چهارشنبه 7 تير 1396 - 4:56
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

نيما نوربخش

 

خوشنويسي، هنري قرآني و مقدس

 

گزارشي از نظرات دو هنرمند درباره وضعيت خوشنويسي

 

 

1- نظرات هنرمند خوشنويس و نقاش:

در دوره كنوني استقبال جوانان از خوشنويسي عاشقانه بوده، اما متأسفانه كاربرد اين هنر در جامعه بسيار محدود شده و با اينكه بسياري از هنرها تحت حمايت قرار گرفته‌اند، اما هنوز نوبت به خوشنويسي نرسيده است.

نصرالله افجه‌اي، هنرمند خوشنويس و نقاش، در گفت‌وگو با خبرگزاري قرآني ايران (ايكنا)، در مورد وضعيت حمايت از كتابت آيات قرآن كريم اظهار كرد: من اگر چه در آثارم متون قرآني را به كار مي‌گيرم، اما بر روي فرآيند كتابت قرآن كريم اشراف كامل ندارم، ولي تا حدودي در جريان آن هستم و از وضعيت اين حوزه جسته و گريخته باخبرم.

وي كه داراي مدرك ممتاز خوشنويسي است و سال‌هاست كه در حوزه نقاشي‌خط فعاليت مي‌كند، عنوان كرد: آنچه مسلم است، اين است كه هنر خوشنويسي هنري قرآني و مقدس است و هنرمندان ما صادقانه و با صلاحيت در طول سال‌ها فعاليت خود بارها متون قرآني را كتابت مي‌كنند.

در اين عرصه مي‌بينيم كه هنرمندان خوشنويس جوان طي دهه اخير در حال پيشي گرفتن از اساتيد خود هستند و در عرصه خوشنويسي به طور مطلوب فعاليت مي‌كنند.

افجه‌اي ادامه داد: اين فعاليت نشئت گرفته از عشق به خوشنويسي است، در حالي كه در اين عرصه مطلقا حمايت نمي‌شوند. با اينكه بسياري از هنرها تحت حمايت قرار گرفته‌اند، اما متأسفانه هنوز نوبت به خوشنويسي نرسيده است.

وي كه به صورت تخصصي بر روي آثاري با مضمون كلام‌الله مجيد كار كرده است، با اظهار گلايه اضافه كرد: نمي‌دانيم متولي اين قضيه چه كسي است، آيا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است و يا ارگاني از زير مجموعه‌هاي وزارت علوم و تحقيقات است و يا مجلس شوراي اسلامي بايد مصوبه‌اي را تصويب كند؟

افجه‌اي ادامه داد: خوشنويسان در اين روزگار همچنان در شرايط حمايت نشده با شوق و ذوق به كار خود ادامه مي‌دهند و ما اميدواريم دغدغه ما طي اين سال‌ها براي قرار گرفتن خوشنويسي در زير پوشش دانشگاه فراهم شود.

خوشنويسي مانند رشته گرافيك بايد زير پوشش دانشگاه برود تا تقويت شود، بخشي از خوشنويسي هم‌اكنون در رشته گرافيك تدريس مي‌شود، اما به طور مستقل مورد توجه قرار نگرفته است.

اين هنرمند فعال در عرصه خلق آثار نقاشي‌خط در حوزه قرآن اظهار كرد: شخصا اميدوارم خوشنويسي در اين عرصه به طور مجزا مورد توجه قرار بگيرد. اين در حالي است كه خوشنويسي در ميان ساير هنرها طولاني‌ترين مدت را براي متخصص شدن و نوشتن در درجه عالي نياز دارد.

وي افزود: در دوره كنوني استقبال جوانان از اين هنر بسيار عاشقانه بوده، اما متأسفانه كاربرد اين هنر در جامعه بسيار محدود شده و نرم‌افزارهاي خاص و انواع تكنولوژي جديد عرصه را براي ارائه اين هنر تنگ كرده‌اند. در واقع دست‌نويسي هنر در حال انقراض است، البته چه بهتر كه هنر براي خودش بماند نه براي صنعت و كار بازار.

افجه‌اي بيان كرد: چه بسا خوشنويسان در گذشته و حتي اساتيد ما در كار بازار شراكت داشتند. اغلب بزرگان خوشنويسي ما در گذشته از اين كار امرار معاش مي‌كردند و در تبليغات و چاپ كتاب از هنر خوشنويسي بهره مي‌بردند، اما امروزه هنر تنها به دليل وجود خودش است كه ادامه دارد و هنر خوشنويسي در جامعه و چاپ كتاب هيچ كاربردي ندارد.

وي در پايان متذكر شد: اميدواريم اكنون كه خوشنويسي تنها براي استمرار هنر سينه سپر كرده و به حركت خود ادامه مي‌دهد حمايت شود و پشتوانه داشته باشد تا جوانان سرزمين ما كه به‌واقع در اين حوزه مخصوصا در گرايش خط نستعليق و شكسته عاشقانه كار مي‌كنند حمايت شوند.

گفتني است 5 تابلوي انبوه‌نويسي‌هاي قرآني از نصرالله افجه‌اي در موزه ملي قرآن كريم ارائه شده است، همچنين آثاري از وي در موزه هنرهاي معاصر تهران، موزه امام علي(ع) و موزه آستان قدس رضوي وجود دارد. وي در سال 87 چهره ماندگار در عرصه هنر شناخته شده است.

2-نظرات هنرمند خوشنويس و كاتب قرآن:

هنرمند خوشنويس و كاتب قرآن اظهار كرد: تلاش هنرمندان و خوشنويس‌هاي خط نسخ ايراني بايد در راستايي باشد كه ديدگاه مردم خارج از مرزهاي كشور را به خود جذب كند.

كاظم صادقا، هنرمند خوشنويس و كاتب قرآن، در گفت‌وگو با خبرگزاري ايكنا در مورد وضعيت خوشنويسي كلام‌الله اظهار كرد: در دوران معاصر انگيزه براي خوشنويسي قرآني و كتابت كلام‌الله در اكثر موارد به صورت عقيدتي و معنايي بوده و خوشنويسي با توجه به اعتقادات هنرمندان ادامه پيدا كرده است؛ براي خوشنويس كلام‌الله، كتابت قرآن كمال افتخار و لذت محسوب مي‌شود.

وي افزود: در قرون اوليه اسلام براي كتابت قرآن از خط كوفي استفاده مي‌شد، اين خط حجم زيادي را اشغال مي‌كرد و زاويه‌دار بودن آن زيبايي را از آن مي‌گرفت.

پس از كم‌رنگ شدن خط كوفي براي نوشتن به خط ريحان روي آورده شد؛ بعد از آن هم خط نسخ به طور وسيع جاي اين خطوط را گرفت. زيبايي و صرفه‌جويي در حجم كاغذ و راحت‌تر بودن نگارش اين‌خط موجب شد استقبال بيشتري از آن صورت بگيرد.

صادقا با بيان اينكه خط را موجودي زنده فرض مي‌كند، ادامه داد: تا هنگامي كه بنيان‌هاي حياتي موجود زنده در خط وجود داشته باشد عمر آن ادامه پيدا خواهد كرد، مسائل مبتلا به موجود زنده خط را نيز از بين مي‌برد و خطي جديد جاي آن را مي‌گيرد.

هم‌اكنون خط نسخ عمر طولاني‌تري نسبت به خطوط ديگر دارد و استفاده از آن براي كتابت همچنان ادامه دارد و خط ديگري نتوانسته جاي اين خط را بگيرد. خط نسخ همچنان خط قرآن‌ها و كتاب‌هاي ما و كشورهاي اسلامي است.

وي كه تاكنون 4 جلد كلام‌الله مجيد را كتابت كرده است در مورد حمايت‌هاي اين عرصه عنوان كرد: حمايت‌هاي اين عرصه هميشه لطفي خدايي و روحاني است. اگر هنرمند اين عرصه شامل حمايت خاصي شده است از اعتقاد و ديدگاه او سرچشمه گرفته است.

وي كه تحصيلكرده كشور مصر و مترجم زبان عربي است و يكي از دغدغه‌هاي مدام او رشد و توسعه خط نسخ بوده، عنوان كرد: همه تلاش خود را براي اينكه در اين عرصه كاري انجام دهم كرده‌ام. اين حوزه نيازمند آن است كه كار متفاوتي در آن انجام دهيم، بايد نواقصي را كه از ديد ما مشهود است رفع كنيم تا آثاري زيباتر، خواناتر و مناسب‌‌تر خلق كنيم.

نمي‌توانيم بگوييم كه خط به اوج رسيده و كامل است، در اين عرصه اگر اعتقاد نباشد بعيد است كه هنرمند توانايي ادامه اين مسير تا انتها را داشته باشد.

صادقا اظهار كرد: برگزاري همايش‌ها، نمايشگاه‌ها، تجليل‌ها و تشويق‌ها همه به نوعي حمايت از اين عرصه است، البته حمايت بنيادي و اساسي كه موجب شود كاتب با خيال راحت كاري فوق‌العاده را به انجام برساند وجود نداشته است، تنها علاقه و اعتقاد بوده است كه هنرمندان را به ادامه مسير تشويق مي‌كند.

اين هنرمند خوشنويس افزود: در اين راستا دارالكتابه مركز طبع و نشر قرآن كريم حركتي را آغاز كرده تا به تربيت كاتبان كلام‌ وحي بپردازد. شخصا علاقه‌مندم تجارب خود را به صورت مطلوب به داوطلبان عرصه كتابت منتقل كنم.

تقسيم‌بندي خط نسخ به دو قسمت نسخ عربي و نسخ ايراني غلط شايعي است كه در عرصه‌هاي مختلف مطرح شده است. غلط از اين بابت است كه خط به جغرافيا محدود نمي‌شود بلكه هنرمندان هستند كه با تاثيرگذاري بر روي يك خط سبك يا مسير آن را تغيير مي‌دهند.

وي ادامه داد: اين اصطلاح در ايران شايع شده است، بهر حال خط نسخ ما بايد در شأن ايران و ايراني كه در تمامي هنرها پيشرو است، باشد و به جايي برسد كه در خارج از مرزهاي كشور جذابيت داشته باشد و در نمايشگاه‌هاي برون‌مرزي مورد توجه قرار بگيرد.

در اين عرصه تاكنون فعاليتي نشده است و تلاش ما و خطاط‌هاي ايراني بايد در راستايي باشد كه ديدگاه مردم برون‌مرز را نيز به خود جذب كند.

وي با اشاره به قرآن‌هايي كه طي دهه‌هاي گذشته با خط عثمان طه چاپ شد و نشر پيدا كرد، گفت: اين قرآن‌ها خوانا بود و از عيار هنري خاصي برخوردار نبود، اما فراگيري اين خط ذائقه هنري مردم را تغيير داده است.

اميد است با استفاده از همين روش فراگيري، خوشنويساني كه هم‌اكنون در دارالكتابه فعاليت‌ مي‌كنند خط نسخي را كه اصطلاحا ايراني ناميده مي‌شود را در جهت جهاني شدن رشد دهند.

صادقا با اشاره به تاثيرات پشتيباني از هنرمندان گفت: آثاري كه در تاريخ ماندگار شده است با تشويق هنر و هنرمند همراه بوده كه موجب ايجاد خلاقيت‌هايي در اين عرصه شده است.

دارالكتابه مركز طبع و نشر قرآن كريم كمتر از 2 سال است كه تشكيل شده، اما تاثير آن بر روي روند رشد خط نسخ كاملا مشهود است؛ گامي كه در اين عرصه برداشته شده بسيار موثر بوده است.

وي در پايان با يادآوري خاطره يكي از كاتبان كلام‌الله كه به شهادت رسيده است خاطرنشان كرد: وي حافظ كلام‌الله و هنرمندي خودآموخته بود كه 6 بار قرآن را كتابت كرده بود و يك بار نيز به چاپ رسانيده بود. آخرين كتابت اين خادم قرآن نيمه تمام ماند و وي در حادثه بمب‌گذاري نجف اشرف در نماز جمعه 22 شهريور سال 1382 در كنار شهيد سيدباقر حكيم به شهادت رسيد.

 

 

يكشنبه 1 بهمن 1391 - 9:37


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری