پنجشنبه 27 مهر 1396 - 0:1
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

بابك راكخواه

 

برنامه‌هاي معاونت فرهنگي و تبليغ به سمت بومي محورشدن حركت مي‌كند

 

 

گفت‌وگو با حجت‌الاسلام حسين روحاني‌نژاد معاون امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي

 

 در ابتداي گفتوگو ميخواهيم ورود و آغاز تصدّي شما در اين پست را مرور کنيم، با مشکلات و چالشهاي کاري چطور مواجه شديد؟

قبل از بنده عزيزان و شخصيت‌هاي ديگري اين مهم را بر عهده داشته‌اند و زحمات فراواني کشيده‌اند بعد از من هم البته چنين خواهد بود. اينجانب در سال 1386، مسئوليت معاونت امور فرهنگي و تبليغ را برعهده گرفتم و فعاليت خود را آغاز نمودم. با توجّه به مطالعاتي که بر روي اين بخش از سازمان تبليغات اسلامي صورت گرفت، يکي از مشکلات جدّي که وجود داشت، مختلط بودن وظايف ستاد و صف با يکديگر بود که در ابتدا فعاليت‌هاي هر بخش را تعريف کرديم، يعني وظايف صف که رسيدگي به فعاليت‌هاي استان‌ها و شهرستان‌ها بود را با فعاليت‌هاي ستاد که شامل سياست‌گذاري، اعلام رويکردها، رصد کلان فعاليت‌هاي فرهنگي،‌‌‌‌ اعلام خط مشي، نظارت بر روند فعاليت و ارزيابي آنها، ايده‌پردازي در حوزة فرهنگي براي فعاليت‌هاي فرهنگي در استان‌ها بود را از يکديگر مجزّا نموديم و اين اولين اقدام در اين معاونت بود.

دومين اقدامي که در معاونت صورت گرفت، لاغر کردن حجم بدنه نيروي انساني در معاونت بوده است. کثرت نيروي انساني، توانمندي نيست. با مطالعاتي که انجام داديم حجم بالاي نيروي انساني در حوزة تصميم‌گيري و ستادي را از 110 نفر به 68 نفر رسانده تا با نيروي انساني محدود، کارشناس و چابک اين معاونت را پيش ببريم که توانستيم دانش، علم و اطلاعات مديريت نيروها را در بحث‌هاي کارشناسي و کارگروه‌ها با کمک اساتيد و صاحب‌نظران ارتقا داده و منابع انساني موجود در معاونت را به صورت کيفي و مطلوب بهره‌مند سازيم. هم‌چنين نيازهاي کارشناسان به ابزارو ملزومات که نوعي دغدغه براي معاونت محسوب مي‌شد را با تلاش و همکاري معاونت اداره مالي برطرف ساختيم و در اختيار کارشناسان قرار گرفت تا در امر مديريت به سهولت به فعاليت بپردازيم.

 

 شما اهم فعاليتهاي معاونت امور فرهنگي و تبليغ را ستادي، نظارتي و يا اجرايي ميدانيد؟

معاونت در حال حاضر چابکي و چالاکي در آن وجود دارد و اکثر فعاليت‌ها وجهه ستادي دارد. در معاونت به اين نتيجه رسيديم که برنامه‌هاي فرهنگي را براي تمام کشور نمي توان يکسان ديد، لذا برنامه‌ها بايد بومي محور شده و اطلاعات استاني و شهرستاني در آن لحاظ گردد. هر استاني بر اساس شرايط خاص منطقه‌اش برنامه‌ريزي فرهنگي داشته باشد و معاونت با اعلام سياست‌ها و رويکرد‌ها و رصد مسائل فرهنگي به آنها کمک نمايد تا در مسير صحيح حرکت کنند.

 

 بحث بوميسازي برنامههاي فرهنگي را پيش کشيديد، من در سخنرانيهاي مختلف شما بارها به تأكيد شما بر اين نکته برخورد کردهام، چه تعريف و تلقّياي نسبت به اين مهم داريد؟

بومي‌سازي برنامه‌هاي فرهنگي در اولويت سازمان تبليغات اسلامي است. تلاش معاونت فرهنگي سازمان در بررسي برنامه‌هاي فرهنگي بومي در مناطق مختلف کشور است. به‌طور مثال استان‌هاي مرزي كشور همواره در تيررس تهاجمات فرهنگي دشمنان بوده است، نبايد توان دشمن را ناديده گرفت چون از هر فرصتي براي لطمه زدن و هجوم به فرهنگ ما استفاده مي‌كند. سعي بر اين بوده است تا با برنامه‌ريزي‌هاي مناسب و سياست‌گذاري صحيح تصميمات درستي را در اين راستا گرفته شود.

 

 گروه مناطق ويژه معاونت امور فرهنگي گسترش کلان بخشي از اين سياست را عهده داري ميکند، شکل حرکت و سياستگذاريهاي گروه را چگونه مي بينيد؟

گروه مناطق ويژه به اقتضاي شرايط روز شکل گرفته و متناسب با آن برنامه‌ريزي صورت مي‌گيرد. يکي از حوزه‌هاي فعال آن، حوزة اهل سنّت است که مناطق مشترک سنّي و شيعه‌نشين را شناسايي کرده تا سازمان تبليغات اسلامي با آگاه‌سازي مردم اين مناطق توسط معلّمين، اساتيد دانشگاه، علماي شيعه و سنّي و اقشار تأثيرگذار، ترفندها و توطئه‌هاي تفرقه‌برانگيز دشمن را خنثي ‌کنند. مسئوليت فرهيختگان و متصدّيان امور فرهنگي شيعه و سنّي در چنين مناطقي بيش از گذشته سنگين‌تر است. بايد مراقبت‌هاي لازم را در حوزة فرهنگ داشته باشند. اين امر در فعاليت‌هاي گروه مناطق ويژه با انجام برنامه‌هاي فرهنگي در قالب برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي، گفتمان‌هاي ديني، پاسخ‌گويي به سئوالات جوانان و فعاليت‌هاي فرهنگي مستمر که از سوي سازمان تبليغات اسلامي تدارك ديده شده است مي‌تواند بخشي از مراقبت‌هاي لازم را به عهده بگيرد. بخش ديگر فعاليت اين گروه شناسايي مذهب‌هاي نوظهور و نحله‌هاي کاذب عرفاني است که توسط غرب به کشورهاي اسلامي روانه مي‌شود تا افکار عمومي را تحت تأثير قرار دهند. سازمان تبليغات اسلامي با اين پديده‌ها و معضل‌ها با شناسايي و آشنا‌سازي جامعه از نحوة فعاليت آنها، به ‌صورت علمي برخورد مي‌کند. دامنة فعاليت اين بخش‌ها در سراسر کشور، مراکز علمي، آموزشي، کانون‌هاي جمعيتي بوده که در حال حاضر بسيار فعال هستند. با نشست‌هاي علمي و کارگاهي و گفتماني ويژه، مناطق را مورد آسيب‌شناسي قرار داده و با حضور در آن مناطق مسائل را تبيين مي‌کنند. دامنة فعاليت اين بخش‌ها در سراسر کشور بوده منتها مراکز علمي، آموزشي و کانون‌هاي جمعيتي در اولويت قرار دارد که در حال حاضر بسيار فعال است.

 

 روند فعاليتهاي گـروه منـاطق ويژه را چقدر در تحقّق اهدافش موفّق ميدانيد؟

فعاليت‌هاي دوستان را در اين بخش‌ها بسيار موفّق ارزيابي مي‌نمايم. از جمله فعاليت‌هاي آن در بخش قوميت‌گرايي است که دشمن به آن دامن زده است و با ايجاد فرقه و انحراف وارد مي‌شود. بايد تأكيد کرد فضيلت مسلمان به تقوا است نه به رنگ و نژاد و البته از وظايف اين گروه روشنگري مردم است که مراقب باشند تحت تأثير دشمن قرار نگيرند. تبيين و فهم صحيح و درست از مسائل حرکتي است در جهت رد فعاليت‌هاي دشمن است که همواره سرمايه‌گذاري‌هاي بلندمدّت بر اختلافات قومي داشته است. البته تنوّع قوميت‌ها يک مزيت براي جمهوري اسلامي ايران بوده است، اما در جهت شناخت و پيش‌برد روحية ايراني اطلاع‌رساني درست و به موقع و برملا کردن ترفند‌هاي دشمن از فعاليت‌هاي بسيار موفّق اين گروه است که خوشبختانه توفيقات بسيار خوبي داشته ايم.

ادياني که در قانون اساسي به رسميت شناخته شده، همه مورد احترام هستند اما برخي از اديان در دنيا وجود داشته که در قانون اساسي کشور ايران به رسميت شناخته نشده است. مشترکاتي بين اين اديان مي باشد و فرقه‌هايي که در ميان اديان رسمي شکل گرفته است، دشمن از طريق نفوذ به آنها مشکلاتي را به بار مي‌آورد که گروه مناطق ويژه با برنامه‌هاي مشترکي بين ما و ديگر اديان رسمي براي مقابلة فرهنگي با فرقه‌هاي غيررسمي اديان با بسترسازي در برابر چنين هجمه‌هاي دشمن ايستادگي کرده است تا دشمن نتواند در ميان اين اديان نفوذ کند. همچنين در برابر فرقه‌هاي انحرافي موجود در اين اديان، با بسترسازي توسط اقشار تأثيرگذار فعاليت‌هاي مؤثري در اين زمينه‌ها داشته است.

 

يکي از دفاتر معاونت امور فرهنگي «دفتر تشكّلهاي ديني و مراکز فرهنگي» است که در دورة مديريت شما، طرح موفّق «ساماندهي 50 هزار تشكّل ديني» را پايهريزي و اجرا کرده است که اوج بروز نتايج عملي اين کار در مراسمهاي عزاداري از سال 1387 به بعد توانست نمود پيدا کند، نگاه ارزيابانة شما در اينباره چطور است؟

معتقدم فعاليت‌هاي فرهنگي را نبايد تصدّي‌گري کرد، با توجّه به قابليت‌هايي که در بخش مردمي در زمينة فعاليت‌هاي فرهنگي وجود دارد، بايد اين قابليت‌ها کشف شود و اين امور به خود مردم واگذار گردد، تا از ظرفيت‌هاي کلان مشارکت مردمي استفاده بهينه شود. اما در ساية مديريت و نظارت، تا در مسير صحيح خود قرار گيرد. در اين راستا دفتر تشكّل‌هاي ديني و مراکز فرهنگي عهده‌دار اين امر گرديد که خاستگاه اساسنامة سازمان تبليغات اسلامي بوده که به تأئيد مقام معظّم رهبري رسيده است، و معاونت در اين خصوص وظايف خود را عمل مي‌کند.

زماني که مطرح مي‌گردد تشكّل‌هاي ديني، منظور هيأت‌هاي مذهبي، انجمن‌هاي اسلامي، کانون‌هاي فرهنگي، تبليغي، مداحان و مؤسسات فرهنگي بوده که در وزارت کشور به ثبت رسيده است و در سطح استاني يا ملّي به فعاليت مي‌پردازند و بخش تخصّصي به حوزة مأموريتي سازمان فرهنگي تبليغات مرتبط است و براي تحقّق پيدا کردن اين وظايف مجموعه‌هاي مرتبط را در کشور ساماندهي و سازماندهي کرديم تا به‌خوبي به وظايف خود عمل کنند.

مساجد و هيأت‌هاي مذهبي در حوزه دين و معارف و همچنين باورهاي ديني جامعه تأثيرگذارند که در امر ساماندهي و سازماندهي نقش اساسي را ايفا مي‌کنند. لذا ابتدا مساجد و هيأت‌هاي مذهبي در کشور شناسايي و ساز و کاري برايشان فراهم گرديد و اساسنامه و شرح وظايفي براي آن تعريف و مجوّزي تحت عنوان شوراي هيئات مذهبي در هر شهرستان انتخاب گرديد که در حقيقت اين شورا حلقة وصل هيأت‌هاي مذهبي و سازمان تبليغات است و وظيفة آنها، اجرا و عملياتي نمودن سياست‌ها و خط مشي سازمان در بدنة هيأت‌هاي مذهبي است. اين شوراي مذهبي به نوبة خود شوراي هيئات مذهبي استاني و سپس شوراي هيئات مذهبي کشوري را شکل داد. در حال حاضر هيئات مذهبي شناسايي شده حدود 52‌هزار تشكّل ديني در سراسر کشوراست.

 

 ميخواهيم از نحوة عملياتي شدن و روند مديريت اين طرح بيشتر بدانيم.

براي ساماندهي،هدايت و ارتقاي شوراي هيئات مذهبي تعيين ساختاري لازم بود. با توجّه به نياز تأمين و تغذية محتوا، تهيه و توزيع نشريه علمي، جلسات توجيهي با شخصيت‌هاي بزرگ کشوري و برگزاري همايش‌ها اطلاعات را دريافت و از طريق شبکه شکل گرفته هيئات مذهبي اجرايي کرده‌ايم.

فعاليت ديگري که براي انجمن‌هاي مذهبي نيز صورت گرفت، سازماندهي آنان در کشور بود که داراي اتحاديه، کارگران، ادارات و محلات بودند و اين اتحاديه‌ها يک شوراي هماهنگي اتحاديه اسلامي را در استان‌ها شکل داده و وظايفي براي آنان تعريف گرديد.

در بخش مداحان،50 هزار مداح در کشور شناسايي گرديد که بخش عظيمي داراي پرونده شدند. براي بالا بردن دانش و فرهنگ مبلّغين و مداحان، با پيش‌بيني نظام آموزشي، مداحان از سوي کانون مداحان منظّم شدند که در 34 آموزشگاه، تحت اين نظام آموزشي‌، آموزش ببينند که اثربخشي اين موضوع در شبکه‌هاي عزاداري و مناسبات مذهبي كاملاً مشهود گرديد. در همين زمينه «ستاد ساماندهي شئون فرهنگي در مناسبت‌هاي مذهبي» که با مجوّز شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب رسيد و به سازمان تبليغات اسلامي ابلاغ گرديد؛ سازمان اين مسئوليت را بر عهده گرفت و در کنار ديگر دستگاه‌هاي فرهنگي همانند صدا و سيما، نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاه‌ها، وزارت فرهنگ و ارشاد، نقش بسيار ارزشمندي در حرکت فرهنگي داشته‌اند که در حال حاضر با تصميم‌گيري‌هاي مناسب در سراسر کشور عملياتي مي شود.

 از جمله فعاليتهاي برتر معاونت امور فرهنگي و تبليغ، پيگيري ساخت خانههاي عالم بوده است که پيشرفت خوبي داشته است. اُفقي که شما به عنوان مدير در اينباره داريد، چيست؟

نياز به داشتن خانة عالم در تمام مناطق احساس مي‌شد. بايد مبلّغ در هر منطقه‌اي با خانواده‌اش بتواند به تبليغ ديني مشغول باشد و بدون داشتن دغدغة مسکن و سرپناه به تبليغات ديني بپردازد که اين طرح به حضور دکتر خاموشي رياست محترم سازمان رسيد که ايشان نيز اين طرح را پذيرفتند. در ابتدا روند پيشرفت اين طرح با کندي همراه بود، اما با قرار گرفتن در مسير برنامه‌ريزي شده موفّق گرديد. چشم‌انداز ما براي ساخت خانه‌هاي عالم در اُفق 1404، بيش از 12‌هزار و 624 مورد است که با توکّل به خداوند حرکت خواهيم کرد.

از آسيب‌هايي که طي طرح با آن مواجه شديم، زماني بود که خانه‌هاي عالم آماده مي‌شدند و تازه با کمبود عالم روبه‌رو مي‌شديم؛ که در اين راستا حوزه‌هاي علميه موظّف شدند به تربيت عالم مشغول شوند و در کنار آن، معاونت فرهنگي مناطق مورد نياز را شناسايي مي‌نمود. در حال حاضر بيش از سه‌هزار خانة عالم ساخته شده است که نشان مي‌دهد در اين حرکت شتاب خوبي داشته‌ايم.

 

 شما از جمله معاونين سازمان هستيد که به طور منظّم و برنامهريزي شده سفرهاي استاني و بازديد از دفاتر و ادارات استاني داريد، سيري که اين روند منظّم طي کرده است را چطور ميبينيد؟

مسئولين حوزه مرکزي مسئوليتشان تنها مربوط به ساختمان‌هاي محل استقرار نمي‌باشد، اين مسئوليت مربوط به سراسر کشور است. به همين منظور استان‌هاي کشور سهمي را در مسئوليت‌هاي حوزه مرکزي دارند که حتما بايد بهره‌مند شده و بتوانند از وقت آن مسئولين استفاده کنند. براي اين‌که تصميم درست و سياست‌گذاري منطقي صورت گيرد نياز است که حوزه‌هاي عملياتي شناسايي شود، بر اين اساس سفر‌هاي تيمي طراحي شد و تمامي مديران کل با معاون فرهنگي در سفرهاي متوالي به استان‌ها رفته و گروه‌هاي هدف را شناسايي و با آنها رو ‌در رو وارد گفت‌وگو مي‌شود و وضعيت فرهنگي استان‌ها مورد بررسي قرار مي‌گيرد که خوشبختانه با برنامه ويژه‌اي که داشتيم دو دوره سفر صورت گرفت، که بنا است در هر سال به 15 استان سفر تيمي داشته باشيم و از 15 استان دعوت داشته ‌باشيم. که به دنبال اين مسئله شاهد هستيم که کارشناسان و تصميم‌گيران با شناخت نسبتاً خوبي که از استان‌ها پيدا کرده‌اند مي‌توانند در راهبردها و تصميم‌گيري‌ها موفّق عمل نمايند. اميد است که اين سفر‌ها ادامه داشته باشد که آثار فراواني به همراه دارد.

 

 چه تمهيداتي براي ارتقـاي رابطه بين معاونت و دفاتر استانـي انديشيدهايد؟

تمهيداتي براي روابط ميان معاونت فرهنگي کل با دفاتر استاني صورت گرفته که شامل: 1)شاخص‌هاي تعيين‌شده براي کارشناسان استان‌ها 2) سفرهاي استاني و نشست‌هاي کارشناسي 3) ايجاد و برگزاري کارگاه‌ها در استان‌ها 4) استفاده از فناوري‌هاي ارتباطي (پيامک، ايميل، تلفن، ويدئو کنفرانس) از جمله تمهيداتي است که براي روابط بين معاونت و دفاتر استاني صورت گرفته است.

 

 تعاملات برونسازماني که معاونت شما در اين فاصله زماني داشته است در تفاهمنامههاي اين معاونت با ديگر نهادها و دستگاههاي کشوري متجلّي گشته است، با توجّه به اينکه حجم اين تعاملات در دوران تصدّي شما بسيار پُررنگ است، نگاه شما در انجام اين مهم چيست؟

کارگروهي در کشور ما چندان جايگاهي نيافته چون تجربه‌هاي جدّي و مستمر در چنين حوزه‌هايي نشده است و در حال حاضر در گام‌هاي اول از فعاليت‌هاي گروهي قرار داريم.

ارگان‌ها، نهادها و حتّي بخش‌هاي خصوصي با اتّکا به منابع مالي، انساني و عقل و درايت مجموعه خود برنامه‌هايي را براي خود تدوين نموده که بر اساس آن به تنهايي به فعاليت مي‌پردازند.

خوشبختانه طي سال‌هاي اخير تصميم‌گيران حوزه‌هاي مختلف و همين‌طور حوزة فرهنگي به اين نتيجه رسيدند که مي‌شود با هماهنگي، همکاري و ايجاد تفاهم با بخش‌هاي مختلف در نوع فعاليت‌هاي فرهنگي هم‌افزايي به‌وجود آورند و از ظرفيت‌هاي همديگر بهره‌مند گردند. به همين جهت معاونت فرهنگي به فرهنگ‌سازي اين موضوع پرداخت و با دستگاهاي مختلف نظام که زير مجموعه دولت و رهبري هستند تفاهم‌نامه همکاري صورت گرفت. در اين راستا معاونت فرهنگي اهدافي را چون «شناسايي ظرفيت‌هاي دستگاه‌ها، شناسايي مزيت نسبي دستگاه‌ها و هم‌افزايي» دنبال کرد. مزيتي که تفاهم‌نامه‌ها داشتند ايجاد کار گروهي، ايجاد هم‌افزايي، شناسايي دستگاه‌ها از هم، مشخّص شدن مزيت‌هاي نسبي هر دستگاه و همچنين حذف موازي‌کاري بوده است.

 

 ارزيابي شما از اين تفاهمنامهها چگونه است؟

در تفاهم‌نامه‌هاي بين سازمان تبليغات اسلامي و ديگر دستگاه‌ها در حوزة فرهنگ، آثار و نتايج مثبتي به ‌وجود آمد ولي همان‌طور که عنوان کردم در گام‌هاي اوليه اين مسئله قرار داريم. در حوزة معاونت فرهنگي مي‌توانم به سه شکل از امضاي تفاهم‌نامه‌ها اشاره کنم؛ بخشي از اين تفاهم‌نامه‌ها در اين معاونت بستر‌سازي شده و به امضاي رئيس هر دو دستگاه رسيده است، به عنوان مثال امضاي تفاهم‌نامه بين رياست سازمان تبليغات اسلامي و رياست سازمان صدا و سيما. بخش ديگري از اين تفاهم‌نامه‌ها به امضاي حوزة معاونت فرهنگي و مسئول هم‌تراز دستگاه ديگر رسيده است. و بخش سوم نيز به امضاي رئيس دستگاه‌ها و معاونين مربوطه رسيده است. همان‌طور که شما هم اشاره کرديد حجم اين تفاهم‌نامه‌ها در معاونت فرهنگي بسيار بوده که به‌صورت گزارشي در دفتر امور فرهنگي قرار دارد. به‌عنوان نمونه‌اي از اين تفاهم‌نامه‌ها مي‌توان به تفاهم‌نامه امضا شده سازمان تبليغات اسلامي با سازمان فنّي و حرفه‌اي کشور اشاره کرد که به ‌موجب آن براي صد مجموعه شبانه‌روزي دانش‌آموزان فنّي و حرفه‌اي، صد روحاني براي تبيين فعاليت‌هاي مذهبي و ديني در اين مراکز مستقر گرديدند تا قشر جوان در حال تحصيل در اين مراکز به راحتي در حوزة باورهاي ديني، اعتقادات و مسائل شرعي تربيت شوند. که در اين راستا سازمان تبليغات تفاهم‌نامه‌اي هم با حوزة علمية قم داشت که مبلّغ مورد نياز سراسر کشور را تأمين کند. تمامي تفاهم‌نامه‌ها با مفاد و مصاديق آن، كاملاً دقيق گردآوري شده است که همگي آثار و فوايد بسيار موفّقي داشته است.

 

  از سال 1387 تا کنون معاونت امور فرهنگي و تبليغ جهت افزايش توانمندي نقش و اختيار مديريت فرهنگي در دفاتر استاني، انتخاب معاون فرهنگي استان توسط اين معاونت به مديران کل تبليغات اسلامي استانها واگذار گرديد. براي انجام چنين تصميمات ساختاري چه توجيه و توضيحي داريد؟

 قبل از هر چيز بايد مطرح کنم که چنين تصميماتي در حقيقت اصلاح يک فرايند مديريتي و اجرايي است. قبل از ورود اينجانب به حوزه معاونت، معاون فرهنگي استان‌ها توسط مديران کل معرفي مي‌شدند که پس از بررسي معاونت و احراز صلاحيت به استان‌ها ارجاع داده مي‌شد و سپس حکمي از طرف سازمان صادر مي‌گرديد. و اين موضوع، با مسئوليتي که به استان‌ها داده شده است در تعارض بوده و يک بازدارندگي را در روند فعاليت‌هاي استان ايجاد و همچنين انجام اين مسئله فرآيندي شش‌ماهه تا دوساله را طي مي‌کرد. مطالعات ما نشان مي‌داد اين شيوة جذب، انتصاب و انتخاب توفيقات لازم را به همراه نمي‌آورد. لذا هرگونه اختياراتي که در انتخاب مديران براي استان‌ها براي معاون فرهنگي وجود داشت به تمامي مديران کل تفويض شد. به اين صورت مديران کل مي‌توانند به صلاح‌ديد خود مديران فرهنگي مجموعه خود را انتخاب و حکم را صادر کنند تا بخشي از اين روند طولاني و جاري در معاونت به سهولت ختم شود. در حقيقت اين مسائل يک فرايند اجرايي است. به عنوان نمونه روحانيوني که در مناطقي در سراسر کشور به صورت بلندمدّت مستقر مي‌شوند و به ترويج شئون فرهنگي در منطقه مي‌پردازند که به همين منظور در حوزة علمية قم دفتر جذب گزينش برپا بود که اين دفتر براي جذب و صلاحيت روحانيون مستقر از سوي وزارت اطلاعات و دادگاه انقلاب اسلامي استعلام مي‌گرفت که اين پروسه شش‌ماه تا يک سال طول مي‌کشيد و البته پس از استعلام‌گيري و تحقيق، معاونت فرهنگي که مطالبه‌اي براي اين امر داشت نيز حکمي براي صلاحيت اين روحاني صادر و به استان‌ها ابلاغيه مي‌زد که اين کار به نوبة خود زمان زيادي را در معاونت به خود اختصاص مي‌داد. معاونت با برنامه‌اي اين پروسه را کوتاه نمود و ملاک صلاحيت روحاني را در مدرک تحصيلي، اشتغال در حوزة علميه و تأييديه از سوي استاد اين روحاني مشخّص کرد. لذا آن فرآيند طولاني قطع شد و دفتر جذب و گزينش نيز تعطيل گرديد و بنا شد هر استاني روحاني مورد نياز خود را از همان استان جذب کند و ديگر نيازي به استعلام‌گيري از سازمان‌هاي ديگر نبود؛ ولي رونوشتي ازحکم روحاني مستقر، به حوزة معاونت فرهنگي ارسال مي‌شود که ارزيابان و بازرسان ما در مناطق مشخّص به نظارت مي‌پردازند. اصلاح فرآيند، کاهش حجم کار، رفع سرگرداني روحانيون، کاهش اتلاف زمان و افزايش تعداد روحانيون مستقر از هزار نفر طي يک دهه به دوهزار نفر از نتايج اين طرح است که بسيار شتاب خوبي پيدا کرده است.

 

 در خصوص نحوة سياستگذاريها در دفتر امور فرهنگي توضيح دهيد؟

همان‌گونه که در بخش‌هاي مختلف حوزه فرهنگي و تبليغ تحوّلاتي صورت گرفته است، تحوّلاتي نيز در دفتر امور فرهنگي به‌وجود آمده که مجموعه اينها معاونت فرهنگي را تشکيل مي‌دهند و در حقيقت بخشي از وظايفي که در حوزة معاونت دنبال مي‌شود در دفتر امور فرهنگي تبيين مي‌شود. فعاليت‌هاي بسيار مهم و فراواني از سوي دفتر صورت مي‌گيرد که به ‌طور مثال گروه برنامه‌ريزي مراسم و مناسبت‌هاي اسلامي است. اين گروه در برابر مناسبت‌هايي که در کشور وجود دارد دو نوع برخورد مي کند: الف) تصدّي‌گري ب) مديريت مناسبت‌هاي مذهبي که بيشترين اعمال در اين مورد است. مناسبت‌هاي مذهبي مانند: سالگرد ارتحال امام خميني(ره)، دهة فجر، عيد بزرگ مبعث، عيد غدير و مراسم اعتکاف است که نياز به فرهنگ‌سازي دارند که بيشتر برنامه‌ها، راهبردها و وقت را متوجّه خود مي‌کنند. اين بخش به‌طور خيلي جدّي در کشور فعال است مانند مراسم اعتکاف که يک سنّت مبارک نبوي است که طي ساليان دور در کشور مردم از آن تا حدودي غفلت کرده بودند که سازمان تبليغات اسلامي اين سنّت را احيا کرد و امسال شاهد بوديم که ششصدهزار نفر در چهارهزار مسجد در سراسر کشور مراسم اعتکاف را به‌جاي آوردند. در حقيقت ساماندهي و سياست‌گذاري‌ها مناسب بود که توانست اين کار را رونق و رشد دهد و بنا بر فرمايش مقام معظّم رهبري «اعتکاف يکي از ريشه‌هاي انقلاب اسلامي است» که معاونت توانست در اين‌باره موفّق عمل کند و در ديگر مناسبت‌ها نيز با راهبردها و سياست‌هاي منطقي، برگزاري اين مناسبت‌ها را توسعه و گسترش دهد.

 

 گفتمان ديني که از طرحهاي موفّق اين معاونت است از مجموعه فعاليتهاي همين دفتر محسوب ميشود، چقدر روند عملياتي اين طرح را موفّق ميدانيد؟

شيوة تبليغات چهره به چهره را شيوه نافذي مي‌دانيم که در دنياي امروز هنوز هم کارکرد خودش را دارد. ما با نگاه به شيوة تبليغات چهره به چهره، سعي کرديم مدلي امروزي‌تر را براي تبليغ انتخاب کنيم و طرح گفتمان‌هاي ديني مطرح گرديد که يک روش كاملاً نوين است. به اين طريق که مبلّغين ديني اعم از اساتيد حوزة علميه و دانشگاه‌ها از اين شيوه استفاده مي‌کنند و در کانون‌هاي جمعيتي که بيشتر جوانان در آنها حضور دارند، در دبيرستان‌ها، دانشگاه‌ها و برخي مساجد بحث‌هايي که در اولويت آن منطقه است را عنوان کرده و نظر مخاطبين را جلب مي‌کنند و به‌ صورت كاملاً مشارکتي به نتيجه مي‌رسند. در حقيقت گوينده و شنونده هر دو در بحث شريك هستند. گفتمان‌هاي ديني تحوّل بسيار عظيم در شيوة تبليغات چهره به چهره در کشور بوده است. اين در حالي است که در زمان‌هايي تعداد گفتمان‌هاي ما محدود بود اما امسال به عدد هجده‌هزار گفتمان در سراسر کشور خواهيم رسيد که بنابر اين نياز دبيرخانه‌اي داير گرديد که سؤالات جوانان را دريافت و دسته‌بندي نموده و به‌ عنوان بانک سؤالات ديني آماده کرده است و در سامانه قرار گرفته شده واز سوي صاحبان فکر و پژوهشگران حدود بيست جلد در موضوعات مختلف چاپ شده که در سطح بسيار وسيع در جامعه عرضه خواهد شد و دبيرخانة گفتمان ديني اين موضوع را پيگيري مي‌کند.

 

طرح تربيت خطيب از ديگر طرحهاي موفّق و تأثيرگذار اين معاونت است، به عنوان يک مدير فرهنگي روند عملياتي اين طرح را چگونه ميبينيد؟

در اين کشور خطباي بسيار بزرگي زندگي مي‌کرده‌اند. در دورة ما هم خطباي بسيار بزرگي وجود دارند که يا به دليل پا به سن گذاشتن يا به دلايلي ديگر از عرصة خطابه کنار رفته‌اند، جامعه هم نمي‌تواند در عرصة خطيب خالي بماند، در همين راستا طرحي در سال 1385 (که مورد تأييد رياست سازمان تبليغات نيز بود) ارائه شد که افراد توانمند در امر خطابه اعم از مرد يا زن در استان‌ها شناسايي شوند. تعداد بيست الي سي نفر در هر استان دوره‌هاي شش‌ماهه را گذراندند. اين افراد توانمند با يک فرآيند مدون و مشخّص از بين مجموعه شبکة تبليغ استان انتخاب شده و توانمندسازي مي‌شوند و در حوزه‌هاي علوم رفتاري، ارتباطات و روان‌شناسي آموزش مي‌بينند. الزاماً هر کسي که در اين دوره‌ها شرکت مي‌کند خطيب نمي‌شود ولي در هر استان اندک افراد هم از دل اين تعداد انتخاب شوند، کفايت مي‌کند. در کل اين طرح بسيار موفّق و مورد استقبال قرار گرفته و نتايج بسيار خوبي داشته است.

 

 معاونت امور فرهنگي و تبليغ در راستاي تحقّق اهداف برنامههاي سند چشمانداز 1404 چه نظري دارد؟

سند چشم‌انداز در کشور ما مهم‌ترين سندي است که تمام بخش‌هاي کشور و نظام به آن اهميت مي‌دهد. براي به‌ تحرير در آوردن اين سند خيلي تلاش شده و کارهاي کارشناسي و علمي بر روي آن صورت گرفته است. جهت تحقّق اين سند بايد آحاد مردم با آن آشنا گردند و هر ايراني افق 1404 را براي خود ترسيم نمايد. وظيفة شبکه‌هاي فعال اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي کشور است که اطلاع‌رساني را انجام دهد در اين راستا معاونت فرهنگي در شبکة تبليغ خود در مناسبت‌ها به مردم سند را تشريح نموده است و همچنين تشكّل‌هاي ديني مأموريت يافته که در خصوص سند، برنامه‌هاي خود را اعلام کنند. در بدنة سازمان جلسات توجيهي براي اين امر برگزار گرديد تا سازمان با راهبردهاي سند آشنا شود. در حوزة فرهنگ و تبليغ اُفق‌هايي طراحي شده که احساس مي‌کنيم که اگر با اين برنامه‌ريزي‌ها حرکت کنيم، قطعاً به اُفق‌هاي سند چشم‌انداز 1404 دست خواهيم يافت.

 

 

 

 

 

مقدمه

با رويكرد جديد سازمان تبليغات اسلامي در عرصه‌‌هاي فرهنگي و تبليغي كه از اواسط سال 1380 آغاز گرديد و بازنگري در سياست‌ها و ساختار تشکيلاتي سازمان محورهاي اساسي بومي‌گرايي و مخاطب‌محوري در نشر و گسترش فرهنگ و معارف اسلامي، به‌سازي روش‌هاي سنّتي و بهره‌گيري از ابزارهاي جديد و فنآوري روز در سرلوحة برنامه‌هاي سازمان قرار گرفت. در اين راستا با اصلاح هدف‌گذاري‌هاي اجرايي و عملياتي در امر تبليغ ديني، كلية برنامه‌ها و تلاش‌ها در جهت نشر فرهنگ اسلامي و انقلابي در كشور تنظيم و طرح‌ريزي گرديد. با توجّه به محورهاي اساسي برنامه‌هاي سازمان اهم اهداف و فعاليت‌هاي اين معاونت عبارت است:

ـ ايجاد بستر مشارکت‌هاي اجتماعي و به‌کارگيري ظرفيت‌هاي مردمي در فعاليت‌هاي ديني و مذهبي اعم از هيئات مذهبي، انجمن‌هاي اسلامي اصناف و کانون‌هاي فرهنگي  تبليغي.

ـ ساماندهي منابع انساني تبليغ ديني اعم از مبلّغين، مبلّغات، ائمة جماعات دستگاه‌هاي دولتي، ائمة جماعات مساجد و روحانيون مستقر.

ـ ساماندهي و بسترسازي براي فعاليت‌هاي فرهنگي و ديني اقشار تأثيرگذار اعم از بانوان فرهيخته و فعال عرصة فرهنگ ديني، مداحان، مربّيان فعال ديني در آموزش و پرورش و...

ـ برنامه‌ريزي و اجراي فعاليت متناسب و متنوّع براي نوجوانان و جوانان اعم از هسته‌هاي فرهنگي جوان، بوستان‌هاي معرفت نوجوانان، اردوهاي نخبگان جوان، جشنوارة نشريات جوان و گفتمان‌هاي ديني مدارس و مساجد.

ـ برنامه‌ريزي و اجراي فعاليت‌هاي متناسب با خط تماس و مناطق ويژه اقليت‌هاي مذهبي و قومي.

اين معاونت به‌ طور فعال توانسته است بيش از 12000 روستا را با اعزام حدود 1925 روحاني مستقر تحت پوشش قرار بدهد. از ديگر فعاليت‌هاي اين معاونت مي‌توان به شناسايي و اعزام بيش از 16000 مبلّغ مذهبي در مناسبت‌هاي خاص، حمايت از حدود 58000 مسجد در سراسر كشور، مبارزه با تفرقه بين فرق اسلامي، سازماندهي 2039 عضو شبکة شوراي هيئات‌ مذهبي در 31 شوراي استاني و 332 شوراي شهرستاني، سازماندهي 1775عضو شبکة کانون مداحان در 31 کانون استاني و 348 کانون شهرستاني و اجراي بيش از صدها طرح مستقل، جديد و مؤثر جهت اصلاح و احياي شعائر ديني در سطح كشور اشاره نمود.

اين معاونت مشتمل بر چهار زيرمجموعه است كه هر يك به‌ طور تخصّصي متولّي بخشي از وظايف آن مي‌باشد که در متن گزارش به تفصيل به هرکدام پرداخته شده است.

آنچه در ادامه مي‌خوانيد نگاهي است مختصر به فعاليت‌هاي گسترده «معاونت امورفرهنگي و تبليغ» در دهة هشتاد که در قالب گزارش روايت مي‌شود. به طور حتم يک گزارش مکتوب نمي‌تواند تمام سهم آنچه که اين مجموعه در فرهنگ‌سازي اجتماع ايران داشته است را به نمايش بگذارد، اما اين گزارش ‌کوشيده است گوشه‌هايي از اين حرکت پويا را با نشر آن ثبت کند.

 

چشم‌انداز سازمان تبليغات اسلامي در ساية چشم انداز بيستسالة نظام

سازماني است منعطف و چابك، ‌تعامل‌پذير و مشاركت‌جو كه با مديريت هوشمندانه محيط خود، تمامي ظرفيت‌هاي فرهنگي تبليغي كشور را در راستاي تعميق معرفت و بصيرت ديني و گسترش حقايق اسلام ناب محمدي(ص) و ارزش‌هاي انقلاب اسلامي بسيج كرده است، به طوري كه سرمايه‌هاي انساني شايسته و بايستة آن به علّت نقش مؤثرشان در اقتدار فرهنگي نظام و حمايت و تكريم عميق و وسيع مردمي به خود مي‌بالند و ارتقاء ايمان و معرفت ديني امّت اسلامي را سرماية خود در تقرّب به خداي سبحان مي‌دانند.

سازمان تبليغات اسلامي در افق اين چشم‌انداز چنين ويژگي‌هايي خواهد داشت:

  پويا، بالنده، نوآور و به دور از كميت‌هاي متراكم و فارغ از تصدّي‌گري.

  متعامل با نهادها و دستگاه‌هاي فرهنگي، حوزه‌هاي علميه، نخبگان عرصه دين، روحانيت معظّم،‌كانون‌ها و تشكّل‌هاي ديني ـ قرآني مردمي و ديگر اقشار تأثيرگذار جامعه.

 توانا در مديريت محيط تعاملي خود جهت انسجام فعاليت‌هاي تبليغ دين.

 بهره‌مند از سامانه‌هاي مطالعاتي و تحقيقاتي در زمينه‌هاي جريان‌شناسي، مخاطب‌شناسي و نيازشناسي جامعه.

 برخوردار از محبوبيت و مقبوليت مردمي.

 بهره‌مند از شيوه‌هاي علمي و فنآوري‌هاي نوين

 توانا در به‌كارگيري هنر متعهّد و نشر مكتوب.

 

چشم‌انداز معاونت فرهنگي و تبليغ در ساية چشم انداز بيستسالة نظام

معاونت امور فرهنگي و تبليغ سازمان تبليغات اسلامي مجموعه‌اي است خلاق، پويا، کوشا و متعامل با مديريت هوشمندانه و اهتمام شايسته منابع انساني که توسعة مشارکت‌هاي مردمي و ظرفيت‌هاي تبليغي، اعتلاي جايگاه مساجد و بهره‌مندي از روحية همگرايي مذهبي و همبستگي ملّي در مرحله‌هاي فرهنگي کشور مبتني بر توجّه مستمر به نيازهاي و اولويت‌هاي آحاد جامعه را تحقّق وظيفه در تقرّب الهي مي‌داند.

 

اولويت‌هاي راهبردي معاونت فرهنگي و تبليغ

در برنامهها (به ترتيب اولويت)

مديريت محيط تعاملي و افزايش ظرفيت تعامل با نهادهاي دولتي و غيردولتي، تشكّل‌هاي ديني و مردمي و اقشار تأثيرگذار و رسانه‌هاي گروهي.

افزايش امكان دستيابي آحاد جامعه به آموزه‌هاي ديني و تبليغ دين.

متناسب سازي سرمايه انساني عرصه دين با اقتضائات حال و آينده تبليغ.

افزايش فعاليت‌هاي آموزشي، فرهنگي و هنري مشترك بين مسجد و مدرسه.

همگرايي ديني و مذهبي.

ارتقاء سرمايه اجتماعي سازمان، اعتماد مردمي و برقراري توازن در اقتدار فرهنگي.

ساماندهي تبليغات ديني در كليه دستگاه‌هاي مشمول برنامه‌هاي پنج‌ساله توسعه کشور

 

در شيوهها (به ترتيب اولويت)

فرآيند گرايي در امر تبليغ.

مسجد محوري در فعاليت‌هاي فرهنگي ـ ديني.

روزآمدي در به‌كارگيري فنآوري نوين در تبليغات ديني.

4 ـ توسعه مشاركت زنان و جوانان در برنامه‌هاي فرهنگي ـ ديني كشور.

توجّه به آمايش منطقه‌اي در فعاليت‌هاي فرهنگي.

در اقدامات تشکيلاتي (به ترتيب اولويت)

تدوين و استقرار نظام جامع تبليغ دين در كشور.

چابك سازي سازمان و تقدم هدايت گري بر تصدي‌گري.

توسعه ظرفيت و زير ساخت‌هاي قانوني.

 

راهبردها و وظايف كلان حوزة فرهنگي و تبليغ

1- برنامه‌ريزي به منظور شناسايي جريانات و وضعيت فكري ـ فرهنگي كشور و آگاهي به روز نسبت به مصوّبات و سياست‌هاي فرهنگي ملي.

2- برنامه‌ريزي كاري و ارائه الگوهاي مناسب جهت فعاليت فرهنگي ـ تبليغي براساس مطالعات و شناسايي انجام شده.

3- ابتكار عمل در خصوص تهيه و تنظيم طرح‌هاي جديد در دستيابي به اهداف معاونتي و برنامه‌ريزي به منظور به‌كارگيري روش‌هاي نوين در فعاليت‌هاي مجموعه اجرايي ضمن نوسازي و استمرار مداوم طرح‌هاي موفّق فرهنگي ـ تبليغي براساس اطلاعات و آمار به‌روز.

4- اتّخاذ تدابير مديريتي مناسب و كارشناسي لازم در خصوص مسائل مختلف حوزه معاونت از جمله ارائه برنامه و بودجه سالانه و سياست‌گذاري بهينه با تكيه بر تعميق بخشي كيفي و پرهيز از كميت‌گرايي.

5- راهبري، هدايت اجرايي و ايجاد تحرك و هماهنگي بين مجموعه فرهنگي و تبليغي سازماني و رسيدگي بر پيشرفت اجرايي فعاليت‌هاي حوزه ذي‌ربط با ابتنا به رويكرد‌هاي كلان سازماني:

بومي سازي و تمركز زدايي.

6- نظارت، ارزيابي و انعكاس مستند فعاليت‌هاي حوزه ذي‌ربط با استفاده از روش‌هاي مكمل و ابزارهاي متناسب كيفي و كمي.

7- برقراري ارتباط مستمر و فعال، ايجاد هماهنگي و همكاري با معاونت‌ها و مجامع سازماني و دستگاه‌هاي فرهنگي دولتي و غير دولتي جهت انجام فعاليت‌هاي فرهنگي ـ تبليغي مشترك.

8- ايجاد هماهنگي و همكاري در مجموعه كاري نسبت به توجّه به ويژگي‌هاي قومي و مذهبي ضمن تلاش براي احيا و اشاعه فرهنگ و تاريخ تشيع در كليه شئون اجرايي (مناطق ويژه).

9- مطالعه، برنامه‌ريزي و ارائه راه‌كار اجرايي جهت تحكيم انسجام ملي و وحدت اسلامي با ايجاد توسعه گفتگوي مذهبي با تأكيد بر مشتركات ديني و ملي و تقويت عوامل مؤثر بر همبستگي ديني و وحدت ملي. (مناطق ويژه).

10- برنامه‌ريزي، هدايت، نظارت و ايجاد هماهنگي در برگزاري شعائر و مراسم ديني و انقلابي و بزرگداشت فضايل اخلاقي و مفاخر ديني و ملي (امور فرهنگي).

11- برنامه‌ريزي، هدايت، نظارت و ايجاد هماهنگي جهت ارائه الگوهاي مناسب ديني و گسترش و تعميق فرهنگ و معارف اسلامي جامعه بخصوص توجّه به جوانان، بانوان و فضاهاي اجتماعي از جمله دستگاه‌هاي دولتي. (امور فرهنگي).

12- مطالعه و برنامه‌ريزي به منظور اعتلاي جايگاه مساجد در توسعه فرهنگ ديني. (امور مبلّغين و مساجد)

13- مطالعه و برنامه‌ريزي به منظور ساماندهي و سازماندهي اعزام مبلّغ و استقرار روحانيون در كشور (امور مبلّغين و مساجد).

14-مطالعه و برنامه‌ريزي هدفمند جهت سازماندهي، ساماندهي، توسعه، تعميق، تقويت، هدايت، حمايت، نظارت و آسيب زدايي بر فعاليت‌هاي تبليغي و ديني مردمي (تشكّل‌هاي ديني و مراكز فرهنگي).

15-سياست‌گذاري و تلاش برنامه‌مند جهت فعال سازي، به‌كارگيري و راهبري توانمندي‌هاي فرهنگي جامعه از جمله آحاد و اقشار تأثيرگذار اجتماعي و ايجاد بستر لازم جهت تعميق و گسترش تأثيرات و اقدامات فرهنگي ـ اجتماعي (تشكّل‌هاي ديني و مراكز فرهنگي).

 

اهم وظايف معاونت فرهنگي و تبليغ (در اساسنـامه سازمان تبليغات اسلامي)

ـ تبيين و شناساندن معارف و ارزش‌هاي اسلامي و نيز مواضع اصولي جمهوري اسلامي براي عموم مردم، به ويژه جوانان، از طريق تدوين و انتشار نشريات و كتب و انجام فعاليت‌هاي سمعي و بصري و برگزاري سخنراني‌هاي تخصّصي و عمومي با استفاده از فنآوري‌هاي نوين.

ـ طراحي شيوه‌هاي تبليغي نوين، فراگير، غيرمستقيم و اثربخش و نيز احياء روش‌هاي سنّتي سازگار با موازين اسلامي و حذف يا اصلاًح شيوه‌هاي سنّتي نامتناسب با ارزش‌هاي اسلامي.

ـ برنامه‌ريزي، سازماندهي و پشتيباني براي اعزام مبلّغ به نقاط مورد نظر كشور با اولويت به مناطق محروم و دور افتاده با هماهنگي و همكاري سازمان‌هاي مسئول و ذي‌ربط.

ـ تحقيق و بررسي در خصوص شيوه‌ها و ترفندهاي تبليغاتي سوء و تهاجم فرهنگي عليه جامعه اسلامي و اتّخاذ تدابير لازم جهت خنثي‌‌سازي و مقابله با آنها و تنوير افكار عمومي.

ـ تحقيق و بررسي در خصوص شناخت دقيق اديان مختلف به‌ويژه مكاتب جعلي و استعماري و مقابلة علمي، فكري و ريشه‌اي با آنها و نيز ارتقاء سطح آگاهي و بينش ديني مردم براي مواجهه استدلالي و منطقي با چنين پديده‌هاي ضد اسلامي.

ـ فراهم كردن شرايط و زمينه‌هاي مناسب براي فعاليت افراد و گروه‌هاي تأثيرگذار فرهنگي و هنري و ارائة تسهيلات و امكانات لازم براي عرضة آثار آنان در راستاي گسترش تبليغات اسلامي.

ـ اقدام و كمك به برگزاري گردهمايي‌ها، جشنواره‌ها و يادواره‌ها و نمايشگاه‌هاي مردمي و تخصّصي به منظور ترويج و تبليغ ارزش‌ها و سنّت‌هاي اصيل اسلامي.

ـ هدايت و نظارت و عندالاقتضاء پشتيباني و هماهنگي فعاليت‌هاي تبليغاتي و شعائر مذهبي مردم در جهت نيل به تحقّق اهداف انقلاب اسلامي.

ـ كمك به تأسيس، توسعه و تجهيز كتابخانه‌هاي مساجد، حسينيه‌ها، مدارس و مراكز آموزش عالي، تحقيقاتي و نيز مراكز اسلامي و فرهنگي در راستاي توسعه تبليغات اسلامي در آنها.

ـ جلب مشاركت و هدايت همكاري‌هاي مردمي از طريق صدور مجوّز تأسيس و ساماندهي كانون‌هاي فرهنگي ـ تبليغي، كانون‌هاي قرآني، تشكّل‌هاي مذهبي و انجمن‌هاي اسلامي.

ـ كمك و همكاري با سازمان‌ها، دستگاه‌ها و شركت‌هاي مختلف دولتي و غيردولتي، به منظور گسترش و تداوم تبليغات اسلامي در آنها.

 

عملكرد ستادي معاونت فرهنگي و تبليغ مرتبط با صفوف اجرايي

عملکرد ستادي معاونت امور فرهنگي و تبليغ شامل فراهم آوردن اطلاعات ملّي در موضوعات تخصّصي، ارائة مشورت برنامه‌اي، تسهيل، کنترل و تکميل تحقّق وظايف صفوف اجرايي و معرفي و تحقّق برنامه‌هاي کلان و راهبردي است. رسيدن به اين هدف با تحقّق برنامه‌اي که با فهرست زير معرفي مي‌شود، پيش‌بيني شده و هماهنگي و همکاري ادارات کل تبليغات اسلامي استان‌ها از تأثيرگذاري تعيين‌کننده و ضرورت جدّي برخوردار مي‌باشد. فهرست برنامه‌ها شامل:

ـ ارزيابي پاسخ‌گويي ادارات کل تبليغات اسلامي استان‌ها به مکاتبات معاونت امور فرهنگي و تبليغ.

ـ سفر‌هاي استاني.

ـ تعامل با ظرفيت‌هاي ملّي فرهنگي و تبليغ.

ـ تدوين و کاربرد مجموعه قوانين و مستندات قانوني امور فرهنگي و تبليغ.

ـ تدوين و کاربرد آمارنامه امور فرهنگي و تبليغ.

 

ارزيابي پاسخگويي ادارات کل تبليغات اسلامي استانها به مکاتبات معاونت امور فرهنگي و تبليغ

پيگيري تحقّق ابلاغيه‌ها و پاسخ به مكاتبات سالانه، ارتباط عملياتي صف و ستاد را تنظيم كرده و انعكاس وضعيت پاسخ‌گويي به مكاتبات در سطح ملّي توجّه و به روز بودن تدبير استاني را رتبه‌دهي مي‌نمايد.

به همين منظور ماهانه زمان پاسخ‌گويي استان‌ها با شاخص‌هاي:

به موقع

پس ازموعد

بي‌پاسخ

و کيفيت پاسخ‌ها با شاخص‌هاي:

پاسخ‌هاي كامل

پاسخ‌هاي ناقص

در ادارات كل ارزيابي شده و جدول مربوطه به تفكيك هر مكاتبه تنظيم مي‌شود. هر مكاتبه‌اي كه پاسخ كامل و به‌ موقع داشته باشد، 4 امتياز و امتيازات ناقص و پس از موعد هركدام 1 امتياز دارد در هر ماه مجموع امتيازات پاسخ‌گويي استان محاسبه شده و نسبت به امتياز مورد انتظار بر اساس تعداد مكاتبات ارسال شده، درصدگيري مي‌شود. درصد پاسخ‌گويي استان به مكاتبات انجام شده در هر ماه نسبت به درصد پاسخ‌گويي استان‌هاي ديگر رتبه‌دهي مي‌شود. نتايج ارزيابي انجام شده در يك جدول به پيوست نمودار درصد پاسخ‌گويي استان‌ها به كلية دفاتر استاني ارسال مي‌گردد. در صورتي كه استاني نسبت به مكاتبه‌اي پاسخ ارائه نموده باشد و در اداره كل مربوطه موجود نباشد، مورد را كتباً ارائه مي‌دهد و ضمن اصلاًح امتياز استان در جدول ماه مربوطه، نقص مراسلاتي در معاونت از طريق اداره كل مربوطه پيگيري و مرتفع مي‌گردد. در پايان هرسال جدول اصلاح شده سالانه تنظيم و به اطلاع استان‌ها مي‌رسد كه اين امر با شفافيت انتظارات ستادي كاستي‌ها و ناهماهنگي‌هاي ارتباط مكتوب و متقابل استاني را به طور كلّي بهبود بخشيده است.

 

 تعاملات برونسازماني

برگزاري جلسات تعاملي و هماهنگي با بخش‌هاي درون‌سازماني از اولويت‌هاي اجرايي معاونت بوده است.

مديريت ستادهاي ملّي:

ساماندهي شئون مذهبي

 پدافند غيرعامل

برقراري جلسات مشترك تعامل و همكاري با دستگاه‌هايي كه از ظرفيت‌هاي فرهنگي و تبليغي برخوردارند آغاز شده و توافقات مربوطه براي انعقاد و تفاهم‌نامه در سطح ادارات كل اين معاونت منعقد شده است. از جمله دستگاه‌هاي طرف تفاهم موارد زير را مي‌توان معرفي نمود؛

ـ وزارت آموزش و پرورش

ـ شوراي عالي انقلاب فرهنگي

ـ مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي

ـ سازمان فنّي و حرفه‌اي كشور

ـ سازمان بهزيستي كشور

ـ سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران

ـ ستاد قاچاق كالا و ارز

ـ پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي

ـ سازمان فنّي و حرفه‌اي کشور

 

 تفاهم با دستگاههاي فرهنگي وابسته به دفتر مقام معظّم رهبري (مدظله العالي)

در راستاي تدابير حيات‌بخش مقام معظّم رهبري (مدظله العالي) مبني بر هم‌افزايي دستگاه‌هاي فرهنگي وابسته به دفتر معظّم‌له و تجديد مطلع جريان فرهنگي انقلاب در آغاز دهة چهارم، پيش‌نويس تفاهم‌نامه همكاري سازمان تبليغات اسلامي با مراكز ذيل الذكر با طي مراحل اجرايي؛ شامل هماهنگي مقدماتي، برگزاري جلسات مشترك بين دستگاهي در معاونت امور فرهنگي و تبليغ، دريافت نكات پيشنهادي از دستگاه‌ها، تنظيم پيش‌نويس اوليه بر اساس موارد مطروحه در نكات پيشنهادي و جلسة مشترك و ارائه به دستگاه، دريافت تأييد نظر دستگاه و تنظيم نهايي پيش‌نويس و ارائه به دفتر طرح و برنامه محقّق گرديد.

محتواي تفاهم‌نامه‌ها موضوع همكاري، محورها و تعهّدات متقابل، امكان استمرار زمان اجرايي، امكان اجرايي شدن تفاهم‌نامه در سطوح ستادي و دفاتر استاني را تبيين نموده است.

از جمله دستگاه‌هاي طرف تفاهم:

ـ سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي

ـ سازمان اوقاف و امور خيريه

ـ بنياد شهيد و امور ايثارگران

ـ شوراي سياست‌گذاري ائمة جمعه

ـ ستاد اقامة نماز

ـ مركز رسيدگي به امور مساجد

ـ حوزة علمية قم

ـ دفتر تبليغات اسلامي حوزة علمية قم

ـ نهاد نمايندگي مقام معظّم رهبري در دانشگاه‌ها

 

  مشاركت در تدوين برنامة پنجم توسعة كشور

انتظار مي‌رود با تحقّق برنامة پنجم توسعة نيمي از راه نيل به چشم‌انداز بيست‌ساله كشور پيموده شود، لذا ارائة نكات و جهت‌گيري‌هاي هم‌سو با مستندات تدوين برنامة‌ توسعه با عنايت به استمرار توفيقات مبنايي و تكميل كاستي‌هاي اجرايي برنامة توسعة سوم و چهارم از اهميت مضاعف برخوردار مي‌گردد و حضور مؤثر معاون محترم امور فرهنگي و تبليغ در جلسات و اثربخشي بر مصوّبات نهايي كميتة تخصّصي فرهنگ ديني و تبليغ از كارگروه مشترك فرهنگ اسلامي ايراني بسته‌هاي موضوعي زير مورد تبادل نظر قرار گرفته است:

ـ هويت و سبك زندگي اسلامي ـ ايراني

ـ قرآن و عترت

ـ زنده و نمايان نگهداشتن ياد و انديشة ديني و سياسي امام خميني(ره)

ـ مسجد و اماكن مقدّس

ـ تبليغات اسلامي

ـ فرهنگ ايثار و شهادت و دفاع مقدّس

 

 نقش اهتمام به مشاركت مؤثر در ستادها و شوراهاي ملّي در برقراري پيوست فرهنگي و هم‌افزايي كشوري اهميتي ويژه در تعاملات معاونت داشته است و حضور نمايندگان معاونت در جلسات ستاد‌هاي ذيل را درخور شأن مورد عنايت و برخوردار از جهت‌دهي متناسب نموده است.

ـ ستاد عالي پشتيباني و هماهنگي مساجد كشور

ـ كارگروه تخصّصي فرهنگ ديني و تبليغ برنامه پنجم كشور

ـ ستاد جشن‌هاي رضوي

ـ ستاد پدافند غيرعامل

ـ کارگروه اوقات فراغت سازمان ملّي جوانان

ـ کارگروه تشكّل‌هاي مردمي سازمان ملّي جوانان

ـ کارگروه هويت ديني و ملّي جوانان سازمان ملّي جوانان

ـ ستاد عفاف و حجاب

ـ ستاد دهة فجر (كميتة انجمن‌هاي اسلامي و هيئات مذهبي)

ـ شوراي تبليغ

ـ كميتة بررسي نحله‌هاي انحرافي شوراي عالي امنيت ملّي

ـ شوراي فرهنگ ايثار و شهادت

ـ ستاد احياء امر به معروف و نهي از منكر

ـ کميتة اقشار ستاد احياي امر به معروف و نهي از منكر

ـ كميتة حمايت از انقلاب فلسطين

ـ شوراي فرهنگي اجتماعي زنان

ـ کارگروه خانواده در دولت

ـ ستاد اقامة نماز

ـ شوراي هماهنگي تشكّل‌هاي دانش‌آموزي

ـ گروه سازمان‌هاي مردم‌نهاد (سَمن) وزارت كشور

ـ ستاد ساماندهي شئون فرهنگي در مناسبت‌هاي مذهبي

ـ شوراي علائم و نشانه‌هاي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي

ـ كارگروه فرهنگي بهزيستي

ـ ستاد احياي زكات

ـ شوراي فرهنگي اجتماعي شرق و غرب كشور

ـ كميتة مبارزه با جريان‌هاي نوظهور انحرافي شوراي فرهنگ عمومي

ـ شوراي هماهنگي تبليغات اسلامي

ـ کارگروه يونسکو

ـ شوراي برنامه‌ريزي سازمان

ـ شوراي معاونين سازمان

 

 سفرهاي استاني (با استناد به بند 14 راهبردهاي سند فرادستگاهي (اُفق ده‌ساله)

نظر به تحقّق تعامل ستادي با صفوف اجرايي تبليغات اسلامي در استان‌ها در طول سال گروه اعزامي معاونت امور فرهنگي و تبليغ در بالاترين سطح مديريتي با اعضاي معاون محترم، مديران كل و روساي گروه‌هاي مناطق ويژه و طرح و برنامه معاونت با برنامه‌ريزي هدفمند، به‌ طور متوسط، سالانه ميهمان 15 استان كشور و ميزبان مديريت تبليغات اسلامي 15 استان ديگر كشور مي‌گردند.

برنامه‌ريزي و زمان‌بندي سفرها در هر دوره به‌ صورت کتبي با استان مورد نظر هماهنگ مي‌شود و در ادامه گزارش مشاهدات و پيشنهادهاي مربوطه با دستور رياست محترم سازمان به استان‌ها ابلاغ مي‌گردد كه کلية مكاتبات مربوطه در دبيرخانه سفرهاي استاني (مستقر و فعال در طرح و برنامه معاونت) همه‌ساله تنظيم و مستند شده است.

اين معاونت در راستاي همساني ادبيات سازماني و حركت به‌ سمت ايجاد نقش قرارگاه مياني ادارات كل تبليغات اسلامي استان‌ها، با پُررنگ نمودن جايگاه مديريت فرهنگي آنان در فضاي تعاملي با دستگاه‌ها، اقشار و شخصيت‌هاي فرهنگي استان، اقدام به سفرهاي استاني گروه كاري ـ مديريتي معاونت نموده است.

همچنين از گروه مديريت تبليغات اسلامي استان‌ها جهت آشنايي حضوري بيشتر با عملكرد ستادي و ارتقاي كيفي فعاليت‌هاي بومي در تحقّق شاخص‌هاي فرهنگي دعوت گرديده است.

دستآوردهاي تعاملي سفرهاي استاني در عرصة درونسازماني:

1 همساني ادبيات سازماني و معرفي مستندات كاري در لايه‌ها و سطوح مديريت تا كاركنان سازماني و شبكة تبليغي مرتبط با سازمان.

2 تأكيد بر وجود تقويم اجرايي براي برنامه‌هاي فرهنگي و اهميت انسجام و انتظام برنامه‌اي و عملكرد شبكه‌اي در استان.

3 حركت به سمت مسئله‌محوري در استان‌ها به ويژه در موضوع پيوست فرهنگي و بايسته‌هاي رويكرد بومي‌گرايي.

4 تحليل وضعيت فرهنگي استان و كاربرد آمار و اطلاعات و رصد قوّت‌ها و فرصت‌ها، تهديدها و نقاط ضعف با ديده‌باني فرهنگي و تبليغي.

 

 

دستآوردهاي تعاملي سفرهاي استاني در عرصة برونسازماني:

1 تعامل راهبردي با ديگر دستگاه‌ها به ويژه استانداري كه موجب افزايش اعتبارات استاني گرديده است.

2 تعامل پويا با ديگر دستگاه‌هاي فرهنگي استان با توجّه به چشم‌انداز سازمان.

3 آشنا نمودن دستگاه‌ها و فضاي مؤثر فرهنگي تبليغي استان با ادبيات و عملكرد سازماني.

4 ظرفيت‌يابي و ظرفيت‌سازي فرهنگي و تبليغي در عرصة فعاليت‌هاي رقابتي استاني.

5 ارتقا‌ي جايگاه سازمان با معرفي عملكرد و برنامه‌هاي تبليغات اسلامي در فضاي فرهنگي و تبليغي مؤثر استان و حضور در جرايد و رسانه‌ها.

6 شناسايي، ارتباط و تعامل با چهره‌هاي تأثيرگذار فرهنگي استان.

 

 

 

چهارشنبه 4 بهمن 1391 - 13:46


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری

 

از اين نويسنده يا گزارشگر