پنجشنبه 27 مهر 1396 - 23:37
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

نيما نوربخش

 

روند رو به رشد صنايع دستي در خراسان جنوبي

 

گزارشي از وضعيت صنايع دستي در استان خراسان جنوبي

 

صنايع دستي مي تواند جمعيت وسيعي به ويژه زنان را مشغول به کار کند اما هر روز بيش از گذشته به فراموشي سپرده مي شود تا شايد روزي برسد که تنها نامي از اين هنرهاي ارزشمند در کتابها به يادگار بماند.

به گزارش خبرگزاري مهر، در هر نقطه اي از سرزمين ايران که پا بگذاريم، نمودهايي از فرهنگ و هنر اصيل ايراني را مي توان ديد. هنرهايي که سرشت و ذوق پاک و زيباي انسان هاي اين مرز و بوم آن را خلق مي کند.

اما چه بي رحمانه، آثار پرنقش و نگار و باارزش آنها آنچنان که بايد در سبد خريد خانوار ايراني قرار نگرفته و همچنان در بي مهري به سر مي برد و اينجاست که اين انسان هاي پرانگيزه و پرعشق و انديشه، مي مانند با آثاري که روي دستشان مانده است.

صنايع دستي و هنرهاي سنتي هر منطقه بدون شک بخشي از ميراث فرهنگي عظيم گذشتگان ماست و به عنوان آثار باقيمانده از فرهنگ اجدادي و سنتي سرزمين ما در دنياي ماشيني امروز قابل بحث و بررسي است.

امروزه صنايعي دستي ايران براي ماندن، در کشاکشي سخت با صنايع مدرن دست و پنجه نرم مي کند، افت و خيزهايي دارد و عليرغم زيبايي و آساني هستند جواناني که در اوج بيکاري رقبتي براي خلق آثار هنري نياکان خود نشان نمي دهند.

کوچک شدن روستاها و در بسياري از موارد خالي شدن يک روستا از جمعيت به معناي آن است که هنر صنايع دستي همراه با خانه هاي روستايي رو به نابودي مي روند.

وجود صنايع دستي در مناطق روستايي مي تواند زمينه ساز جذب گردشگر به يک منطقه باشد، به طوري که در کنار رونق اين نوع صنايع به دليل جذب گردشگر، مشاغل بي شمار ديگري در مناطق روستايي ايجاد شود.

بالا بودن نرخ بيکاري به ويژه براي زنان اين پرسش را در ذهن ايجاد مي کند که چرا توان بالقوه اي که در کشور در زمينه هاي مختلف و به خصوص در زمينه صنايع دستي وجود دارد، به بالفعل تبديل نمي شود؟

فعاليت 10 هزار هنرمند صنايع دستي در خراسان جنوبي

به گزارش خبرگزاري مهر معاون صنايع دستي اداره کل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي با بيان اينکه 75 رشته صنايع دستي در استان فعال است، اظهار داشت: «حدود 10 هزار صنعتگر صنايع دستي در استان در رشته هايي غير از دست بافته هاي داري و پرزدار فعاليت داشته که از اين تعداد هفت هزار نفر در واحدهاي کارگاهي و خانگي روستايي و عشايري و سه هزار نفر در واحدهاي شهري مشغول فعاليت هستند.»

انوري مقدم 95 درصد هنرمندان صنايع دستي استان را بانوان دانست و ادامه داد: سه هزار و 200 نفر از هنرمندان صنايع دستي از طريق صدور مجوزهاي سه گانه کارت صنعتگري، اعلاميه تاسيس و پروانه توليد شناسايي شده اند.

جاجيم بافي، چادرشب بافي، حوله بافي، کرباس بافي، پلاس بافي، سفره آردي، گليم پيچ، عروسک بافي، قلاب بافي، چلنگري، حصير بافي، ترکه بافي، طراحي سنتي، قلمزني، مشبک فلز، زيورآلات، محرق چوب، سوخت روي چوب، کنده کاري روي چوب، گره چيني، مشبک چوب، معرق چوب، منبت چوب، تراش سنگ هاي قيمتي و نيمه قيمتي، پاپيه ماشه، نگارگري، تذهيب و تشعيررا مي توان از آثاري دانست که هنوز در بين دست هاي پرتوان هنرمندان استان نقش مي بندد و هنوز هم هستند هنرمنداناني که هنر سرمه دوزي، مليله دوزي، ابريشم دوزي، چشمه دوزي، ژوردوزي، آيينه دوزي، پولک دوزي، قيطان دوزي، مرصع دوزي، منجوق دوزي و يراق دوزي آنها زينت بخش پارچه ها شده و در گوشه اي از منزل شما درخشش يافته است.

هنرهاي زيباي فراموش شده نيازمند حفظ و احيا هستند

هر چند صنايع دستي در زمره صنايع کوچک و زود بازده در جايگاه خاصي قرار گرفته و در برنامه سوم و چهارم توسعه به آن تاکيد فراوان شده اما هنوز هم در کشاکش زمانه گاه به فراموشي سپرده شده و جاي آجرکاري، رسمي بندي و مقرنس کاري بر ديوارهاي منازل و حتي ادرات استان خالي است.

 مردمان همگام با زمانه لباس هاي زيباي محلي را فراموش کرده و گويي اثري از احرامي بافي، ابريشم بافي، برک بافي، سياه چادربافي، نمدمالي، کلاه مالي، پاي پوش هاي سنتي، سراجي سنتي، دواتگري، قفل سازي، علامت سازي، خراطي، اسپندبافي، سنگ تراشي، صحافي سنتي، ابريشم کشي و دباغي سنتي نيست.

صنايع دستي، هنري با سرمايه گذار اندک اما موثر در اشتغال

انوري مقدم با اشاره به نقش صنايع دستي در توسعه اشتغال کشور ادامه مي دهد: «صنايع دستي و هنرهاي سنتي با توجه به نياز اندک براي سرمايه گذاري يکي از مهمترين راهکارهاي ايجاد اشتغال در کشور است.»

وي عجين بودن صنايع دستي با هنر، فراهم شدن محيط کار پرنشاط، پيشگيري از مهاجرت و ايجاد مشاغل کاذب در شهرهاي بزرگ، وجود مواد اوليه در دسترس و حفظ سنت هاي محلي را از مزيت هاي مشاغل صنايع دستي برشمرد و افزود: «برنامه ريزي هاي بلند مدت و کوتاه مدت سبب شده تا عليرغم گستردگي استان و کمبود منابع مالي صنايع دستي از روند رو به رشدي برخوردار شود.»

انوري مقدم با بيان اينکه صنايع دستي بومي استان با زندگي روزمره مردم عجين شده است، ادامه داد: «صنايع دستي در استان بيشتر جنبه کاربردي داشته و با استقبال خوب مردم به مصرف داخل استان مي رسد و حتي در صادرات نيز جاي خوبي باز کرده است.»

وي به حمايت از رشته هاي بومي و مزيت دار استان از جمله جاجيم بافي و حوله بافي در چند سال اخير اشاره کرد و افزود: ايجاد اشتغال مولد و پايدار هم سو با بالابردن کيفيت و کميت توليدات سبب شده تا صادرات اين اقلام به خارج از استان سالانه بيش از ده ها ميليون تومان فروش داشته باشد.

مشکلات همچنان سد راه ترقي در صنايع دستي

عدم دسترسي به بازار فروش مناسب، بالا بودن قيمت مواد اوليه و افزايش هزينه هاي توليد به سبب سنتي بودن فرآيند کار، ورود صنايع دستي مشابه خارجي با قيمت مناسب، مدگرايي و تغيير سليقه بازار روز و عدم مطابت محصولات توليدي صنعتگران با اين موضوع، عدم بسته بندي توليدات از جمله مشکلات هنرمندان در زمينه صنايع دستي است.

معاون صنايع دستي اداره کل ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري خراسان جنوبي همچنين به راه اندازي مراکز و تجهيز کارگاه هاي آموزشي، پرداخت تسهيلات به فعالان اين عرصه، عقد تفاهم نامه هاي استاني با ادارات مرتبط، صدور مجوزهاي سه گانه، آموزش رشته هاي هنري، برگزاري بازارچه هاي فروش فصلي محصولات و.... در راستاي پررنگ شدن صنايع دستي استان اشاره مي کند.

نبود گمرک تخصصي سد صادرات صنايع دستي در استان

انوري مقدم با بيان اينکه نبود گمرک تخصصي و صادرکننده محصولات در استان بر روند صادرات مستقيم تاثير منفي داشته است، اذعان داشت: «صادرات توليدات هنري استان به صورت چمداني و همراه با مسافر و يا از مبادي خروجي در ديگر استان هاي کشور انجام مي شود.»

وي بيان داشت: «صادرات انواع قاليچه هاي زميني، گليم و سفره آردي سبب شده تا سالانه 100 ميليون تومان عايد هنرمندان اين رشته ها در استان شود.»

انوري مقدم با تاکيد بر حفظ و احياي صنايع دستي استان اظهار داشت: «کسب مهارت و ايجاد يک شغل هنري با توجه به کم هزينه بودن براي افراد جوياي کار راه حل آساني است که در اين زمينه تسهيلات کم بهره تا سقف 30 ميليون ريال از سوي اين اداره به متقاضيان ارائه مي شود.»

وي از صدور مجوز پروانه توليد براي مشاغلي که پس از يک سال موفق به توليد شوند اشاره کرد و افزود: «شاغلان صنايع دستي در صورت دارا بودن شرايط لازم مي توانند از خدمات بيمه اي نيز بهره مند شوند.»

وي شاغل بودن در يکي از رشته هاي مصوب و کددار، دارا بودن گواهينامه مهارت حرفه اي از اداره کل فني و حرفه اي، دارا بودن کارت صنعتگري معتبر و داشتن شرايط سني 15 تا 50 سال را از جمله شرايط لازم براي استفاده از خدمات بيمه و تسهيلات برشمرد و گفت: «متقاضيان در صورت پرداخت جريمه مازاد سني تا 55 سال نيز مي توانند از اين خدمات بهره مند شوند.»

هرچند مسئولان در خراسان جنوبي با برنامه ريزي هاي مناسب تا حدي از منسوخ شدن صنايع دستي جلوگيري کرده اند اما اميد است با مديريتي صحيح و کارآمد هنرهاي سنتي از ورطه فراموشي خارج شوند و بتواند سهم خود را در اشتغال استان پيدا کند.

اميد است دستاني که رو به کم تواني مي روند باز قادر باشند تا با هنر خود آثار شگفت انگيزي را بر پهنه تاريخ و هنر و فرهنگ ايران بيافرينند و نسل هاي آينده همچنان پاي بر جاجيم نهاده و آثار رودوزي هاي سنتي همچنان زينت بخش منازل باشد.

 

 

سه‌شنبه 19 دی 1391 - 11:44


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری