شنبه 25 آذر 1396 - 4:57
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

فرهنگي و هنري

 

نيما نوربخش

 

دنياي پر از تخيل کودکي

 

نگاهي به گروه فيلمسازي«سلام بر فرشتگان»( فرزاد اژدري)

فرزاد اژدري فيلمنامه «سلام بر فرشتگان» (نخستين فيلم بلندش) را در سال 85 نوشت. مشکلات ورود به عرصه فيلمسازي باعث شد او پنج سال براي ساختن اين فيلم صبر کند.

سرانجام در آغاز سال 90 سلام بر فرشتگان به عنوان يکي از پر سر و صداترين توليدات سينماي کودک در چند سال اخير کليد خورد. حضور بازيگراني مطرح و استفاده از جلوه هاي ويژه رايانه اي(که بيش از سي درصد فيلم را در بر مي گيرد.) باعث شد اين پروژه شباهتي با ساير فيلم هاي اول نداشته باشد.

فيلمبرداري فيلم سينمايي سلام بر فرشتگان در 50 جلسه از نيمه اول فروردين ماه در منطقه کن آغاز و به ترتيب در مناطق زعفرانيه (مرکز توانبخشي عمل)، خيابان بهار و استوديو بنياد سينمايي فارابي (صحنه‌هاي مربوطه به پرده کروماکي و ميدان نياوران) انجام شد.

فرزاد اژدري در خصوص مضمون سلام بر فرشتگان و ساخت فيلم مي گويد: «داستان اين فيلم درباره دختر بچه اي هفت ساله به نام شادي است. اين دختربچه مادربزرگ خودش را که در آستانه مرگ است را بسيار دوست دارد و از مرگ او در هراس است و دعا مي کند که خدا مرگ را به مرخصي بفرستد. دعاي او برآورده مي شود اما در پس آن اتفاق هايي مي افتد که دختر اين بار مرگ را براي مادر بزرگ خود آرزو مي کند.

بنده زماني که مي‌خواستم که اين فيلم را بسازم به اين فکر مي‌کردم که وقتي يکي از عزيزان ما از دست مي‌رود به بچه‌ها چه مي‌گوييم. به بچه‌ها مي‌گوييم که عزيزانمان به بهشت رفته‌اند. من سعي کردم فيلمي بسازم که بچه‌ها در خصوص اينکه افراد بعد از مرگ به کجا مي‌روند تفهيم شوند. درباره اينکه  ما در قصه باي باي خان داريم بايد بگويم در ابتدا قرار بود دو شخصيت فرشته مرگ و زندگي را در داستان داشته باشيم اما به اين توافق رسيديم که مفهوم مرگ و زندگي را داشته باشيم مثلا فرشته ميکائيل (جان جان) در فيلم وجود دارد که وظيفه‌اش حفظ زندگي موجودات است.

اين فيلم نگاه کودکانه اي به تصور کودک از مرگ و نيستي دارد و دنيايي از مسائل تجربه نکرده از ديدگاه کودک را به نمايش مي گذارد و انصافا کيميا حسيني بازيگر خردسال اين فيلم به درستي توانست از عهده بازي در اين فيلم برآيد. اين بازيگر خردسال دو سال و نيم پيش در فيلم جدايي نادر از سيمين نقش دختر پرستار را بازي کرده است و توانست در اين فيلم هم به خوبي بازي کند.

براي توليد اين فيلم با چندين پژوهشگر و منتقد از جمله گيتي خامنه مجري پيشکسوت کودکان مشورت کردم و براي ساخت موسيقي آن هم واکنش هاي بچه ها را بررسي کردم. اين فيلم براي مخاطب تا 10 سال ساخته شده و از ابتداي توليد آن هم بزرگسالان مد نظر نبودند. اگرچه به خاطر بيان زيباي مسائلي چون مرگ و زندگي که همواره براي خانواده‌ها دشوار بود، براي آنها هم جذاب خواهد بود.

اين فيلم از توليد هاي مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي است که مدت زمان آن 95 دقيقه است و در قطع 35 فيلمبرداري شده است. همچنين در جشنواره فيلم کودک چهار جايزه بهترين فيلمنامه، بهترين بازيگر دختر خردسال، بهترين جلوه هاي ويژه و بهترين فيلم را از آن خود کرد.

اژدري درباره تم مذهبي فيلم مي گويد: «سلام بر فرشتگان يک فيلم مذهبي است. ما طومار پر مي کنيم که چرا عليه پيامبر اسلام (ص) صحبت مي شود اما در مقابل آن چه چيزي براي عرضه داريم؟ سلام بر فرشتگان دين اسلام را در بعد شيعي آن تبليغ مي کند.

اين فيلم به مبحث مغفول فرشتگان مي پردازد و آن را به کودکان آموزش مي دهد. اين فيلم تصوير خانواده اي است که به دليل عشق به همديگر يک دنيا را به هم مي ريزند و در جهت استحکام خانواده و اهميت آن قدم برمي دارد.

اگر قرار است ما به دينمان و اسلام خدمت کنيم، نمونه اش اين فيلم است. اگر مي خواهيم در جهت تربيت نسل مسلمان و شيعه قدم برداريم بايد از همين فيلم شروع کنيم. بد نيست نسل جديد ما که همواره هري‌پاتر و تن‌تن مي‌بينند بعضي وقت‌ها هم فيلمي چون سلام بر فرشتگان را ببينند.»

اژدري درباره بازي هاي فيلم و موسيقي آن مي گويد: «خمسه درنقش روح و ماه چهره خليلي در نقش فرشته بازي‌هاي متفاوت و رواني عرضه کرده‌اند. ضمن اينکه در اين فيلم شاهد بازي بسيار خوب دو کودک هم هستيم. علاوه‌ بر دو موسيقي آذري، در اين فيلم از موسيقي راک و غربي هم براي جذاب شدن کار بهره گرفته شده، ضمن اينکه براي پوشش بازيگران فيلم از لباس هاي ايراني و اسلامي استفاده شده است.»

اژدري در مورد اينکه آيا خود را فيلمساز سينماي کودک مي داند؟ مي گويد: «با اينکه فيلمنامه فيلم بعدي ام هم در ژانر کودک است اما نمي خواهم اين تصور به وجود بيايد که کار در سينماي کودک اصل غير قابل تغيير فيلمسازي ام است. سلام بر فرشتگان يک تجربه بود و از آن راضي ام.»

حسن عليمرداني(تهيه کننده سلام بر فرشتگان) از سال 59 با سمت مدير فيلمبرداري وارد سينما شده و حدود 12 فيلم سينمايي را به عنوان مدير فيلمبرداري در کارنامه خود به ثبت رسانده و ضمن تجربه در سينما به تحصيل در همين رشته ادامه داده و فارغ‌التحصيل شده است. عليمرداني چند فيلم مستند بلند را تهيه و کارگرداني کرده است. فيلم سينمايي سلام بر فرشتگان دومين فيلم او در سمت تهيه کننده پس از فيلم نفوذي است

عليمرداني درباره دلايل پذيرش تهيه کنندگي سلام بر فرشتگان مي گويد: «تهيه کنندگي اين فيلم را به دو دليل قبول کردم اول اينکه چون دوست دارم با کارگردانان اول کار کنم زيرا آنان کم توقع، علاقمند و پر از ذوق هستند. دوم به اين دليل که به کارگردانان اول امتيازهايي براي حمايت تعلق مي‌گيرد که براي توليد يک اصل مهم محسوب مي شود.»

عليمرداني درباره آشنايي با فرزاد اژدري مي گويد: «به واسطه فيلم نفوذي آشنا شديم. بدين صورت که ايشان به عنوان يکي از مسئولان جشنواره فيلم فجر پيگير نمايش فيلم براي داوران جشنواره بودند. اين پيگيري‌هاي مستمر موجب ارتباط و آشنايي شد. اصولا کارگردانان اول انگيزه مضاعفي براي توليد فيلمشان دارند و سرنوشت خود را با اولين توليد رقم مي‌زنند. از اينکه با کارگرداني جوان و داراي ذهني خلاق و هنري و با گرايش‌هاي ديني همکاري داشته ام خوشحال هستم.»

عليمرداني درباره سختي‌هاي پيش‌توليد مي گويد: «با اينکه خيلي از دوستان موثر در توليد اين فيلم کار اول سينماييشان  بود ولي من اين موضوع را نقطه قوتي براي فيلم ديدم، در پيش توليد معمولا مقدمات کارها برنامه‌ريزي مي‌شود و چون زمان به سرعت مي‌گذرد دغدغه‌ها زيادتر مي‌شود ما به دليل اينکه حدود 30 درصد کار به صورت جلوه‌هاي بصري رايانه‌اي بايد توليد مي‌شد بايد استوديوي کروماکي پيدا مي‌کرديم که اين موضوع مهمترين نگراني گروه بود ولي به لطف خدا با استقرار در استوديوي بنياد سينمايي فارابي اين دغدغه برطرف گرديد.

در خصوص سرمايه‌گذاري، از ابتدا بخش زياد بودجه فيلم بر عهده مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي بود که تا انعقاد قرارداد مقداري تاخير پيش آمد، پس از آن براي بقيه هزينه‌ها بايد اقداماتي صورت مي‌گرفت که آن نيز توسط بخش خصوصي تامين گرديد.»

عليمرداني درباره جلوه هاي بصري رايانه اي سلام بر فرشتگان مي گويد: «ما با دوستان و عوامل فيلم سينماي ملک سليمان گفتگوهايي را داشتيم و علاقمند بوديم تا دوستان حاضر در آن پروژه را بشناسيم، در ادامه با همکاران حاضر در استوديو روشنا مواجه شديم و حدود 5 ماه قبل از شروع فيلمبرداري جلسات متعددي با ايشان داشتيم و به طرحهاي کلي مشترک نزديک شديم. از دوربين red براي فيلم‌برداري استفاده کرديم و چون از بازيگران خردسال استفاده مي‌کرديم اين دوربين کمک‌هاي زيادي به پروژه کرد.

به نظر مي‌رسد که در توليد اينگونه جلوه‌ها در ابتداي راه قرار داريم ولي دوستاني که در اين زمينه فعالند علاقه زيادي به گسترش اين هنر پر از تخيل دارند. همکاري صميمانه دوستان در استوديو روشنا با  اين پروژه، ذوق آفرين بود.

چه بخواهيم و چه نخواهيم امروز سينما به سمت انجام غيرممکن‌ها با سرعت پيش مي‌رود، به تخيل که يک نعمت خدادادي است امروزه در سينما خيلي پرداخته مي‌شود، اگر ما بتوانيم از اين قوه خيال نامحدود به صورت درست و اصولي استفاده کنيم مخاطبان فراواني را با خود همراه کرده‌ايم که هم کودکان و هم ديگران حتي انديشمندان را به افق‌هاي کشف نشده اشارتي داشته باشيم.

البته کاربرد جلوه‌هاي تصويري ديجيتال وادي ناشناخته‌اي براي سينماگران ماست، کمتر کسي با انگيزه بالا وارد اين ميدان مي‌شود، بايد جسارت پيدا کرد و وارد شد که اگر وارد نشويم بايد از راه دور، سرعت پيشرفت اين تکنولوژي را در ديگر جاها شاهد باشيم و حسرت بخوريم.»

عليمرداني درباره وضعيت سينماي کودک و نوجوان مي گويد: «ذهن کودکان با تخيل‌هاي بچه‌گانه خود دائم در جستجوست، پر از سوال است. با سينماي فانتزي مي‌توان خيلي از مسائل جدي را به کودکان آموزش داد که اتفاقا اگر غير از اين باشد ميزان تاثيرگزاري اش کمتر خواهد شد. روح کودکان بسيار لطيف و نرم است و بسيار تاثيرپذير، بهتر که به تدريج بتوان اين ذهنيت را به سمت کمال و به صورت غير مستقيم (فانتزي و تخيلي) بالا برد.

از آناني که در حوزه تصميم‌گيري سينمايي هستند درخواست مي‌کنم که براي سينماي کودک و نوجوان حساب ديگري باز کنند، آنان نيروهاي فرداي اين کشورند، بايد فرهنگ عمومي را از همان کودکي که هدايت کرد که هزينه فرهنگي ما به ازاي اقتصادي ندارد، بايد از فرهنگ توقع فرهنگي داشت و هزينه‌کردن در اين حوزه نترسيد اگر به فردايي اميدواريم.»

عليمرداني درباره رضايتش از سلام بر فرشتگان مي گويد: «به نظر من اين فيلم در سينماي کودک يک استثناء است چراکه تاکنون با چنين حجم جلوه هاي ويژه هيچ فيلمي ساخته نشده است. من در همان ابتداي ديدن فيلمنامه پتانسيل هاي زيادي در آن ديدم.

اين فيلم با زبان کودک با کودکان سخن ميگويد و الفباي سينما در آن رعايت شده است. به عقيده من دنياي کودکان مملو از تخيل است و کودکان بدنبال استدلال و منطق نمي گردند و چون اين فيلم با تخيل سازگار است فکر مي کنم قابليت جذب مخاطبان بسياري را دارد.»

شمس فضل‌الهي درباره بازي در فيلم سلام بر فرشتگان مي گويد: «بنده با کساني که از مرگ هراس داشتند يا با مرگ عزيزان خود مواجه بودند برخورد کرده‌ام. اين افراد از مرگ مي‌ترسند. هم اکنون بسيار خوشحالم که در اين فيلم بازي کرده‌ام و به کساني که از مرگ هراس دارند پيشنهاد مي‌کنم که اين فيلم را ببينند.

براي من اين پيام که زنده باشيد تا هر روز يک کار خوب انجام دهيد بسيار مهم است. زماني که فيلمنامه را به من ارائه دادند زياد نمي‌توانستم به جزئيات آن توجه کنم اما در يک نگاه کلي فيلمنامه بار مثبتي به همراه داشت. در ضمن بايد بگويم نزديکي جهان مرگ و زندگي در اين فيلم قشنگ است.»

عليرضا خمسه درباره وضعيت سينماي کودک مي گويد: «ما ابتدا بايد از خود بپرسيم که سينماي کودک را مي‌خواهيم يا نه؟ وقتي همه ما معتقديم که وجود سينماي کودک ضروري است پس بايد در جهت تقويت اين سينما قدم برداريم. حرکت و رشد سينماي کودک و نوجوان نيازمند استمرار در بخش توليد و نمايش است و با اتفاقات مقطعي نمي‌توان در اين عرصه حرکت کرد.

متاسفانه حرکت در بخش سينماي کودک و نوجوان استمرار ندارد اگر هم اتفاقي مي‌افتد بر پايه تجربيات شخصي است و کار پژوهشي در اين بخش بسيار ضعيف است. به عقيده بنده بايد براي سينماي کودک از آموزش و پرورش شروع کرد. يعني دوربين را به دست دانش آموزان در مدارس داد و کار را با فيلم‌هاي دانش آموزي وسعت داد. بدون ترديد از دل اين فضا فيلم‌هاي مطرحي نيز بيرون خواهد آمد.»

ماه چهره خليلي هم در خصوص بازي در فيلم مي گويد: «بار اول بود که فيلم را ديدم، خيلي خوشحال هستم که توانستيم فيلمي با اين کيفيت در ايران توليد کنيم. بنده اولين بارم بود که کار کودک انجام مي‌دادم و اميدوارم آخرين بار نباشد.»

اصغر نقي‌زاده(بازيگر) درباره مضمون فيلم مي گويد: «ترس از مرگ جزء سيستم دفاعي بدن است. من خوشحال هستم که بعد از 29 سال، کارگرداني را مي‌بينم که جاي بازيگر بدل آورده است؛ چون در ايران براي پلاتوها و جلوه‌هاي ويژه امکانات زيادي نيست. آخرين بار براي فيلم خاک سرسبز استوديو را ديدم و بايد بگويم زحمت زياد کشيده شده که جلوه‌هاي ويژه، خوب از کار در بيايد، به نظرم اين فيلم براي گروه سني ابتدايي و راهنمايي به خصوص دختر خانم‌ ها بسيار جذاب باشد و تنها ايراد کار را با توجه به 20 سال سابقه کار در آموزش و پرورش زمان طولاني آن مي‌دانم و اگر من بودم زمان فيلم را در حدود 70 دقيقه در نظر مي‌گرفتم.»

امير سحر خيز(عضو گروه جلوه هاي ويژه فيلم) درباره همکاري با اين پروژه مي گويد: «ما در آغاز پروژه با آقاي اژدري و آقاي عليمرداني آشنا شديم و اين بهترين نقطه براي شروع کار بود. در توليد فيلم همه چيز به خوبي جلو رفت تا جايي که وقتي فيلم را ديديم خودمان تعجب کرديم که چطور در اين زمان توانستيم اين حجم جلوه هاي ويژه را در کار قرار دهيم. اتفاق خوب ديگر در اين فيلم اين بود که ما توانستيم هرآنچه را که لازم مي دانستيم به فيلم اضافه کنيم و آقاي اژدري بسيار پذيرا بودند. من از دنياي انيميشن به دنياي زنده آمدم و اين فيلم هم نقطه مشترک ميان اين دو دنيا است.»

هادي اسلامي(عضو گروه جلوه هاي ويژه فيلم) درباره جلوه‌هاي ويژه فيلم مي گويد: «کار کردن براي اين فيلم تجربه خوبي بود و تخيلات شاد آقاي اژدري به ما کمک کرد که بسياري از کارهايي که نمي‌توانستيم براي جلوه‌هاي ويژه فيلم‌هاي ديگر انجام دهيم در اين کار لحاظ کنيم در ضمن بايد از برادران سحرخيز که در امر انيميشن بسيار زحمت کشيدند سپاسگزاري کنم.

اين فيلم اگر نگويم يکي از بهترين، حداقل يکي از فيلم‌هايي است که نسبتا استاندارد است و ما تمام فضاسازي‌ها را محاسبه کرده بوديم اما در خصوص متفاوت بودن موسيقي و گرافيک‌ها بايد بگويم با توجه به تنوع موسيقي به کار رفته در فيلم بايد گرافيک‌هاي مختلفي در اثر لحاظ مي‌شد و به نظرم موسيقي در گرافيک‌ها خوب از آب درآمده است.»

فرزاد اژدري در زمان نمايش سلام بر فرشتگان در جشنواره فيلم فجر در يادداشتي نوشت: «موقع ديدن فيلم يادتان نرود کودک درونتان را با خودتان به سالن ببريد. سن و سالتان را هم تا ده سال پائين بياوريد. راحت باشيد. چون هر اتفاق عجيبي مي تواند در دنياي فيلم سلام بر فرشتگان رخ بدهد. اما يادتان باشد کودکان را هيچ وقت دست کم نگيريد. در اين فيلم دنبال آدم بزرگ هاي نصيحت کن و بداخلاق و قصه هاي عاشقانه مثلث و مربع نباشيد. سياه نمايي و نماهاي جشنواره اي هم در کار نيست... فقط خودش است... سلام بر فرشتگان!»

مشخصات «سلام بر فرشتگان»:

فيلم‌نامه نويس و کارگردان: فرزاد اژدري- مدير فيلمبرداري: سيروس عبدلي ـ دستيار اول کارگردان و برنامه‌ريز: عليرضا صالحي- مدير توليد: ابوالفضل کيهاني- طراح چهره پردازي: محمدرضا قومي- طراح صحنه و لباس: سحر گوران- تدوين: حسن ايوبي- موسيقي:‌ کيوان کيارس- صدابردار: داريوش صادق‌پور- جلوه‌هاي بصري رايانه‌اي: امير و کامران سحرخيز و محمدهادي اسلامي (استوديو روشنا)- مدير تدارکات: عباس خدادادي- عکاس و فيلمبردار پشت صحنه: معين فيوضي- بدلکاري: بدلکاران گروه 13(به سرپرستي ارشيا اقدسي)- شاعر: ساغر مختاري-تهيه‌کننده: حسن عليمرداني و مرکز گسترش سينماي مستند و تجربي.

بازيگران: عليرضا خمسه، شمسي فضل‌اللهي، ماه چهره خليلي، مهيار مجيب، اصغر نقي‌زاده، سيد بهرام سروري نژاد، مريم توکلي، طوفان مهرداديان، فرزين اژدري، کيميا حسيني، ايليا مجيدي و ...

 

 

 

شنبه 25 آذر 1391 - 9:24


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری