يكشنبه 29 مرداد 1396 - 16:10
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمد عصاريان

 

روح دفاع مقدس نه تنها تاريخ ساز، بلکه تمدن ساز است

 

گفتگو با جواد خضرائي، مدير باغ موزه دفاع مقدس

 

احداث باغ موزه دفاع مقدس با هدف ثبت و يادآوري ارزش­هاي دفاع مقدس و همچنين احساسات و عواطف عميق فرهنگي آن دوران انجام شد. باغ موزه دفاع مقدس از هفت تالار و يک قسمت انتهائي که مربوط به يادمان دوران دفاع مقدس است تشکيل شده و اعداد هفت و هشت در آن زياد به کار برده شده است. فلسفه استفاده از اين اعداد هم با توجه به خاص بودن عدد هفت و همچنين طول مدت دفاع مقدس (هشت سال) است. بخش­هاي مختلفي در باغ موزه دفاع مقدس ايجاد شده است که امکان تجسم عيني برخي فضاها و ميدان جنگ در ابعاد واقعي يا نمادين را با استفاده از جنگ افزارهاي واقعي يا شبيه سازي شده فراهم مي­کند.

تکنولوژي بکار رفته در هر بخش هم به گونه­اي طراحي شده است که در هر تالار همه چيز از نو آغاز مي­شود. اين باغ موزه متفاوت از موزه­هائي است که صرفاً بناها و اشياء را به نمايش مي­گذارد. در ميان اين تالارهاي باغ موزه يک تالار با نام پروانه اسم گذاري شده است که به معرفي سرداران جنگ مي­پردازد. ديگر تالارهاي اين باغ موزه اما به ديگر وجوه جنگ پرداخته­اند که مي­توان در آنها تمامي اتفاقات جنگ را به شکل زنده و در همان حال و هوا نظاره کرد.

ما اينجا قصد نداريم به گزارش فضاي اين باغ موزه بپردازيم اما شايد بتوان گفت ساخت و احداث اين فضا يکي از نوين­ترين و فرهنگي و ماندگارترين حرکات متوليان حفظ و نگهداري آثار و ارزش­هاي دفاع مقدس به شمار مي­رود. ماندگاري يکي از مهمترين دستاوردهاي احداث اين باغ موزه است.

خوب به ياد داريم که چند سال پيش در مصلاي امام خميني موزه­اي موقت با اين نام احداث شد و بازديدکنندگان بسياري از آن ديدن کردند اما قريب به اتفاق آنان از موقتي بودن آن گله داشتند و اين باعث خوشحالي است که متوليان فرهنگ ايثار و حفظ ارزش­هاي دفاع مقدس با کمک نهادهاي اجرائي مانند شهرداري دست به احداث اين فضاي ماندگار شدند. به عنوان مثال اينکه در ورود به موزه يا خروج از آن نقشه ايران را مشاهده مي­کنيم که يک وجب از آنرا در طول سالهاي جنگ به دست دشمن نداديم باعث غرور و برکت است.

به هر ترتيب بر آن شديم به زيرساخت­هاي فکري احداث اين اثر ماندگار بيشتر نزديک شويم و اين کنجکاوي باعث شد که جواد خضرائي مدير باغ موزه دفاع مقدس مهمان اين هفته­ي گفتگوي تخصصي فرهنگي دفاع مقدس و اهميت آن، باشد. چرائي خلق اين تفکر و اجرائي شدن اين خلاقيت را از زبان جواد خضرائي مي­شنويم و مي­خوانيم:

- ايده­ي ساخت باغ موزه دفاع مقدس چطور شکل گرفت؟

 درباره ايده شکل گيري اين باغ موزه بايد گفت که بعد از پايان دوره دفاع مقدس ما نمايشگاه و جايگاهي را که بتواند عظمت و روح دفاع مقدس را به مردم اطلاع رساني کند در اختيار نداشتيم. هرچقدر هم بعد از آن سعي شد که يک نوع قالب و يک نوع رفتار از دفاع مقدس به اطلاع مردم رسانده شود امکان پذير نشد. يعني مردم به خاطر دارند که به روش­هاي مختلف و تحت عنوان نمايشگاه جنگ و نمايشگاه دفاع مقدس موضوعات و برنامه­هائي را آماده مي­کردند اما بيشتر ناظر به ارائه ابزار و ادوات جنگي بود. در حالي که هيچگاه دفاع مقدس صرفاً نشأت گرفته از روياروئي ابزار و سلاح نبود و ما هميشه به لحاظ نيروي انساني و تجهيزات و امکانات مختلف نسبت به دشمن يک فاصله معنادار داشتيم. متأسفانه بعد از دوران دفاع مقدس تا به امروز اين روند ادامه داشته است. بنده قصد انتقاد ندارم اما طي دوره­ هاي مختلف با وجود سرمايه گذاري­هاي بي شمار زيادي در بخش­هاي صنعتي، فرهنگي و . . . شايد به اين موضوع توجه لازم را نداشته­ايم. به گونه­اي که تا به امروز نزديک به 25 سال است که هنوز موزه­هايي که بتواند ابعاد روحي و رواني و معنوي رزمندگان اسلام را به سمع و نظر مردم برساند در اختيار نداريم. گرچه اين در ذهن فرماندهان و متولياني که نسبت به جنگ ارزش و اهميتي قائل بوده­اند همواره به عنوان يک آرزو مطرح بوده اما تحقق نيافته است. با اين حال چند سال پيش دوستان ما در شهرداري مطلع شدند که اراضي عباس آباد در اختيار سازمان­هاي دولتي قرار گرفته است در حاليکه شهر تهران نيازمند يک مجموعه فرهنگي بزرگ است و نياز به اين امر در آن زمان احساس مي­ شد بنابراين پيشنهاد خدمت مقام معظم رهبري برده شد و توجه ايشان سبب شد تا زمين­ها موصوف به قطب فرهنگي تهران تبديل شود و اکنون در جوار باغ موزه تهران کتابخانه ملي ايران احداث شده است و در آينده­اي نزديک موزه کتاب، موزه جواهرآلات، باغ هنر، موزه قرآن و در نهايت بزرگترين آمفي تئاتر کشور احداث و بهره برداي خواهد شد. ضمن اينکه بعضي اماکن مورد اشاره ساخته شده بايد گفت باغ موزه دفاع مقدس در واقع گل سرسبد اين اراضي خواهد بود.

- وجه تمايز اين باغ موزه با ديگر باغ موزه­ها در چيست؟

يکي اينکه آنچه ما در اينجا عرضه مي­کنيم يک استفاده درست و تلفيق اطلاعات و استفاده از مستندات تاريخي دفاع مقدس است، دوم اينکه در اين اقدام ما با بهره گيري از يک ابزار کارآمد سعي کرده­ايم بتوانيم آن روح حماسي و معنوي را به خوبي ارائه کنيم. ما بر اين نظر بوديم که اگر قرار باشد موزه­هائي ساخته شوند و بخواهند همان ابعاد فيزيک و حجمي و تجسمي را نشان دهند باز روح دفاع مقدس حلقه گمشده ما خواهد بود بنابراين دوستان مختلفي که موزه­هاي زيادي را از نزديک مورد بررسي قرار داده بودند به يک پيشنهاد و راهکاري رسيدند که اگر بخواهند مقداري بيشتر ابعاد مختلف دفاع مقدس را روشن کرده و به رويکردها و ابعاد ويژه­ي آن اشاره کنند منطقي اين است که از ابزاري استفاده کنند که بتوانند اين کارکردهاي مختلف را به نمايش بگذارند لذا قالب کار باغ موزه دفاع مقدس استفاده از نمايشگرها و ويدئو پروژکتورهاي متعددي شد که مي­تواند مستندات دفاع مقدس را که برخوردار از روح معنوي و سلحشوري است ارائه دهد و اين در نوع خود ابتکاري جالب است.

- توجه به نمايش ابعاد جديد در ساخت باغ موزه دفاع مقدس چگونه براي مخاطبان اثرگذار و قابل استفاده است؟

اولين اقدام همان گونه که تبين شد ارائه بخشي از جريان در قالب سناريوهاي مبتني بر تحقيقات و واکاوي دقيق و در قالب مستندها و تصاويري است که در نمايشگرهاي متعدد باغ موزه دفاع مقدس به نمايش درمي­آيد. در گام دوم در جهت توجه به مخاطب از يک مجموعه اطلاعات گردآوري شده در داخل شبکه­اي از رايانه­هاي متعدد که در موزه تعبيه شده­اند استفاده و تلاش مي­شود تا اطلاعات لازم در اختيار علاقمندان قرار بگيرد. در مرحله سوم بهره گيري از راويان جوان و آموزش ديده که بعضاً مترجم زبان­هاي خارجي هستند در گستره موزه، قدمي مناسب در ارتباطي صميمي و مطمئن با مخاطبان و مردم است و به عنوان اقدام چهارم جهت جلب نظر مردم جمعي از رزمندگان و فرماندهان را در اينجا داريم که در جمع مردم حضور مي­يابند و به سؤالات پاسخ مي­دهند و در کنار اين موارد ايجاد و راه اندازي يک کتابخانه تخصصي و کامل با موضوع دفاع مقدس مي­تواند پاسخگوي نيازهاي مختلف مردم، پژوهشگران و علاقمندان باشد که در دستور کار قرار دارد البته در کنار اين موارد را­ه­اندازي وب سايتي جامع و نيز در اختيار گرفتن ماهنامه (پايداري) گامي ديگر در جهت اطلاع رساني و آگاهي بخشي صحيح و کامل به مخاطبان در سراسر کشور خواهد بود.

- در اين موزه تا چه اندازه رزمندگان و بسيجيان به نقش آفريني و اصلاً به آنان پرداخته شده است؟

ما افراد بسياري را داريم که به جبهه­هاي جنگ نيامدند اما کاري که در پشت جبهه انجام مي­دادند کمتر از اقدام يک رزمنده تلقي نمي­شد و طيف­هاي مذهبي و اقليت­هاي ديني هم در جمع آنها حضور داشتند لذا سعي و تلاش موزه در گام نخست برقراري ارتباط با کليه عزيزاني و خانواده­هاي معظم شهدا است که مي­تواند پيوندي مستحکم را ايجاد کند قصد داريم در اين ارتباط گروه­هائي را که کمتر از آنان نام برده شده است را مورد تقدير قرار دهيم و در دورنماي فعاليت­هاي ما اين موضوع جزء وظايف جدي تلقي مي­شود. معتقد هستيم که روح دفاع مقدس نه تنها تاريخ ساز بلکه تمدن ساز است ابعاد ارزشي و معنوي بسياري وجود دارد که اگر به خوبي مورد توجه و لطف قرار بگيرد مي­تواند راه ساز خوبي براي پيشبرد ابعاد اخلاقي مردم باشد. با اين نگاه ما در واقع قصد ترويج معارف دفاع مقدس را داريم. لذا اگر شما به وجه تسميه و نام موزه دقت کنيد موزه را به نام (باغ موزه دفاع مقدس و ترويج فرهنگ مقاومت) نامگذاري کرده­ايم. بي شک بخشي از اين ترويج در حوزه ساختاري و فيزيکي موزه است و بخشي از آن هم ناظر به ارتباط معنوي و مجازي با اقشار مختلف مردم است که انشاءالله مي­تواند تأمين کننده ترويج فرهنگ مقاومتي که عرض کردم باشد.

- شما براي جلوگيري از تحريفات و تغييرات چه چاره­اي انديشيده­ايد؟

امروز رزمندگان افرادي مطلع و آگاه و علاقمند در جامعه هستند و حضور دارند و سعي دارند که تاريخ دفاع مقدس را از هر گزندي حفظ کنند اما معلوم نيست که اين شرايط در آينده وجود داشته باشد يعني عده­اي از رزمندگان بار سفر بسته و ممکن است بخشي از دفاع مقدس در اذهان و خاطره­ها فراموش شود و ممکن است که خداي ناکرده بخشي از اطلاعات دفاع مقدس مورد تحريف قرار بگيرد بنابراين بهره گيري از افراد مطلع و آگاه و ايجاد هيئت امنايي متشکل از افراد حقيقي و حقوقي که به تصويب مقام معظم رهبري رسيده است خواهد توانست از اين تحريفات جلوگيري کند.

- نقطه تمرکز اصلي پيوند دهنده تلاش­ها جهت راه اندازي باغ موزه دفاع مقدس در تهران در کجا بوده است؟

در کنار مهجور بودن فضاي دفاع مقدس وجود اعتقاد و علاقه فرماندهان و مردم به ايجاد مبنائي براي ارائه آن دکتر قاليباف به عنواني يکي از فرماندهان دوران جنگ که از معتقدان جدي به حضرت امام هستند احساسشان اين بود که ديگر خدمات شهري شهرداري تهران تأمين کننده رفاه عمومي و نيازمندي­هاي اجتماعي است در حاليکه بخشي از اين نيازمندي­ها – يعني تأمين شرايط مناسب که توجه به اين اعتقادات مذهبي مردم يا نيازمندي­هاي رواني آنان را مورد توجه قرار مي­دهد يا پاسخگوي خدمات بي شائبه شهيدان و ايثارگران و جانبازان و رزمندگان باشد – از اولويت­هاي شهرداري تهران است از اين رو به تعبير ايشان با نگاه جامع و مدرن مديريتي شهري که دربرگيرنده ارتقاي سطح مذهبي و اعتقادي تعميق فهم و انديشه­ي ديني مردم است اقدام به ساخت باغ موزه دفاع مقدس شد.

- آيا نماد و شاخص­هاي ويژه­اي براي باغ موزه دفاع مقدس در نظر گرفته شده است؟

ما در پايان باغ موزه نيازمند يک نماد مقاومت بوديم که تجديد ميثاقي با شهدا باشد. احساس ما اين بود که اين نمي­ تواند يک سالن و با يک فضاي فاخري باشد که روحي در آن حاکم نيست. احساس کرديم بهترين امکاني که در اين مکان مي­تواند بازتاب را بوجود آورد، مسجد جامع خرمشهر به عنون نماد مقاومت ملت ايران است بنابراين مسجد جامع خرمشهر به عنوان نماد اين ملت مقاوم در ابعاد يک به يک و در ابعاد واقعي با همان معماري و کاشي و زيرساخت در اينجا ساخته­ايم که مردم در پايان بازديد بتوانند در آنجا نماز شکر به جا بياورند البته مزار شهداي گمنامي که در روز 17 ارديبهشت ماه امسال و با حضور جمع کثيري از مردم در باغ موزه دفاع مقدس تدفين شد نماد ويژه­اي ديگر است.

- در روند ايده پردازي تا راه اندازي باغ موزه نحوه همکاري ساير سازمان­ها چگونه بوده است؟

ما در برخورد با يک لطف و همکاري بي شائبه بزرگ روبرو بوديم. يعني کساني که به دفاع مقدس علاقمند بودند وقتي به اينجا مي­آمدند ديده­اند که يک قاب زينتي و فاخر شکل گرفته که مي­تواند خودشان و اقداماتشان را در دوران دفاع مقدس به خوبي نشان دهد.

ولي يک انتقاد وجود دارد و من بايد اين را عرض کنم. ما افرادي را مي­شناسيم که بواسطه دفاع مقدس در مصدر اموري واقع شده­اند ولي حتي يک دفعه هم راضي نشده­اند به اينجا بيايند. در واقع احساس اينها اين است که دفاع مقدس هرچه که هست مربوط به ماست و ديگري در اين حوزه نبايد وارد شود بنابراين ما را از اطلاعات خودشان محروم کردند. به لطف خداوند تبارک و تعالي کارها جلو رفت برخي از ما تا به امروز حتي به اندازه يک ذره احساس نياز به دليل نيامدن فرد يا افرادي نداشته­ايم. ولي عرض مي­کنم متأسفانه آن يک عده نيامدند و حتماً اين اشکال به اين افراد وارد است البته اميدوارم آنان هم از معنويت حاکم بر فضاي دفاع مقدس بهره ببرند و انشاالله در آينده شاهد همکاري اين افراد باشيم اما متأسفانه تا الان اينگونه بوده است. برخي ما را در اين زمينه از اطلاعات خود در زمينه دفاع مقدس ما را بي بهره گذاشتند البته جا دارد از کساني که ما را عاشقانه و صادقانه کمک کردند تشکر کنم از جمله بنياد حفظ ارزش­ها، بنياد شهيد، به ويژه معاونت پژوهش و ارتباطات فرهنگي و خيلي از سازمان­هاي ديگر نمايندگان مجلس و شوراي شهر تهران، اقليت­هاي مذهبي و . . . .

چرا که صميمانه در اين مسير قدم برداشتند. اميدوارم با ارتباطي که ما و مردم و جميع رزمندگان و خانواده­هاي ايثارگران و . . . برقرار کرديم مستندات و مجموعه اطلاعاتي را که مورد نياز و مطالبه باغ موزه است تأمين کنيم.

- شما و همکارانتان مي­خواهيد چه فرهنگي را در موضوع دفاع مقدس به تصوير بکشيد؟

جنگ نتوانست عزت و بزرگي ما را دچار رکود کند بلکه اين جنگ دفاع و مقدس و ارزشمند توانست ما را به ايده­آل هايمان برساند و در واقع توانائي­هاي مردم ظهور و بروز پيدا کرد اگر جنگ نداشتيم به خيلي از موضوعاتي که امروزه از آن به عنوان خودکفائي نام مي­بريم و همچنين به اين خودباوري نمي­رسيديم.

شکر خدا ما امروز با استفاده از اين توانائي و تجربه در يک شرايط بسيار خوب در بعد نظامي و اقتصادي و استفاده از فناوري قرار داريم حتماً هم به مدد الهي همراه ما خواهد بود و اينکه با اتکا به توانائي­ها موجبات پيروزي و موقعيت­هاي بيشتري را به دست خواهيم آورد. در واقع الگوي دفاع مقدس همين الان هم قابل دسترسي است يعني امروز به ويژه­ي رعايت آن الگو مي­تواند ما را به موقعيت­هاي بيشتري برساند و آن الگو الگوي خودباوري و خداباوري و اطاعت از فرمان حضرت امام و نائب برحق ايشان و توجه به ايشان است. آن الگو، ايثار و شهادت طلبي و تبعيت از سيره ائمه معصومين بود و در اين موزه تلاش ما انعکاس اين الگوست.             

 

 

دوشنبه 9 بهمن 1391 - 14:25


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری