چهارشنبه 7 تير 1396 - 13:15
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

فيلمي معناگرا در ژانر کودک

 

نگاهي به گروه فيلمسازي فيلم تلويزيوني «آيين دلبري»(محسن دامادي) به مناسبت پخش از سيما

 

محسن دامادي(کارگردان فيلم تلويزيوني آيين دلبري) متولد پانزدهم مهر ماه سال 1338 کرمان است. وي فعاليت هنري خود را با نگارش داستانهاي کوتاه آغاز کرد.

دامادي با نوشتن طرح اوليه فيلمنامه آپارتمان شماره 13 (يدالله صمدي) وارد سينما شد و فيلمنامه هاي ديگرش مثل بهترين باباي دنيا، از صميم قلب، افسانه پوپک طلايي و در سرزميني ديگر به فيلم تبديل شدند.

دامادي يکي از فيلمنامه نويسان سينماي ايران است که به فيلمسازي روي آورده است. او پيش از آنکه فيلم سينمايي بسازد، پنج تله فيلم براي تلويزيون ساخت. اولين تله فيلم فرشته مرگ بود که هنگام پخش در بازار، رسانه هاي تصويري به اشتباه نام کارگردان ديگري به جاي نام او بر روي جلد لوح هاي فشرده آن حک کرد.

آيين دلبري يکي از فيلم هاي تلويزيوني مطرح دامادي به شمار مي رود. البته فيلم هاي سينمايي وي مثل گپ (1382) و يک اشتباه کوچولو (1387) علاقه اش را به سينماي اجتماعي نشان مي دهند.

تله فيلم آيين دلبري قصه پسري به نام عيسي را روايت مي کند که همراه با پيرمردي از اهالي روستا  به نام ميرزا براي به دست آوردن کسب  و کار راهي  شهر مي شود. داستان بر اساس قابليت عيسي در پيشگويي آينده و همچنين با تاکيد بر مسائلي مثل خرافه و احضار ارواح پيش مي رود.

آيين دلبري پس از پشت سر گذاشتن 45 روز تصويربرداري در بيش از 20 لوكيشن در نقاط مختلف مركز و جنوب تهران، مترو، راه آهن، جادة امامزاده داوود و زرين دشت و روستايي در حوالي فيروزكوه به پايان رسيد.

آيين دلبري پيش از اين در بيست و يکمين جشنواره بين‌المللي فيلم هاي کودکان و نوجوانان در شهر همدان به روي پرده رفت و سپنتا سمندريان براي اين فيلم در بخش سينماي ايران، پروانه زرين بهترين بازيگر کودک را به دست آورد.

محسن دامادي درباره واکنش ها بعد از نمايش اين تله فيلم را در جشنواره کودک همدان مي گويد: «آنچه كه ديدم، توجه اهالي سينما و ارگان ها به اين فيلم بود. با اين كه فيلم مطلقا به سينماي تفريحي ارتباطي نداشت، ولي توانست نمايش موفق و خوبي در سينماي كودك و نوجوان داشته باشد.»

دامادي درباره مضمون آيين دلبري هم مي گويد: «قصدم ساخت موضوعي صادقانه بود که اميدوارم اين صداقت در فيلم ديده شود. اين فيلم قرار است به ما يادآوري کند در مورد حضورمان در دنيا و وظايفي که داريم. دو چيز در آثارم حضور ثابت دارند: بچه ها و زن هاي دوست داشتني و مثبت؛ که اين بار نقش اين زن ساکت و رنج ديده را آتنه فقيه نصيري بر عهده دارد.»

دامادي نگارش فيلمنامه آيين دلبري را نه سفارشي از طرف متوليان فرهنگي، بلكه علاقه و پيشنهاد خودش در حيطه سينماي كودك مي داند و مي گويد: «تا آنجا كه مي دانم نگارش آيين دلبري به انتخاب و سليقه خودم بوده و بيش از يكسال طول كشيد تا به مرحله ساخت برسد.»

دامادي درباره معناگرا بودن فيلمش مي گويد: «موضوع از دو زاويه قابل بررسي است. نخست اين که به قول منطقيون و فلسفيون هر چيز که ماده و صورت دارد، معنا و مفهوم نيز دارد. پس هيچ چيز خالي از معنا نيست. دليل حضور ما در دنيا، پرسشي است که دستمايه فيلم آيين دلبري قرار گرفته است. با اين نگاه است که آيين دلبري، اثري معناگرايانه به شمار مي رود.»

دامادي در مورد ايرادات فيلم مي گويد: « قطعا اگر اين فيلم در شرايط بهتر و با امکانات ديگري ساخته مي شد ، فيلم بهتري از آب در مي آمد. ما مشکلاتي زيادي داشتيم از جمله اين که فيلمنامه تا مرحله اجرا چندين بار مورد بازنويسي قرار گرفت. به طوري که ما حتي 3-4 روز مانده به شروع کار مجبور به بازنويسي دوباره شديم؛ و اين اضطراب در طول کار با ما بود.»

وي درباره معضل رساندن پيام در فيلمش مي گويد :« اين معنا در آثار ادبي هم وجود دارد. بسياري از ما آن آثار ادبي را دوست داريم و همواره مي خوانيم، بدون آنکه در معناي آن دچار مشکل باشيم. در ادبيات اين مفاهيم جواب ميدهد. ولي وقتي بخواهد تبديل به مصداق بشود يعني هر حرفي به يک چيز مادي و ملموس بدل شود، تازه مشکل آغاز مي شود. اين مشکلي است که در سينما وجود دارد.»

دامادي در مورد استفاده از کليشه سفر از روستا به شهر در فيلم مي گويد: «کل موضوع فيلم از جايي به جايي رفتن است. و اين منطق تمام فيلم هاست. خود ما هم در زندگي اين رفتن و آمدن ها را داريم. من قبول ندارم که اين حرکت از روستا به شهر و از پاکي به ناپاکي کليشه شده باشد. از طرفي فيلم بر اساس اين پرسش شکل مي گيرد که اگر مبداء داريم بايد مقصد هم داشته باشيم. حال بايد ببينيم که چه آييني بايد انتخاب کنيم تا نزد حضرت حق دلبري کنيم.»

ابراهيم زاهدي فر(تهيه کننده) که در کارنامه اش مديريت توليد فيلم راه آبي ابريشم(محمد بزرگ نيا) به چشم مي خورد در مورد توليد آيين دلبري و مشکلات ساخت آن مي گويد: «سعي کرديم اعتقادات خود را به بهترين شکل تصوير کنيم و شکل گيري اين فيلم حاصل جو دوستانه حاکم بر عوامل بود، از سيما فيلم نيز به عنوان حامي اين پروژه تقدير مي کنم.

به فيلمنامه معتقد بوديم و تعامل بسياري صورت گرفت تا مفاهيم منعکس شده در فيلمنامه که به آنها اعتقاد داشتيم را با بضاعت خود بسازيم و بارها اين فيلمنامه تغيير يافت و بازنويسي شد. قرار نيست ما با اين امکانات چيزي خارج از آنچه در اينجا ساخته مي شود و در حد و اندازه کارهاي خارجي بسازيم.

قرار بر اين بوده که ما يک فيلم تلويزيوني بسازيم. و از همان اول فيلمنامه اي داشتيم که به آن معتقد بوديم و با جديت با همه عوامل تعامل داشتيم تا بتوانيم با اين بضاعت اندک مفهوم مورد نظرمان را با تصوير نمايش بدهيم.

وقتي يک فيلمنامه به قطعيت مي رسد؛ برنامه ريزي، توليد، بودجه و همه چيزها محاسبه مي شود که ما طبق آن عمل کرديم. صحبت هايي هم با سيما فيلم داشتيم مبني بر اين که مي خواهيم کار متفاوتي ارائه بدهيم. نهايتا با همه صحبت هايي که انجام شد، تصميم گرفتيم يك سري تغييرات را ايجاد کنيم. اين مسئله در همه زمينه ها بضاعت کار را پايين مي آورد.»

کاوه آهن جان درباره بازي در آيين دلبري مي گويد: « اگر اتفاق خوبي در فيلم افتاده به دليل حس همکاري و دوستي همه عوامل است، به هر حال گاهي بايد سليقه خود را متناسب با امکانات کنيم. من بازيگر تئاتر هستم درمورد اين نقش خاص که دروني بود با کارگردان مشاوره کردم و تلاش کردم اين نقش سخت را به بهترين شکل ايفا کنم و احساسات خود را به اندازه خرج کنم فکر مي‌کنم که اين انرژي به مخاطب منتقل شده است.»

آهن جان در مورد اغراق آميز بودن بازي اش در فيلم هم مي گويد: « من اين احساس را نداشتم و ندارم که بازي ام اغراق آميز شده باشد. به خاطر اين که نقشم کاملا دروني بود و در هر پلان با کارگردان مشاوره مستقيم داشتم و تمام تمرکزم اين بود که به اندازه خرج کنم. اگر چه من تئاتري هستم. اما تصور نمي کنم که اين اغراق در کار بيرون زده باشد.»

آهن جان درباره نقش خود و تحقيق براي ارائه بهتر نقش مي گويد: «دامادي اين نقش را براي من مناسب نمي دانست. چراکه معتقد بود من به شدت مثبت هستم و به درد اين نقش نمي خورم. اما در نهايت اين اتفاق افتاد و اگر اتفاق خوبي افتاده به خاطر جاري بودن حس همکاري بود.

خودم در زمينه نقشم تجربه هايي داشتم. فيلم هاي مستند و کتابهايي هم معرفي مي شد. اما مجال ما آنقدر نبود که بتوانيم پرداخت مناسب تري بر اساس اين منابع و تجربه ها ارائه بدهيم.»

سپنتا سمندريان نيز در مورد نقش خود مي گويد: «چون حالت هاي اين شخصيت براي خود وي نيز نامفهوم است اين عدم درک، ترس هم به همراه دارد.»

«آيين دلبري» با بازي عنايت بخشي، آتنه فقيه نصيري، بهناز جعفري، کاوه آهن جان، شقايق ناظري، ابراهيم شيباني، سپنتا سمندريان و... با فيلمبرداري رضا جلالي و تدوين بابک رضا خاني و صدابرداري خسرو كيوانمهر در مرکز سيما فيلم تهيه شده و ساخت موسيقي آن  نيز بر عهده عليرضا کهن ديري بوده است.

از ديگر دست اندركاران اين تله فيلم مي توان به اصغر نژاد ايماني: طراح صحنه، سعيد ملكان: طراح چهره پردازي، سيمين آزاده: منشي صحنه، شهرام زاهدي: مدير توليد، فاطمه زيوري: برنامه ريز، نويد سجادي حسيني: عكاس و... اشاره كرد.

 

دوشنبه 27 آذر 1391 - 12:27


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری