يكشنبه 26 آذر 1396 - 23:9
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

كتاب

 

زينب احمدي

 

چهل و يک مجلس

 

چهل و يک مجلس

(چهل و يک مجلس غزوه و روضه نسخه فعلي، 1295 قمري)

نوشته: دکتر محمدجواد مرادي نيا

چاپ اول: 1391

شمارگان: 2500 نسخه

قيمت: 110000 ريال

انتشارات: چاپ و نشر بين الملل

اين کتاب حاصل تلاش يکي از شاگردان مکتب حسيني است که در قالب چهل و يک مجلس عزا تدوين و تبويب گشته تا روضه خوانان و واقعه گويان و شبيه خوانان از آن بهره بگيرند؛ شاگردي که نامش بر صحيفه درج گشته و خواننده در صفحه پاياني آن صرفاً با امضاي کاتب آن روبه رو مي­شود: حسين ابن محمد الخوانساري.

موضوع کتاب شرح تعدادي از غزوات پيامبر اسلام(ص) و قياس آنها با برخي حوادث روز عاشوراي سال 61 هجري در کربلا است که شامل ده مجلس جنگ بدر، نه مجلس جنگ احد، ده مجلس جنگ احزاب، دو مجلس جنگ بني قريظه، سه مجلس جنگ بني مصطلق و هفت مجلس جنگ خيبر مي­باشد که در سال 1295 هجري قمري کتابت شده است و در خوانسار جمع گرديده است.

چکيده مجالس اين کتاب به شرح ذيل است:

مجلس اول: بيان کيفيت بشر جز لم و ورود اهل بيت

اشاره به چگونگي شروع جنگ بدر تا آنجا که کفار شکست خوردند و ضمضم ابن عمر و خبر موحش شکست را براي مکيان آورد. نويسنده دهشت اثر بودن اين خبر را با خبر شدن اهل مدينه از قتل عامل امام حسين(ع) و يارانش همسنگ دانسته و چگونگي بازگشت باقي مانده کاروان خاندان امام به مدينه را توصيف کرده است.

مجلس دوم: در بيان جنگ بدر است و بيان کيفيت شب عاشورا.

ادامه داستان جنگ بدر تا ذکر گفت و گوي سعد بن معاذ با پيامبر(ص) و تاکيد او که هرچه فرمايي، سر نپيچم. پس از آن گريز به صحراي کربلا و ذکر داستان شب عاشورا و تاکيد امام حسين(ع) به ياران که برخيزيد و از اين دشت خطرناک بيرون رويد آنان فقط با من کار دارند و پاسخ يک يک ياران.

مجلس سوم: در بيان بقيه غزوه بدر است و گريستن حضرت به جهت اصحاب.

در اين مجلس، تعدا سپاهيان مسلمان و کفار قريش در جنگ مقايسه شده­اند با تعداد لشکريان امام حسين(ع) و يزيد در کربلا و اين که ياران امام حسين با قلت عدد از کثرت دشمنان نترسيديد و با لب تشنه و شکم گرسنه هر نفر مقابل چندين هزار لشکر از خدا بي­خبر ايستاده­اند.

مجلس چهارم: در بيان تتمه غزوه بدر است و بيان کيفيت حر ابن يزيد رياحي و شهادت نوجوانش. در اين مجلس گوشه­اي ديگر از جنگ بدر روايت شده و داستان عقبه ابن ربيعه بازگويي شده که در عين آگاهي از حقانيت محمد(ص) براساس عصبيت جاهلي در جنگ بدر با سپاه اسلام درگير و کشته شد اما حر ابن يزيد رياحي با چشم پوشي از رياست و حشمت دو روزه حيات عاريه­اي خود را به مقام حقيقت رسانيد و سپس داستان جنگ آوري و شهادت حر روايت شده است.

مجلس پنجم: در بيان بقيه غزوه بدر است و بيان کيفيت شهادت مسلم ابن عوسجه.   

مجلس ششم: در وقايع جنگ بدر است و احوال کيفيت ورود سيد الشهدا به کربلاي معلي در اين مجلس داستان پيش گويي پيامبر اسلام(ص) از محل وقوع جنگ بدر وکشته شدن سران قريش و نيز پيش گويي حضرت علي(ع) از محل شهادت فرزندش حسين(ع) به همراه ياران در کربلا روايت شده است.

مجلس هفتم: در بيان کيفيت جنگ بدر و بيان وقايع مجلس ابن زياد که بر او تا روز قيامت لعنت باد.

مجلس هشتم: در بيان جنگ بدر و مجلس يزيد لعنه الله عليه.

مجلس نهم: در بيان خاتمه جنگ بدر و ندا دادن سيدالشهدا اصحاب خود را در اين مجلس هم جزيياتي از سرانجام جنگ بدر و سخن گفتن پيامبر(ص) با کشتگان آن جنگ روايت شده و در ادامه ماجراي سخن گفتن امام حسين(ع) با ياران شهيدش در کنار قتلگاه توصيف شده است.

مجلس دهم: در بيان تتمه جنگ بدر و وقايع غارت کردن خيمه­هاي اهل بيت احمد مختار.

مجلس اول(11): در بيان غزوه احد و بيان شب عاشورا

مجلس دوم(12): در بيان احد و شهادت عباس ابن علي

مجلس سوم(13): در بيان غزوه احد و شهادت وهب ابن عبدالله لحلبي

مجلس چهارم(14): در بيان غزوه احد است و به کربلا آمدن جبرئيل

مجلس پنجم(15): در بيان تتمه غزوه احد و بيان شهادت حضرت قاسم

مجلس ششم(16): در بيان بقيه احد و شهادت نصراني در صحراي کربلا

مجلس هفتم(17): در بيان جنگ احد و حکايت ابوخليق شاعر و تعريف نمودن وقايع کربلا را به جهت مختار در اين مجلس و . . .

مجلس هشتم(18): در بيان آمدن فاطمه زهرا(س) به احد و آمدن زينب خاتون به قتلگاه در اين مجلس و . . .

مجلس نهم(19): در بيان غزوه احد

مجلس اول(20): در بيان غزوه احزاب که او را خندق مي­نامند و بيان اينکه چند چيز بود که باعث تشنگي سيدالشهدا شد.

مجلس دوم (21): کيفيت غزوه احزاب و مجملي از شهادت علي اکبر

مجلس سوم(22): غزوه احزاب و برخي از شهادت مسلم بن عقيل در اين مجلس و . . .

مجلس چهارم(23): غزوه احزاب و ميدان رفتن امام(ع).

 مجلس پنجم(24): در بيان غزوه احزاب وداع سيدالشهدا با سکينه و روانه شدن به ميدان در مجلس پنجم داستان رويارويي علي ابن ابيطالب(ع) با عمروابن عبدود در احزاب روايت شده که علي(ع) به پشت گرمي پيامبر(ع) به ميدان رفت و در ادامه داستان تنهايي امام حسين(ع) به هنگام وداع دخترش سکينه در کربلا توصيف گشته است.

مجلس ششم(25): در بيان احزاب و کيفيت نماز خواندن سيدالشهدا.

مجلس هفتم(26): در بيان غزوه احزاب و بيان آمدن زينب به قتلگاه

مجلس هشتم(27): در بيان غزوه احزاب و آمدن ذوالجناح به خيمه­ها

مجلس نهم(28): در بيان غزوه احزاب و شهادت حر ابن يزيد رياحي

مجلس دهم(29): غزوه خندق است و گفت و گو نمودن امام(ع) در ميان ميدان مقايسه اتمام حجت پيامبر(ص) با کافران است در جنگ احزاب و حسين ابن علي(ع) با کوفيان در کربلا.

مجلس يازدهم(30): غزوه بني قريظه و حکايت خرابه شام

مجلس دوازدهم(31): در بيان غزوه بني قريظه و کيفيت دفن شهدا

مجلس اول(32): غزوه بني مصطلق و بيان کيفيت اهل بيت و روانه شدن و . . .

مجلس دوم(33): غزوه بني مصطلق و کنيز خواستن شامي رقيه را اين مجلس عهده­دار قياس بين دختر يکي از يهوديان است که بني مصطلق به اسارت سپاه اسلام درآمد و . . .

مجلس سوم(34): در بيان غزوه بين مصطلق و درآمدن اهل بيت به عسقل.

مجلس اول(35): غزوه خيبر و کيفيت شهادت علي اصغر

مجلس دوم(36): در بيان فتح خيبر و حکايت حبيب ابن مظاهر

مجلس سوم(37): فتح خيبر و آمدن به خيمه­هاي اصحاب

مجلس چهارم(38): رجز خواندن امام حسين(ع).

مجلس پنجم(39): غزوه خيبر و کشته شدن يزيد ابطحي

مجلس ششم(40): فتح خيبر و بيان مجملي از شهادت امام(ع)

مجلس هفتم(41): فتح خيبر و کيفيت و حکايت قتلگاه.

چهل و يک مجلس پيش از آنکه يک متن تاريخي باشد، نمونه­اي از هنر شيعه، به ويژه ايرانيان براي حفاظت از يک خاطره تاريخي مهم در برابر تطاول روزگار و محو آن در کاشاکش ايام است؛ هنري که الهام بخش دلدادگان بسياري در طول تاريخ در طول قرن­ها بوده و قالب­هاي جديدي از راه­هاي انتقال افکار و انديشه­ها را به بشريت عرضه کرده است قالب­هايي که روضه خواني، تعزيه، نقالي و . . . از آن شمار محسوب مي­گردند.

هرچند چهل و يک مجلس متن آماده اجراي تعزيه نيست اما در شمار مجموعه­ها يا جنگ­هايي محسوب مي­گردد که علاوه بر بهره گيري در روضه خواني از آن براي تامين محتواي نسخه­هاي شبيه خواني يا تعزيه نيز استفاده مي­شده است. اثر هنري مزبور تا سال­هاي دهه 40 و 50 ش در منطقه خمين مورد استفاده تعزيه خوان­ها قرار مي­گرفته و از روي آن نسخه­هاي تعزيه نوشته مي­شده است تا صاحبان نقش­هاي مختلف گفتارهاي(ديالوگ) خود را براساس آن تنظيم نمايند.

چهل و يک مجلس به سبک ويژه­اي تاليف گشته و آن تلفيق، ترکيب و سپس قطعاتي از جنگ­هاي پيامبر اسلام با کفار در نخستين سال­هاي هجرت از سويي و جزئيات و زوايايي از حادثه عاشورا در محرم سال 61 هجري از سوي ديگر است. نويسنده با تيزبيني خاص، موضوعات و رخدادهايي که در دو مقطع تاريخي مزبور اتفاق افتاده و شباهت بسيار يا تضاد فاحش با يکديگر داشته­اند را برگزيده و پس از مقايسه آن­ها با يکديگر مظلوميت امام حسين و خاندان و يارانش را به تصوير کشيده است.

خواننده در جاي جاي کتاب با نثري دلنشين و بعضا مسجع روبرو شده و از توصيفات و واژه پردازي زيباي نويسنده حظ و بهره مي­برد. مثلاً در طليعه فجر سوم از غزوه خيبر مي­خواند:

«راي ما اطاعت امر شماست و خيال ما حکم شماست و گواهي مي­دهم که آنچه مي­فرمايي از جانب خداست؛ اگر فرمايي خود را در آتش اندازيم حکم تو را سربازيم و اگر اشاره نمايي که خود را در خار مغيلان زنيم پروا نمي­کنيم مانند بني اسرائيل نيستم که از مقاتله دشمنان بازايستم. جان­ها در طبق اخلاص نهاده و سرها بر کف دست آماده و منتظر فرمانيم . . .».     

گفتني است، کتاب چهل و يک مجلس نوشته دکتر محمدجواد مرادي نيا چاپ اول 1391 شمارگان 2500 نسخه و قيمت 110000 ريال از سوي انتشارات چاپ و نشر بين الملل منتشر شده است.

 

سه‌شنبه 21 آذر 1391 - 13:42


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری