يكشنبه 26 آذر 1396 - 0:14
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گفتگو

 

محمدرضا صادقي

 

کتابخانه هاي مساجد شکوفا شده است

 

 

گفت و گو با حجت الاسلام علي اصغر شاکري، امام جماعت مسجد امام صادق(ع)

                                                                                           

مساجد در طول تاريخ به عنوان پايگاه هاي عبادي- اجتماعي همواره مورد اعتماد قشرهاي مختلف جامعه بوده و هست و در اين ميان، نقش امامان جماعت در شکوفايي جنبه هاي متعالي اين مکان هاي مقدس بر کسي پوشيده نيست. به ويژه در بخش فعاليت هاي جنبي که هر کدام از اين اقدامات به نوعي در پاسخگويي به انواع نيازهاي نمازگزاران تاثير گذار است. يکي از اقدامات جنبي، فعاليت کتابخانه هاي مساجد است که در تامين نيازهاي علمي، فرهنگي نمازگزاران نقش تعيين کننده اي دارد.حجت الاسلام علي اصغر شاکري، امام جماعت مسجد امام صادق در خيابان شمشيري در اين باره معتقد است:« نياز اصلي کتابخانه هاي مساجد، به روز کردن منابع اين مکان هاي فرهنگي- عبادي است که در تامين آن مي توان کوشا بود.» مشروح گفت و گو با حجت الاسلام علي اصغر شاکري درباره جايگاه کنوني کتابخانه هاي مساجد در توسعه مفاهيم ديني در جامعه را در پي مي خوانيد.

****

 

در شرايط فعلي نقش کتابخانه هاي مساجد در تامين نياز هاي علمي- فرهنگي جامعه را چگونه مي بيند؟   

ظرفيت کتابخانه هاي مساجد بيش از موقعيت فعلي است و با توجه به استحکام پايه هاي اجتماعي اين مکان ها که از قديم الايام زبانزد خاص و عام بوده است، مي توان در اين مکان ها بيش از اين سرمايه گذاري کرد و طبعاً نتيجه آن را هم ديد. مردم در اکثر برنامه هايي که در مساجد يا از طرف مساجد در محله ها برگزار مي شود، استقبال مي کنند و همين مسئله لزوم توجه بيشتر به نيازهاي اصلي آنها، به ويژه در حوزه هاي علمي- فرهنگي را به مسئولان اين مکان ها گوشزد مي کند. در بخش کتاب هم اين مسئله صدق مي کند. در دنياي امروز نياز به دانسته هاي جديد در حوزه هاي مختلف علمي، فرهنگي و اجتماعي همواره احساس مي شود که در اين زمينه کتابخانه هاي مساجد مي توانند نقش تعيين کننده اي داشته باشند.

 

 در دوره هاي تاريخي گذشته اين نقش چگونه بوده است؟ آيا رويدادهاي اجتماعي در اوج و فرود فعاليت هاي اين مکان ها تاثير داشته يا کار اين کتابخانه در طول ادوار تاريخي گذشته تقريباً يکسان بوده است؟

 شکي نيست که اصولا کتابخانه ها در ادوار باثبات شکوفا مي شود و هر زمان در قلمرو اسلامي يک جامعه با ثبات و مشحون از وحدت و پيشرفت و موفقيت باشد، کتابخانه هاي عظيمي با اتکا به شوق مذهبي و علاقه مندي مردم سازمان يافته و به کانون فرهنگي روزگار خود بدل شده است. بنابر اين، کتابخانه هاي مساجد در قلمرو تمدن اسلامي ارج و منزلت والايي دارند، ميراث فرهنگي مدون در طي اعصار و قرون مبين آن است که اين نهاد فرهنگي در ادوار درخشان تمدن اسلامي فضيلت فراواني داشته و از ارکان اساسي جامعه اسلامي به شمار مي آمده است.
اين کتابخانه ها بالقوه مي توانند در رشد فرهنگ اسلامي و ارتقا دانش عمومي نقش اساسي به عهده گيرند و اين نشانگر اين واقعيت است که در اسلام عبادت و علم از يکديگر تفکيک ناپذيرند، لذا حضور اين کتابخانه ها يکي از اهداف اصلي اسلام را که علم و دانش در کنار مذهب است تحقق مي بخشد.

 

در سال هاي اخير اين قضيه به چه شکلي بوده است؟ آيا در روزگار معاصر با گذشت زمان به شکوه اين کتابخانه ها افزوده مي شود يا تغيير چنداني در اين مکان هاي علمي- فرهنگي احساس نمي شود؟    

بعد از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 1357 توجه به مساجد به عنوان يکي از سنگرهاي دفاع از دين و ارزش هاي اسلامي  مورد توجه قرار گرفت و طبيعي است که در اين ميان، کتابخانه هاي مساجد هم از رونق نسبي برخوردار شد، اما اين توجه همه جانبه نبود و در تامين بخشي از نيازهاي اين مکان ها متاسفانه کوتاهي شد. از جمله اين که امکانات به روز در حوزه کتاب و کتابداري در اختيار اين کتابخانه قرار نگرفت. مسئولان و گردانندگان اين کتابخانه ها، تعدادي از نمازگزاران همان مسجد بودند که از علوم و فنون کتابداري اطلاع چنداني نداشتند و آموزش هاي لازم در اين زمينه را نديده بودند. بنابر اين، طبيعي بود که فعاليت اين کتابخانه ها با معيار و استانداردهاي لازم فاصله داشته باشد. براي همين، کار اصلي اين مکان ها در حد تامين بخش کوچکي از نيازهاي نمازگزاران خلاصه شد و آنهايي هم که براي دريافت کتاب به اين کتابخانه ها مراجعه مي کردند، انتظار چنداني از اين مکان ها نداشتند و همين مسئله به مرور طراوت و تازگي را در برخي از کتابخانه هاي مساجد کم رنگتر کرد.

 

از گذشته هاي دور، يکي از راه هاي تامين منابع کتابخانه هاي مساجد، اهداي کتاب از سوي نمازگزاران و اهالي فرهنگ بوده است. آيا فکر نمي کنيد باز هم بايد اين افراد در تامين منابع کتابخانه هاي مساجد کوشا باشند؟

بله، متون گذشته نشان مي دهد که دانشمندان و معلمان، مخصوصا آنهايي که شغل شان با آموزش در مسجد ارتباط نزديک داشت، کتاب هاي خود را به کتابخانه هاي موجود در مساجد هديه مي کردند.  تکثير و ازدياد کتاب هاي يک کتابخانه يا با رونويسي کردن از کتاب هاي موجود صورت مي گرفت يا کتاب هاي تازه خريداري مي شد. بنابر اين، مي توان حدس زد دانشمندان مقيم مساجد به عنوان اظهار قدرداني از برخورداري مادي و همچنين به خاطر استفاده از وسائلي مانند کاغذ، جوهر و قلم تعدادي از نسخ کتاب هاي خود را به مسجد که در آن زندگي و کار مي کردند، هديه مي دادند. بنابر اين، فکر مي کنم بايد اين نوع سنت ها باز هم احيا شود تا منابع کتابخانه هاي مساجد غني تر از وضعيت موجود باشد. هر چند شرايط تغيير کرده، اما آن نوع روحيه را باز هم مي شود در کالبد جامعه به جريان انداخت.

 

به نظر شما با توجه به پيشرفت هاي عظيمي که در حوزه علوم فناوري و اطلاعات حاصل شده، نياز کتابخانه هاي مساجد به منابع و امکانات هم تغيير کرده است؟

 بله، امروزه با پيشرفت علم و فناوري اطلاعات و تنوع زياد در منابع کتابخانه اي، نياز کتابخانه هاي مساجد همانند ساير مراکز علمي ديگر به منابع و مواد اطلاعاتي به مراتب با گذشته تفاوت دارد و منابع و مواد موجود در اين کتابخانه ها بايد به گونه اي باشد که بتواند امکان دسترسي سريع و راحت به نيازهاي اطلاعاتي مراجعه کنندگان را فراهم سازد.

 

 

 

چهارشنبه 13 دی 1391 - 8:31


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری