پنجشنبه 27 مهر 1396 - 18:17
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

نيما نوربخش

 

قرآن، مبنا و روح هنر اسلامي

 

گزارشي از ديدگاه هاي يک کارشناس درباره هنر اسلامي

حسن بلخاري با بيان اينكه ما در هنر، مكتب نظري اسلامي نداريم، هدف از برگزاري همايش جايگاه و منزلت قرآن كريم در هنر اسلامي را رسيدن به يك مكتب نظري در هنر و معماري اسلامي بر بنياد محوريت قرآن در تمدن اسلامي عنوان كرد.

حسن بلخاري، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران و دانشيار گروه مطالعات عالي هنر در گفت ‌و گو با خبرگزاري قرآني ايران(ايكنا) اظهار كرد: مبنا و روح هنر و معماري مسلمانان، قرآن است. ما اشرف هنرها را خوشنويسي مي‌دانيم و بسياري از هنرهاي ديگر به تبع هنر خوشنويسي تعريف شده‌اند.

به عنوان نمونه مي‌توان به هنر جلد، كتاب‌آرايي، تذهيب، تشعير و ... بسياري از هنرهاي تزئيني كه در قلمرو خوشنويسي پاي نهاده‌ و مورد استفاده قرار مي‌گيرد، اشاره كرد.

وي افزود: در معماري نيز، معماري ما پيشاني و تارك خود را با كتيبه‌ها تزئين مي‌كند كه آن نيز خوشنويسي در قالب كتيبه‌ها و آيات قرآن و بعضا اسامي معصومين(ع) است. اين نشان‌دهنده آن است كه در قلمرو هنر و معماري اسلامي، خوشنويسي، به ويژه نگارش آيات قرآن، نقش بسيار مهمي دارد و اشرف هنرهاست و اين به جايگاه بي‌نظير و بي‌بديلي كه قرآن در فرهنگ ما مسلمين دارد، بازمي‌گردد.

اين پژوهشگر عرصه هنر و فلسفه عنوان كرد: تمدن اسلامي يك تمدن متن‌محور و يا كلمه‌محور است. خداوند در دين اسلام با كلمه ظاهر شده و صورت مكتوب اين كلمه كتاب قرآن است. در حقيقت، عظيم‌ترين يادگاري كه ما از حضرت حق در دين خود داريم قرآن است.

در عظمت و بي‌بديلي اين كتاب همين بس كه حتي پيامبر(ص) هم به واسطه آن است كه پيغمبر است و در حقيقت پيغمبر به تبع كتاب قرآن قابل تعريف است.

وي ادامه داد: جايگاه اينچنيني قرآن سبب شد در ميان هنرمندان، معماران، اهالي ذوق و صاحبان فن در اين عرصه براي ارائه قداست كلمه به جامعه در زيباترين شكل ممكن، در وجهي جمال‌شناسانه، شوق وسيعي به وجود بيايد و محوريت حضور قرآن در آثار هنري ما سبب برپايي اولين همايش «جايگاه و منزلت قرآن كريم در هنر اسلامي» شد.

وي كه عضو هيئت علمي اين همايش است، مطرح كرد: ما در سراسر جهان اسلام آثار هنري و معماري بسياري داريم كه مبين حضور قرآن است و اين معنا را فرياد مي‌زند و در اين زمينه نيازي به تحقيق و تامل نيست.

بلخاري تشريح كرد: هيچ معماري اسلامي وجود ندارد كه فاقد كتيبه و آيات قرآن باشد، همچنين خوشنويسي‌هاي عظيم ما متأثر از قرآن است؛ حتي موسيقي‌هاي ما به نحوي متاثر از آهنگ‌هاي عظيم قرآن است و بسياري هنرهاي ديگر نيز در اين راستا وجود دارد كه تأثير قرآن در آن بسيار روشن است كه اين همايش به دنيال تبيين اين مسئله است.

وي گفت: از آنجا كه ما در هنر، مكتب نظري اسلامي نداريم، تحقيقات و مطالعاتي كه در چنين همايش‌هايي صورت مي‌گيرد به ما كمك مي‌كند اين‌ زيبايي‌ها، مباني و آثار هنري را در يك نظام نظري تبويب (باب‌بندي) و طبقه‌بندي كنيم.

كار اصلي برگزاري چنين همايش‌هايي در اصل رسيدن به يك مكتب نظري در هنر و معماري اسلامي در بنياد محوريت قرآن در تمدن اسلامي است.

وي در پايان با تاكيد بر اين موضوع كه تعداد مقالات دريافتي بايد از سوي دبيرخانه اعلام شود، خاطرنشان كرد: شخصا تاكنون حدود 25 مقاله‌اي را كه از سوي دبيرخانه همايش براي من فرستاده شده است بررسي كرده‌ام.

به نظر مي‌آيد در اين حوزه استقبال خوبي از سوي پژوهشگران و محققان بوده است و در ميان آثار دريافتي به مقالات ارزشمندي برخورده‌ام كه اين مسئله را مورد توجه جدي قرار داده بودند.

حسن بلخاري قهي، عضو هيئت علمي دانشگاه تهران و دانشيار گروه مطالعات عالي هنر در پرديس هنرهاي زيبا است.

او دكتراي فلسفه هنر دارد و بيش از بيست و پنج كتاب در باب مباني نظري هنر و به ويژه فلسفه هنر تاليف و ترجمه كرده است.

بلخاري همچنين ‎‏عضو حقيقي شوراي قطب‌هاي علمي كشور،‎‏‏ عضو حقيقي كميسيون نشريات علمي كشور‏‎، رئيس كرسي هنر‏‎ در هيئت حمايت از كرسي‌هاي نظريه پردازي، ‎‏عضو شوراي عالي آموزش و پژوهش كتابخانه ملي ايران، رئيس سابق پژوهشكده هنر فرهنگستان هنر و داراي بيش از 80 مقاله علمي در نشريات و كنگره‌هاي داخلي و خارجي است. وي در سال 1390 به عنوان چهره ماندگار شهر تهران برگزيده شد.

يادآور مي‌شود، نخستين همايش «جايگاه و منزلت قرآن در هنر اسلامي» با محور شناسايي روابط و زمينه‌هاي اجتماعي، مذهبي، فرهنگي و سنتي جامعه ايران در ترويج هنر قرآني؛ دستيابي به جايگاه معنوي هنرمندان كاتب، مذهب و مجلدساز قرآن؛ شناسايي احوال و آثار كاتبان، مذهبان و مجلدسازان معروف قرآني؛ مطالعه زندگي‌نامه هنرمندان كاتب وحي در متون تاريخي؛ شناخت اصول و مبادي معاني هنر قرآني شامل مفهوم و محتوا، رمز و نماد، زيباشناسي و روانشناسي، شناخت اصول و مبادي صوري هنر قرآني، فرم، نقش و رنگ؛ شناخت خصوصيات تزئيني هنر قرآني؛ شناخت نوع كاربرد عناصر تزئيني قرآني در هنر معماري و هنرهاي كاربردي و شناخت زمينه‌ها و روش‌هاي آموزش در هنر قرآني، به دبيري مهناز شايسته‌فر، دانشيار دانشگاه تربيت مدرس و مدير مسئول نشريه هنر اسلامي اسفندماه سال جاري در تهران و كرمانشاه برگزار مي‌شود.

 

 

يكشنبه 12 آذر 1391 - 12:26


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری