جمعه 27 مرداد 1396 - 5:43
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

داود خسروي

 

صنعتي هزار نقش در پستوي موزه

 

گزارشي از وضعيت صنايع دستي در خراسان رضوي

 

به گزارش خبرگزاري مهر، حال و روز صنايع دستي خراسان رضوي رو به راه نيست و حاصل دسترنج سفالگران، زخمه هاي دردآور قلم زنان و نواي محزون چکش مسگران طي سال هاي اخير تنها جذب تماشاگراني است که پشت ويترين نظاره گرند و با نگاهي گذرا بهاي هنرمندان پنجه طلايي و چيره دست را همچون متوليان فرهنگي با بي مهري مي پردازند و بعد به راه خود ادامه مي دهند.

صنايع دستي خطه آفتاب از قالي بافي و ابريشم کشي تا سفالگري و فيروزه تراشي  با پنجه هاي طلايي و هنرمندانه اهالي اين سرزمين خلق مي شود و بسياري از کارشناسان معتقدند که فعاليت در اين صنعت هم ارزآوري دارد و هم عاري از آلودگي صنايع پرخطر است.

اما اين همه در حالي است که هنرمندان صنايع دستي به فراموش سپرده شده اند و اين موضوع موجب ورود بي‌رويه صنايع‌دستي از کشور‌هاي چين، پاکستان و ترکيه به اين استان پهناور شده است.

صنايع دستي مردمان خطه خراسان به پستوي موزه تاريخ رانده شده

امروز فراموشي رشته هاي بومي و محلي صنايع دستي در خراسان رضوي که روزگاراني مهد صنايع دستي بود، خاطر هنرمندان و زحمت کشان اين صنايع را رنجه کرده است.

هنرهاي اصيل و بومي که روزگاري نقش هر ديواري بود و چشم ها را متحير مي کرد امروز سنت گرايي قلمداد مي شود و  توليدات وارداتي و بي هويت خارجي با ترفند نياز روز، پيشينه مان را از ما گرفته و صنعت آبا و اجدادي مردمان خطه خراسان را از صحنه رقابت به پستوي موزه تاريخ رانده است.

فراموشي و گذاشتن پسوند سنت گرايي بر روي صنايع اصيل دستي در حالي است که صنعت دست تنها صنعتي است که مي توان در دل کارگاه هاي کوچک يا بزرگ و از درون خانه هاي محقر تا کارخانه هاي عظيم آثاري بزرگ و ارزشمند را خلق و به بازارهاي جهاني صادر کرد اما با اين همه توجه اي ويژه چه از سوي متوليان فرهنگي و چه از سوي مردم در اين زمينه صورت نمي گيرد.

کم لطفي به هنرمندان صنايع دستي

فريبرز طالقاني که 45 سال سن دارد و قلمزني بر روي سنگ را از اجداد پدري اش به ارث برده، مي گويد: به هنرمندان صنايع دستي در خطه خراسان کم لطفي مي شود و بسياري از هنرمندان ديگر نيز عليرغم استعدادهاي فراوان از سوي متوليان فرهنگي مورد حمايت جدي قرار نمي گيرند و بازار از واردات اجناس بي کيفيت خارجي پر شده است.

اين هنرمند با همان نگاه ساده و صميمي آثارش را نشان مي دهد و مي افزايد: اگر هدف متوليان فرهنگي شناساندن صنايع دستي به بازارهاي جهاني است بايد فکري براي بيمه و حمايت از اين هنرمندان کرد و اگر هدف دولت استفاده از اين صنعت در حوزه اقتصاد و اشتغال زايي است، بايد براي رشد و گسترش اين صنايع که ارزش افزوده بالايي دارد و ارز آور است اقدام کرد.

يک سفالگر نيز معتقد است، با نگاهي گذرا به بازار صنايع دستي و سنتي خراسان رضوي مي‌توان به ناديده گرفتن‌ صنايع دستي بومي و محلي چه از سوي مردم و چه از سوي متوليان فرهنگي پي برد.

عرضه صنايع غير بومي در دل آشفته بازار

صادق پرويزي ادامه مي دهد: امروز اين استان عليرغم داشتن صنايعي نظير فيروزه تراشي، تابلوها و تنديسهايي سرشار از منبت، تذهيب و خوشنويسي شاهد فروش صنايع‌دستي غيربومي در بازارها است و کسي نيست بگويد در دل اين آشفته بازار چرا صنعت غيربومي عرضه مي شود.

وي با بيان اينکه اکنون در بازارهاي اين استان صنايع‌دستي کم‌ارزش چيني، پاکستاني و ترکيه اي با قيمت پايين عرضه مي شود،ادامه مي دهد: متاسفانه امروز به دليل وجود کالاهايي به ظاهر لوکس و خارجي، هنر دست جايگاهي ندارد و به هنر و هنرمند هم توجه نمي شود.

وي تاکيد مي کند: علت اين که در بازار صنايع دستي رشته هاي خارجي رواج پيدا کرده است به خاطر اين است که ما به صنايع دستي خود اهميت نمي دهيم و تبليغات محدود است.

وي تصريح مي کند: کاش با حمايت هاي متوليان فرهنگي و دست اندرکاران اين حوزه مي شد به گذشته و به روزهاي اوج هنرهاي سنتي و بومي استان بازگشت و توليدات وارداتي و بي هويت خارجي را از ميدان به در کرد، توليداتي که به ترفند نياز روز، پيشينه مان را از ما گرفته است و هنر آبا و اجدادي مان را از صحنه رقابت به پستوي موزه ها رانده اند.

يکي ديگر از هنرمندان صنايع دستي که در زمينه قالي بافي فعاليت کرده، اظهار مي کند: بيشتر هنرمندان اين صنعت بيمه نيستند و حتي امکانات در اختيارشان قرار ندارد تا کالاي مورد نظر آن هنر را به قيمت مناسب و ارزان بخرند.

علي داديار مي گويد: علاوه بر بيمه، تامين انرژي کارگاه هاي هنرمندان صنايع دستي نيز با مشکل مواجه است زيرا هزينه هاي انرژي هنرمندان صنايع دستي بالا بوده و هنرمندان از پس مخارج آن به سختي بر مي آيند.

ساخته هزار نقش هنرمندان صنايع دستي مورد توجه گردشگران قرار ندارد

وي با اشاره به اينکه نقش صنايع دستي در شناساندن فرهنگ و هنر و مزيت هاي اقتصادي به دليل عدم فرهنگسازي همچنان مغفول مانده، عنوان مي کند: ساخته هاي هزار نقش و هزار رنگ هنرمندان صنايع دستي به دليل عدم فرهنگسازي مورد توجه مردم و گردشگران داخلي و خارجي قرار ندارد و بسياري از مسافران و زائران اين استان با نگاهي گذرا تنها قيمتي مي‌گيرند و بعد از کنار آثار هنري به راحتي عبور مي کنند.

وي ادامه مي دهد: امروز حال و هواي صنايع‌دستي اين استان رو به راه نيست و از آن سو مردم نيز به دليل نداشتن آشنايي کافي رغبتي به خريد اين صنايع ندارند.

داديار مي افزايد: هم اکنون متوليان فرهنگي نيز براي صنايع دستي و هنرمندان توانمند اين خطه دلسوزي نمي کنند چرا که در حال حاضر با تسخير بازار توسط اجناس بي‌کيفيت خارجي و بي‌توجهي دولت مي توان به اين مهم پي برد.

برپايه اين گزارش صنايع دستي فارغ ازهر ديدگاه هنري و فرهنگي داراي جايگاهي والا و ارزشمند در حوزه اقتصاد است و مي توان از ظرفيت بي بديل اين صنعت در زمينه اشتغال‌زايي و رفاه اجتماعي و اقتصادي اقشار مختلف جامعه بهره برد.

يکي کارشناس اقتصادي در اين زمينه به خبرنگار مهر مي گويد: توجه به صنايع دستي در راستاي خارج شدن از وابستگي به نفت و رونق اقتصاد نقش موثري دارد.

توحيد غفوري هنرمندان صنايع دستي را از توليدکنندگان اصيل و سنتي دانسته و عنوان مي کند: صادرات اين صنايع يکي از مباحث مهم در اين حوزه است زيرا اين صنايع موجب ايجاد بسترهاي لازم براي افزايش مشارکت آحاد جامعه و شکل‌گيري تعاوني‌ها براي افزايش فعاليت‌ اقتصادي مي‌شود.

صنايع دستي رونق اقتصادي و صادرات گسترده را در پي دارد

وي يادآور مي شود: به منظور افزايش توانمندي و آموزش آحاد جامعه براي فعاليت و ايجاد اشتغال در رشته‌هاي مختلف صنايع دستي بايد اقداماتي از سوي متوليان فرهنگي صورت پذيرد، در اين صنعت بسياري از افراد مي توانند با آموزش هاي لازم در زمينه رونق اقتصادي و حتي صادرات گسترده به کشورهاي همسايه نقش داشته باشند.

وي با بيان اينکه صنايع دستي مي تواند به توسعه اقتصادي، ايجاد اشتغال، و بهره‌وري بالا‌ کمک فراواني کند مي گويد: با توجه به مزيت هاي صنايع دستي در اقتصاد همواره بر تقويت، توسعه و گسترش اين صنايع در برنامه توسعه اقتصادي کشور توسط صاحب نظران اصرار و توصيه مي شود. 

وي عنوان مي کند: اين صنايع به دليل سرمايه‌اندک براي ايجاد، راه‌اندازي و بهره‌برداري، ظرفيت بالايي در مقوله درآمدزايي دارد.

نداشتن شناخت کافي از بازارهاي داخلي و جهاني

وي يادآور مي شود: بازار صنايع دستي داراي سود سرشاري است اما محدوديت ها و تنگناهايي در اين حوزه مشاهد مي شود که نداشتن شناخت کافي از بازارهاي داخلي و جهاني، توجه نکردن به سطح کيفي توليد وعدم تبليغات و بازاريابي داخلي و خارجي از جمله اين مشکلات است.

وي با اشاره به راهکارهاي توسعه و توجه به صنايع‌دستي عنوان مي کند: بازاريابي در داخل و خارج کشور با شيوه‌هاي نوين تبليغاتي، استفاده از فناوري روز در توليدات صنايع‌دستي با حفظ اصالت‌هاي هنر ملي، حمايت و تشويق بخش خصوصي به‌منظور سرمايه‌گذاري در اين بخش به ويژه براي ايجاد بازارچه‌ صنايع‌دستي، سياست گذاري در راستاي فروش و صادرات کالا‌ها از راهکارهاي توسعه صنايع دستي استان و تقويت اقتصاد محسوب مي شود.

رئيس هيئت مديره اتحاديه بازرگاني تعاوني‌هاي صنايع دستي خراسان رضوي نيز از فعاليت شش هزار و 800 استاد کار صنايع دستي در اين استان خبر مي دهد و مي افزايد: خراسان رضوي داراي ظرفيت هاي فراواني در امر صنايع دستي است و همواره تشنگي و عطش فعاليت در اين زمينه وجود دارد اما هيچ گونه تسهيلات و سرمايه گذاري در اين راستا صورت نمي گيرد.

هنرمندان صنايع دستي سرمايه کافي براي رقابت با اجناس خارجي ندارند

عبدالوهاب اصغرزاده با اشاره به اشتغالزايي در صنايعي دستي، تصريح مي کند: زمينه اشتغال زايي در رشته هاي مختلف صنايع دستي وجود دارد بنابراين بايد با برنامه ريزي، آموزش کافي و ارائه تسهيلات به جوانان آنها را به اين بخش جذب کرد.

وي عنوان مي کند: اين صنعت به دليل ارزاني مواد اوليه، دسترسي آسان، بالا بودن ارزش افزوده و ارزبري کم مي تواند در ايجاد اشتغال و حل مشکل بيکاري کمک کند.

وي با تاکيد بر اينکه مي توان به وسيله اين صنعت فرهنگ و تاريخ کشور را به جهانيان معرفي کرد، ادامه مي دهد: امروز به دليل عدم تحول در صنايع داخلي، عرضه صنايع دستي خارجي و حمايت نکردن دولت، صنايع‌دستي خارجي در سطح بازار گسترش يافته است.

وي با بيان اينکه مهمترين دغدغه در اين صنعت فروش محصولات در داخل و خارج از کشور است، مي گويد: برگزاري نمايشگاه و تبليغ و معرفي گسترده به مردم در جذب مشتري و شناسايي صنايع استان به جهانيان بسيار موثر است اما مشکل اين است که هنرمندان صنايع دستي سرمايه کافي براي رقابت با اجناس خارجي ندارند.

ورود صنايع دستي خارجي با قيمتي بسيار ارزان در بازار

وي در گفتگو با خبرگزاري مهر تصريح مي کند: هنرمندان به دليل نداشتن سرمايه کافي توانايي توليد انبوه را نداشته و از سويي به دليل عدم حمايت کافي شاهد ورود صنايع دستي خارجي با قيمتي بسيار ارزان در بازار هستند.

امروز تعريف صنايع دستي از ديدگاه بسياري از افراد کالايي لوکس براي گذاشتن پشت ويترين و خاک خوردن است، اما دريغ و صد دريغ که هنرمندان و صنعتگران اين حوالي از اين تعريف ناجوانمردانه گله مندند و معتقدند هر کدام از اين صنايع گرانسنگ در رشته هاي گوناگون حال و روز خوشي ندارد و در آشفته بازار بي رونقي شاهد گذر قدم ها و نگاه هاي سرسري تماشاگراني است که بدون هيچ اعتنايي دوباره به راه خود ادامه مي‌دهند.

سال ها است که کسي قدر و قيمت صنايع دستي را درک نمي کند و اکنون صنايع غيربومي و خارجي جايگزين دسترنج هنرمندان استان شده و آنان چشم انتظارند تا فريادرسي به ارزش واقعي هنر دست پي ببرد

 

سه‌شنبه 24 بهمن 1391 - 9:54


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری