دوشنبه 20 آذر 1396 - 9:13
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

زينب احمدي

 

پژوهشكده باقرالعلوم(ع) در يك نگاه

 

·        معرفي گروه گلشن ابرار پژوهشكده باقرالعلوم(عليه السلام)
پژوهشكده باقرالعلوم(عليه السلام) در شهر مقدس قم با حمايت سازمان تبليغات اسلامى و تلاش خالصانه جمعى از پژوهشگران حوزه علميه قم تشكيل يافت. و به منظور دفاع از ارزشهاى اسلامى و ارائه الگوهاى زندگى ساز در كنار ديگر فعاليتها، گروه گلشن ابرار در سال  تاسيس   1370کرد که  گامهايى به شرح زير برداشت.

ديدار با ابرار
سال 1370 هجرى شمسى را مى توان سال تولد اولين شماره از مجموعه «ديدار با ابرار» دانست. اهداف و انگيزه هاى نويسندگان اين مجموعه و چگونگى پيدايش اين آرمان در ذهن و در صحنه جامعه در مقدمه برخى از همين آثار آمده و از اين مجموعه هم اكنون به حول و قوه الهى و يارى نويسندگان محترم حوزه علميه قم بيشتر از صد اثر فراهم شده است.
ديار ابرار
كتاب خدمات متقابل استاد شهيد مرتضى مطهرى (قدس سره) روزنه اى بر ذهن دست اندركاران پژوهشكده باقرالعلوم(عليه السلام)گشود كه چه خوب است خدمات متقابل شهر به شهر ميهن بزرگ اسلامى و آيين زندگى ساز اسلام مورد توجه و كندوكاو قرار گيرد، و ارزشهايى كه اين مكتب حيات بخش در جاى جاى زمين پديد آورده مشخص شود. تا مردم هر منطقه با استعدادها، فداكاريها، چهره ها، دانشمندان، مجاهدان، مصلحان، عارفان، امامزادگان ودر يك سخن با ميراث ارزشمند فرهنگى پدران و مادران خويش و گنجينه هاى پنهان در شهرهاى خود آشنا شوند. در اين گام هم نويسندگان مجموعه ديدار با ابرار همراه بودند و لطف الهى دستمان گرفت و حدود بيش از 50 شهر كوچك و بزرگ ايران و برخى شهرهاى جهان كه سابقه تشيع و طرفدارى از عترت رسول خدا(صلى الله عليه وآله) را داشت مورد پژوهش قرار گرفت و شناسنامه فرهنگى - دينى آن تدوين گرديد.
طرح راويان نور
شناخت انديشه، ايمان، تلاش، مشكلات، رنجها و شاديها و به طور كلى حيات سياسى - اجتماعى «راويان نور» ما را به فهم بهتر و دقيق تر راويان نزديك مى سازد و روند ارتباط بين انسان و فرهنگِ وحى را نشان مى دهد. زندگينامه راويان نور، دستور زندگى و راهنماى عملى همه علاقه مندان نشر و گسترش و تبليغ و حاكميت قرآن و حديث بر جانها و جامعه هاست;
و «راويان نور» حلقه هاى وصل انسان و پيامبرانند. آنان آب حيات را از آفاق بلند آسمان گرفتند و در اكناف زمين و اقطار گيتى تشنگان را از اين كوثر زلال سيراب كردند.
محدثان مكتب عترت(عليهم السلام) روز و شب كوشيدند و زندگى در آوارگى و تنگناى فقر و گرسنگى و حتى حبس در پشت ديوارها و سياهچالهاى زندان را بر سكّه ها و سيم و زر حاكمان جور ترجيح دادند و بارها براى ديدبانى و پاسدارى از فرهنگ نبوى و علوى بر چوبه هاى دار بالا رفتند.
تا كنون مخاطب كارهاى انجام شده مجتهدان و پژوهشگران بزرگ بوده و هدف از آن كارها، متخصصان علوم حوزوى و محققان اين رشته ها بوده اند. اما مجموعه «راويان نور» آهنگ آن دارد كه نسل جوان و فرزندان جهان اسلام را با حلقه هايى ازتبار امت و امامت آشنا سازد و علم رجال و تراجم را كه بخش مهمى از ميراث فرهنگى مسلمين است به عموم رهروان دين انتقال دهد.
طرح گلدسته هاى سبز
منظور از اين طرح، معرفى امامزادگان معتبر جهان اسلام به شيعيان و رهروان مكتب اهلبيت عصمت و طهارت(عليهم السلام)است.                                          

وظايف گروه گلشن ابرار

1-تحقيق و شناخت فقهاءوعالمان برجسته جهان تشيع

2-تصويب شخصيتهاي ممتاز شناسائي شده در شوراي علمي

3 -تدوين و تاليف بيوگرافي عالمان شيعه

4-ارزيابي و کنترل مقالات ارائه شده توسط اساتيد

5-اعمال اصلاحات مورد نظر توسط نويسندگان

6-تدوين تصاوير علما و درج آن در مقالات مربوطه

7-کنترل نهائي

8-بازبيني نهائي

9-ويراستاري 

10-چاپ و نشر

اهداف گروه گلشن ابرار

1-شرح حال فقها، عالمان و مصلحان بزرگ تاريخ تشيع

در راستاي ارائه الگوي علمي و عملي  به احاد امت اسلامي بالاخص جوانان شيعه با اهتمام به ترجمه ( شرح حال )فقهاء، عالمان و مصلحان بيدارگر تاريخ تشيع، مجموعه گلشن ابرار تدوين و در اختيار مجامع علمي پژوهشي و حوزوي و دانشگاهي کشور وعامه مردم قرار گرفت تا مايه روشني صراط زندگي و چراغ هدايت ما باشد. 

 

·        معرفي گروه دانشنامة پيامبر اعظم( صلي الله عليه وآله و سلم)

گروه دانشنامة پيامبر اعظم(صلي الله عليه وآله و سلم) گروه‌اي علمي ـ پژوهشي است که مقدمات شکل گيري آن در ماه  هاي پاياني سال 1385 به منظور تدوين و انتشار دانشنامه‌اي تخصصي در مورد ابعاد سيره و شخصيت پيامبر اکرم(ص) در پژوهشکده باقرالعلوم (ع) بنياد نهاده شد. براي تحقق اين هدف، تدوين شيوه نامه که تعريف دانشنامه، اهداف، سياست  ها و ابعاد آن را در بر دارد و طراحي و پي‌ريزي سازمان علمي و اجرائي، ضروري مي‌نمود. بدين سبب، با تدوين شيوه نامه پيشنهادي و دعوت از شماري اساتيد و محققان حوزوي توسط مسئول گروه،  هسته اوليه اين گروه علمي، تشکيل گرديد. بررسي شيوه  نامه و تصويب نهائي آن، به عنوان « نقشه راه» اولين اقدامي بود که در تدوين دانشنامه مي بايست صورت پذيرد، تا ضمن تعريف ابعاد و حدود طرح و بيان انتظارات و چگونگي انجام آن، شاخص ها و معيارهاي پژوهش، نگارش و ويرايش دانشنامه توصيف و تدوين گردد. گروه با ارائه شيوه نامه به برخي از اصحاب دائره المعارف و اخذ نظرات مشورتي آنان، کار را با همت و پي گيري مجدانه به سرانجام رساند. سپس با بررسي شيوه‌هاي دانشنامه نگاري، به تبيين راهکارهاي مختلف و تهيه آئين نامه هاي اجرائي پرداخت و به عنوان نخستين گام با تکميل زيرگروه هاي علمي اين حوزه و شکل گيري شوراهاي علمي آن، تأليف دانشنامه را در دستور کار خود قرار داد. بعد با تصويب مدخلهاي پيشنهادي براي زيرگروه ها و سفارش تأليف مدخل ها به نويسندگان، اجراي طرح عملا از نيمه دوم سال 1386 آغاز شد.
به عون و قوه الهي، اين گروه با حضور فعال بيش از 25 نفر از اساتيد و محققان در زيرگروه ها و شوراي علمي دانشنامه و حدود 200 نفر همکار نويسنده، ضمن آماده سازي مقالات مجلدات ديگر دانشنامه، اولين جلد آن را در پايان سال جاري براي چاپ و بهره  برداري به اتمام خواهد رساند.

اهداف دانشنامه پيامبر صلي الله عليه و آله  وسلم

ـ پايه و اساس پيشرفت هر جامعه‌اي به تعالي فرهنگ آن جامعه مي‌باشد، و اين امر هم زماني تحقق مي‌يابد كه آن جامعه اصالت‌هاي فرهنگي خويش را بازيافته و در غناي آن بكوشد. اين دانشنامه تلاشي است در جهت بازخواني ابعاد و شخصيت، سنت و سيره نبوي كه از اهميت بسزايي برخوردار است. چون:

1) جايگاه پيامبر و سنت نبوي در معرفت ديني، جايگاه بس مهم و رفيعي است و سنت و سيره نبوي از جمله منابع معرفت ديني ما مسلمانان است.           
2) حيات سراسر سعادت پيامبر مملو از نكات اخلاقي، فقهي و آموزه‌هاي ديني است كه واكاوي و بازشناسي آن از جمله وظايف پژوهشگران مسلمان است تا به پاسخي مناسب براي پرسش‌هاي هر عصري دست يازند.

3) به نظر مي‌رسد كه با توجه به ظرفيت بس عظيمي كه شخصيت و فراز و نشيب حيات سياسي، اجتماعي و اخلاقي پيامبر براي تحقيق و پژوهش دارد تلاش درخور و متناسب با آن هنوز صورت نپذيرفته است.از سويي ديگر دايره المعارف و يا دانشنامه يك صنعت و تكنولوژي كارآمد و توانمندي است كه مي‌تواند به خوبي به عرضه مناسب اين مطالعات و پژوهش‌هاي صورت گرفته بپردازد و يك ملت توانمند و با فرهنگي پويا سعي مي‌نمايد كه اصالتهاي فرهنگي خويش را در غالب مناسب و كارآمدي عرضه نمايد. لذا ضروري به نظر رسيد اين جهاد علمي و پژوهشي در قالب دانشنامه‌اي تدوين و انتشار يافته و با سبكي جديد و روشي نوين در اختيار اهل تحقيق و جامعه ديني قرار گرفته و آنها هم به آساني به معارف آن دسترسي داشته باشند.

شرح وظائف دانشنامه  پيامبر  صلي الله عليه وآله وسلم

1. شوراى سياستگذارى- وظائف شورا عبارت استاز:

- بررسى و تصويب سياستهاى كلان دانشنامه، منطبق با سياستهاى پژوهشكده و سازمان تبليغات اسلامى. 

-بررسى وتصويب حجم كلى و تعدات مجلدات دانشنامه.  

- بررسى و تصويب رويكرد كلى حاكم بر مراحل تهيه و تدوين دانشنامه.  

- بررسى تخصص‏هاى لازم، شناسائى و انتخاب اعضاى مورد نياز براى تشكيل شوراى علمى دانشنامه.

2. شوراى علمى دانشنامه

- شوراى علمى دانشنامه مسئوليت  تصويب مدخل‏ها، تعريف و تعيين حدود و مدخل‏ها، پيشنهاد مؤلفين مقالات، تصويب طرح تأليف مقالات، تصويب نهايى مقالات، تأييد نهايى     مجلدات دانشنامه براى چاپ بر عهده داشته و بر مراحل مختلف انجام پروژه نظارت مى‏نمايد.

3. مدير دانشنامه

- برگزارى جلسات شوراهاى فوق به عنوان دبير شورا.  

- پيشنهاد هرگونه تغييرات در شيوه نامه به شوراى سياستگذارى. 

- تمهيد مقدمات اجرائى مصوبات شوراى علمى. 

- پشتيبانى اجرائى گروههاى علمى دانشنامه.    

-نظارت بر تمام مراحل انجام كار و انطباق آن با شيوه‏نامه.      

- پيگيرى مستمر براى رفع نقايص و فراهم نمودن عوامل پيشرفت پروژه. 

-پيگيرى پيشرفت كار گروه‏هاى علمى، اخذ گزارش و ارائه برنامه در جهت پيشرفت پروژه.

4. گروه‏هاى علمى دانشنامه

وظائف مدير گروه علمى:  

- بررسى مدخل‏هاى پيشنهادى و گزينش مدخلهاى مرتبط و ارائه آن به شورا جهت تصويب. 

- شناسايى و دعوت از پژوهشگران و مؤلفين فاضل براى تأليف مقالات.

-بررس كارشناسانه طرح تأليف مقالات و ارائه آن به شوراى علمى. 

- اقدام لازم براى تشكيل پرونده علمى براى مدخلهايى كه نيازشان به تصويب رسيد.

-فارش تهيه و تدوين مقالات، به نويسندگانى كه صلاحيت آنها مورد تأييد شورا قرار گرفت.    

- تحويل مقالات رسيده و ارزيابى و ويرايش علمى آنها و اقدام لازم براى رفع نواقص احتمالى. 

-ارائه مقالات پس از اصلاحات به شوراى علمى براى تصويب نهايى.

 

·        شناخت گروه نقد رسانه پژوهشكده باقرالعلوم (ع)

گروه نقد رسانه مقدمه تحول در ساختار فرهنگي فضاهاي رسانه‌اي و هنري دغدغه‌اي است که از طليعه پيروزي انقلاب اسلامي همواره در خاطر رويکرد‌هاي انقلابي بوده و هر از چند گاهي نيز از اين دغدغه‌ها در قالب طرح و برنامه‌اي به پروژه‌هاي اجرايي هم ختم شده اما همچنان اين بار بر زمين مانده است. به نظر مي‌رسيد مسئوليتي در اين وسعت به تنهايي از عهده چند سازمان و حتي نظام حاکميتي برنيامده و آنکس که ميان‌دار اين عرصه بايد باشد، انديشمندان و نظريه‌پردازان و فعالان حوزه‌هاي مختلف فرهنگي مي‌باشند.

در حيطه فعالان حوزه رسانه‌ي هنر آنچه مشهود است کهl مئونگي و عدم آشنايي کارآمد با مباني فکري و عدم تسلط بر مباني ديني بوده و آنچه در حوزه انديشمندان عرصه معارف ديني و علوم اسلامي حاکم است عدم آشنايي کارشناسانه با مسايل حوزه هنر و رسانه مي‌باشد.به نظر مي‌رسد با توجه به آزمون و خطاهاي بي‌شماري که در طول چند دهه اخير در اين حيطه اتفاق افتاده؛ يک امر اساسي مورد غفلت سازمانهاي متولي و ذي‌ربط قرار گرفته و آن تلاش در نزديکي اين دو حوزه فرهنگي با لحاظ ضعفها و قدرتهاي هر دو حوزه و برنامه‌ريزي در راستاي به جريان انداختن توانايي‌هاي انرژي‌هاي اين دو حوزه براي جريان‌سازي است.

جرياني که اگر شکل گيرد براساس هوشمندي و مديريت محتوايي اين دو حوزه انديشه‌اي و فرهنگي هنري خواهد توانست جوابگويي به نيازها در اين گستره را در متن فعاليت‌ها و تلاشهاي خود قرار دهد.و اين باري است که جز بر دوش حوزه‌هاي انديشه‌اي حمل نخواهد شد و بايد پذيرفت که نقش سازمانهاي متولي تمهيد اين اتفاق و بهره‌برداري از آن در راستاي مسئوليت‌ها و مأموريت‌هاي خود از اين رويکرد مي‌باشد.با توجه به ماموريت پژوهشکده باقرالعلوم (ع)که پشتيباني و حمايت سازمان تبليغات اسلامي در راستاي وظايف و مأموريت‌هاي آن سازمان مي‌باشد که کوشش فرهنگي در فضاهاي رسانه‌اي جزء وظايف تبليغي سازمان بوده و جزء  آن دسته از مأموريت‌هاي انقلاب اسلامي است که بر عهده سازمان نيزقرار داده شده است وهمچنين با توجه به فاصله اي که بين دو حوزه  علمي مذکور وضرورت پيوند آنها وجود دارد ،پيشنهاد طرحي به عنوان «حلقه نقد» ارايه مي‌شود که در بردارنده سياست‌ها و برنامه‌هايي است که مي‌تواند در تحقق رسالت پژوهشکده مؤثر باشد با اين تذکر که رويکرد اين طرح نه صرفاً توليد محصولات در راستاي رسالت و اهداف پژوهشکده و سازمان بلکه به راه‌اندازي حرکتي است که مي‌تواند منجر به ايجاد جريان‌سازي شود که اين جريان‌سازي فعاليت‌هايي از اين نوع را در پژوهشکده و سازمان نهادينه و مستمر خواهد کرد.

اهداف گروه نقد رسانه

1-پرورش نيروي انساني با جمع دو رويکرد انديشه‌اي ديني و هنري رسانه‌اي جهت کمک به ايجاد و جريان تحول در دو حوزه فرهنگي مذکور.

2-ايجاد رويه‌هاي پژوهشي جهت توليد و تأمين منابع پژوهشي لازم جهت رويکرد تحول.

3-توليد محصولات پژوهشي و هنري در راستاي کمک به مأموريت‌هاي تبليغي‌سازمان

4-پشتيباني علمي و پژوهشي از مأموريت‌هاي هنري و رسانه‌اي سازمان.

5-ايجاد ساختارهاي محتوايي و اجرايي لازم جهت انجام وظايف پژوهشکده در اين راستا.

رسالت ‌طرح: کارآمد کردن فعاليت‌هاي هنري، رسانه‌اي سازمان

اصول سياست:

1.تمهيد جريان‌سازي در فضاي رسانه‌اي و هنري با رويکرد انديشه‌اي و نظري جهت سوق اين فضاها به حوزه انديشه معارف اهل بيت (ع) با تعامل سازنده و فرهنگي با حوزه‌هاي علميه.

2.تمهيد براي جريان‌سازي در حوزه علميه به منظور کمک در نهادينه کردن توليد علم در گستره مباحث رسانه‌اي و هنري با در متن قرار گرفتن اين مباحث در چرخة توليد علم حوزة علميه.

3.تلاش در راستاي پيوند دو حوزه فرهنگي انديشه‌اي فضاهاي رسانه‌اي هنري و معارف ديني از اهل بيت (ع)‌ با ايجاد بستر تعامل سازنده و مناسب انديشمندان و فعالان اين دو حوزه.

 

·        شناخت گروه زن وخانواده پژوهشکده باقرالعلوم(عليه السلام)

گروه مطالعات زن وخانواده يکي از گروه هاي پژوهشي پژوهشکده باقرالعلوم(عليه السلام) است که در راستاي انجام پژوهش هاي موردنياز در حوزه مطالعات زن وخانواده تشکيل شده است.

ضرورت واهميت تشکيل:

1.    گسترش مباحث زنان وخانواده درسطح بين الملل و ملي.

2.    هجوم فرهنگ فمينيستي غرب درکشور.

3.    نيازبه تبيين ديدگاه اسلام ودفاع ازآموزه هاي اسلامي دربرابرديدگاه هاي فمينيستي دنياي مدرن.

اهداف گروه مطالعات زن و خانواده

1-هدف جامع:

انجام مطالعات وپژوهش هاي نظري (بنيادين)،راهبردي وکاربردي درحوزه ي انديشه ي اسلامي باتأکيد برارتقاي عقائد،اخلاق ورفتار اسلامي در مخاطبان.

اهداف گروه مطالعات زن و خانواده

2- اهداف خرد:

-   تبيين روزآمد از انديشه ي اسلامي متناسب با نيازهاي مخاطبان مختلف.

-    مطالعه تطبيقي مکاتب ونحله هاي فکري درحوزه مطالعات زنان ونقد وبررسي آن ها.

-    پاسخ گويي به پرسش ها ونيازهاي اساسي حوزه مطالعات زن وخانواده متناسب با شرايط مختلف زماني ومکاني.

 

·        وظايف گروه زن و خانواده

1.    پژوهش،تأليف وترجمه.

2.    برگزاري جلسات ونشست هاي علمي وتخصصي.

3.    برگزاري نشست ها وکارگاه هاي آموزشي وترويجي.

4.    ارائه خدمات پژوهشي به پژوهشگران.

5.    شناسايي،جذب و پرورش پژوهشگر براي تأمين نيازهاي گروه.

6.    شناسايي مراکز علمي- پژوهشي و ارتباط سازنده با آنان درراستاي اهداف گروه.

 

·        معرفي گروه دايره المعارف صحابه پيامبر اعظم صلي الله عليه و آله وسلم      

براي معرفي گروه بايد سير تاريخي چنين کارهايي  در جهان تشيع توضيح داده شود تا به اهميت موضوع پي برده شود. "به نظر مي‌رسيد براي صحابه از طرف شيعه بايد كاري صورت گيرد، به همين لحاظ مرحوم سيد علي‌خان مدني شيرازي (ره) صاحب«الدرجات الرفيعة» معاصر مرحوم مجلسي (ره) ابتدا اين کار را آغاز نمود. روش ايشان به اين صورت بود كه اول به صحابه ، بعد تابعين، بعد بني‌هاشم بپردازند ،اما يكدفعه ايشان نوشته است: «الطبَقه الرابعه» و به سراغ علما رفته است. در ماه مبارک رمضان سال 1331هجري قمري مرحوم محدث قمي کتابي با عنوان تحفه الالباب في نوادر آثار الاصحاب را به رشته تحرير در آورد . مرحوم محدث قمي فقط به اسم كتاب اكتفا مي‌كردند و جزء و صفحه مشخص نبود. كه آقاي سيد جعفر اميني حسيني يزدي منابع را تکميل كردند. مرحوم محدث قمي از ابتدا طرحش واسع نبود. در مورد هر يك از صحابه  اگر خيلي نوشته باشد دو صفحه است و يا گاهي نصف صفحه كار كرده است.( قسمتي از مقدمه استاد يوسفي غروي بر دايره المعارف صحابه) ."سرانجام  مرحوم عالمي دامغاني سال ها قبل کتابي را با عنوان پيغمبر وياران به رشته تحرير در آوردند که اين کتاب براساس حروف الفبا تدوين شده وايشان به بررسي زندگي 266 نفر از صحابه پرداخته اند.  در ادمه پژوهشکده باقرالعلوم تشخيص داد در زمينه صحابه بايد کاري صورت بگيرد.از اين رو گروهي  با عنوان دايره المعارف صحابه شروع به کارنمود.به جرات مي توان اين اثر پژوهشکده را (دايره المعارف صحابه پيامبر)که به صورت تراجم عمومي ارائه مي شود ، به عنوان چهارمين اثر برجسته در جهان تشيع نام برد و اين بس افتخاري بزرگ براي اين مجموعه مي باشد.     
بيان ضرورت کار : کار هاي انجام شده  درباره  شرح حال اصحاب پيامبرصلي الله عليه و آله وسلم به زبان فارسي کم بوده و آنچه انجام شده است به صورتتک نگاري است و همچنين بيشتر کتابها در باره سيره پيامبرصلي الله عليه و آله وسلم هستند  و کمتر به مجموعه اي از اصحاب پرداخته اند و از سوي ديگر به  جامعه شيعي خرده گيري مي شود که چرا به اصحاب پيامبرصلي الله عليه و آله وسلمکمتر توجه مي کنند، بر اين اساس ضرورت تبيين زندگينامه اصحاب مورد توجه قرار گرفت به ويژه که در بسياري از اين موارد درسهاي آموزنده براي افراد جامعه وجود دارد .

وظايف گروه دانشنامه  اصحاب پيامبر صلي لله عليه و آله وسلم

نگارش شرح حال زندگي اصحاب پيامبر صلي لله عليه و آله وسلم             
بيان ضرورت کار : کار هاي انجام شده  درباره  شرح حال اصحاب پيامبر صلي لله عليه و آله وسلم به زبان فارسي کم بوده و آنچه انجام شده است به صورت تک نگاري است و همچنين بيشتر کتابها در باره سيره پيامبر صلي لله عليه و آله وسلم هستند  و کمتر به مجموعه اي از اصحاب پرداخته اند و از سوي ديگر به  جامعه شيعي خرده گيري مي شود که چرا به اصحاب پيامبر صلي لله عليه و آله وسلم  کمتر توجه مي کنند، بر اين اساس ضرورت تبيين زندگينامه اصحاب مورد توجه قرار گرفت به ويژه که در بسياري از اين موارد درسهاي آموزنده براي افراد جامعه وجود دارد .

 

 

 

چهارشنبه 13 دی 1391 - 10:39


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری