چهارشنبه 7 تير 1396 - 3:8
پر بازديدهاي اين گروه
  • موردي يافت نشد

گزارش

 

آرش معظمي

 

مراسم اختتاميه پنجمين دوره جايزه جلال‌آل احمد

 

تقدير جايزه جلال از «نورالدين پسر ايران» و «شرح اسم»

اختتاميه پنجمين دوره جايزه ادبي جلال آل احمد عصر روز چهارشنبه اول آذر با حضور سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و علي اسماعيلي سرپرست معاونت فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در محل پژوهشگاه فرهنگ و هنر و معماري جهاد دانشگاهي برگزار شد.


در ابتداي اين مراسم و پس از پخش فيلم کوتاه مستندي درباره زندگي جلال آل احمد، علي اسماعيلي در سخناني اين جايزه و اهداي آن را تلاشي براي حفظ نام آل احمد عنوان کرد و گفت: علت انتخاب نام جلال آل احمد از بين اين همه نويسنده در ايران براي برگزاري يک جايزه ادبي، به بصيرت او برمي‌گردد که امروز مورد تاييد رهبري نيز هست. ارزش آل احمد در اين است که با بصيرت خود مغلوب گفتمان‌هاي عصر خود نشد. افراد به طور کلي يا تاثيرپذيرند يا تاثيرگذار و آل احمد تاثيرگذارترين نويسنده در طول تاريخ ادبيات معاصر ايران است.

اسماعيلي با اشاره به اينکه اهداي اين جايزه تلاشي است در راستاي ارتقاي جايگاه ادبيات ملي و نويسندگان کشور، افزود: اين جايزه فرصت مناسبي است تا جوانان با شخصيت آل احمد بيش از پيش آشنا شوند. او به درستي نويسنده‌اي بود که صداقت، شهامت، تيزبيني و مردمي بودن را با هم داشت و همين موضوع او را از بقيه متمايز مي‌کرد. آل احمد را در واقع بايد روشنفکري متعهد و دلداده مردم بدانيم که براي منافع آنها فرياد مي‌زد.

 وي افزود: شکوفايي ادبيات ما زماني است که شعار «ما مي‌توانيم» رئيس جمهور را باور کنيم و به توليد آثار خوبي در حوزه ادبيات بپردازيم که گفتمان انقلاب را گسترش دهد و اين حاصل نمي‌شود الا با باور ذوق سرشار داستان‌نويسان کشورمان.


 در ادامه اين مراسم مجتبي رحماندوست نويسنده، شاعر و نماينده مجلس شوراي اسلامي در سخناني با اشاره به علت نامگذاري جايزه ادبي جلال آل احمد به نام اين نويسنده، گفت: آل احمد متن، نثر و سبک نگارش دلنشيني داشت. نوشتن براي او مايه تفاخر نبود اما سعي مي کرد آن را نزديک ترين سبک به گفتار معمولي زمانه خود قرار دهد.

 رحماندوست ادامه داد: آل احمد بي پيرايه حرف مي‌زد و کلامش به سخن مردم روزگار خود نزديک بود. حرف او چيزي نبود که تنها براي دوره خودش جذاب باشد و امروز هم حرف او همچنان خواندني است.

 نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي ادامه داد: جلال از تغيير ايدئولوژي و بصيرت يافتن بيم نداشت و اين همان چيزي است که برخي از اهالي قلم قبل از انقلاب با پيروزي انقلاب آن را برنتافتند و از همراهي با انقلاب جا ماندند.


 وي تاکيد کرد: آل احمد يک نويسنده خالص داخلي و وطني است و شايد مجموع اين خصوصيات نام او را براي اين جايزه مناسب کرده است.

رحماندوست همچنين از خلق و معرفي نشدن رمان ملي ايراني در عرصه‌هاي بين المللي در سالهاي پس از انقلاب انتقاد کرد و گفت: اين مشکل حتي در پيش از انقلاب هم بود ولي حتي با وجود انقلاب اسلامي هم نتوانستيم به يک رمان بين المللي برسيم که ايراني باشد و در عين حال همه دنيا آن را بشناسند.


در اين مراسم مجيد حميدزاده دبير علمي جايزه جلال آل احمد در سخناني با اشاره به اعضاي شوراي علمي اين دوره از جايزه گفت: حجت الاسلام رسول جعفريان، مجتبي رحماندوست، محمدرضا سرشار، عباس سليمي نمين، امير حسين فردي، کاظم بيگي، يحيي طالبيان، عباسعلي وفايي و جواد محقق اعضاي هيئت علمي اين جايزه بودند که هر کدام از آنها در حد امکان در يکي از گروه‌هاي جايزه، داوري نيز کردند و نتايج داوري آنها در نهايت امروز اعلام شد.

حميدزاده افزود: در اين دوره از جايزه 4 هزار و 702 اثر به دبيرخانه رسيد که 1601 عنوان در بخش داستان، 1020 عنوان در بخش نقد ادبي، 1201 عنوان در بخش تاريخ نگاري و 880 عنوان در بخش مستندنگاري بود. مجموع آثار رسيده هم نسبت به سال گذشته با کاهش 150 عنواني همراه بود که انتظار آن را نداشتيم و فکر مي‌کرديم با توجه به وضعيت کاغذ و کاهش فعاليت ناشران اين موضوع بيش از اينها خودش را نشان مي‌دهد.

دبير علمي جايزه جلال آل احمد همچنين با اشاره به مبلغ نقدي اين جايزه ادبي گفت: بر اساس اساسنامه آثاري که امتياز بالاي 90 را کسب کنند به عنوان اثر برگزيده 110 سکه بهار آزادي دريافت مي‌کنند و آثاري که امتياز بين 80 تا 90 را بدست بياورند شايسته تقدير هستند اما اساسنامه در مورد مبلغ جايزه آنها چيزي عنوان نکرده است. بر همين اساس هيئت علمي آيين‌نامه‌اي را تصويب و به تاييد وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي رساند که بر اساس آن شايستگان تقدير اين جايزه 25 سکه بهار آزادي دريافت کنند.

وي در پايان تاکيد کرد: در داوري اين دوره از جايزه ادبي جلال آل احمد تنها به محتوا نگاه کرديم و کاري به قيمت سکه نداشتيم.

سيد محمد حسيني وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در اين مراسم  جلال را نويسنده‌اي معرفي کرد که صاحب جلالت قلم و اصالت انديشه است و گفت: آل احمد فرد دردمند و درد آشنايي بود و از صداقت و صراحت بهره‌مند بود، اهل معامله نبود، به راحتي حرف مي‌زد و با هيچ کس زد و بندي نداشت. جسارت و شهامت داشت و با همين جسارت متوجه شد که عده‌اي از اطرافيانش در کج راهه‌اند و بايد از آنها جدا شود.

وي ادامه داد: سخن از هر که و هر چيز رسومي دارد؛ آب را هست گوارا که روان بنويسيم؛ عشق شايسته آن است، به جان بنويسيم! غنچه را نرم نويسيم وليکن از خار، نيست مذموم که با خشم سخن ساز کنيم. ولي اينجا ز کسي که دل او با ما بود، بايد از دل سخن آغاز کنيم.

وي گفت: جلال درسي است در تاريخ معاصر! جلال نمادي است براي پذيرش کنجکاوي‌هاي سياسي! واکاوي جلال مي‌تواند به همگان و به‌ويژه بزرگان تفهيم کند که سردرآوردن جوان در محفلي، ذاتي او نيست. عرضي است، کنجکاو است. بي‌مهابا مُهر بر پيشاني‌اش نبايد زد.

حسيني افزود: شايد زندگي سلمان فارسي بهترين الگو و الهام‌بخش در اين زمينه باشد. در پي حقيقت سير و سفر از دياري به دياري را پيشه خود ساخت و در هر محفل و انجمني از پيروان و پيشوايان آيين‌ها و اديان گوناگون شرکت کرد و با مرام و مسلک و پندارهاي آنان آشنا شد ولي هرگز کام تشنه حقيقت او سيراب نگشت و چه نيک‌فرجام شد آنگاه که زلال تعاليم ناب نبي‌ مکرم اسلام گواراي وجودش گشت و روح بيقرار و پرالتهابش در اين سرچشمه پاک و باصفا آرام گرفت. سلمان نيز چون ابراهيم (ع) به هر جمعيتي همراهي نشان داد ولي با زيبايي و ظرافت و برهان و جدال احسن افول هر چه غير خدا را به رخ معتقدانش کشيد و بي‌پايگي آن را به اثبات رسانيد.
حسيني افزود: جلال ستاره و ماه و خورشيد را آزمود و چون افولشان را ديد به خداي خورشيد التجا آورد؛ و به آل احمدش پناه برد. اين درسي است براي ما که به جامعه و افرادش فرصت بازگشت به خويشتن خويش را بدهيم. انسان است و دلي جوشان ! رسول گرامي اسلام فرمود : دل مؤمن چونان ديگ روزي صد بار زيرورو مي‌شود.

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي همچنين گفت: جلال جرقه جرئت و جسارت جوان جوياي حقيقت بود. تعبير رهبر فرزانه عزيزمان را بياد بياوريم : «به نظر من سهم جلال بسيار قابل ملاحظه و مهم است. يک نهضت انقلابي از «فهميدن» و «شناختن» شروع مي‌شود. روشنفکر درست، آن کسي است در جامعه جاهلي، آگاهي‌هاي لازم را به مردم مي‌دهد و آنان را به راهي نو مي‌کشاند و اگر حرکتي در جامعه آغاز شده است، با طرح آن آگاهي‌ها، بدان عمق مي‌بخشد. وجود چنين کسي براي يک ملت که به سوي انقلابي تمام‌عيار پيش مي‌رود، نعمت بزرگي است، و آل احمد به‌راستي نعمت بزرگي بود» و اين عبارت را به خاطر بسپاريم و به کار بريم که رهنمودي است براي امروزيان از حضرت ايشان : «اگر هر کس را در حال تکامل شخصيت فکري‌اش بدانيم و شخصيت حقيقي او را آن چيزي بدانيم که در آخرين مراحل اين تکامل بدان رسيده است، بايد گفت : «در خدمت و خيانت روشنفکران» نشان‌دهنده و معين کننده شخصيت حقيقي آل احمد است.

حسيني ادامه داد: در نظر من آل احمد شاخصه يک جريان در محيط تفکر اجتماعي ايران است. تعريف اين جريان کار مشکل و محتاج تفصيلي است؛ اما در يک کلمه مي‌شود آن را «توبه روشنفکري» ناميد. با همه بار مفهوم مذهبي و اسلامي که در کلمه «توبه» هست.»

وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي افزود: از بررسي کتابهايش و سير تطور قلب و قلمش و تحول مواضعش، گفته‌اند و خواهند گفت؛ بنده به آن نکاتي اشاره کردم که مي‌تواند آغازگر نگاهي ديگر به اين دلسوخته جوياي حقيقت و منتقد خيرخواه و پندآموز پندپذير باشد و اگر پيش از اين گفته شدست تأکيدي بر رفتارشناسي آن چند دهه و آن شاخصه جوان افتاده در تلاطم گرداب هويت‌گريز غرب‌زده جوياي نجات است که جلال راه رسيدن به ساحل را نه به گفتار که با کردارش، آموزش داد. الحق معلم بود.

حسيني در پايان گفت: براي آنان‌که ابعاد تازه‌اي از شخصيت تأثيرگذار و تحول‌آفرين جلال آل احمد را به معرض نگاه قضاوت‌مدار جوان اين نسل مي‌گذارند و او را به دست انتقام ضربه‌خوردگان جلالي نمي‌سپارند آرزوي تنوير برهان دارم و اميدوارم به تبع روشنگري‌هايشان نسلي از نويسندگان جوان جوهرطلب به جرگه اهل قلم بيفزايند.

  در اين مراسم معصومه سپهري تدوين‌گر کتاب «نورالدين پسر ايران» که عنوان شايسته تقدير را در اين دوره از جايزه به دست آورد، در سخناني با اشاره به ظرفيت‌ها و قابليت‌هاي فراوان خاطرات جنگ گفت: اثر ادبي مستند علي رغم مشکلات متعددي مانند کمبود منابع، فراموشي جزئيات روايت و طولاني بودن مسير همراهي با راوي همواره به صورتي منتشر شده است که مخاطرات زيادي را براي راوي به همراه داشته و حتي گاه هويت راوي را هم تحت الشعاع قرار داده است.

 وي افزود: آثاري مثل «نورالدين پسر ايران» در سال‌هاي اخير به دليل نگاشته‌هاي غيرعالمانه و هيجان‌زده که درباره آنها وجود داشته است، از اين مخاطرات در امان نبوده‌اند. اين مشکلات از نظر من به چند دسته تقسيم مي‌شود که مهمترين آن پتانسيل‌هاي نهفته در راويان است که معمولا شناخته و بيان نمي‌شود و دوم اهميت ندادن ناشران و اصحاب رسانه به موضوع و رعايت نشدن حقوق نويسنده اين دست آثار است.

 سپهري افزود: آيا وقت آن نشده است که با اظهارات کساني که گاهي آثار جنگ را در حد يک روايت شفاهي محدود مي‌کنند و گاه قباي رمان و داستان را بر آنها مي پوشانند از موضع قدرت رفتار کرد؟

 اين نويسنده تاکيد کرد: ما کساني هستيم که همه در عرصه ادبيات پايداري قلم زده‌ايم و مي‌کوشيم انگيزه و کنش خود را نثار ماندگارترين جرياني کنيم که باور داريم مي‌تواند ادبيات و فرهنگ ما را متحول کند. ما علي رغم برخي اختلاف سليقه‌ها يک خانواده‌ايم و به خاطر عشق به وطن و مکتب زيباي پيام‌آور رحمت حاضر به ادامه راه تا پايان هستيم.

 در اين مراسم همچنين علي محمدي‌آسيابادي برگزيده بخش نقد ادبي در سخناني به معرفي کتاب خود و جريان خاموشي در انديشه فلسفي عرفا و مولانا پرداخت.

در ادامه برگزيدگان پنجمين دوره جايزه ادبي جلال آل احمد معرفي شدند و دو کتاب انتشارات سوره مهر در پنجمين دوره جايزه جلال به عنوان اثر تقديري انتخاب شدند و از آنها پديد آورندگان‌ آنها تجليل شد

 بر اساس اعلام هيئت داوران اين دوره از جايزه در بخش نقد ادبي دو کتاب مولوي‌وار بر اسرار خاموش نوشته علي محمدي آسيابادي و کتاب عقل سرخ نوشته تقي پور نامداريان شايسته تقدير معرفي شدند.

 در بخش خاطرات کتاب نورالدين پسر ايران نوشته معصومه سپهري شايسته تقدير معرفي شد.

 در بخش مستندنگاري کتاب شرح اسم با تاليف و تدوين هدايت الله بهبودي شايسته تقدير شد.

 در بخش داستان نيز هيئت داوران کتاب حافظ 7 اثر اکبر صحرايي را شايسته تقدير معرفي کرد.

 

سه‌شنبه 7 آذر 1391 - 11:36


*نام:
*ايميل:
نظر شما:
* اختياری