جمعه 27 مرداد 1396 - 2:7
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

رويكردي نوين به هنري كهن

 

گزارش نخستين همايش ملي شبيه پژوهي

نخستين همايش ملي شبيه پژوهي با رويکردي نوين به هنري کهن در قم و تهران برگزار شد.

در مراسم افتتاحيه اين همايش که در سالن کوثر سازمان تبليغات اسلامي استان قم برگزار شد، دکتر علي لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي، حجت‌الاسلام هادي صادقي معاون فرهنگي قوه قضائيه، حجت‌الاسلام علي بنايي مشاور رئيس قوه قضائيه، حجت‌الاسلام اسکندري رئيس سازمان تبليغات اسلامي استان قم، حجت‌الاسلام فلاح معاون سازمان تبليغات اسلامي کشور، وحيد فرجي رئيس حوزه هنري قم و جمعي از مسئولان و پژوهشگران و تعزيه خوانان حضور داشتند.

 دکتر علي لاريجاني و حجت‌الاسلام هادي صادقي به سخنراني پرداختند و رضا کوچک‌زاده دبير علمي اين همايش گزارشي از روند برگزاري آن را ارائه کرد.

 

 علي لاريجاني: لزوم صيانت از هنر ديني

 رييس مجلس و نماينده مردم قم در مجلس شوراي اسلامي در مراسم افتتاحيه كه روز پنج شنبه 23 آذرماه در محل سالن همايشهاي سازمان تبليغات برگزار شد گفت: هنر تعزيه ماموريت سرگرمي ندارد ماموريت بيداري دارد و اگر اين هنر جنبه سرگرمي داشته باشد ما را از حقيقتي كه اين هنر متكفل آن است دور مي كند.

لاريجاني در ابتداي سخنان خود در همايش شبيه پژوهي ضمن تشكر از حوزه هنري قم كه برگزاري اين مراسم و اجراي آن را در اين شهر به عهده داشت گفت:حادثه عاشورا آنقدر ابعاد گوناگون دارد كه بايد مستمر روي آن كار و رموز آن كشف شود. تعزيه هم از زبان هنر استفاده مي كند و هم بستري فراهم كرده كه قلوب را به سمت حقيقتي متعالي جلب كند و از اين جهت بايد صيانت شود.

لاريجاني دو موضوع را براي تمام هنرها با اهميت دانست و گفت: اول مبدا آنها و آنجايي كه پايه هنر قرار مي‌گيرد و ديگر اينكه چه هدفي را دنبال مي‌كند؟ همه هنرها از جمله مجسمه سازي، فيلم و شعر در اين خصوصيت مشتركند كه مبدا آنها چيست و چه هدفي را دارند.

وي با اشاره به اين كه هنر بي‌هدف و بي‌مبدا وجود ندارد، افزود: برخي از سبك هاي هنري مبدا را طبيعت قرار مي‌دهند و هدف آنها اين است كه مخاطب ابتهاجي پيدا كند و آرامش روح و نفس را سبب شود. بسياري از نقاشي ها و يا آثار هنري در فيلم ها مي تواند از مبدا طبيعت  و هدفش يعني ايجاد سرور در مخاطب باشد يا تراژدي كه هدف آن ايجاد شفقت در مخاطب است و نمي ‌خواهد احساسات سرگردان ايجاد كند.

لاريجاني مبدا در هنر قدسي و ديني را حقيقت دانست و ادامه داد: هنر ديني از تخيل صرف و يا احساسات بهره نمي‌گيرد، ممكن است فيلم تخيل داشته باشد كه ايجاد زيبايي كند اما مبدا آن حقيقت نيست ولي استواري هنر ديني در حقيقي بودن مبدا آن است. گرچه در هنر ديني زيبايي و سرور در هدف آن نهفته است اما اين جزئيات امر بوده و اصل آن نوعي تعالي بخشي به روح آدم است كه قصد دارد روح را به سطح بالاتر برساند، نه اين كه كه لذت و زيبايي ظاهري او صرفا حفظ شود.

رئيس مجلس شوراي اسلامي با بيان اينكه هدف هنر تعزيه اين است كه ظرفيت نفسي انسان را منبسط ‌ترند، اظهار كرد: در شب عاشورا روايت است كه امام حسين(ع) اصحاب خودشان را جمع كردند و از بين دو انگشت دست خودشان، سرانجام زندگي آنها را نشان دادند و اصحاب از ميان انگشتان امام صحنه‌هاي زيباي آينده خود را ديدند. اين حركت صرفا به خاطر اين نبود كه اصحاب امام آينده خود را بينند، بلكه يك حركت هنرمندانه‌اي بود كه امام حسين(ع) اصحاب خودشان را به سمت تعالي هدايت كردند تا در راه خود مستحكم‌تر شوند و روح آنها تجليات بيشتري از حضرت حق را دريافت كند. پس در هنر ديني قصد اين است كه مخاطب از روح متعالي‌تري برخوردار شود.

لاريجاني درباره استفاده از ابزار احساسات در هنر ديني تعزيه براي رشد زواياي روحي انسان تاكيد كرد: هنر، علم حصولي نيست بلكه قصدش اين است كه روي اراده انسان ها تاثير بگذارد لذا از زبان احساسات استفاده مي كند. هنر ديني از آن جهت كه مبدا آن حقيقت است مي‌تواند عهده‌دار بيداري شود اما هنرهاي ديگر از احساسات استفاده كرده و ماموريت ايجاد بيداري ندارند.

لاريجاني صحنه عاشورا را قلب تاريخ بشريت خواند و تاكيد كرد: حادثه اي به اندازه عاشورا نداريم كه بتواند حقيقتي مستمر را در دل مردم به خصوص مومنين بيدار كند. در تاريخ بشر حادثه ها زياد بودند اما اين حادثه زنده كننده قلوب انسانهاست و حرارتي در مومنان ايجاد كرده كه حب آنها را به امام بيشتر مي كند.

نماينده مردم قم در مجلس شوراي اسلامي ادامه داد: عاشورا به دليل دارا بودن نكات و مولفه‌هاي گوناگوني مانند جوانمردي، گذشت ،مجاهدت، اخلاق، صبر و شكر، قلب تاريخ شده است. فقط صبر و شكر مي‌تواند انسان را كامل كند و صبوري هم در همه ابعاد عاشورا تجلي دارد.

لاريجاني تاكيد كرد: حادثه عاشورا ظرفيت بزرگي است كه هميشه براي مومنان جنبه بيداركننده داشته است. اين حادثه حرارت وجودي به انسان‌ها مي‌دهد كه راه و طريق صحيحي در زندگي داشته باشند. انسان عمر كوتاهي دارد ولي صحنه عاشورا پرده‌ها را از جلوي چشم انسان بر مي‌دارد تا منزلت و درستي زندگي را درك كند، به همين دليل قلوب مومنان را مشتعل مي‌كند.

به گفته رئيس مجلس حادثه عاشورا تحول برانگيز است و دلها را مشتعل مي‌كند و جداي از اينكه همه هستي را نشان مي‌دهد، نوعي شفقت و آرامش ايجاد مي‌كند.

وي افزود: وقتي شما در يك مراسم تعزيه شركت مي‌كنيد، محزون مي‌شويد و صحنه‌هاي نمايش مثل اثر تراژديك در انسان تاثير تاسف‌آور دارد ولي آرامش بخش است. كسي كه براي امام گريه مي‌كند احساس مي‌كند قلب او آرام شده است.

وي با اشاره به اين نكته كه سوره يس قلب قرآن است، اظهار كرد: هنر تعزيه هم از همين سنخ بوده و قلب تاريخ بشريت است.

لاريجاني صيانت از هنر ديني تعزيه در اين زمانه پر سر و صدا را ضروري دانست و تاكيد كرد: استفاده از تكنولوژي‌هاي جديد مي‌تواند ساختارهاي اين هنر ديني را افزون كند.

وي ادامه داد: البته هر گونه نورپردازي و آراستگي صحنه نبايد تعزيه را از حقيقتي كه دارد دور كند، يعني تعزيه جنبه سرگرم كننده نداشته باشد.

لاريجاني تصريح كرد: يك سري سبك‌هاي هنري داريم كه ماموريت ايجاد سرگرمي براي مخاطب را دارند، اما هنر تعزيه ماموريت سرگرمي ندارد، بلكه ماموريت بيداري دارد. اگر اين هنر جنبه سرگرمي داشته باشد ما را از حقيقتي كه متكفل آن است دور مي‌كند.

وي با قدرداني مجدد از حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي در برپايي اين همايش ملي تصريح كرد: تعزيه، هنر ديرين ماست و ريشه در هنر ديني دارد و اميدواريم اين نشست باعث رونق هنر در كشور ما بشود و هنرمندان جوان به اين سمت كشيده شوند كه اين هنر ديني را تعالي ببخشند.

 

حجت‌الاسلام صادقي: مقايسه كامل تعزيه با تاريخ اشتباه است

 همچنين حجت‌الاسلام هادي صادقي معاون فرهنگي قوه قضائيه در مورد  هنر سنتي تعزيه گفت: هنر تعزيه از جمله هنرهايي است كه اساس آن ديني است و از بدو پيدايش تا به امروز لحظه‌اي از دين و شعائر آن جدا نشده است، بنابراين وجوهي در تعزيه هست كه توجه به اين وجوه براي ادامه مسير مي‌تواند روشني بخش و راهگشا باشد.

رئيس دانشكده علوم حديث تاكيد كرد: از آنجا كه دين حقيقتي الهي دارد و تنزلات آن در جهان طبيعت اتفاق مي‌افتد اين تنزل‌ها به حسب مراتبي كه دارند از منشا اصلي دين كه امر مقدس است فاصله مي‌گيرند اما ربط خود را با آن حفظ مي‌كنند و هرچند در سير نزولي قرار گرفته‌اند اما بازگشتي صعودي دارند.

وي ادامه داد: قالب‌هايي كه تنزلات ديني در آن شكل گرفته است در قالب‌هاي بياني، صوتي، تصويري و نمايشي امكان‌پذير است. هر نمايشي براي خود زيست جهاني دارد كه در آن واقعيتي مجازي بازنمايي و توليد مي‌شود و اگر نمايشي حقيقي و موثر باشد هم توليدكننگان و هم مخاطبان آنها، خود را در لحظه نمايش، عضو اين جهان مي‌پندارند.

صادقي تاكيد كرد: نمايش تاثيرگذار مخاطب را به خود جذب مي‌كند و او در تمام لحظات نمايش همذات پنداري كرده و در غم و شادي آن شريك شده و با آن زندگي مي‌كند.

وي تخليل را يك عنصر اصيل و ركن هر نمايش ذكر كرد و گفت: بي‌تخيل نمايشي پديد نمي‌آيد و اين تخيل  وامدار حس مي‌تواند باشد يا عقل. اگر وامدار حس شد رو به سوي پستي مي‌رود ولي اگر تابع عقل گرديد رو به سوي تعالي دارد.

به گفته معاون فرهنگي قوه قضائيه، تخيل تابع عقل، مخاطب را با اموري فراتر از طبيعت و به سوي متعالي پيوند مي‌دهد و هنگام  همراهي او با نمايش، اين مخاطب در جهان نمايش تربيت جديد پيدا مي‌كند.

حجت‌الاسلام صادقي افزود: تعزيه از همين نوع نمايش‌ها و امري ديني است، در عين حالي كه نمايش است از شعائر ديني هم هست. و همين امر سبب شده تعزيه هيچ گاه اگر هم بخواهند نتواند از جنبه‌هاي قدسي جدا شود.

هدايت به امر مقدس، تعالي خواهي مخاطب، نفرت از پليدي و زشتي، گرايش به خير و خوبي مهم‌ترين ملاك توفيق يك نمايش ديني است.

وي با تاكيد مجدد بر اينكه عنصر ديني جزو ماهيت تعزيه است اظهار كرد: ملاك ديني بودن نمايش ارجاع آن به روايات ديني است.

اين مقام مسئول افزود: هدايت به امر مقدس و تعالي خواهي مخاطب و در نقطه برابر نفرت از پليدي و زشتي و از آن سو ميل و گرايش به سعادت و خير و خوبي مهم‌ترين ملاك توفيق يك نمايش ديني است.

به گفته معاون فرهنگي قوه قضائيه مقايسه كامل نمايش به طور عام و تعزيه به طور خاص با تاريخ اشتباه است و نبايد انتطار داشت در نمايش تعزيه همان ملاك‌هايي جاري باشد كه در منبر جاري است.

وي تاكيد كرد: هنگامي كه در متن تعزيه وارد مي‌شويم اين متن تاريخ نيست، بنابراين جا براي جولان خيال فراهم مي‌شود و مي‌تواند از تاريخ طبيعي فاصله گرفته و به تاريخ قدسي ميل كند.

حجت‌الاسلام صادقي با اشاره به شرط مهم تعزيه موفق گفت: تعزيه بايستي ضمن پاس داشت شعائر ديني و روايتي از تاريخ اوليا و اشقيا در برابر يكديگر، سعي كند عرصه خيال را در نوردد و در متن تاريخ باقي بماند، از اين طريق مي‌تواند هر چه بيشتر هنري شده و به سبب گسترش دست خيال مي‌تواند هنري‌تر شود اما ملاك مي‌خواهد.

رييس دانشكده علوم و حديث تاكيد كرد: در متون تعزيه گاه روايت‌هايي از وقايعي مي‌شود كه واقع نشده‌اند، اين همان حوادثي است كه در تاريخ طبيعي واقع نگرديده اما در عالم ملكوت و قدس اتفاق افتاده اند.خرده نگيرند بر تعزيه بابت آمدن نمونه‌هايي كه در تاريخ معتبر نيست زيرا انتظار از نمايش اين نيست كه عين تاريخ را بازگو كند، تعزيه حق دارد ساير عرصه‌ها را با حفظ ملاك‌ها در نوردد.

وي درباره اينكه در نمايشي كه با غيب پيوند مي‌خورد امكان بزرگ نمايي يا كوچك نمايي يا اغراق در برخي امور وجود دارد،گفت: مثلا هنگامي كه در  تعزيه مطالبي از زبان شمر خوانده مي‌شود گاه ممكن است با اوصاف اغراق آميزي يا با صوت‌هاي ناهنجار قرين شود تا حس ملكوتي مسئله منعكس شود. حس ملكوتي شمر حس فوق العاده شر است كه ما در دنيا بخش كوچكي از آن را خوانده‌ايم و روايت كرده‌ايم اما حقيقت ملكوتي شمر آن نيست كه در كتاب‌ها روايت شده و يا در يك صحنه عادي در جنگ بتوان ديد.

حجت‌الاسلام صادقي تاكيد كرد: شمر واجب خباثت‌هايي است كه اگر مجال مي‌يافت نمونه‌هاي ديگر آن در عالم آشكار مي‌شد، به همين دليل او استحقاق مجازات ابدي دارد.

وي خطاب به تعزيه خوانان و پژوهشگران تعزيه گفت: اگر بخواهيد ملكوت عملي شمر را نشان دهيد بايد بتوانيد دوزخ او را نشان دهيد و اگر حقيقت ملكوتي اوليا را نشان مي‌دهيد بايد بهشت آنها را نمايان كنيد.

رييس دانشكده علوم و حديث در پايان خاطرنشان كرد: اگر به ظاهر بيان‌هاي اغراق گونه‌اي در بيان‌ها و صوت‌ها و رفتارهاي تعزيه وجود دارد نه تنها اغراق نيست بلكه گوشه‌اي از حقايق را نگفته‌اند چون تعزيه بايد بيانگر ملكوت باشد.

گفتني است اجراي زنده بخشي از تعزيه حضرت علي اکبر(ع) از ديگر برنامه‌هاي اين همايش بود که با هنرمندي تعدادي از تعزيه‌خوانان ماهر و با حضور رئيس مجلس شوراي اسلامي برگزار شد. در اين نشست سه مقاله با عناوين «شباهتها و تفاوت‌هاي دو نمايش شرقي؛ شبيه خواني و نوي ژاپن» اثر سيد حسين فدايي حسين، «ژست شناسي در شبيه خواني با تاملي بر نقش پوش شمر» اثر سياوش قائدي و «شبيه خواني در بنگلادش» اثر عبدالحسين مرتضوي ارائه شد.

اين همايش در روز شنبه با حضور استادان و پژوهشگران در سالن ايران فرهنگستان هنر تهران به کار خود ادامه داد.

 

علي معلم دامغاني:  واقعه كربلا بيان مصداق است نه مفهوم

 علي معلم دامغاني كه در مراسم دومين روز از نخستين همايش ملي شبيه پژوهي در فرهنگستان هنر سخن مي گفت تاكيد كرد: واقعه كربلا بيان مصداق است نه مفهوم.

علي معلم دامغاني، رييس فرهنگستان هنر  با بيان اين كه قرآن كريم قصه، حكايت و افسانه نيست، گفت: قرآن آن چيزي است كه به طور مثال پيامبر (ص) به واسطه جبرئيل از آن خبر پيدا مي كند و بيان مي كند.

 وي تاكيد كرد: همچنين اسطوره كلمه ايي است كه قرآن با آن موضع و سر ستيز دارد.

 معلم گفت: امروز رمان و داستان هاي كوتاه را با كلمه قصه به كار مي بريم و من هم از همين كلمه استفاده مي كنم كه شايد در اين روز و روزگار صحيح نبوده و نيست.

 اين شاعر و پزوهشگر با بيان اين كه بايد توجه داشت كه روايت واقعه كربلا در تعزيه بيان مفهوم است يا مصداق، گفت: اگر در پي بيان مفاهيم باشيم و به طور مثال از حادثه ايي مانند كربلا بخواهيم شجاعت را بيان كنيم در قصه تروا، "آشيل" قهرمان قهرمانان است و مي توان گفت كه آشيل مفهومي است براي بيان قهرماني و شجاعت و در شاهنامه فردوسي نيز رستم مفهومي از شجاعت است.

 وي تصريح كرد: اساطير مفاهيم اند نه مصاديق. ضحاك مفهوم است و حتي وقتي كلمه ضحاك را بررسي مي كنيم خود كلمه دلالت بر 10 عيب و اشكال عمده در خصوصيات اخلاقي يك انسان دارد. در شاهنامه فردوسي چنيني شخصيتي خلق شده تا عيب و خصوصيات زشت اخلاقي در نمونه بالا و بارز خود نشان داده شود.

 رييس فرهنگستان هنر با تاكيد بر اين كه واقعه كربلا حادثه ايي تاريخي و واقعي است، افزود: تعزيه بيان مصداق است چرا كه اين واقعه مورد اعتقاد طايفه بزرگي از مسلمانان است و همه قبول دارند اما ميزان ارادتشان متفاوت است و شيعيان اين واقعه را به صورت مناسكي مي بينند.

 معلم با اشاره به اين كه در تعزيه هيچ كس بدون نقش نيست، گفت: تعزيه گونه ايي از نمايش است چرا كه به صورت نمايش اجرا مي شود اما از نوع نمايش نيست چرا كه همه مخاطبان صاحب عزا هستند و براي قرب و نزديكي به خدا در اين مراسم شركت مي كنند. نماز و حج هم صورت نمايش دارد اما نمايش نيست و معراج مومن است.

 او ادامه داد: امروز تئاتر صرف نمايش است و البته خالي از معني و دلالت و درايت نيست اما براي اين كه شخص را از اندازه ايي كه دارد فراتر ببرد و از خاك به آسمان نزديك تر كند به كار نمي رود.

 وي اظهار داشت: مشهور است كه پيامبر (ص) در روزهاي آخر عمر تاكيد كردند كه از بين شما مي رويم و شما را با دو ارزش تنها مي گذارم كه يكي كتاب خدا و ديگري عترت او است و خانه عترت حسينيه و تكايايي است كه شيعيان نسبت به آن ارادت خاصي دارند.

 معلم با بيان اين كه تمام بچه هاي شيعه در مكتبي تربيت شده اند كه آن را حسينيه مي دانيم، عنوان كرد: حسينيه خانه همه خوبان است و حتي از بدان نيز استقبال مي كند و اگر چيزي از سوء انديشه و اخلاق هم در ما است در حسينيه با كيمياگري خاصي آن را به خوبي تبديل مي كنند كه نوعي از كيمياگري شبيه و تعزيه است.

 رييس فرهنگستان هنر عنوان كرد: امروز برخي از مسائل در معرض خطر است و چنين جلساتي بايد ظرفيت تحقيق هم به خود بيفزايد.

 

سيدجوادي، رييس پژوهشكده هنر: تعزيه، تنها هنر قومي ايراني است

 رييس پژوهشكده هنر در  اين همايش گفت: تعزيه، تنها هنر قومي ايراني است كه مي تواند ظرفيت هنر جامع را در فضاي تراژدي نمايان و ابعاد گسترده آن را مشخص كند.

حاج سيد جوادي رييس پژوهشكده ي هنر با بيان اين كه تعزيه هنري ايراني است، گفت: بي شك تعزيه را تنها هنر قومي ايراني مي توان دانست كه تمام هنرها را در قالب يك نمايش آييني در خود جاي داده است.

 وي ادامه داد: تعزيه وحدتي را بين بازيگران و بينندگان فراهم مي كند و اين وحدت تجلي امري قدسي را در فضايي معنوي به وجود مي آورد.

 رييس پژوهشكده هنر اظهار داشت: ارزش هاي ادبي و هنري تعزيه به گونه ايي است كه مي تواند ظرفيت هنر جامع را در فضاي تراژدي نمايان و ابعاد گسترده آن را مشخص كند كه متاسفانه معلوم نيست ما به چه دليل آن گونه كه بايد و شايد بعد از پيروزي انقلاب اسلامي به آن نپرداخته ايم.

 جوادي با اشاره به اين كه بيش از 150 عنوان مقاله و كتاب درباره تعزيه و موارد مرتبط وجود دارد، گفت: اين تعداد بسيار اندك و محدود است و موضوعات بسياري بايد مورد پژوهش علمي كامل و جامع قرار بگيرد كه خوشبختانه در كتاب اين همايش برخي مقالات ارزشمند در اين خصوص درج شده است و البته كافي نيست و بايد بيش از اين بر روي اين موضوع كار شود.

 وي موضوعات مهم مرتبط با تعزيه كه لازم است بر روي آن ها تحقيق و پژوهش صورت بگيرد را اين گونه عنوان كرد: تاريخ تعزيه، تعزيه در ايران، شبه قاره هند، پاكستان و ديگر كشورها، سرايندگان و شاعران نسخه هاي تعزيه مانند ميرزا نصرالله اصفهاني، ضعف ها و قوت هاي شعري تعزيه، ساختارهاي نمايشي تعزيه، اصول و تكنيك هاي هنر نمايش در تعزيه، مقوله زيباشناختي در تعزيه، كارگردانان تعزيه، نشانه شناسي و نماد، نقش زنان و كودكان و موسيقي در تعزيه، معماري محل تعزيه گرداني ، تكيه دولت و ديگر تكيه ها، نسخه شناسي تعزيه ها، تصحيح انتقادي مجالس تعزيه، تفوت متون تعزيه در شهرهاي مختلف ايران، بازيگران، صحنه، لباس و رنگ در تعزيه و بسياري موضوعات ديگر قابل پي گيري و تحقيق و بررسي هستند.

 

عباسي، پژوهشگر و عضو هيات علمي دانشگاه:  مشاركت تماشاگر در تعزيه با ايمان است نه با حضور

همچنين عباسي، پژوهشگر و عضو هيات علمي دانشگاه كه در اين همايش اظهار كرد: مشاركت تماشاگر در تعزيه تنها با حضور فيزيكي اش نيست بلكه با ايمان خود است كه باعث پيروزي خير بر شر مي شود.

يدالله آقا عباسي ، با بيان اين كه يكي از حكمت هاي تعزيه حكمت تشبيه است، گفت: اصل ماجرا و حكمت اصلي شبيه خواني تشبيه به پاكان است و كساني كه در نقش ناپاكان هستند نيز مانند ناپاكان از بدي گريزانند.

 وي يكي ديگر از ويژگي هاي شبيه خواني را برهم زدن قضا و قدر دانست و افزود: شبيه خواني اين مفهوم را بر هم مي زند و در آن ظاهرا شر پيروز مي شود اما در حقيقت پيروز نيست.

 عباسي با اشاره به اين كه مشاركت مخاطب در نمايش ايراني از قديم يك اصل بوده است، عنوان كرد: افراد در نمايش ها و تعزيه ها مشاركت مي كنند و مسير نمايش را تغيير مي دهند و همراه با عوامل تعزيه نمايش را پيش مي برند.

 اين پژوهشگر عدم مشاركت تماشاگر در تعزيه را از خطرهايي دانست كه اين هنر را تهديد مي كند و تصريح كرد: مشاركت تماشاگر تنها با حضورش و فيزيكي نيست بلكه با ايمان خود است كه باعث پيروزي خير بر شر مي شود. درست است كه هميشه مي گويند دوره قاجار دوران اعتلاي تعزيه است اما تعزيه از زماني كه در تكيه دولت به شكل درباري در آمد به انحطاط كشيده شد و پس از كشته شدن ناصر الدين شاه برايش تعزيه شاه شهيد ساختند.

 وي با تاكيد بر اين كه اگر حضور متعالي مخاطب را از تعزيه بگيريم آن را به چيز ديگري تبديل كرده ايم، گفت: تماشاگران تعزيه را باور مي كنند و خلاقيت در تعزيه جمعي و فردي است.

 او ادامه داد: در زمانه ايي هستيم كه سرگرمي از طرف رسانه ها تبليغ مي شودو اگر تنها بعد سرگرمي هنر باب شود تعزيه هم به مخاطبان و سلايقشان باج مي دهد در حالي كه تعزيه حكمت هايي دارد مانند مقابله با فراموشي، يادآوري، دانش و بينش و ... كه بايد محفوظ بماند و جنبه سرگرمي پيدا نكند.

 

اين همايش شنبه 25 آذر در فرهنگستان هنر طي 4 نشست تخصصي و اجراي تعزيه با حضور محسن مومني شريف رييس حوزه هنري و جمعي از پيشكسوتان و علاقه مندان به هنر تئاتر و تعزيه به كار خود پايان داد.

نشست نخست همايش ملي شبيه پژوهي به رياست عطاالله كوپال بررسي شد كه طي آن شهاب پازوكي به "بررسي و تحليل تعزيه با رويكرد تفسيري سلسله مراتب فرهنگي" پرداخت و همچنين حسين فدايي حسين "شباهت ها و تفاوت هاي دو نمايش شرقي، شبيه خواني و نوي ژاپن" را ارائه داد و فاطمه شهابي راد و مهدي پارسايي نيز "خوانش بينامتني و ارائه اي نويافته هايي از نفوذ شبيه خواني در هنر كاشي كاري عصر قاجار" را به عنوان مقاله خود تشريح كردند.

 همچنين در نشست دوم كه به رياست محمد حسين ناصر بخت برگزار شد بهروز محمودي بختياري، «عطاالله كوپال و مهردادخاني» و «نغمه ثميني و آزاده دلير» مقاله هاي خود را با موضوعات "تعزيه، يگانه فضا براي بقاي بحر طويل"، "بررسي اوزان اشعار تعزيه و چگونگي انطباق آن با گوشه هاي رديف آوازي در موسيقي ايراني" و "روابط بينامتني در مجلس تعزيه شهادت امام حسين ارائه دادند.

 نشست سوم اين همايش با رياست رحمت اميني –مدير مركز هنرهاي نمايشي حوزه هنري- و با ارائه مقالات "فراتئاتر در دنياي شبيه خواني" از جهان شير ياراحمدي، "تحليل ارتباط تئاتري در تعزيه با روي كردي نشانه شناختي" از مجيد كيانيان برگزار شد.

 در نشست چهارم به رياست محمدعلي خبري؛ امير سهرابي، علي قلي پور و سياوش قائدي مقالات خود را با موضوعات "مضحكه ي ديگري در شبيه مضحك"، "تناقض سوگ واري و سرگرمي در فستيوال حسي و شبيه مضحك در ايران و ترينيداد" و "ژست شناسي در شبيه خواني با تاملي بر نقش پوش شمر" ارائه دادند.

 در پايان اين مراسم در فرهنگستان هنر مجلس شبيه خواني (مجلس شهادت حضرت حمزه سيد الشهدا ) كه سرپرستي آن را سيد محسن هاشمي برعهده داشت با بازي رضا حيدري، مرتضي صفاريان و سيد محسن هاشمي برگزار شد.

لازم به ذكر است نخستين همايش ملي شبيه‌پژوهي همزمان با هفته پژوهش، توسط حوزه هنري استان قم با همکاري فرهنگستان هنر، مرکز هنرهاي نمايشي حوزه هنري، کتابخانه مجلس شوراي اسلامي، شبکه چهار سيما، حوزه هنري استان کرمان و اداره کل اوقاف استان قم در روزهاي 23 و 25 آذرماه برگزار شد.

 

يكشنبه 26 آذر 1391 - 14:32


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری