۀ الکترونيک، در حوزۀ تاريخ و جغرافيا 128 مقالۀ مکتوب، در حوزۀ کودک و نوجوان 125 مقالۀ مکتوب 12 مقالۀ الکترونيک، در دبيرخانه ارزيابي شد که در مراسم امروز از نفرات برگزيده و شايسته، تقدير به عمل خواهد آمد.

 در پايان جا دارد ضمن تقدير از تمامي همکاران سختکوش مؤسسه در واحدهاي اداري، مالي، فني، اطلاعرساني و روابط عمومي، انتشارات سپاس ويژهاي داشته باشم از محضر يکايک داوراني که متعهدانه و عالمانه ما را در امر خطير ارزيابي مقالات اين دوره ياري رساندند؛ و مديرعامل محترم، جناب آقاي علي شجاعي صائين به دليل حمايتهاي بيدريغش و نيز همکار گرانقدرم سرکار خانم مژگان حقاني که صبورانه و متعهدانه  وظيفۀ سنگين ادارۀ دبيرخانه را برعهده داشتند.

 

شنبه 28 بهمن 1391 - 10:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری