دوشنبه 27 آذر 1396 - 1:4
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

بحران سينما از وقتي شروع شد که وحدت و همدلي را فراموش کرديم

 

گزارش نشست بحران در سينما

نشست بررسي بحران در سينماي ايران عصر دوشنبه27 آذر ماه با حضور علي معلم تهيه کننده و منتقد، صادق کوشکي کارشناس، همايون اسعديان کارگردان، ناصر هاشم زاده فيلمنامه نويس، علي علائي مجري و جمعي از اهالي رسانه در فرهنگسراي رسانه برگزارشد.

 در ابتداي اين نشست علي علائي گفت: ما 30 ساله مي گوييم سينما بحران دارد. گروهي هستند که هميشه منتقدند و معتقد هستند که هميشه در هيچ دوره اي مديريتي در سينما خوب نبوده است.

علي معلم تهيه کننده سينما و منتقد افزود:اولين مسئله اي که همچنان به عقيده من حل نشده باقي مانده است، بحث مشروعيت سينما است. همچنان نيز بحث مي شود که آيا ما سينما مي خواهيم يا نه؟آيا اين رسانه قابل قبول است يا بايد نباشد؟البته اين مسئله در ابتداي انقلاب نيز مطرح شد اما سينما از طرف رهبر انقلاب در همان سالهاي اوليه پذيرفته شد و به نظم و سياق رسيد.

 وي ادامه داد:به دليل همين نظم و سياق نسلي بعد از انقلاب به سينما پيوستند و تعدادي از افراد قبل از انقلاب که آثار مهمي داشتند نيز دوباره به اين سينما اضافه شدند. اين نسل قبلي همچنين از وقوع انقلاب خوشحال بودند چون فکر مي کردند شرايط بهتري براي کار در سينما ايجاد شده است. به همين دليل در اولين دوره جشنواره فيلمسازان مهم نسل گذشته فيلم هاي خوب و صادقانه اي ساختند.

 معلم در ادامه عنوان کرد:همچنين نبايد فراموش کنيم که نيروي عظيمي از فيلمسازان نيز در انقلاب ورود پيدا کرده و بعضي ها نيز در همين دوره تحصيل کردند. خيلي از کساني که هم اکنون در سينما فعاليت مي کنند محصول همان دوره هستند. به هر حال سينما در دهه 60 شکل گرفت. اما در ادامه ما بحران‌هاي مختلفي داشتيم.

 وي با اشاره به شرايط فعلي سينماي ايران گفت: در حال حاضر من پشت صحنه حرفهايي را درباره سينما مي خوانم که همان بحث هاي مخالفت متحجرانه با اصل سينما است. افرادي معتقدند هنرهاي تصويري چون زادگاه درجاي ديگري دارد، قابليت مفهوم سازي در اين کشور را ندارد و فساد و بي بندوباري به همراه دارد. البته اين ديدگاه درجامعه بسيار محدود است.

 معلم ادامه داد: با اينکه تمامي مسئولين و دستگاهها با وجود سينما موافق هستند و شرايط براي آن فراهم مي کنند، اما نيروي مرموزي مي خواهد ما سينما نداشته باشيم. از اين رو اين بحران مدام به شکلهاي مختلف بر مي گردد. انگار سينما يک فرزند ناخواسته است. اين رسانه يکي از جنبه هاي انديشگي است که نقاط ضعف و قدرت دارد. اينکه هنوز بگوييم آيا ما سينما مي خواهيم يا نه، در اين عصر يک مسئله خنده دار، مضحک و به شدت عقب افتاده است.

 در ادامه علي علائي از صادق کوشکي خواست تا درباره مشروعيت سينما توضيح دهد، وي با نقد عملکرد مجري اين نشست گفت: رسم است که در مملکت ما داور از دو تيم باشد. يک رسمي است که سياستمداران شروع کردند. به طوريکه يک چيز وهمي مي سازند و بعد مي گويند همه چيز تقصير آن است و از کلمه دستهاي پنهان و...استفاده مي کنند. درست مانند اهالي فرهنگ و هنر.

 وي در ادامه درباره مشروعيت سينما عنوان کرد:منبع مشروعيت حاکم شرع است. از ابتداي انقلاب امام خميني (ره) عنوان کردند که ما با سينما مخالف نيستيم و با فحشا مخالفيم.

 معلم افزود:اماهنوز هم افرادي هستند که با سينما مخالف هستند. مي توانم حتي مصداق بياورم.

 کوشکي ادامه داد:در نظام ديني حاکم شرع مشروعيت را تعيين مي کند و اين موضوع در همان ابتداي انقلاب مشخص شده و پرونده آن سال 59 بسته شده است.

 علي علائي در ادامه گفت: اين بحث مشروعيت که شما عنوان کرديد کاملا درست است. اما افرادي هستند که در جشنواره سال گذشته در مقابل يک فيلمساز که اتفاقا بازيگر زن فيلم نيز در نشست آن حضور داشت، گفتند که فلان فيلم کاملا يک اثر پرنوگرافي است. به طوريکه بازيگر زن فيلم خجالت کشيد.

 کوشکي در اينباره توضيح داد:در نظام ديني هر حرکت خلاف قانون، حرام است. هر شخصي اخلاق ديني را زير سوال ببرد خلاف قانون عمل کرده است. نمي شود که با يک مصداق همه را زير سوال ببريم.

 وي افزود: محمد خزاعي دبيرجشنواره فجر در سال گذشته، شهريور ماه در گفتگويي با روزنامه جوان عنوان کرده که در چند سال اخير موج اهانت به روحانيت، مقدسات و ارزشها و دفاع مقدس در سينماي ايران باب شده است. وي همچنين تاکيد کرده که مسئولين سينمايي از اين موضوع غافلند. وي اين روند را در سينماي ايران فاسد مي داند و از اين شرايط گله مي کند. او يکي از اهالي سينما و دلسوز است. اگر دقت کنيم متوجه مي شويم که حتي يکي از اهالي سينما از اين روند مي گويد.

 کوشکي با اشاره به صحبتهاي رهبر انقلاب گفت:ايشان در 23 مهرماه در بجنورد درباره سبک زندگي عنوان کردند که هشدار دادند که فيلمسازان بايد مراقب اين جريان باشند تا از طريق آثار، سبک زندگي غربي که در آن فحشا وجود دارد در ملت ما ترويج پيدا نکند. همچنين پرويز پرستويي بازيگر برجسته سينما نيز در گفتگويي تاکيد کرد که من 28 فيلمي که پيشنهاد داشتم را به دليل نازل بودن قبول نکردم.

 وي افزود:بخشي از جامعه نگران اين وضعيت هستند. مانند رهبر انقلاب، خزاعي، پرستويي، شيخ طادي، ارجمند و... اين نگراني ها حتي خانواده ها را به سينماي ايرات بي اعتماد کرده است.

 کوشکي عنوان کرد:اگر شخصي به فيلمي اعتراض دارد آن را نقد کند. کسي نمي تواند به فيلمسازي که مجوزهاي لازم را براي فيلم خود دريافت کرده است، اعتراضي داشته باشد. ما حق داريم مسئولين ارشاد را نقد کنيم. در اين چهارچوب به واسطه جهالت به فيلمسازي ناروا گفته مي شود، خلاف قانون است. اعتراض ما به تخلف وزارت ارشاد است. به عقيده من يکي از بانيان بحران فعلي در سينما وزارت ارشاد و سازمان سينمايي و متوليان آن است.

 علي علائي در توضيح صحبتهاي کوشکي درباره پرستويي گفت: وي بحث نازل کيفي آثار را مطرح ودرباره کيفيت فيلمنامه ها صحبت کرده است.

 کوشکي افزود:مجري يک نشست نبايد موضع گيري کند و بهتر است فقط بحث را اداره کند.

 علائي تاکيد کرد:من صراحت لهجه شما را در صحبتهايتان تاييد کردم. پس نبايد اين را عنوان کنيد.

 وي افزود: آقاي اسعديان شما به عنوان يکي از کارگردانان سينماي ايران و رئيس کانون کارگردانان آثاري را در کارنامه خود داريد که مورد تاييد طيف هاي مختلف است. شما در اين ارتباط صحبت کنيد.

 اسعديان گفت:بحث ما اينجا درباره بحران در سينما است و اين مسئله فراتر از اين حرفهايي است که ما عنوان مي کنيم.

 کوشکي با اشاره به صحبتهاي علائي گفت: کدام يک از فيلم هاي اسعديان مصداق بي اخلاقي در سينما است؟

 علائي افزود: اسعديان سر فيلم "10 رقمي" خيلي اذيت شد. درست است؟

 اسعديان نيز اين موضوع را تاييد کرد و ادامه داد: به عقيده من بحران سينماي ايران کلان تر از اين بحث ها است. نبايد بر اساس موضوعاتي مانند اخلاقي بودن سينما صحبت کنيم. سينما با اقتصاد ارتباط دارد و بحران نيز در اقتصاد هميشه هست. سينما به عنوان پديده اقتصادي از ابتداي ورودش به ايران بحران داشته است. در حال حاضر مشکل بحث بحران مديريت است.

 وي تاکيد کرد: سينما به عنوان يک مقوله اقتصادي مي تواند دچار بحران مشروعيت و .. شود. اما مهم مديريت آن است. در حال حاضر اين مشکل مديريت در تمام عرصه هاي سينما ديده مي شود و هر روز هم بدتر خواهد شد. چون آنها علاقه ندارند که شيوه مديريت خود را اصلاح کنند.

در اين نشست ناصر هاشم‌زاده فيلمنامه‌نويس درباره بحران در سينماي ايران گفت: وقتي از بحران حرف مي‌زنيم بايد دلسوز سينما باشيم و اگر فقط دنبال محکوم کردن هستيم اين رويکرد به درد سينما نمي‌خورد. سينماي ايران ضعيف و مريض شده است و به کمک احتياج دارد. اين بحث بايد ريشه‌يابي شود که چه کسي عامل آن بوده است. جالب است اگر از مديريت‌ها انتقاد کنيم، بيکار مي شويم اگر هم از اهل سينما گله کنيم باز شکل ديگري بيکار مي‌شويم. در هر دو صورت ما سيلي مي خوريم.

 وي افزود: بحران اقتصادي در کشور ما ريشه‌هايي دارد که بخشي از آن به مفاسد اقتصادي برمي‌گردد. اين اقتصاد به دليل رانت‌ها در دوره‌هاي مختلف دچار بحران شده است. امروز در سينماي ما به اين نتيجه رسيده‌اند که سود در توليد است. اينکه بودجه دولتي در اختيار بگيريم و فقط فيلم بسازيم و فکر نمايش آن هم نباشيم، اين همان رانت‌خواري و بحران در سينما است.

هاشم‌زاده ادامه داد: اين بحران رانت‌خواري بايد مديريت شود. در اين کشور البته فيلم هاي خوب هم ساخته شده است. البته در کنار آن فساد اقتصادي هم صورت گرفته است. اين فساد اقتصادي باعث فسادهاي ديگر مي شود. مي گويند ما بحران در فيلمنامه داريم. در صورتي که من فکر مي‌کنم همانطور که فيلمنامه‌نويس خوب کم است، کارگردان و تهيه کننده خوب نيز محدود و انگشت‌شمار است.

 وي با اشاره به بحران فکري و فرهنگي گفت: يک بحران ديگر، بحران فکري و فرهنگي است که بايد ببينيم ريشه آن در کجاست. علي معلم در اين نشست به مسئله مشروعيت اشاره کرد. کساني هستند که سينما را مشروع مي دانند ولي اما و اگر زياد دارند و اين مشروعيت محقق نمي‌شود.

هاشم زاده افزود: ممکن است فيلمسازي بگويد شما تمامي آثار من را نگاه کنيد که در آنها يک تار مو پيدا نيست. اما همين فيلمساز بدترين فيلم‌ها را دارد. کسي که در ميريت است بايد به عده‌اي باج دهد. در هر دوره اي اين افراد هستند. سينما بايد پاسخ نياز جامعه را بدهد که متاسفانه نمي‌دهد بلکه پاسخ جيب بعضي‌ها را مي‌دهد. عده‌اي با يکسري فيلم موافق و تعدادي ديگر مخالف هستند در صورتي که آن کسي که بايد پاسخگو باشد، ساکت است.

در ادامه معلم با اشاره به بحران‌هاي مختلف در سينماي ايران گفت: ما بحث بحران تفکر داريم. اين بحث مربوط به جامعه فرهنگي و سينماگران ايراني است. البته بخشي از آن به عدم مطالعه و شناخت برمي گردد. به همين دليل ما در اين بخش ضعف داريم که منجر به بحران تفکر مي‌شود.

 وي ادامه داد: بحث ديگر بحران اقتصادي است. اين بحران اقتصادي در جامعه قطعا روي سينما نيز تاثيرگذاشته است. بخش خصوصي با اين وضعيت نمي تواند ادامه دهد. بحران مديريت بحث بعدي در سينما است. ما اينجا يک مويز و چهل قلندر داريم. از شهرداري تا صدا و سيما، معاونت سينمايي و حوزه‌هاي ديگر. هر دستگاهي عقيده و سليقه خود را دارد.

 معلم عنوان کرد: جالب است بازيگري که  فقط در دو فيلم بازي داشته در اظهارنظري عنوان مي‌کند که سينما فاسد است. هر شخصي در جايگاه خود درباره سينما نظر مي‌دهد. اين بحران اظهار نظر هميشه وجود دارد! برخي مي گويند اگر پول را دولت به ما بدهد درست است و عده اي ديگر عنوان مي کنند که اگر پول به آنها داده شود، کار درستي نيست. کمک هاي دولتي بايد سيستماتيک باشد. تعداد اظهار نظرهاي غيرکارشناسانه در سينما مشکل‌ساز است. اين بحران‌ها از بحران تعريف مي‌آيد.

 اين منتقد ادامه داد: بحران ديگر در سينما، بحران تغير ساختارهاي فرهنگي در جامعه است. موقعيت فعلي ما با 20 سال قبل قابل مقايسه نيست. جهان در حال تغيير است. اما سينماي ما از رشد تحولات رسانه‌اي عقب نگه داشته شده است. تغيير در ساختارهاي فرهنگي جامعه بحران مخاطب به وجود آورده است و باعث افت مخاطب در سينما شده است.

 وي با اشاره به معضل اکران در سينماي ايران گفت: ما 100 سالن فعال داريم و جالب است 100 فيلم هم مي‌سازيم. اين اکران با اين شرايط قطعا دچار مشکل مي شود. اين بحران مخاطب با آمدن ماهواره و تکنولوژيهاي جديد پيچيده‌تر هم شده است. بحران ديگر بحران سياسي است که وارد ماجراي فرهنگ شده است.

کوشکي در ادامه توضيح داد: گفتند افراد فاقد صلاحيت درباره سينما صحبت مي‌کنند، اين در تمام عرصه‌ها هست. به طور مثال در عرصه‌هاي ديني. هر کدام از دوستان جزئي از خانواده سينما هستند و حق دارند نگران آن باشند. پس در اين حالت ما نيز حق داريم نگران اخلاق جامعه و احکام ديني باشيم. زندگي خصوصي افراد ربطي به بحث ما ندارد.

 وي افزود: فيلمسازاني هستند که اهل دين و تدين هستند اما بديهيات سينما را نمي‌شناسند. فيلمي که سبک زندگي ديني در آن به چالش کشيده شده است، نبايد نمايش داده شود. به طور نمونه مجتبي راعي فيلمسازي است که دغدغه ديني دارد. اما برخي کارهاي وي نقاط ضعف يا قدرت دارند. وي خط قرمزها را مي شناسد. اما فيلمسازاني هستند که به هر دليلي خط قرمزها را نمي‌شناسند و بايد حاکميت براي آنها اين خط قرمزها را اعمال کند و مورد توجه قرار دهد. تا از اين طريق تکليف کارگردان و تهيه کننده نيز مشخص شود.

کوشکي با اشاره به مديران ارشاد در دوره‌هاي مختلف گفت: ارشاد در زمان خاتمي تکليف سينماگر را مشخص مي‌کرد. اما از سال 70 به بعد ارشاد ولنگارتر شده است. چرا خطوط قرمز را ارشاد و يا مجلس مشخص نمي کند؟ امام جمعه مشهد يک مجتهد است. وي دغدغه دارد. هر هفته درباره سينما و تلويزيون انتتقاد مي کند. اين سوءمديريت‌ها باعث شده که يک هفتم فيلم‌هاي جشنواره قبلي درباره موضوع خيانت باشد.

 وي عنوان کرد: چرا ما بايد در سينما فقط يک "بازمانده" داشته باشيم. چرا بيشتر از اين آثار ساخته نشده است؟ ما قطعا قحطي فيلمساز که نداريم. بلکه تنگ‌نظري‌ها باعث مي شود که ورود به سينما سخت شود. ما تم‌هاي خانواده‌پسند زياد داريم. مانند فيلم "خواستگاري" که مرحوم اسلامي در آن بازي کرده بود. امروز هم مي‌توانيم فيلم‌هايي از اين دست بسازيم.

کوشکي ادامه داد: اين خط شکني‌ها در سينما از سال 70 رخ داده است. ارشاد از همان دوران بي همتي کرد و در زمينه خط قرمزها لايحه‌اي تدوين نکرد. چرا براي نمايش سيگار کشيدن در فيلم قانوني وجود دارد اما درباره خطوط قرمز ديگر اينگونه نيست. جالب است سيگار کشيدن ايراد دارد اما شراب خوردن نه؟

 وي تاکيد کرد: کساني که قانونمند هستند، ضوابط قانوني را رعايت مي‌کنند. امام(ره) حکومت ديني تاسيس کرده است. ايشان گفتند مردم حق اعتراض به دولت را دارند. اگر جوانان ديدند در عرصه فرهنگي احکام شرعي زير سوال مي رود بايد تذکر دهند. اگر آنها توجه نکردند بايد خودشان وارد عمل شوند.

 کوشکي با اشاره به تجمع انصار حزب الله در مقابل وزارت ارشاد گفت:عده اي به ارشاد اعتراض دارند و بنا به بند م وصيت‌نامه امام راحل مي‌توانند بيايند و اعتراض کنند. برخي نيز به قوه قضائيه شکايت کردند، اين هم قانوني است. اميدوارم مديريتي به وجود آيد تا هنر را در ترويج پيام‌هاي والاي الهي تعريف کند.

 در ادامه اين نشست اسعديان عنوان کرد: در اين نشست چند تيتر گفته شد. که به عقيده من خيلي بي ربط است وقتي آقاي کوشکي درباره اخلاق در سينما صحبت مي کند من بيايم و عنوان کنم که مديريت در سينما مشکل دارد. مبنا بر اختلاف است. من نمي‌توانم بين اين مسائل ارتباطي پيدا کنم.

کوشکي توضيح داد: شايد هر شخصي براي خود تعبير متفاوتي داشته باشد.

 در ادامه اسعديان تاکيد کرد: تيتر براي من در حال حاضر در اين نشست گم شده است. من بحران را در زمينه هاي ديگري مي‌بينم.

 علائي نيز افزود: من درباره بحث "بازمانده" که آقاي کوشکي به آن اشاره کردند بايد بگويم که مرحوم سيف‌الله داد در زمان ساخت آن فيلم هم اذيت شد چون برخي معتقد بودند که چرا وي از بازيگر خارجي بدون حجاب استفاده کرده است. همين صحبتها وي را آزرده کرد.

 کوشکي در پاسخ به علائي گفت: آنها که چنين مسائلي را عنوان کردند، بي سواد بودند. من طرف صحبتم اين افراد نيستند.

در ادامه اسعديان همچنين گفت: ما در کانون کارگردانان در سال گذشته دوبار بحث بحران در سينما را مطرح کرديم. اما همه گفتند که ما سياه‌نمايي مي کنيم. اين بحران از عيد امسال شروع نشده است. وقتي از ابتدا مديريت مبنا را بر وحدت و همدلي نمي‌گذارد اين نتيجه حاصل مي‌شود.

وي افزود: وقتي بسترسازي صورت نمي‌گيرد تا افراد کار کنند و بناي کار بر تفرقه است و مدام شعار مي‌دهند که مي‌خواهيم شاه‌نشين ها را بيرون کنيم چنين اتفاقاتي نيز شکل مي گيرد. مديريت از يک طرف خانه سينما را منحل مي کند و از طرف ديگر صنف سازي انجام مي دهد. ديگر در اين شرايط پاسخي نمي ماند. وقتي طرح و برنامه نباشد، حوزه هنري، شهرداري، مجلس و... هم وارد مي شوند.

 اسعديان ادامه داد: وقتي پروژه ميلياردي آگاهانه علم مي شود تا مسائل ديگر پشت آن پنهان شوند و پاي کميسيون فرهنگي مجلس وسط کشيده مي شود، ديگران هم وارد اين حيطه مي شوند. متاسفانه فضا پر از سوتفاهم است. همه به هم تهمت مي زنند.

 وي در پايان تاکيد کرد: اين بحران سينما فقط با همدلي اهالي سينما قابل حل است. اما مسئولان در اين شرايط سکوت کرده اند. عده اي روبروي ارشاد تجمع مي کنند و از طرف ديگر تعداد از فيلمسازان مقابل آنها قرار مي گيرند. بعد مسئول سينمايي از پشت پنجره فقط نگاه مي کند. در صورتي که آنها بايد جوابگو باشند. ما بي پناه مطلق مانده‌ايم. در اين شرايط است که نياز به وحدت داريم. عده اي اما تسويه حساب شخصي مي کنند. من معتقدم انحلال خانه سينما ضربه اصلي را وارد کرد.

 

شنبه 2 دی 1391 - 11:31


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری