دوشنبه 5 تير 1396 - 9:47
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

محمدرضا صادقي

 

شتابزدگي به اثر لطمه زده است

 

گزارش نقد و بررسي کتاب«بلند بگو آزادي» در سراي اهل قلم

 

نشست نقد و بررسي کتاب«بلند بگو آزادي»(زندگينامه داستاني شهيد مهدي رجب‌بيگي) نوشته مصطفي محمدي با حضور کارشناسان و نويسندگان حوزه ادبيات داستاني؛ اکبر خليلي، ابراهيم زاهدي مطلق، محمدعلي گوديني، قاسمعلي فراست، ‌روادبه حمزه‌اي،‌ حسن احمدي و مهدي کاموس در سراي اهل قلم برگزار شد. در اين نشست که شکل برگزاري آن به ميزگردي ميان نويسندگان تبديل شد، ابتدا قاسمعلي فراست، داستان‌نويس، به کم شدن فاصله انتشار کتاب‌هاي مصطفي محمدي اشاره و آن را آسيبي خطرناک عنوان کرد. وي گفت:«نويسنده با اين کار توجه کمتري به نکات ظريف و ريز در داستان‌نويسي خواهد داشت. البته آقاي محمدي راه خود را براي نگارش کتاب انتخاب کرده و به صورت تخصصي در حوزه ادبيات جنگ مي‌نويسد، در حالي که در کشور ما کار تخصصي به کاري انتزاعي تبديل شده است.» فراست در ادامه به مقايسه کتاب«بلند بگو آزادي» با کتاب «مامور» اثر علي موذني پرداخت و افزود:«مخاطب در اين کتاب با موضوعي روبه‌روست که مولف تا حدي از آن شناخت دارد، اما در کتاب «مامور» علي موذني براي اثرش وقت گذاشته و در نگارش با فرم بازي کرده است. اثرش زاويه ديد دارد و با نثري صيقل داده شده مخاطب را با خود همراه مي‌کند، به نوعي که شما احساس مي‌کنيد داريد درس ادبيات مي‌آموزيد.» وي با تاکيد بر اين که مولف «بلند بگو آزادي» در نگارش اين کتاب دچار شتاب‌زدگي شده است، به غلط‌هاي تايپي آن اشاره کرد و آن را وابسته به نمونه‌خواني اثر دانست و گفت:«اي کاش در حوزه ادبيات جنگ از سياست واحدي برخوردار بوديم تا حرکت‌هاي نهاد‌ها و ناشران مرتبط، به آفت و توليد کتاب‌هايي منجر نشود که آسيب آن‌ها بيشتر از سودشان است. آن‌ها بودجه فرهنگي را در اختيار چند مشاور فرهنگي قرار دهند تا کارهاي خوب توليد شوند.»

اکبر خليلي، داستان‌نويس نيز در ادامه، اين کتاب را به ميوه کالي تشبيه کرد که هنوز وقت چيده شدنش نبوده و افزود:«بهتر بود که آقاي محمدي بيشتر روي اين اثر کار مي‌کرد. به اعتقاد بنده اين مولف فردي است که شوق نوشتن تمام وجودش را گرفته است و فرصت نمي‌دهد که کمي با تامل کار خود را پيش ببرد.»

فريبا نباتي، نويسنده هم جلسه را با اين پرسش پيش برد که چرا اين اثر که شبيه به سرگذشت‌نامه است، در چارچوب رمان مورد نقد قرار مي‌گيرد؟ فراست در پاسخ گفت:«بنده عرض نکردم که اين کتاب رمان است، بلکه آن را از منظر داستان‌وارگي مورد بررسي قرار دادم و اين ويژگي اثر است.»

ابراهيم زاهدي مطلق، داستان‌نويس حوزه دفاع مقدس و گرداننده نشست نقد و بررسي کتاب«بلند بگو آزادي» هم تاکيد کرد:«اين اثر شبيه به زندگينامه و مهم‌ترين وجه آن ارايه مستندات است، اما در اين کتاب حتي يک تصوير هم آورده نشده و در طول ماجرا هم تصويري از شخصيت اصلي به مخاطب ارايه نمي‌دهد.»

اکبر خليلي نيز در پاسخ به سوال نباتي گفت:«وقتي اين کتاب را خواندم آن را به عنوان يک رمان ديدم. اما مقدمه کتاب نه شبيه به رمان است نه سرگذشتنامه و آنقدر قوي نبود که مرا با خود همراه کند. در واقع متن‌هاي آورده شده از شهيد رجب‌بيگي، قوي‌تر از قلم نويسنده‌اند و مخاطب در پاره‌اي موارد مي‌ماند که کدام نثر از آن شهيد و کدام مربوط به مولف است.»

نباتي با انتقاد به طرح جلد کتاب و عنواني که براي اثر انتخاب شده است، توضيح داد:«اين کتاب ظاهر زندگينامه را ندارد و عنوانش شعاري و قالب اثر فاقد جذابيت است. درحالي که شخصيت شهيد جذابيت‌هاي خاص خود را دارد و مخاطب را ترغيب به دانستن بيشتر از وي مي‌کند. از سوي ديگر نگاه روزنامه‌نگارانه مولف در‌کتاب کاملا پيداست.»

رودابه حمزه‌اي، شاعر و نويسنده هم در ادامه جلسه، کتاب«بلند بگو آزادي» را اثري سفارشي خواند که از همان ابتدا متن اثر ذهن را آزار مي‌دهد و سپس افزود:«اين کتاب دچار شعارزدگي بوده و در برخي موارد گروه سني عوض مي‌شود. برداشت‌هاي مولف مستند نيستند و برداشت‌هاي فردي از وقايع اند.»

در ادامه، نورا حق‌پرست، داستان‌نويس، روي آوردن مولفان به نگارش کتاب از انقلاب و هشت سال دفاع‌مقدس را کاري ارزشمند خواند و به جايگاه پر اهميت ناشران در اين بين اشاره کرد و گفت:«ناشران بايد زمان و امکانات مناسب را براي نگارش يک اثر در اختيار مولف قرار دهند تا نويسنده دچار شتابزدگي نشود و براي نوشتن کتابش، اگر شهيد نشود حداقل عرق بريزد و تلاش در خور توجهي براي نوشتن کتاب درباره شهدا نشان دهد.»

محمد عزيزي به عنوان يکي ديگر از نويسندگان و داستان‌نويسان حاضر در جلسه نقد، کتاب «بلند بگو آزادي» را اثري قوي از نظر توصيف عنوان کرد و توضيح داد:«اگر مولف نام خود را از پايان مقدمه حذف مي‌کرد، مي‌توانستيم آن را ورودي بسيار خوبي براي کتاب بدانيم. توصيف‌هاي اين کتاب در بسياري موارد عيني اند و نشان مي‌دهند که قلم آن‌ها متعلق به آقاي محمدي است.» وي با تاکيد بر اين که شعارزدگي در کتاب موجود است و توصيف‌هاي برگرفته از دفترچه يادداشت‌هاي شهيد رجب‌بيگي بر سبک داستاني مولف غلبه دارد، به سفارش نويسي کتاب‌ها و موازي کاري ناشران اشاره کرد و گفت:‌«اين موضوع، اتفاق خوبي است زيرا باعث رقابت ميان ناشران و مولفان مي‌شود زيرا ما مولفان خوبي در جامعه نداريم و اگر جامعه ما به ضرورت وجود مولفان حرفه‌اي اعتقاد دارد، بايد دست‌اندرکاران به مولفان فرصت و امکانات بدهند.» عزيزي در ادامه، انتخاب عنوان «بلند بگو آزادي» را مناسب اثر ندانست و ابراهيم زاهدي مطلق نيز بر آن تاکيد کرد و آن را شعاري از سوي دشمنان شهيد رجب‌بيگي عنوان کرد.

وي نگارش کتاب‌هاي شبيه به هم را عيب يک مولف ندانست و گفت:«اين اتفاق فرم و سبک کار يک نويسنده را نشان مي‌دهد که محتواي اثر را مي‌سازد. در واقع اين آفت است که چند مولف شبيه به هم بنويسند. اگر هر نويسنده‌اي خودش باشد و اگر اين سبک مصطفي محمدي است بايد به آن ادامه دهد نه آن‌ که بخواهد اثرش را به خاطر ديگران تغيير دهد.»

محمدعلي گوديني، داستان‌نويس هم با اشاره به نکته‌هايي که ديگر مولفان به کتاب «بلند بگو آزادي» وارد دانستند، افزود:«اگر به اين کتاب از جنبه داستاني نگاه کنيم، مي‌بينيم که موفق است، زيرا جريان منافقان را با توجه به آنچه ما در‌ اوايل دهه 1360 ديديم، به خوبي توصيف کرده است.»

درادامه نشست نقد و بررسي کتاب «بلند بگو آزادي» محمدرضا اصلاني، نويسنده با اشاره به اين‌که «وقتي اثر را خواندم اين تصور برايم پيش آمد که مولف درباره موضوع اثرش کاملا اشباع شده و سپس آن را نوشته است» افزود:«مولف در نگارش اين کتاب اعتماد به نفس داشته و اثرش از نظر محتوايي ايرادي ندارد اما از نظر ظاهري هم ايراد‌هايي دارد که غلط‌هاي تايپي آن به ناشر باز مي‌گردد. محتواي کتاب تقسيم‌بندي منحصر به فردي دارد و داراي يک بدنه است.»

اصغر استاد حسن معمار، داستان‌نويس هم با اشاره به آثاري که درباره شهيد رجب‌بيگي نوشته‌ اند، به چند نکته درباره اثر مورد نقد و بررسي اشاره کرد و گفت:«انتخاب مناسب راويان، خردشدن اطلاعات، ‌فضا سازي سال‌هاي 1360 و مرور تاريخچه منافقان موارد بارز و برجسته اين کتابند.»

حسن احمدي، داستان‌نويس نيز در ادامه از شجاعت مصطفي محمدي براي نقد کتابش تشکر کرد و سپس مصطفي آقاميري، يکي از دست‌اندرکاران نشر فاتحان (ناشر کتاب «بلند بگو آزادي») با اشاره به اين که مولف اين اثر در نگارش آثارش دچار تکرار شده، افزود:«مخاطب در اين کتاب با چهار زاويه ديد نويسنده، منافقان، شهيد رجب‌بيگي و بر اساس اتفاق‌هاي جنگ روبه‌روست که او را دچار سردرگمي مي‌کند.»

وي گفت:«کتاب از ساختارشکني در روايت برخوردار است و نگاهي سرگذشت‌پژوهانه دارد و ماجراها از نگاه دشمن بازگو مي‌شوند تا مخاطب با مطالعه کتاب با شهيد آشنا ‌شود، اما کسي که شهيد رجب‌بيگي را مي‌شناسد توقع بيشتري از مولف دارد و کسي هم که شناختي ندارد، براي شناخت بيشتر وي کنجکاو مي‌شود.»

مهدي کاموس، پژوهشگر و نويسنده هم با ابراز خرسندي از برگزاري جلسه نقدي که بيشتر سخنرانان آن مولفانند، شعاري بودن يک اثر را بد ندانست و افزود:«پرکاري يک نويسنده و داشتن جسارت به او کمک مي‌کند تا در‌ آينده به نويسنده‌اي حرفه‌اي تبديل شود.»

در ادامه، مرادي‌پور، يکي از بستگان شهيد رجب‌بيگي درباره کتاب «بلند بگو آزادي» گفت:‌»اين اثر سطح آگاهي مرا نسبت به اين شهيد بالا برد. شيوه روايت اين کتاب شيوا بود و صحنه‌ها به زيبايي توصيف شده بودند. تنها مشکل شتابزدگي در آماده‌سازي اثر بوده که موجب بروز غلط‌هايي در حروف‌چيني متن شده است.»

مصطفي محمدي، نويسنده اثر هم موضوع کتاب «بلند بگو آزادي» را وابسته به موضوع انقلاب اسلامي و نه دفاع‌مقدس دانست و افزود:«شهيد رجب‌بيگي يک سال پس از شروع جنگ تحميلي عراق عليه ايران به شهادت رسيد و اين سوال وجود داشت که با توجه به سابقه مبارزاتي چرا به جبهه نرفت. بنده در اين کتاب کوشيده‌ام به تلاش‌هايي که او براي کمک‌رساني به جبهه‌ها انجام مي‌داد، اشاره کنم و شايد در اين زمينه موفق نبوده‌ام.»

وي در ادامه توضيح داد:«شعار خوب است و کسي که شعار ندارد، هدف‌دار هم نيست. در اين بين ما نبايد شعار زده بشويم. شعار‌هاي کتاب مربوط به دوره‌اي است که مردم هنوز منافقان را نمي‌شناسند و از‌ آن‌ها به عنوان مجاهد چريک نام مي‌برند. البته سخت است که يک نويسنده درباره يک نويسنده ديگر (شهيد رجب‌بيگي) بنويسد. در اين کتاب قرار نبود سرگذشت‌نامه بنويسم، زيرا به دنبال نوشتن از سرنوشت شهيد بودم.»

ابراهيم زاهدي مطلق در پايان نشست نقد و بررسي کتاب «بلند بگو آزادي» به وظيفه ناشران اشاره کرد و گفت:«وظيفه اصلي آنان پس از انتشار هر کتاب اين است که بتوانند آن را به خوبي به دست مخاطبان برسانند و در جامعه توزيع کنند و از ترفندهاي مناسب در اين زمينه بهره بگيرند.»

 

چهارشنبه 29 آذر 1391 - 9:28


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری